Podkomisja stała do spraw współpracy z organizacjami pozarządowymi (PSR)

5 November 2026

00:12 - 01:13
Speaker 3
Panie I panowie, otwieram posiedzenie Podkomisji Stałej do spraw Współpracy z Organizacjami Pozarządowymi.  Przepraszam za te 15 minut opóźnienia.  Wynikało z posiedzenia wspólnego Komisji Rodziny I Polityki Społecznej z Komisją Zdrowia.  W dniu dzisiejszym porządku dziennym mamy informacje na temat prac nad strategią rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.  Witam wszystkich państwa. 

W naszym imieniu witam panią Małgorzatę Baranowską, Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej.  Witam pana dyrektora Łukasza Jakimowicza, dyrektora kancelarii prezesa Rady Ministrów oraz panią dyrektor Ewę Kubarczyk z Narodowego Instytutu Wolności, wszystkich państwa.  Zgodnie z porządkiem dziennym uprzejmie proszę pana dyrektora o przedstawienie tej informacji. 
01:14 - 08:29
Speaker 1
Dziękuję bardzo panie przewodniczący.  Szanowni członkowie komisji.  Na wstępie chciałbym przekazać pozdrowienia od pani minister Porowskiej niestety w dniu dzisiejszym ze względu na także prace sejmowe nad budżetem, nie mogła być na dzisiejszej komisji.  Natomiast upoważniła mnie do przedstawienia wysokiej komisji informacji na temat, aktualnej informacji na temat stanu prac nad strategią rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.  Szanowni państwo, jeżeli chodzi o przebieg dotychczasowych prac I podjęte przez przewodniczącego do spraw Komitetu Pożytku Publicznego działania, Chciałbym wskazać, że prace te rozpoczęły się decyzją Komitetu Pożytku Publicznego z dnia osiemnastego lutego 2000 dwudziestego szóstego roku. 

Została przyjęta uchwała dotycząca rozpoczęcia prac I wdrożenia strategii rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.  W chwili obecnej mieliśmy kilka kierunków prac co do osiągnięcia tego etapu, na którym w tej chwili jesteśmy.  W tej chwili jesteśmy na etapie, rozpoczęliśmy konsultacje społeczne ramowej koncepcji strategii.  Jest to taki dokument bardzo horyzontalny, który ma być podwaliną, takim szkieletem de facto, kolokwialnie rzecz ujmując, dla całości strategii, która jest strategią w rozumieniu ustawy o prowadzeniu polityki rozwoju, w związku z tym wymaga podjęcia przez rząd szeregu kroków, aby ją zrealizować I aby ją opracować.  Przede wszystkim zebraliśmy doświadczenia administracji rządowej w zakresie członków komitetu. 

Członkowie komitetu zostali poproszeni o przedstawienie bardzo szczegółowych ankiet dotyczących współpracy z organizacjami pozarządowymi I ogólnie z całym sektorem pozarządowym I na bieżąco ciągle realizujemy to zadanie, analizujemy informacje, które są przekazywane z resortów.  Jeżeli chodzi o współpracę, naszą współpracę z sektorem, z organizacjami, z przedstawicielami I ekspertami, mieliśmy przede wszystkim otwarte badanie ankietowe, które trwało od piętnastego maja do piętnastego czerwca 2000 dwudziestego szóstego roku poprzez webankietę na stronie kancelarii Prezesa Rady Ministrów.  To badanie okazało się bardzo dużym, cieszyło się bardzo dużym zainteresowaniem.  Dostaliśmy informację zwrotną od ponad dwustu podmiotów, która wydatnie pozwoliła nam także po przeanalizowaniu ująć część propozycji właśnie w tym dokumencie, który jest w tej chwili poddany konsultacjom społecznym.  Mieliśmy również warsztaty z przedstawicielami NGO, z przedstawicielami strony pozarządowej Rady Działalności Pożytku Publicznego. 

Trzynastego maja odbyły się tego typu warsztaty.  Zebraliśmy też szereg cennych informacji, uwag I spostrzeżeń od przedstawicieli, od członków rady, które staraliśmy się również zawrzeć w tym dokumencie, który został w tej chwili opublikowany.  Oczywiście biorąc pod uwagę fakt, że mówimy tutaj o strategii w rozumieniu polityki rozwoju, konieczne było opracowanie przez KPRM diagnozy.  Ta diagnoza została zamówiona u zewnętrznego klienta.  Od dziewiątego lipca do siódmego września trwał proces jej opracowania. 

Odebraliśmy tą diagnozę I tutaj parę słów pozwolę sobie przytoczyć co do diagnozy.  Więc tak, diagnoza sytuacji w obszarze społeczeństwa obywatelskiego w Polsce została przygotowana na potrzebę opracowania strategii rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.  Analiza koncentruje się na czterech głównych obszarach, potencjale stabilności finansowej organizacji pozarządowych, aktywności obywatelskiej I społecznej, kapitale społecznym, zaufaniu I wolontariacie, systemie zlecania zadań publicznych organizacjom pozarządowym oraz dialogu obywatelskim I współpracy społeczeństwa obywatelskiego z administracją publiczną.  Jeżeli chodzi o stronę techniczną przygotowania diagnozy I stronę metodologiczną, to diagnozy opracowano przede wszystkim na podstawie analiz danych z zastanych raportów, wyników badań, opracowań eksperckich, danych statystycznych, dokumentów strategicznych oraz sprawozdań.  Materiał ten uzupełniono wynikami badań jakościowych, badania jakościowego przeprowadzono go metodą zogniskowanych wywiadów grupowych. 

Wywiady na potrzeby opracowania zrealizowano w sześciu lokalizacjach reprezentujących zróżnicowane typy obszarów, to jest w Warszawie, Tarnowie, Nowym Sączu, Skarżysku-Kamiennej oraz powiatach dąbrowskim I przemyskim.  W każdym spotkaniu uczestniczyło co najmniej 10 osób.  Przechodząc dalej w mojej prezentacji, chciałbym przedstawić teraz najważniejsze wnioski płynące z diagnozy.  Więc tak, społeczeństwo obywatelskie ma duży potencjał mobilizacyjny I organizacyjny.  Organizacje działają przede wszystkim lokalnie, blisko połowa na terenach wiejskich I opierają się na pracy społecznej. 

