Komisja do Spraw Deregulacji (DER) Komisja Polityki Społecznej i Rodziny (PSR)

3 September 2026

00:22 - 03:00
Speaker 7
Chciałem spytać, mamy kworum?  Czy mamy kworum?  Jeszcze nie mamy kworum, słuchajcie, przepraszam za.  Witam serdecznie.  Otwieram wspólne posiedzenie Komisji do spraw deregulacji oraz Komisji Polityki Społecznej I Rodziny. 
03:00 - 04:02
Speaker 3
Stwierdzę kworum, witam członków obu komisji, witam pana Sebastiana Gajewskiego, podsekretarza stanu w Ministerstwie Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej I przedstawicieli przedsiębiorców z izb gospodarczych I związków zawodowych.  Proszę o wyciszenie rozmów.  Początek dzisiejszego posiedzenia przewiduje 1.  Czytanie rządowego projektu ustawy o umorzeniu należności dochodzonych przez ZUS, powstałych przed dniem 1 stycznia 99.  To jest druk 3010, uzasadniać go będzie Minister Rodzinnej Pracy. 

Przystępujemy do realizacji porządku dziennego.  Informuję, że Marszałek Sejmu 20 sierpnia skierował ten projekt z druku 3000 e 10 do naszych połączonych komisji do pierwszego czytania, zgodnie z artykułem 39 ustęp 1 regulaminu Sejmu 1.  Czytanie obejmuje uzasadnienie projektu przez wnioskodawcę, datę, debatę w sprawach ogólnych, zasad projektu oraz pytania posłów I odpowiedzi wnioskodawców, w związku z tym proszę pana ministra Sebastiana Gajewskiego o uzasadnienie projektu z druku 3010. 
04:03 - 09:53
Speaker 2
Szanowny panie przewodniczący, szanowna pani przewodnicząca, wysokie komisje.  Mamy przyjemność przedstawić projekt ustawy o możności, o umorzeniu należności dochodzonych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, powstałych przed dniem pierwszego stycznia 1900 dziewięćdziesiątego dziewiątego roku.  Ten projekt ustawy ma charakter deregulacyjny.  Sens tego projektu sprowadza się do umorzenia z mocy prawa nieprzedawnionych należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, fundusz pracy oraz fundusz gwarantowanych świadczeń pracowniczych, które powstały przed 1 stycznia 1900 dziewięćdziesiątego dziewiątego roku, a zatem przed w, przed reformą systemu ubezpieczeń społecznych, w starym systemie ubezpieczeń społecznych.  Mowa tu o nieprzedawnionych należnościach z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy czy Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, które powstały na przykład w dziewięćdziesiątym czwartym roku czy w 1900 dziewięćdziesiątym roku. 

Projekt obejmuje umorzenie z mocy prawa nie tylko samych tych należności, które wymieniłem, ale także należności pochodnych, należności związanych z tymi należnościami, a zatem należności z tytułu odsetek, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia czy kosztów egzekucyjnych.  Ten projekt ustawy, on rozwiązuje takie 3, 4 zasadnicze problemy, które w praktyce prowadzenia postępowań zmierzających do ściągnięcia tych starych należności z u składek na ubezpieczenia społeczne powstałych przed dziewięćdziesiątym dziewiątym roku, odnotował w praktyce działania Zakład Ubezpieczeń Społecznych.  Po 1.  Jest to utrzymująca się stale pewna wielkość należności składkowych, które powstały przed reformą ubezpieczeń społecznych.  Jest w tej chwili, jest to około trzystu piętnastu 1000000 złotych I są to należności, które dotyczą około siedmiu 1000 płatników składek. 

