Komisja Polityki Społecznej i Rodziny (PSR)
Legend
Transcript markers
- text Sentence being played
- text Search result
- text Intervention cited by the link you opened
Click a sentence to play the video from that moment. Select text to quote it with the speaker, timestamp and link.
More options
Komisja Polityki Społecznej i Rodziny (PSR) Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Follow its sittingsSpeaker 2
Szanowni państwo, otwieram posiedzenie Komisji Polityki Społecznej I Rodziny. Witam wszystkich zebranych. Porządek dzienny dzisiejszego posiedzenia został państwu doręczony, ale w międzyczasie uległ zmianie. Tylko, tylko punkt 1. Dzisiaj zostanie zrealizowany z porządku dziennego ze względu na to, że też Pani ministra ma jeszcze tak naprawdę 15 minut, miał tylko pół godziny, więc musimy punkt 2.
Przenieść na inną okazję, ale myślę, że będzie taka okazja jeszcze, chociażby dlatego, że poseł, chociażby w związku z, z projektem ustawy złożonym przez posła Tadeusza Tomaszewskiego, który adresuje też kwestie ubóstwa, a de facto chodzi o weryfikację kryteriów dochodowych w pomocy społecznej, które mają być zmienione I corocznie weryfikowane. W tak, tak czy inaczej przechodzimy do realizacji porządku dziennego. Stwierdzam już kworum. Serdecznie witam zgromadzonych na sali państwa posłów, posłanki, panią ministrę Katarzynę Nowakowską, ministra rodziny. Witam serdecznie profesora Czappenberga, który nam uznał, przejmie I poświęci nam dzisiaj czas, by przedstawić właśnie raport Powerty Watch, ubóstwo, warunki życia I polityka społeczna, tak.
Zgodnie z naszym porządkiem dziennym. Zatem, żeby już nie przedłużać, chciałabym oddać głos panu profesorowi, tak, jeżeli to jest zgoda. Czy pani minister chciałaby coś powiedzieć na początek? Dobrze, proszę pani.
Speaker 6
Bardzo dziękuję. Szanowna Pani przewodnicząca, szanowna Komisjo. Ja z... Chciałabym zacząć I jedynie przeprosić państwa za to, że dzisiaj rzeczywiście moja obecność nie będzie na całej komisji. Niestety wzywają mnie obowiązki rodzicielskie, znaczy muszę odebrać dzieci ze szkoły I więc 15.
30 równo stąd wyjść. Bardzo przepraszam. Bardzo dziękuję za zmianę porządku. Ten 2. Punkt oczywiście będziemy do dyspozycji tak by ta dyskusja była rzeczywiście jak najdłuższa, jak najbardziej...
Żebyśmy mieli też czas, żeby odpowiedzieć na wszystkie państwa pytania. Bardzo dziękuję.
Speaker 2
Dziękuję bardzo pani minister. Tak że teraz już oddaję głos panu profesorowi I proszę o przedstawienie informacji z raportu. Proszę bardzo.
Ryszard Szarfenberg
Szanowni państwo, bardzo dziękuję za zaproszenie. Jestem już 3. Raz w Sejmie z raportem Powerty Watch. I mam nadzieję, że w przyszłości również będę co roku z okazji siedemnastego października międzynarodowego dnia walki z ubóstwem, będę mógł państwu przekazać informacje oparte na naszym raporcie. Przypomnę tylko, że 17.
Października to jest idea, ten Międzynarodowy Dzień Walki z Ubóstwem to jest idea, która od 1900 osiemdziesiątego siódmego roku jest promowana przez ruch ADD 4. Świat I ojca Józefa Wrzesińskiego. To był polski, dziecko polskich imigrantów we Francji. Także mamy tutaj polski aspekt w tym dniu. Mamy tu polski aspekt.
I ten ojciec Józef Wrzesiński bardzo mocno łączył ubóstwo z naruszeniem praw człowieka, nie tylko praw socjalnych, ale również praw osobistych I praw politycznych. Teraz przejdę do raportu. Nasz raport zawiera bardzo dużo informacji. Zachęcam państwa do zapoznania się z nim. Ja przedstawię tylko bardzo krótki skrót, szczególnie że dostosowałem się również do tego pierwotnego planu, w którym nie miałem być jedynym punktem w państwa programie.