Polacy coraz chętniej angażują się społecznie, ale rzadziej na stałe rośnie znaczenie aktywności okazjonalnej.  Oraz aktywność lokalna zależy od niewielkiej grupy liderów.  Przechodząc dalej do najważniejszych wniosków z diagnozy.  Rozwój społeczeństwa obywatelskiego I tu są te kwestie, które ograniczają, które są tak zwaną negatywną stroną, to niski poziom kapitału społecznego I zaufania, niestabilność finansowa organizacji społeczeństwa obywatelskiego, również nierówności rozwojowe pomiędzy organizacjami, przeciążenie liderów społecznych, niedostateczne partnerskie relacje między państwem I społeczeństwem obywatelskim.  To oczywiście, te wnioski z diagnozy oczywiście bardzo często pokrywają się z wieloma innymi raportami, z wieloma innymi badaniami, które są również przygotowywane przez przedstawicieli organizacji I z czego my też bardzo chętnie, bardzo szeroko korzystamy, ponieważ są to bardzo wartościowe opracowania, ale jak widać wszystko mniej więcej zbieżne, jest mniej więcej zbieżne. 

O I niestety, tak działa, przepraszam.  Państwo, wizja rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, jaka została przedstawiona w ramowej koncepcji, zaproponowaliśmy w ramowej koncepcji coś, co ma być ostatecznym celem naszej strategii.  To jest Polska jako państwo, którym obywatele są aktywni I angażują się w sprawy wspólne, ludzie ufają sobie I współpracują, społeczności lokalne są silne I zintegrowane, organizacje są stabilne finansowo, profesjonalne I innowacyjne.  Administracja publiczna I organizacje współpracują na zasadach partnerstwa.  Organizacje mają wpływ na tworzenie polityk publicznych oraz społeczeństwo obywatelskie jest ważnym elementem bezpieczeństwa I odporności państwa. 

08:29 - 08:52

Speaker 2

To oczywiście jest plan maksimum, który będziemy starali się poprzez zapisy I wdrażanie strategii zrealizować. 3 główne cele strategiczne, które zostały określone na chwilę obecną w ramowej koncepcji to cel 1. Aktywne społeczeństwo obywatelskie. Cel 2. Silne społeczeństwo obywatelskie I cel 3.

08:52 - 12:47

Speaker 1

Odporne społeczeństwo obywatelskie. I odpowiednio do tych, do tych celów głównych zostały opracowane cele szczegółowe. To jest, jeżeli chodzi o aktywne społeczeństwo obywatelskie, jest to przede wszystkim rozwój edukacji obywatelskiej, rozwój wolontariatu, budowa zaufania I spójności społecznej, rozwój dialogu obywatelskiego I partycypacji oraz rozwój lokalnej infrastruktury obywatelskiej. Przechodząc do silnego społeczeństwa obywatelskiego, rozumianego tak, jak zostało to przedstawione w ramowej koncepcji. Jest to przede wszystkim stabilność finansowa organizacji, doskonalenie systemu zlecania zadań publicznych, profesjonalizację I rozwój organizacji, wyrównywanie szans organizacji lokalnych oraz rozwój partnerstwa państwa I społeczeństwa obywatelskiego.

I przechodząc do ostatniego celu głównego, odporne społeczeństwo obywatelskie, które jest szalenie istotne w chwili obecnej, gdy mamy bardzo niestabilne czasy I sytuacja międzynarodowa jest, jaka jest. Żyjemy w bardzo dynamicznej, zmieniającej się sytuacji, która wymaga, aby zarówno państwo, jak I społeczeństwo było jak najbardziej odporne.

Przede wszystkim włączenie organizacji w system ochrony ludności I obrony cywilnej, rozwój wolontariatu kryzysowego oraz przygotowania organizacji I społeczności lokalnych na kryzysy. Szanowni państwo, dalszy ciąg prac. Przed nami jeszcze kilkadziesiąt kroków, które będą konieczne do realizacji ostatecznego celu, czyli opracowania, przyjęcia przez radę ministrów strategii rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. W chwili obecnej jesteśmy na etapie konsultacji ramowej koncepcji projektu strategii. Te konsultacje rozpoczęły się trzeciego listopada, trwają one do dwudziestego czwartego listopada.

Przyjęliśmy tutaj okres dwudziestu 1 dni, który jest bardzo często wskazywany jako optymalny dla możliwości dialogu ze społeczeństwem I wystarczający, aby wyrazić wartościowe stanowiska, uwagi, ewentualne komentarze. Przed nami również rozpatrzenie uwag do projektu koncepcji, przyjęcie raportu z konsultacji przez Komitet do spraw Pożytku Publicznego oraz skierowanie strategii do Komitetu Koordynacyjnego do spraw Polityki Rozwoju w związku z tym, że jest to strategia oparta o ustawę o prowadzeniu polityki rozwoju oraz oczywiście rozpoczęcie prac związanych z uzyskaniem wpisu do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów, czyli przedstawieniem tego wpisu I przede wszystkim już projektu, projektu ostatecznego, ponieważ zgodnie z regulaminem prac Rady Ministrów w przypadku strategii Wpis wymaga przedstawienia zespołowi do spraw programowania prac rządu projektu strategii. Już nie ramowego, ramowej koncepcji, ale już ostatecznego dokumentu. Potem oczywiście rozpocznie się etap konsultacji publicznych, uzgodnień międzyresortowych I opiniowania projektu strategii. Dalej, rozpatrzenie uwag z konsultacji publicznych, opiniowania uzgodnień I opracowania ostatecznego projektu strategii.

Następnie, po tym etapie oczywiście prac legislacyjnych zostanie, strategia skierowana do projektu do rozpatrzenia przez stały Komitet Rady Ministrów oraz następnie po przyjęciu przez SKRM zostanie ona skierowana na Radę Ministrów. Następnym etapem końcowym, który będzie już etapem natury, można to ująć typowo pracy wdrożeniowej, to jest oczywiście wdrożenie zapisu strategii I narzędzi tam opisanych. Szanowni państwo, dziękuję za uwagę I jestem otwarty na pytania.

12:51 - 13:28

Speaker 3

Dziękuję uprzejmie. Otwieram dyskusję. Chciałbym, żeby pan później w odpowiedzi na dyskusję, pytania, chciał też zakreślić ewentualnie termin przyjęcia przez radę ministrów tej strategii, bo tak z tego terminarza obawiam się, że to będzie wkład do biurka do następnego rządu. A bo ten terminarz tak może w tym kierunku ubiec, ale może jestem w błędzie, więc zapewne pan nie wyprowadzi z tego błędu. Bardzo proszę, otwieram dyskusję.