Mimo tego, że od lat te należności się utrzymują I od lat prowadzone są postępowania zmierzające do ściągnięcia tych należności, a zatem przede postępowania egzekucyjne, to w ostatnich latach utrzymuje się bardzo niska ściągalność tych należności składkowych.  Udaje się ściągać około 4000000 złotych rocznie, przy czym ta niska ściągalność nie wynika z niskiej sprawności działania Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ile raczej z okoliczności obiektywnych, które związane są z samymi należnościami.  Otóż chodzi o to, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych bardzo często jest jednym z bardzo wielu wierzycieli.  Płatnicy składek I ta absolutna większość tych siedmiu 1000 płatników składek, którzy mają te stare zadłużenie, są to płatnicy składek, którzy są nieaktywni.  Należności są ściągane bardzo często od następców prawnych, są ściągane w warunkach zbiegu egzekucji, zbiegu egzekucji oraz ta niska, niska efektywność ściąga ściągania tych składek przekłada się na to, że ona jest w horyzoncie czasowym jeszcze niższa z tego powodu, że jeżeli ściągamy mało, to ściągamy głównie odsetki I nie docieramy do należności głównej, a odsetki narastają z miesiąca na miesiąc. 

Związku z czym utrzymuje się cały czas, utrzymuje się cały czas pewna znacząca kwota tych należności, które nie są ściągnięte, a jednocześnie ściągalność jest niewielka.  Jednocześnie z roku na rok rosną koszty ściągania tych należności składkowych, które powstały przed dziewięćdziesiątym dziewiątym rokiem.  Mamy prognozę, która dotyczy dziesięciu najbliższych lat I prognoza ta wskazuje, że w ciągu najbliższych dziesięciu lat ściągniemy około 13000000 złotych tych starych należności składkowych, ale koszt ściągnięcia tych trzynastu 1000000 złotych będzie wynosił 130000000 złotych.  Oznacza to, że wydamy 10 razy więcej na dochodzenie starych należności niż uda nam się tych należności ściągnąć.  Jednocześnie, co na co trzeba wskazać w systemie ubezpieczeń społecznych, w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych obowiązują mechanizmy, które umożliwiałyby umorzenie tych należności z tych składek na ubezpieczenia społeczne. 

Jednak w 100 w odniesieniu do tych należności w większości przypadków należy uznać je za nieefektywne.  Dlaczego?  Dlatego, że co do zasady umarzamy należności z tych składek na ubezpieczenia społeczne wtedy, kiedy zachodzi ich całkowita nieściągalność, a ten stan rzeczy w stosunku do większości tych należności nie zachodzi.  A nawet gdyby zachodził, to wymagałoby to szczegółowego zbadania I charakteru tej należności I sytuacji płatników składek, w związku z czym generowałoby dosyć wysokie koszty, jeżeli chodzi o prowadzenie postępowań w tych sprawach.  Z drugiej strony można umorzyć należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, jeżeli nie ma całkowitej nieściągalności, ale tylko do niektórych płatników składek, ci tych, którzy płacą składki na własne ubezpieczenia I jednocześnie no w takich trudnych sytuacjach życiowych jak ubóstwo, choroba, klęska żywiołowa. 

To też wymaga prowadzenia bardzo rozbudowanych postępowań administracyjnych, które są po prostu kosztowne.  Z tego powodu zdecydowaliśmy się zaproponować konstrukcję umorzenia z mocy prawa.  Ta konstrukcja ma być możliwie prosta, w związku z tym nie zakładamy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie musiał wydawać decyzje w każdych z tych, w każdej z tych spraw.  Umorzenie nastąpi z mocy prawa, a płatnicy składek zostaną o tym poinformowani.  Nie będzie trzeba prowadzić postępowań administracyjnych I wydawać decyzji administracyjnych. 