I tak, proszę państwa, w tej mojej opowieści o ubóstwie w Polsce w roku 2025200 26 kilka elementów poruszę. Po 1. Diagnoza. 2., kto zostaje w tyle I dlaczego oraz co dalej, co powinniśmy zrobić. Tu pani przewodnicząca już wspomniała o tym poselskim projekcie reformy kryteriów pomocy społecznej.
Powiem państwu tylko tyle, że Polski Komitet Europejskiej Sieci Przeciwciała Ubóstwu już opublikował opinie na temat tego poselskiego projektu I ta opinia ogólnie jest opinią popierającą, ale mamy bardzo wiele uwag dotyczących tego, jak ten powinien być skonstruowany ten ta reforma. Po 1.
Speaker 2
Będzie przynajmniej okazja pana profesora tu ponownie zaprosić I też panią minister I wtedy to mam nadzieję, dokładnie już przy przy pracach nad projektem.
No bardzo dziękuję, bardzo dziękuję.
Skóry za powiaty.
Ryszard Szarfenberg
Przewodnicząca, że będziemy mogli dyskutować nad tym projektem. To jeszcze dobrze by było, żebyśmy podyskutowali nad tym, jak walka z ubóstwem jest zapisana w programowaniu na lata 2028, 2034 funduszy europejskich I wtedy no goście, którzy byli z drugiego ministerstwa, też będą mogli porozmawiać. Jeżeli chodzi o nasz główny przekaz, ten przekaz diagnostyczny, on jest taki, że mimo dobrych wyników gospodarczych w 2000 dwudziestym piątym roku, bo tu widzimy, że realny wzrost PKB, że realny wzrost dochodu rozporządzalnego, czyli średnia się mocno poprawiła, ale ubóstwo skrajne pozostało na takim poziomie, na którym było w 2000 dwudziestym czwartym roku. Uważamy, że jest to pewien regres, bo powinno być chyba tak, że jak mamy wzrost gospodarczy, spadek bezrobocia albo bezrobocie bardzo niskie, inflacja niska, to również powinno to zaznaczyć się w spadku ubóstwa skrajnego, czyli tego najbardziej alarmującego, co nie miało miejsca. A jeśli chodzi o ubóstwo skrajne dzieci, to nastąpił niepokojący wzrost ubóstwa skrajnego dzieci w 2000 dwudziestym piątym roku z ponad pięciu do 6.6 procent I to jest 435000 dzieci w 2000 dwudziestym piątym roku.
Także zwracamy uwagę na to, że to, że ogólnie sytuacja się poprawia, nie znaczy, że poprawia się wszystkim tak samo. Nasz punkt widzenia I myślę, że państwa też jest taki, że najlepiej by było, gdyby poprawiało się najbardziej tym, którzy są w najgorszej sytuacji. No jest to dość oczywisty wniosek, też wynikający z katolickiej nauki społecznej. I na przykład z adhortacji papieża Leona XIV, Delixii t, Delixii t. Jak to jest w liczbach bezwzględnych?
2000000 osób w skrajnym ubóstwie, 2000000. Jeżeli Państwo uważają, że 5.3 procent to jest niedużo, to już zapewne liczba 2000000 powinna nam zwrócić uwagę na to, że sytuacja jest w bardzo dużej części naszego społeczeństwa nie bardzo niezadowalająca. A jak zrobimy granicę ubóstwa na poziomie minimum socjalnego, czyli to jest takie skromne bardzo wydatki na różne potrzeby, to ponad 30000000 osób jest poniżej tej linii minimum socjalnego. I to już jest bardzo duża część naszego społeczeństwa, prawie 40 procent. Zwracamy uwagę na te duże liczby dlatego, żeby jeszcze raz podkreślić to, że ogólne wskaźniki gospodarcze mogą wyglądać uspokajająco, a liczby I procenty tych, którzy są w gorszej sytuacji I muszą żyć bardzo skromnie w naszym kraju, no nadal są bardzo duże.