13:28 - 13:37

Speaker 4

Kto z państwa chciałby o coś zapytać, przedstawić swoją opinię? Bardzo proszę panie prezesie.

13:39 - 19:59

Speaker 5

Dziękuję panie przewodniczący. Pani minister, panie ministrze, szanowni państwo. Ja mam do pana ministra pytanie, no I oby nie. Na ile, na ile przewidujecie państwo uproszczenie, ułatwienie działań organizacji społecznych, bo nie głównie finanse są warunkiem do działania. Ja jak mantra powtarzam I będę powtarzał, Co zrobić, żeby było lepiej?

Przestać przeszkadzać. A obywatele dadzą sobie radę. Jest masę nadmiernych obciążeń biurokratycznych na organizacjach społecznych, które są no w naszej ocenie absolutnie niepotrzebne. Bo po co sprawozdania, po co pełna rachunkowość, skoro I tak organizacja społeczna, każda, musi się rozliczyć z ich z KUZ-em co do złotóweczki. Musi prowadzić odpowiednią ewidencję, żeby pokazać, żeby mogła być skontrolowana ze wszystkich wydatków I ze wszystkich przychodów.

Po co bilans, jeżeli będzie jej potrzebny, to sama sięgnie po to narzędzie rachunkowości I są takie organizacje, które nawet jeżeli będą zwolnione z obowiązku prowadzenia rachunkowości pełnej, to z niej nie zrezygnują, bo będą, bo jest im to narzędzie potrzebne. Ale wielu organizacjom nie jest zupełnie potrzebne. Nie jest też argumentem w naszej ocenie to, że skoro organizacja dostaje jakieś dofinansowanie, czyli korzysta ze środków publicznych, to już musi prowadzić pełną rachunkowość. No według nas jest to bzdura, taki argument, bo ta organizacja z każdej złotóweczki, którą otrzyma ze środków publicznych, musi się w sposób odrębny nawet, poza ogólną, jakąś taką księgowością rozliczyć z instytucją, która tą dotację przekazuje. Sprawozdawczość, no na miły Bóg.

Stowarzyszenie społeczne, organizacja jest to jednostka o statusie własności prywatnej, co publice do jej finansów prywatnych ze środków członków rozliczają się przed członkami w ramach danej jednostki oraz przed fiskusem, co jest normalne, CITu, ale sprawozdanie WOKS populi, z jakiej racji? Owszem, jeżeli mówimy, będziemy mówili o środkach finansowych, które ta organizacja dostaje, to instytucja daje pieniądze I ma prawo żądać sprawozdawczości, nawet vox populi. De facto to nie ta organizacja powinna sprawozdawać się wtedy z wykorzystania tych środków, tylko właśnie ta instytucja. Organizacja przed tą instytucją, bo to ta instytucja dysponuje środkami publicznymi, to ta instytucja przekazuje te środki na rzecz działania określonej organizacji społecznej, działającej dla dobra publicznego, działającej dla obywateli, dla społeczeństwa. Ona oceniła to, ta instytucja, że przekazanie, wsparcie tej organizacji jest zasadne I ona przed obywatelami powinna się rozliczyć z pieniędzy, którymi dysponuje.

I na niej powinno ciążyć obowiązek zatrudnienia osoby, która się zajmie właśnie biurokracją, wypisaniem, wyliczeniem I tak dalej. A nie na organizacji społecznej. Stwórzmy, wreszcie zacznijmy tworzyć warunki, gdzie głównym problemem będzie znalezienie chętnych do działania, bo w tej chwili jak w rzeczywistych działalnościach społecznych, bo ja nie mówię o działalnościach, gdzie dostaję organizacja kupę pieniędzy, zatrudnia dyrektorów, pracowników, referentów I tak dalej. I tak naprawdę jest to biznes, nie działalność społeczna. Ja mówię o takiej rzeczywistej organizacji społecznej, mam kogoś pozyskać, słuchaj, robimy coś fajnego, pomagamy starszym ludziom albo ratujemy komuś życie, przyłącz się, rób to z nami.

O, okay, bardzo chętnie. No ale wiesz, trzeba będzie zrobić takie sprawozdanie, takie sprawozdanie. Nie no człowieku, to ja, ja mam mieć kłopoty, ja chętnie coś zrobię pożytecznego, zrobię jakąś grupę, zorganizuje, zaczniemy działać w naszej miejscowości, ale jak ja mam teraz pisać jakieś tam straszne sprawozdania, rachunkowość, księgowość, no to ja przepraszam bardzo, to ja pójdę, pokarbię gołębie albo ptaszki, też zrobię coś pożytecznego dla przyrody, ale ja kłopotów nie szukam. I tu jest rzeczywisty problem. No szanowni państwo, na 100 kilkadziesiąt 1000 zarejestrowanych organizacji społecznych, a jeszcze takich, tych zwykłych stowarzyszeń do tego jakbyśmy dodali, które się swego czasu uaktywniły, a niekoniecznie wznowiły zgodnie z tam z procedurami, z biurokracją, no to tych, co działa, to jest naprawdę niewielki stosunkowo margines.

Nad tym się trzeba zastanowić. Co, dlaczego, ile? Bo nawet

20:00 - 22:46

Speaker 5

Kilkadziesiąt 1000000 złotych rozdawane na ileś tam organizacji, setki organizacji, to jest nic. My policzyliśmy wartość społeczników organizacji, którą ja mam zaszczyt reprezentować. To jest około siedemdziesięciu 1000000 złotych rocznie, liczone według minimalnej płacy. Jakby zapłacić społecznikom za te, za te działania społeczne, które w ciągu roku dają. A już nie mówię o takich organizacjach jak na przykład ochotnicze straże pożarne, gdzie oni jeszcze bardziej jeszcze intensywniej działają.

Te wartości są olbrzymie. To nie państwo dotujecie nas, tylko my dotujemy państwo. Swoje, oczywiście nie finansowo bezpośrednio, ale naszą wartością naszych działań, tych społeczników. Ja zawsze mówiłem, że nie ma prawa urzędnik mówić, że wspiera na przykład naszą organizację, bo jeżeli zwróci za nawet 1 dział, 1 pion naszej organizacji, kilkanaście 1000 ratowników, ja nie mówię już o pięćdziesięciu tysiącach operatorów, ale też powinni być brani pod uwagę, Dysponują kilkudziesięcioma tysiącami środków łączności, które są w gotowości, utrzymują w gotowości do celów sytuacji nadzwyczajnych, ratowniczych I tak dalej, kryzysowych. Dysponują własnymi samochodami, zużywają własne buty jak jadą do jakiejś tam akcji poszukiwawczej czy, czy w czasie powodzi.