To umorzenie z mocy prawa po 1.  Spowoduje, że te należności, te należności wygasną wobec Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, ale jednocześnie dojdzie do umorzenia postępowań egzekucyjnych I postępowań zabezpieczających z mocy prawa, które są prowadzone w sprawie tych należności.  Wygasną również te należności jako wierzytelności w toczących się postępowaniach restrukturyzacyjnych I postępowaniach upadłościowych, a jednocześnie dojdzie do wygaśnięcia zabezpieczeń tych należności, a zatem w szczególności hipotek oraz zastawów, które były ustawiane, ustanawiane przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na majątku, na majątku dłużników.  Ponieważ ta, to, te rozwiązania, które w ustawie, nie wpłyną w sposób negatywny na żadne uprawnienia do jakichkolwiek świadczeń z ubezpieczeń społecznych, które przysługują ubezpieczonym, zgłaszanym do ubezpieczeń społecznych przez płatników składek, których dotyczą te zmiany.  Wyjątkiem są jedynie ci płatnicy składek, którzy opłacają składki na swoje ubezpieczenia. 

09:53 - 09:59

Sebastian Gajewski

A ponieważ rzeczywiście takie umorzenie z mocy prawa w stosunku do tej grupy płatników składek może się negatywnie przekładać na

09:59 - 10:00

nabywanie

10:00 - 10:28

Sebastian Gajewski

I praw do świadczeń, w szczególności praw do świadczeń długoterminowych, emerytury, renty z tytułu niezdolności do pracy, to ta kategoria płatników składek, jeżeli będzie miała taką ocenę, że jednak lepiej jest zapłacić niż mieć umorzone należności z mocy prawa, będzie mogła złożyć oświadczenie o tym, że odstępuje od umorzenia tych należności z mocy prawa, a zatem także ta grupa osób będzie, ta grupa osób będzie chroniona. Bardzo proszę o przyjęcie tego projektu ustawy przez

10:27 - 10:28

Komisję Dziękuję

10:28 - 10:31

Sebastian Gajewski

bardzo. Jak zwykle jestem do dyspozycji z moimi współpracownikami.

10:31 - 11:31

Speaker 3

Dziękuję bardzo, bardzo jasny przekaz, żeby ściągnąć na 13000000 trzeba było żyć 130. Wydaje mi się, że jest najlepsze podsumowanie tego co pan powiedział. Dziękuję bardzo, otwieram dyskusję. Wydaje mi się, że pan minister tak to przedstawił, że zamknął głos wszystkim potencjalnym dyskutantom. Nie, ale ktoś chce bardzo, bo uważam, że nie ma sensu mówić, nie niepotrzebnie gadać, jak nie trzeba.

Dziękuję bardzo. Tak? Jedynym elementem tej dyskusji był mój komentarz. Tak to ustalone. Stwierdzą zakończenie pierwszego czytania.

Dziękuję oczywiście za tę propozycję ustawy. Ktoś chciał się zgłosić? Nie. No, to przyjdzie moment, zaprosimy jak najbardziej. Proszę państwa, czy ktoś ma uwagi do tytułu ustawy?

Został rozpatrzony artykuł 1. Ustawy. Proszę bardzo, biuro legislacyjne.

11:32 - 13:04

Speaker 5

Proszę państwa, my mamy uwagę natury ogólnej, to znaczy oczywiście merytorycznie projekt jest dobry, potrzebny I nie zgłaszamy uwag, natomiast mamy wątpliwości co do przyjętej techniki legislacyjnej. Najbardziej to widać w przepisie dotyczącym wejścia w życie ustawy. To jest nowa ustawa. I teraz artykuł dotyczący wejścia w życie mówi, że cała ustawa wchodzi tam, uprośćmy, 5 miesięcy, po upływie pięciu miesięcy od dnia ogłoszenia z wyjątkiem kilku artykułów, które wchodzą po upływie czternastu dni. I teraz tak, oczywiście jest to data, w tym momencie nie wiemy, niepewna I wszystko się później wiąże z tym, prawda, terminem wejścia w życie.