Jeżeli chodzi o osiąganie celów, bo Polska ustanowiła sobie cele związane z redukcją ubóstwa lub wykluczenia społecznego w kontekście europejskim, to widzimy, że jeśli chodzi o cel dotyczący wszystkich osób, to wyglądamy dość pozytywnie, bo ten cel na 2030. Rok został osiągnięty już w siedemdziesięciu, ponad siedemdziesięciu ośmiu procentach, ale jeśli chodzi o dzieci, tam ma być spadek o 300000 dzieci w tych trudnych sytuacjach, no to mamy tylko 22 procent osiągnięcia tego celu. No I to oznacza, że jeżeli znowu mamy ten sam przekaz, czyli ktoś mógłby powiedzieć, no dobrze nam idzie, jeśli chodzi o wszystkich, ale co z dziećmi? Co z tymi osobami, które są w gorszej sytuacji? I znowu mamy podobną informację, podobną podobny przekaz, że sytuacja w tych grupach, na których nam powinno najbardziej zależeć, jest gorsza.
I tu mamy te informacje, że po 1. Mamy do czynienia z wyższym wskaźnikiem ubóstwa skrajnego dzieci w 2000 dwudziestym piątym roku, że nadal w rodzinach wielodzietnych mamy wyższe ubóstwo skrajne niż w tych rodzinach, które nie mają dzieci. I tak również jest w rodzinach z osobami I dziećmi z niepełnosprawnościami w porównaniu z tymi rodzinami, w których nie ma osób lub dzieci z niepełnosprawnością, a 1 z, 1 z informacji z raportu Banków Żywności o Głodzie Młodzieży I dzieci w Polsce w 2000 dwudziestym piątym roku, no była dość niepokojąca. 15 procent uczniów często lub zawsze czuje głód. Więc kolejne niepokojące informacje na tym froncie walki z ubóstwem.
Jeżeli chodzi o osoby starsze, na których sytuacji też powinno nam zależeć jako tej grupie, która jest bardziej wrażliwa na zmiany sytuacji I na to, co się dzieje w świecie świadczeniowym, Tu mamy bardzo niepokojący wzrost, jeżeli chodzi o ubóstwo samotnych kobiet powyżej sześćdziesiątego piątego roku, żyjących w jednoosobowych gospodarstwach domowych. Widzimy, że ten wzrost jest bardzo duży w porównaniu z 2000 czternastym rokiem bodajże. Mamy tu dane za rok 2024, być może renta wdowia coś tu zmieniła, będziemy mieli te dane dopiero w przyszłym roku, ale niepokojące, jest to bardzo niepokojący sygnał, zarówno dotyczący sytuacji, jeśli chodzi o pomoc społeczną, bo ona powinna zapobiegać ubóstwu samotnych osób starszych, jak I system emerytalny, w którym możliwe, że mamy coraz więcej na przykład tych emerytur poniżej poniżej minimalnej I to też może być 1 z problemów, jaki tu... Który wyjaśnia tą sytuację. Jeżeli chodzi o ubóstwo osób starszych, tu powinniśmy zwrócić uwagę również na sytuację osób, które żyją w placówkach całodobowych w domach pomocy społecznej.
One nie są wliczane do tych statystyk dotyczących ubóstwa, czyli to jest ubóstwo dotyczące tylko osób, które żyją w gospodarstwach domowych, więc nie wiemy nic o ubóstwie osób w bezdomności, ani nic nie wiemy o osób żyjących w placówkach całodobowych. Jeżeli chodzi o dostęp, my tu zwracamy uwagę jako Polski Komitet, na ubóstwo opiekuńcze. To jest ubóstwo, które może występować zarówno wtedy, kiedy osoba starsza żyje samotnie I nie ma pomocy, a jej potrzebuje w opiece, ale również może się zdarzać w sytuacjach takich, kiedy jest zapewniona usługa opiekuńcza, ale niedostateczna w stosunku do potrzeb, jest zapewnione miejsce w Domu Pomocy Społecznej, ale opieka w Domu Pomocy Społecznej nie jest odpowiedniej jakości I też jest niewystarczająca. Tutaj mamy cytat z jednego z pamiętników z Domu Pomocy Społecznej, pracownicy są na pierwszym miejscu, nie my, nie my, nie my, którzy jesteśmy tymi, o których powinno społeczeństwo dbać w tych domach pomocy społecznej. Oczywiście o pracowników też powinniśmy tam dbać, ale przede wszystkim pierwszeństwo mają ci, którzy są w opiece.