Jeżeli rząd zwróciłby naszej organizacji tym członkom za zużyte ileś ton paliwa, za zakup tych urządzeń, za utrzymanie ich, konserwację w gotowości I dołożył 1 złoty, to wtedy rząd wspierałby działalność tej organizacji wartością jednego złoty. A póki co, to obywatele takie organizacje społeczne jak między innymi wymieniłem, ale ich jest o wiele, wiele, wiele więcej oczywiście, To one wspierają rząd I tak to traktujmy. Ułatwmy im działalność. Przede wszystkim mają się rozliczyć, muszą być jak żona Cezara, ale rozliczają się przed fiskusem, a niepotrzebna, nadmierna jakaś tam biurokracja, która tak naprawdę w naszej ocenie służy głównie pseudoorganizacjom składającym nam ofertę, jak na... Że oni nas wyszkolą, jak prowadzić tą biurokrację organizacji społecznej.

22:46 - 22:58

Speaker 3

Panie prezesie, dziękuję. Dziękuję uprzejmie. Pan Piotr Frączak, następnie pani Julia Kluczyńska. Dziękuję bardzo. Po 1.

22:58 - 28:00

Piotr Frączak

Chciałem podkreślić, że powstanie strategii działania państwa I współpracy z sektorem pozarządowym I rozwojem społeczeństwa obywatelskiego jest niesłychanie ważna I od wielu lat takie postulaty się pojawiały. Tu drobna uwaga, mimo radości, że to zaczęła się ta praca, że od samego początku zwracamy uwagę, że nie należy mówić o strategii rozwoju społeczeństwa obywatelskiego prowadzonej przez rząd. Społeczeństwo obywatelskie powinno być niezależne od rządu. Rząd może oczywiście wspierać pewne elementy obywateli w niektórych działaniach, a rozwój społeczeństwa obywatelskiego należałoby jednak zostawić samemu społeczeństwu obywatelskiemu. Ale ciesząc się, że ta te prace w ogóle za zostały zaczęte, chociaż tutaj zgadzam się z panem przewodniczącym, że terminarz nie jest najszczęśliwszy IIII zobaczymy co z tego wyjdzie.

2 2 pytania I 2 uwagi do tym, do do tego, do tego dokumentu. No same pytanie co to jest ta ramowa strategia, bo to są określone priorytety I tutaj zgodzę się z przedmówcą, że tego priorytetu dotyczącego uproszczeń jest oczywiście informacja o przeciążeniu liderów społecznych, ale sama uproszczenia, jeżeli chodzi o organizacje pozarządowe trochę tego brakuje, więc warto byłoby to zwrócić, na to uwagę, ale oczywiście te 3 cele strategiczne są bardzo, bardzo dobre I oczywiście w szczegółach zobaczymy jak to będzie wyglądało. 1. Pytanie, które się nasuwa jak gdyby na samym początku to jest, jakie jest miejsce tej strategii w ogóle w systemie dokumentów? Pamiętamy, że pierwotnie miało to być, było to określone w średniookresowej strategii rozwoju kraju, która jak gdyby zniknęła I nie nie nie nie nie mamy jej w dalszych pracach, więc pytanie jak ta strategia jest w tym systemie dokumentów zaplanowana I jakie działania będą podejmowane.

To jest 1. Pytanie, no bo też od tego jak to będzie umiejscowione w polityce rządu zależy jak ona będzie traktowana I co będzie z niej wynikało. Po 2. Dziękujemy za ten, za tą ramową strategię, ale równocześnie bardzo byśmy chcieli zobaczyć tę diagnozę, którą zlecił departament. Chcielibyśmy się zapoznać z głosami organizacji.

Widzimy już po tych priorytetach, że część z nich została uwzględniona, ale chcielibyśmy się zapoznać, zobaczyć te te te propozycje, które zgłosiły organizacje. No I 3. Rzecz, tutaj jak pan dyrektor mówił, mamy te ankiety z resortów. Bardzo chętnie byśmy mogli zobaczyć jak resorty widzą tę współpracę, bo to wydaje się być ważne, jeżeli chodzi o dalsze prace nad strategią. To to to to są pytania, kiedy I w jaki sposób będzie można dotrzeć do tych dokumentów.

Ja mam 2 uwagi do do tak zarysowanej strategii, która tak jak mówię, kierunkowo jest bardzo słuszna, ale tam są 2 rzeczy, które wydają mi się wątpliwe albo albo albo nie do końca sformułowane. Po 1. To jest finansowanie tej strategii. Nie bardzo wynika z tych ramowych opisów, jak ma się strategia tego rozwoju społeczeństwa, tak jak się nazywa, do programów realizowanych przez Narodowy Instytut Wolności. Czy to zawiera się 10:10, ta strategia zawiera te programy, czy będą one zmieniane, czy czy dostosowywane do programów, czy strategia do programów, czy programy do strategii.

Więc wydaje się, że kwestia finansowania bardzo jest tutaj newralgiczna. I 2. Kwestia to zarządzania tym procesem. Bardzo mnie osobiście niepokoi 10:10, ta struktura, w której to Komitet do spraw Pożytku Publicznego razem z Radą Działalności Pożytku Publicznego odpowiada za wdrażanie tej strategii, bo patrząc na kompetencje I realną działalność I Komitetu I Rady, wydaje mi się, że takie ułożenie spowoduje, że ta strategia nie będzie miała zębów. Dziękuję.

28:01 - 28:04

Speaker 3

Bardzo proszę pani Julia Kluczyńska.

28:04 - 29:59

Julia Kluczyńska

Dzień dobry, Julia Kluczyńska, Forum Darczyńców. Ja mam 2 pytania I 1 komentarz. 1. Pytanie dotyczy założeń do strategii rozwoju filantropii. To jest taki dokument, który powstał w Narodowym Instytucie Wolności.