W artykule pierwszym mamy, że z dniem wejścia w życie mniejszej ustawy, czyli nie wiemy, musimy sobie liczyć. Później są odesłania w artykule chociażby trzecim, czwartym na przykład I w artykule trzecim jest w terminie trzydziestu dni od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu. I też musimy liczyć I nie wiemy jaka to jest, jaka to jest data, prawda? A ten przepis wchodzi 14 dni. I biuro, biuro proponowałoby, żeby cała ustawa weszła w życie w po upływie czternastu dni od dnia ogłoszenia, natomiast żeby w artykule pierwszym wprost dać datę dzienną.

I tak wyliczyliśmy mniej więcej, uwzględniając proces legislacyjny to, co wynikało z tych pięciu miesięcy. I my proponowalibyśmy, żeby ten przepis 1. Brzmiał z dniem 1 maja dwudziestego siódmego roku, umarza się. I dalej jest tak samo.

13:04 - 13:07

Speaker 4

Gdzie to jest ten To proszę powiedzieć na czterej Zamiast

13:07 - 13:11

Speaker 6

z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, to dać A, okay. Dzienną.

13:12 - 13:15

Speaker 8

Z dniem pierwszego maja 27, tak? Tak.

13:15 - 14:01

Speaker 5

Później, tam gdzie mamy w artykule trzecim, gdzie jest w terminie trzydziestu dni od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu, gdzie też musimy sobie liczyć, Dobrze. Proponujemy, żeby było w terminie do dnia trzydziestego pierwszego grudnia dwudziestego szóstego roku. Znaczy, po prostu mamy całą sekwencję poprawek, które nam sytuują w konkretnym przedziale Żeby na przykład później też nie było, nie wcześniej niż w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wejścia w życie niniejszego przepisu, jednak nie później niż do dnia poprzedzającego dzień wejścia w życie. To my byśmy zrobili w terminie od pierwszego lutego 27 do dnia trzydziestego kwietnia 27, skoro ustawa wchodzi pierwszego maja. Znaczy nam się wydaje, że od strony adresata jest to technika bardziej zasadna, bo po prostu wyraźnie pokazuje te terminy.

14:01 - 14:06

Speaker 9

Jasne. Nie zmienia to mediów. Tak że tylko poddajemy pod państwa rozwagę.

14:06 - 14:18

Speaker 3

Dobrze, gdyby to zostało, miało być przyjęte to wymaga to jednak poprawek, a to nie są redakcyjne korekty. Tak? To wymaga poprawek, a nie to są redakcyjne. Dobra, prosiłbym o komentarz stronę rządową.

14:19 - 17:02

Sebastian Gajewski

Bardzo dziękuję. Jak zwykle dziękuję za uwagi przedstawione przez Biuro Legislacyjne. Chciałbym wyjaśnić, że ta konstrukcja, która jest przyjęta w tej ustawie, to znaczy mamy te, mamy przepisy, które wchodzą, mamy przepisy, które wchodzą w życie w ciągu pięciu, w ciągu... Ustawa, całość, całość ustawy wchodzi w życie w ciągu pięciu miesięcy, a są przepisy, które wchodzą w życie 14 dni od dnia ogłoszenia, a jednocześnie mamy w ustawie w takie w w przepisach wskazane terminy, które są liczone od dnia wejścia w życie określonego to jest konstrukcja, którą zastos... Przygotowaliśmy I zastosowaliśmy w sposób świadomy.

Koncepcja wejścia w życie tej ustawy I poszczególnych jej przepisów, ona opiera się na takim założeniu, że część przepisów wchodzi w życie wcześniej I są to przepisy dotyczące czynności techniczne, technicznych wykonywanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych I następnie te prze... I następnie od tej daty wejścia w życie tych przepisów dotyczących czynności technicznych liczymy terminy, ale dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie dla ubezpie... Nie dla płatników składek ani nie dla ubezpieczonych, tylko dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. I to jest kompleks przepisów, które dotyczą czynności technicznych I kompleks terminów, które dotyczą dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, więc to nie jest do końca tak, że będziemy musieli sobie liczyć I ustalać, tylko Zakład Ubezpieczeń Społecznych będzie sobie musiwał liczyć I ustalać I zakładam, że sobie doskonale poradzi z policzeniem tego terminu. Natomiast ten kluczowy element materialno-prawny w postaci umorzenia należności z mocy prawa, należności związanych I te wszystkie skutki dla pozostałych postępowań ma datę, ma datę, ma datę późniejszą.