Jeżeli chodzi o sytuację tego sektora domów pomocy społecznej,
To sytuacja jest dość trudna z różnych względów, między innymi ze względu na to, że 70 procent emerytury pokrywa niewielką część kosztów domów pomocy społecznej I to wiąże się z sytuacją, z trudną sytuacją tej opieki instytucjonalnej. A potrzeby rosną, tu mamy porównanie, że w Polsce dla pięciu procent tych, którzy potrzebują opieki, są miejsca w pomoc, w domach pomocy społecznej, a w Niemczech dla trzynastu procent. Także sytuacja w tym względzie jest dość trudna. Nazywamy to cichym ubóstwem, ubóstwem opiekuńczym. Jak, przechodząc do tego, jak ludzie, ponieważ w naszym raporcie braliśmy pod uwagę nie tylko statystyki, liczby, ale też informacje od tych, którzy są w najgorszej sytuacji.
Zarówno z raportu Szlachetnej paczki, jak I z innych źródeł, gdzie mamy do czynienia z wypowiedziami ludzi, którzy muszą żyć w najgorszych warunkach w naszym kraju. Mamy trudne wybory, co mam kupić, jedzenie czy leki. Jeżeli sytuacja się pogarsza ze względu na chorobę, ze względu na to, że ktoś z członków rodziny stracił pracę albo nie może tej pracy podjąć, no to mamy do czynienia z sytuacją trudnych wyborów w gospodarstwach domowych. Mamy też informacje takie, że nie tylko potrzebna jest pomoc materialna, ale również pomoc w postaci usług, pomoc w postaci obecności drugiego człowieka, która to pomoc odpowiada na potrzeby o charakterze psychologicznym osób starszych I nie tylko osób starszych. Jeżeli mamy na przykład zapewnione posiłki, a nie ma możliwości dojazdu do tych posiłków, no to znowu jest tu problem.
Problem wykluczenia I ubóstwa transportowego. Prawo do pomocy to jest 1 I rząd może tu mówić, że mamy takie programy, mamy inne programy, mamy wiele różnych spraw, które zostało prze przegłosowanych, zostało wprowadzonych do ustawodawstwa zarówno poprzez poprzednie rządy I te rządy, ale to nie powinno nas uspokajać. Dlaczego? Dlatego, że ta pomoc powinna być, uwzględniać całość rodziny. Czasem jest to tak, że uwzględnia się tylko jednej osoby w rodzinie, a nie innych osób w rodzinie, więc to powinno być całościowa ocena sytuacji.
To powinien być też kwestia wpływu osób, które korzystają z pomocy na to, jak ta pomoc jest przeprowadzana, jak ta pomoc jest wygląda I jak jest zaprojektowana tak, żeby odpowiadała na ich potrzeby I preferencje. I tutaj ważny wątek jest taki, żeby docierać również do tych, którzy potrzebują pomocy, ale się nie zgłaszają. Może to być z powodu niewiedzy, może być to z powodu wstydu, z różnych powodów może to występować, więc dlatego powinniśmy również finansować takie usługi, które polegają na docieraniu do osób, które mogą potrzebować pomocy, a nie występują o nią. To jest ten wpływ. No I ciągłość.
Ta ciągłość, proszę państwa, jest bardzo ważna, bo jeżeli wiele usług społecznych jest dostarczana przez organizacje pozarządowe w projektach, projekty się kończą I co wtedy? No mają powiedzieć, no to teraz poczekajcie trochę, bo musimy zdobyć nowy projekt. Teraz jak się kończy ten okres finansowy z Unii Europejskiej, to będziemy mieli wiele takich sytuacji. W naszym raporcie na przykład obserwowaliśmy, jak psie, jak była ta przerwa pomiędzy okresami finansowymi Unii Europejskiej I przestano dostarczać paczki żywnościowe dla rodzin, dlatego że nie zapewniono ciągłości wsparcia. Ta ciągłość jest bardzo ważna, więc powtarzam całość, wpływ I ciągłość.