Został opracowany przez ekspertów zajmujących się filantropią. I te prace trwały przez ostatnie 7 miesięcy I w pierwszym spotkaniu pan dyrektor Brau, Jachimowicz brał udział. W efekcie tych prac powstały, powstał wiedząc, znaczy my jako grupa ja miałam, miałam, miałam przyjemność uczestniczenia w tych pracach, więc my jako grupa wiedzieliśmy, że trwają prace nad strategią I z tego względu ten nasz materiał nie, nie nazywa się strategią rozwoju filantropii, tylko założenia do strategii rozwoju filantropii w Polsce. I tworzyliśmy to z taką myślą, że będzie to nasz wkład w strategię rozwoju społeczeństwa obywatelskiego. Więc wiem, że Narodowy Instytut Wolności przekazał już państwu te ten materiał I moje pytanie brzmi, czy państwo się z nim zapoznali I czy planujecie go uwzględnić w tej już pełniejszej, rozwiniętej strategii rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

2. Pytanie dotyczy tych konsultacji, które mają miejsce, no bo dokument, który państwo przedstawiliście, jest bardzo ogólny I rozumiem z tego harmonogramu, że czas na konkrety przyjdzie w grudniu, ale jeśli już teraz my albo inne organizacje mamy pomysły na konkretne rozwiązania operacyjne, które się powinny tam tam znaleźć, to czy teraz w tych konsultacjach jest miejsce do do do do proponowania tych konkretnych rozwiązań, czy na razie mamy tylko komentować te ogólne zapisy. Więc to było pytanie numer 2. A natomiast co do komentarza, to to taką kwestią, która, która... Bo kierunkowo oceniamy ten dokument jako interesujący I zmierzający w dobrym kierunku.

Kwestią, która mnie zaniepokoiła jest wzmianka zarówno w dokumencie, jak I

30:00 - 31:43

Julia Kluczyńska

Wypowiedzi o nierównościach rozwojowych między organizacjami wskazanymi jako bariera. Chciałam powiedzieć, że to nam bardzo jakoś niepokojąco przypomina doświadczenia z pracy z poprzednim rządem, ale też po też taką narrację, która powtarza się w państwa wypowiedziach, które brzmią, które mówią o dużych organizacjach I małych organizacjach, trochę je sobie przeciwstawiając. Ja chcę, chciałabym nakłonić I przekonać wszystkich państwa do tego, że my WWW budując społeczeństwo obywatelskie potrzebujemy I jednych I drugich. I to nie jest tak, że ci mali przy większych możliwościach będą, jaki, będą bardzo duzi albo że ci duzi są jakimiś ekspansywnymi organizacjami, które zajęły, zajęły terytorium. Ci duzi to są organizacje, które po prostu mimo tych wszystkich trudności, których była wcześniej mowa, mimo tego, tych, tych bardzo trudnych regulacji, udało im się rozwinąć I uważam, że to jest jakby ich ogromny sukces I wielka siła trzeciego sektora, że mamy trochę dużych organizacji, ale w związku z tym powinniśmy je na wszystkich poziomach.

I my jako organizacje I państwo jako, jako osoby reprezentujące świat polityki powinniśmy je doceniać, powinniśmy z nich czerpać. To są organizacje, które dzięki temu, że są duże I doświadczone, mają stabilność, wiedzę, doświadczenie. I wydaje mi się, jestem przekonana, że wspólnie we wszystkich działaniach, między innymi tworząc tą strategię, powinniśmy tworzyć takie ramy, które, w których będzie miejsce dla zarówno dla dużych I dla małych Żeby jedne I 2. Organizacje mogły się rozwijać I razem tworzyć tą przestrzeń obywatelską. Dziękuję.

31:47 - 36:00

Hubert Taładaj

Bardzo dziękuję panie przewodniczący. Hubert Taładaj, ekspert ds. Współpracy Polskiej Rady Organizacji Młodzieżowych. Na początku chciałbym podziękować panu dyrektorowi I całemu departamentowi za przygotowanie tej ramowej koncepcji oraz za podjęte dotychczas działania. Mam kilka uwag oczywiście dotyczących właśnie tego projektu, tak już przygotowanych na szybko jak się zapoznałem się pobieżnie właśnie z tym projektem.

W pierwszej kolejności należy zauważyć, że choć expressis verbis w przygotowanej ramowej koncepcji nie ma mowy w ogóle o o osobach młodych, o młodzieży, to jednak też warto zauważyć, że koncepcja wspomina o edukacji obywatelskiej, o wzmacnianiu roli rad I zespołów inicjatywnych lub opiniujących to, oceniamy zdecydowanie na plus, że taki kierunek planowana strategia ma przyjąć. Niemniej jednak uważamy, że ta planowana strategia, biorąc pod uwagę to, że też, też istnieje wiele organizacji w ramach społeczeństwa obywatelskiego, które zrzeszają czy to całościowo, czy to częściowo młode osoby, ten focus na na osoby młode w tej strategii też powinien być jeszcze mocniej uwzględniony zarówno w dalszych pracach, ale także w dalszych konsultacjach, bo by bardzo dobrze tutaj odbywały się wcześniej jakieś wstępne konsultacje w ramach chociażby tych różnych wywiadów. Natomiast też wydaje mi się, że ten udział młodzieży w tym dokumencie powinien być jeszcze dużo bardziej podkreślony. Także między innymi biorąc pod uwagę to, że też WWW dyskusji chociażby na poziomie parlamentarnym czy okołorządowym już się pojawia, coraz więcej głosów na temat potrzeby wzmocnienia młodzieżowych rad I sejmików jednostek samorządu terytorialnego, chociażby przez kolejne nowelizacje ustaw samorządowych. Jeżeli chodzi o udział przedstawicieli społeczeństwa obywatelskiego w zarządzaniu strategią, my tutaj też też, też zgodzę się z wystąpieniami moich przedmówców, że pewne kwestie zostały tam zaauresowane, ale wiadomo to jest ramowa strategia bardzo ogólnie.