My obawiamy się, że w scenariuszu, w którym uwzględnilibyśmy poprawki zaproponowane przez biuro legislacyjne, biorąc pod uwagę różne tempo procesu legislacyjnego, ogłaszania ustawy w dzienniku ustaw I inne związane z tym okoliczności. W praktyce te, w praktyce terminy dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na dokonanie określonej czynności byłyby krótsze niż te, które, niż te, które przewidywaliśmy. Uważamy, że te rozwiązania, które są, są optymalne I one ich zastosowanie było celowe, jakby od początku przez nas założone. Zdaję sobie sprawę, że być może jest to jakiś, jest tu jakiś element oryginalności czy nietypowości. Niemniej jednak nie uważam, żeby taka konstrukcja terminu wejścia w życie ustawy, poszczególnych przepisów oraz sposobu liczenia terminów, w szczególności, że są to, jak jeszcze raz podkreślę, terminy dla Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do dokonywania czynności technicznych, spowodowało jakiekolwiek problemy w procesie stosowania przepisów tej ustawy.

17:04 - 17:08

Speaker 10

Przepraszam, jasne. Czy państwo z ZUS-u mieliby coś do tego, do dodania?

17:09 - 17:27

Speaker 11

Szanowny panie przewodniczący, panie ministrze, pani przewodnicząca. Jaroszek, członek zarządu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ja potwierdzam w całej rozciągłości to, co powiedział pan minister Sebastian Gajewski. Ta, taka konstrukcja tej ustawy niweluje ryzyka, które by były związane z wprowadzeniem sztywnych, sztywnych terminów. Bardzo dziękuję, a poradzimy sobie z liczeniem.

17:27 - 19:33

Speaker 3

Czyli rozumiem, dziękuję bardzo. Przyjmuję państwa uwagę, przyjmuję państwa, wydaje mi się, że tutaj jesteśmy po stronie Ministerstwa I ZUS-u. Proponuję w związku z tym przejść do rozpatrywania artykuł 1.. Czy są uwagi do konkretnie do artykułu pierwszego? Nie widzę, został rozpatrzony.

Artykuł 2., został rozpatrzony. Artykuł 3., Został rozpatrzony. Artykuł 4.. Został rozpatrzony. Artykuł 5..

Został rozpatrzony, artykuł 7., przepraszam 6., 6., 6.? Został rozpatrzony, artykuł 7.. Został rozpatrzony artykuł 8.. Widzę, że mamy samych zwolenników umarzania. Artykuł 9..

Dobrze, dobrze. Uwag. Ma uwag. Został rozpatrzony. Artykuł 10..

Został rozpatrzony I artykuł 11. Został rozpatrzony, nigdy mi się tak nie zdarzyło jeszcze, szybko przejść przez ustawę, tak długą I tak poważną. Proszę państwa, czy, czy, czy chcecie państwo, czy jest sprzeciw wobec tego, żebyśmy uznali, że projekt z druku 3010 został przyjęty przez połączone komisje? Nie widzę. Informuję, że nie ma sprzeciwu, w związku z tym został przyjęty.

Chciałbym spytać, kto będzie chciał być posłem sprawozdawcą. Pani posłanka Kierzek Koperska, czy ktoś jest przeciwko? Nie, nie widzę. Dziękuję państwu, zamykam posiedzenie komisji. A upoważnienie państwu przekazujemy do wprowadzenia korekt legislacyjnych.

Tak jest.

19:33 - 19:34

Na wszelki wypadek.

19:34 - 19:35

Dobra, dziękuję bardzo, do widzenia.

19:36 - 19:36

Dziękujemy.