I tam wskazano chociażby na to, że tutaj ważną rolę ma odgrywać strona pozarządowa w Radzie Działalności Pożytku Publicznego, co oczywiście oceniamy na plus. Tym niemniej jednak trzeba zauważyć I biorąc pod uwagę cały krajobraz organów opinii nadawczo-doradców, Przewodniczącego Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego, że w zakresie działań Komitetu do Spraw Pożytku Publicznego I wszystkich ośrodków administracji publicznej na rzecz młodzieży, to w zakresie młodzieży tę rolę w zakresie zarządzania, czy też jakąś ewaluację, czy chociaż w zakresie ewaluacji tej strategii powinna odgrywać Rada Dialogu z młodym pokoleniem, w zakresie oczywiście dotyczącym młodzieży, żeby też oczywiście w żaden sposób tutaj też nie wchodzić też nadmiernie w zakres chociażby tego zarządzania przez działalności pożytku publicznego. I ten udział w zarządzaniu chociażby zwłaszcza przedstawicieli organizacji pozarządowych I społeczeństwa obywatelskiego powinien być dużo szerzej opisany I ten proces zarządzania powinien z mocno uwzględniać stronę społeczną. Zauważam również teraz, że biorąc pod uwagę to, że jeszcze trwają prace nad krajową strategią młodzieżową opracowywaną przez Ministerstwo Edukacji Narodowej, zwracałem szczególną uwagę na to, żeby ta strategia była w ten sposób też powiązana treściowo z treścią krajowej strategii młodzieżowej. Oczywiście treści ramowej koncepcji jest wskazane, że Ministerstwo Edukacji Narodowej będzie jednym z podmiotów realizujących te działania w ramach tej strategii rozwoju społeczeństwa obywatelskiego.

Natomiast też chciałbym tu zasygnalizować przedstawicielom kancelarii Prezesa Rady Ministrów, żeby te wszystkie treści, które pojawiają się w obu strategiach, były ze sobą w pewien sposób powiązane, żeby nie dochodziło do sprzeczności w tychże obu dokumentach strategicznych. I ostatnia informacja z mojej strony. Też bardzo dziękujemy, że dokument, projekt został już przekazany do Rady Dialogu z Młodym Pokoleniem. Projekt zostanie zaopiniowany w terminie. Być może też nie wykluczamy, że jako Polska Rada Organizacji Młodzieżowych również ten dokument.

I jeszcze ostatnia rzecz dotycząca Rady Dialogu z Złotym Pokoleniem. Jako współprzewodniczący Rady Dialogu z Złotym Pokoleniem przekazałem właściwemu przewodniczącemu właściwego zespołu problemowego prośbę o zwołanie posiedzenia zdalnego tego zespołu w ramach Rady Dialogu z Złotym Pokoleniem, żeby przedstawione przez Radę Dialogu z młodym Pokoleniem uwagi, propozycje I komentarze uwzględniały szersze grono organizacji pozarządowych, zwłaszcza tych działających na rzecz osób młodych. Bardzo dziękuję panie przewodniczący, na tym skończyłem.

36:00 - 36:08

Speaker 3

Dziękuję uprzejmie. Szanowni państwo, bardzo proszę pana dyrektora o odpowiedź na zgłoszone problemy.

36:08 - 50:23

Speaker 1

Tak, szanowny panie przewodniczący, wysoka komisja, szanowni państwo. Odpowiadając na pytanie pana przewodniczącego, jeżeli chodzi o termin przyjęcia. Harmonogram rozpisaliśmy optymalnie I te kroki, które przedstawiłem też w prezentacji, tak aby przedstawić do prac rządowych na etapie SKRM-u I później Rady Ministrów w okolicach wakacyjnych, czyli mniej więcej lipiec, sierpień, tak żeby była możliwość przyjęcia tej strategii w tej kadencji rządu. Jeżeli chodzi o wypowiedź pana przewodniczącego, no pan przewodniczący poruszył bardzo wiele wątków w swojej wypowiedzi, bardzo istotnych oczywiście z naszego punktu widzenia, które również zauważamy w KPRM-ie. Natomiast przede wszystkim wydaje mi się, że to elementy, które odpowiadają za partnerstwie, partnerskie stosunki pomiędzy administracją a organizacjami pozarządowymi, pomiędzy całym sektorem pozarządowym, samym w ogóle społeczeństwem obywatelskim są tymi elementami, które powinny I będą w tym w tej strategii odpowiadały właśnie za kwestie dążenia do uproszczeń.

Natomiast oczywiście biorąc pod uwagę, że jest to strategia, to strategia ma to do siebie, że jest, ma pewien pewien poziom ogólności. Tam w strategii pojawią się oczywiście kierunki, cele, też mierniki, wskaźniki realizacji tej strategii. Natomiast także wspomniał pan przewodniczący co do uproszczeń, jeżeli chodzi o sprawozdawanie się I tym podobne rzeczy. 1 rzecz, ja którą ja bym chciał zaznaczyć, jeżeli otrzymuje organizacja dotacje ze środków budżetowych na realizację zadania publicznego, to musimy pamiętać o tym, że wchodzą tutaj kwestie reżimu ustawy o finansach publicznych I wszystko, co jest związane z kwestią rozliczenia dotacji, z kontrolą tej dotacji, z przyjęciem sprawozdania. To nie jest tak, że każda organizacja, otrzymując środki publiczne, może te środki w jakikolwiek sobie sposób bez kontroli rozdysponowywać.

Ja też ewentualnie bardzo bym prosił o troszeczkę bardziej sprecyzowane, o co dokładnie chodzi. Ja mogę dać przykład, jeżeli chodzi o naszą pracę, o ułatwienia, które idą w kierunku działalności, organizacji w tej chwili w drugiej nowelizacji ustawy o pożytku publicznego, zaproponowaliśmy możliwość określenia przez, będziemy starali się, żeby te przepisy weszły w życie, określenia przez zlecającego konkurs, dotacjodawcę możliwości wykorzystania przez organizację, chociażby uproszczonych formularzy sprawozdań I ofert w zakresie konkursów do czterdziestu 1000 złotych. Ta propozycja gdzieś już kiedyś padła, była dyskutowana po po po szeregu uwag. Myśmy się z niej wycofali z powrotem. Chcemy do niej wrócić troszeczkę w innej koncepcji właśnie takiej, żeby to ten podmiot, który zleca to zadanie mógł sobie określić, czy organizacje składając ofertę będą mogły złożyć to na formularzu uproszczonej oferty, rozliczyć się na formularzu sprawozdania uproszczonego, co ja rozumiem przez formy upro uproszczenia deregulacji działalności organizacji.

Natomiast tak jak pan przewodniczący słusznie zauważył, gdy wchodzą przepisy podatkowe,

Gdy wchodzi Krajowa Administracja Skarbowa, no to to to są już przepisy zupełnie innych ustaw. Natomiast chciałbym tylko jeszcze zaznaczyć, że istnieje oczywiście kwestia uproszczonej ewidencji przychodów I kosztów, którą stosuje bardzo dużo organizacji. Też tutaj dziękując komisji za wprowadzenie tego, tej zmiany w ustawie, podwyższenia tego progu EPIK-u do miliona złotych, co umożliwiło też zmianę rozporządzenia wydanego przez Ministra Finansów w porozumieniu z przewodniczącym Komitetu przy opinii Rady. Dzięki bardzo owocnej współpracy ekspertów z sektora NGO, to rozporządzenie, jego brzmienie I rozwiązania naprawdę odpowiadają w chwili obecnej na to, jak ten UEPiK działa I jak rzeczywiście on upraszcza procedury księgowe, procedury rachunkowe. Odpowiadając na pytania pana Piotra Frączaka, Co to jest ramowa strategia?

Szanowny panie Piotrze, ramowa strategia jest pewnym szkieletem, tak jak też już wcześniej wspomniałem w mojej prezentacji. Pewnym szkieletem, który chcielibyśmy obudować propozycjami, które spłyną do nas z, od przedstawicieli organizacji. Też tutaj nawiążę do pa, do wypowiedzi pani Julii. Oczywiście jak najbardziej kwestie, to jest bardzo dobry czas w tej chwili już, żeby te kwestie takie operacyjne również sygnalizować, połączyć je gdzieś właśnie z tymi kwestiami, które są I wskazać, wskazać, wskazać, gdzie można by było je umieścić. Rozumiem tutaj przez kwestie operacyjne no pewne na przykład reformy pod postacią zmiany prawa czy tym podobnych rzeczy.

Jeżeli się mylę, to proszę o poprawienie. Co do udostępnienia dokumentów, panie Piotrze, oczywiście diagnoza jest dokumentem publicznym, jeżeli tylko potrzeba, to proszę się zwrócić do departamentu, my to udostępnimy w trybie dostęp, dostępu do informacji publicznej. Podobnie, podobnie stanowiska ankiet resortowych również są dostępne. Natomiast jeżeli chodzi o propozycje organizacji, mamy lekki problem I w tej chwili rozwiązujemy to, staramy się rozwiązać to prawnie, ponieważ chodzi o dane osobowe, które zostały przekazane przez zgłaszających nam te uwagi. To jest plik, który oczywiście my byśmy chcieli to udostępnić.

To jest plik, który ma około ośmiuset stron. Będziemy starać się po prostu jakoś wybrnąć z tego, żeby uzyskać po prostu zgodę osób, które zgłaszały się lub też organizacji na publikację tego. No ale to jest związane też, doskonale państwo się orientujecie z kwestiami RODO. Co do kwestii obecności NIW-ów w strategii. Trzeba zaznaczyć, że NIW jest dosyć specyficznym, specyficzną agencją rządową, która została stworzona, aby wspierać rozwój instytucjonalny organizacji.

2., 2., 2., 2. Człon nazwy NIW-u bardzo często się o nim zapomina, to jest Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego. I tak, kształt programów NIW-u będzie zależeć również kształtu strategii. Idziemy tutaj w tym momencie takim, takim kierunkowym top bottom, można by to tak nazwać, od góry, od strategii wychodząc, te przełożenia strategii powinny schodzić w dół I powinny być właśnie wyznacznikiem działania wszystkich innych instytucji. Co do roli Komitetu I RDPP, ja pozwolę sobie tutaj nie zgodzić z panem Piotrem Frączakiem co do możliwości Komitetu I możliwości wdrażania tej strategii przez Komitet, ponieważ należy wskazać, że Komitet przy współudziale oczywiście Rady jako tego czynnika społecznego jest instytucją, jest organem ustawowym, który koordynuje te prace, tak jak jest też wskazane w ramowej strukturze, co co również pan Hubert Taładaj podkreślał, wymienił jako jednego z realizatorów Ministerstwo Edukacji Narodowej, to ta strategia będzie się rozlewać właśnie na poszczególne resorty, które też powinny realizować zadania.

I tutaj też płynnie przychodząc do kwestii poruszonej przez pana Huberta, co do zbieżności treści różnych strategii. Mamy w tej chwili w naszej przestrzeni prawnej bardzo wiele strategii, które rzeczywiście powinny być do siebie komplementarne, absolutnie nie powinny wywoływać konfliktów. Ale po to jest etap uzgodnień międzyresortowych, aby ta kwestia została w pełni zaopiekowana I aby każdy resort mógł wskazać, co jest po jego stronie, a co jest po stronie przewodniczącego I co powinno znaleźć się dokładnie w strategii, żeby nie powielać tych tych zapisów. I oczywiście w pewnym sensie ta strategia rozwoju społeczeństwa obywatelskiego będzie takim dokumentem, który gdzieś tam spaja większość strategii resortowych, ponieważ no siłą rzeczy jest ona, jest ona dokumentem horyzontalnym. I tak, przechodząc do odpowiedzi na pytania pani Julii.

Tak, NIFF otrzymaliśmy w tym tygodniu z Narodowego Instytutu Wolności strategię rozwoju filantropii. Te założenia tak jak pani to nazwała. Nie tylko to. Dostaliśmy również założenia strategii wolontariatu I oczywiście po analizie tych dokumentów będziemy zastanawiać się, jakie, jak możemy w piąć pewne rzeczy, które tam państwo zaprezentowaliście. Te strategie są bardzo szczegółowe.

To są bardzo wartościowe dokumenty. Należy jednak mieć właśnie też z tyłu głowy fakt, że no nasza strategia, jak gdybyśmy chcieli do niej wrzucić wszystko, to ona byłaby dokumentem, który jest niemożliwy do wdrożenia. Dlatego bardzo ciężką pracą, ale także tutaj bardzo liczę na stronę społeczną, będzie I I kwestie wypowiedzenia się państwa w właśnie w dialogu obywatelskim, możliwości zgłoszenia uwag, będzie dla nas wskazanie tych najbardziej istotnych rzeczy. Bo realizując strategię na poziomie wrzućmy wszystko do jednego worka, to nie jest dobra rzecz. Lepiej się skupić na kilku rzeczach, które są rzeczywiście możliwe do zrealizowania, niż rozmywać problem.

Co do... No I to to, że to, to też, to też mniej więcej wiąże się z pani pytaniem co do ogólności dokumentu. No ten dokument, tak jak też wcześniej podkreśliłem, on zawsze będzie na pewnym etapie ogólny. Chcielibyśmy, żeby odejść troszeczkę od takich zapisów. Inaczej powiem.

Ramowa koncepcja jest dokumentem ogólnym, natomiast sama strategia, sam projekt strategii chcielibyśmy już, żeby odpowiadał, realnie, definiował problem I realnie wskazywał odpowiedź. Stąd przyjęty taki tok prac I mamy nadzieję się tego trzymać. I co do kwestii małe organizacje, duże organizacje. I czy to jest bariera, czy nie jest bariera? To jest fakt.

To jest fakt, że w Polsce istnieje w tej chwili bardzo dużo organizacji, 113000 według badań GUS-owskich z 2000 dwudziestego czwartego roku, które są najbardziej aktualne. Mamy nadzieję, że niedługo GUS przeprowadzi kolejne badanie I będziemy mieli dane za 2026. Rok. I należy wskazać, że obok organizacji, które posiadają profesjonalną kadrę, mają naprawdę duże możliwości. To są duże organizacje, to są duże federacje.

Istnieje bardzo, bardzo wiele lokalnie działających organizacji, które opierają się tylko I wyłącznie na pracy społecznikowskiej I są bardzo mocno zakorzenione też właśnie w swoim, na swoim terytorium, na którym działają. I tutaj chciałbym przywołać pewne kwestie liczbowe I chciałbym państwu przekazać informację. Prawie 46 procent organizacji ma siedzibę na terenach wiejskich, a ponad 60 procent organizacji prowadzi działalność na obszarze nie większym niż powiat. Więc to, to jest... Nie uciekniemy od tego faktu, który no my tutaj wskazujemy, definiujemy jako barierę.

Oczywiście to jest tylko nasza propozycja. Ta propozycja, jeżeli państwo się z nią nie zgadzacie, to to to absolutnie macie z tym, macie z tego prawo. I w przypadku, gdy, gdy, gdy państwa argumentacja będzie słuszna, to my oczywiście się nad tym zastanowimy, czy nie zmieni

Tego w jakimś, w jakimś sensie. Natomiast faktem jest, że w Polsce organizacje pozarządowe nie są jednorodne I należy naprawdę o tym pamiętać I zupełnie inaczej przygotowuje się, zupełnie inaczej administracja pracuje z dużymi organizacjami, a zupełnie inaczej też z małymi, to należy o tym pamiętać. Dziękuję bardzo.

50:23 - 50:26

Speaker 3

Dziękuję. Bardzo proszę panią dyrektor Ewę Kalabarczyk.

50:29 - 52:33

Ewa Kalbarczyk

Dzień dobry, Ewa Kalbarczyk, Narodowy Instytut Wolności. Ja tylko króciutko tutaj w uzupełnieniu do wypowiedzi pana dyrektora. Jeżeli chodzi o programy NIW, chciałabym zwrócić uwagę, że strategia rozwoju społeczeństwa obywatelskiego pod kątem programów NIF jest bardzo ważna, bo musimy pamiętać, że programy kończą się albo w roku dwutysięcznym trzydziestym albo w roku dwutysięcznym trzydziestym trzecim. Większość 2030.. A jak państwo wiecie, programy były pisane sporo lat temu w innej rzeczywistości, skierowane na inne wyzwania, inne problemy.

Teraz mamy trochę inne czasy, inne, inne problemy, inne wyzwania. Koncentrujemy się na bezpieczeństwie, na budowaniu odporności społecznej. Dlatego ta strategia będzie bardzo istotna z punktu widzenia tak jakby pisania nowych edycji programów I później ich wdrażania. Jeszcze jak je jako 1 komentarz, tylko nie przedłużając już, chciałabym tylko dodać ze swojej strony, że czytając strategię, tą ramową strategię rozwoju społeczeństwa obywatelskiego, bardzo mi wybrzmiewa to, że, że państwo tak jakby nie chce tylko mieć takiej narracji czy komunikować, że chce być przyjazne organizacjom pozarządowym, Aczkolwiek to to nie jest to, że nie chce, tylko chodzi o to, żeby sprawić, żeby organizacje pozarządowe, żeby mieć w państwie organizacje pozarządowe I społeczeństwo obywatelskie, które jest skuteczne, które jest zdolne do samoorganizacji, do odpowiadania na różnego rodzaju kryzysy. To mi wybrzmiewa z tej, z tej strategii I myślę, że to jest bardzo dobry kierunek I jeżeli będziemy wszyscy w tym kierunku szli, to myślę, że ona zaowocuje I dobrymi programami I dobrymi narzędziami, które I ułatwią organizacjom społecznym życie I działanie.

Dziękuję bardzo.

52:34 - 54:53

Speaker 3

Dziękuję. Szanowni Państwo, zgodnie z tym harmonogramem, o którym wspomniał Pan Dyrektor, wrócimy do tematu w czerwcu przyszłego roku planując nasz plan pracy, żebyśmy zobaczyli jak po upływie tamtych, głównie rzecz biorąc, ośmiu, dziewięciu miesięcy, w którym miejscu jesteśmy w porównaniu do tych dzisiejszych założeń. Nie, nie, nie prowadzimy już dodatkowej debaty, to do szczegółu wrócimy panie Tak, prosił, żebym uszczegółowił to. Chciałem króciutko z kołem Na maila pan dyrektor jest otwarty z propozycjami, bardzo proszę. Wrócimy do tego tematu, jak powiedziałem.

Chciałem tylko przekazać komunikat związany z pracami nad nowelizacją ustawy o działalności pożytku publicznego. Po takiej rozmowie roboczej z przedstawicielami Biura Legislacyjnego okazało się, że ta inicjatywa strony społecznej zawarta, przekazana do Sejmu w kontekście wejścia w życie ustawy już od pierwszego września I tak dalej, no nie spełniała określonych wymogów, stąd w roboczym kontakcie z panem Tomaszem Szymankiem, a poprosiliśmy stronę społeczną, aby nadać jakby aktualny kształt tej propozycji noweli. I ta grupa robocza pracuje. Dzisiaj też pan Tomasz dzwonił, że w dniu dzisiejszym też pracuje dalej, stąd jest częściowa reprezentacja. I jeśli tylko zostanie to dopracowane I przesłane już bezpośrednio do sekretariatu komisji.

Wznowimy, czy inaczej rozpoczniemy prace nad przygotowaniem komisyjnego projektu nowelizacji. Szanowni państwo, mamy ograniczenia dzisiaj związane z pracami Sejmu, tak że dziękuję państwu uprzejmie za udział w dzisiejszym posiedzeniu podkomisji I będziemy teraz czekać nad tą propozycją. Myślę, że pan Tomasz wspominał, że będzie to w najbliższym czasie. Dziękuję uprzejmie, zamykam posiedzenie podkomisji.