To, że mamy wiele rozmaitych programów to nie znaczy, że one zapewniają tą ciągłość, całość, uwzględniają I ten wpływ. Niektóre przykłady reform, które ostatnio zostały wprowadzone w życie, reforma instytucji rynku pracy I ta reforma wprowadziła pewne zmiany. Zmiany te polegają na tym, że teraz bezrobotny ma się kontaktować z Urzędem Pracy, a nie Urząd Pracy z bezrobotnym. Co to spowodowało? Jakie są konsekwencje nieprzewidziane?
No nieprzewidziane konsekwencje są takie, że część osób nie zauważyła, że mają teraz się zgłosić I w związku z tym zostały wyrejestrowane. Jeżeli są wyrejestrowane I nie mają z innej, z innego źródła ubezpieczenia zdrowotnego, to tracą ubezpieczenie zdrowotne. A w 2000 dwudziestym roku, dwudziestym ósmym roku będziemy mieli sytuację taką, że bardzo wiele osób zostanie wyrejestrowanych z urzędów pracy dlatego, że wtedy zapada taki okres, którym dłuższa rejestracja w urzędzie pracy spowoduje automatyczne wyrejestrowanie w 2000 dwudziestym ósmym roku. Czyli przybędzie nam znowu osób, które nagle znajdą się w sytuacji, w której nie będą miały ubezpieczenia zdrowotnego. To jest zadawniona sprawa, kwestia zapewnienia ubezpieczenia zdrowotnego osób, które są bezrobotne bez konieczności rejestracji w urzędzie pracy.
Jak, kto może wpadać w taką pułapkę? No przede osoby, które są słabiej zorientowane w tym, się dzieje, nie mają dostępu do Internetu, nie mają dostępu do do bieżącej porady I w ten sposób to jest ilustracja sytuacji tych, którzy mogą w związku z określonymi reformami tracić na tych reformach. Z jednej strony wydaje nam się, że ta reforma wnosi coś nowego, lepszego, ale jak zaczymy zaczynamy analizować jej skutki uboczne, to wtedy odkrywamy tych, którzy zostali skrzywdzeni I tych, których, o których nie zadbano w tej sytuacji. Jeżeli chodzi o niedocieranie, to tutaj zwracamy uwagę na bliskość zasiłków rodzinnych. Zasiłki rodzinne, proszę państwa, zostały zamrożone od 2000 szesnastego roku I cały czas wynoszą dla najmłodszego dziecka 95 złotych.
Argument rządów jest taki, skoro wprowadziliśmy 500 plus, a teraz jest 800 plus, to nie musimy nic robić z zasiłkami rodzinnymi. Ten argument ma pewne znaczenie, powinien mieć pewne znaczenie, bo rzeczywiście teraz sytuacja rodzin jest dużo lepsza, jeżeli chodzi o też to, co zostało wywalczone I wprowadzone, czyli 500 plus I 800 plus. Ale jeżeli nie waloryzujemy tych głównych świadczeń powszechnych, czyli 500 plus I 800 plus, bo była 1 podwyżka tylko, to wtedy powinniśmy zadbać o ten, o tą część systemu, która jest dla uboższych rodzin, a nie cały czas twierdzić, że nie musimy nic robić z tą częścią, ponieważ jest ta 2. Część. Ale gdybyśmy dbali o tą drugą część, to może nie byłoby to takie pilne, ale skoro ta 2.
Część jest tak droga w tym dbaniu, czyli żeby podnieść, minister finansów nie nie chce tego zrobić, bo to są duże pieniądze, no to niech przynajmniej zrobią to z zasiłkami rodzinnymi, które są dla uboższych rodzin. Dlaczego nie? My jako Polski Komitet Europejskiej Sieci Przewidziania Ubóstwu mamy już, przygotowujemy projekt zmian w ustawie o świadczeniach rodzinnych dotyczący zasiłków rodzinnych I rozporządzenia o wsparciu dochodowym rodzin, tak żeby przynajmniej pokazać, jak można by to zrobić, żeby zadbać o uboższe rodziny poprzez zasiłki rodzinne. To jest, proszę państwa, model, który zbudowaliśmy po 2000 piętnastym roku. Model proporcjonalnego uniwersalizmu.
Proporcjonalny uniwersalizm. Uniwersalizm, wszystkie rodziny. Proporcjonalny, bo również dostają rodziny większe świadczenia z bo zasiłki rodzinne można łączyć bez żadnych, bez żadnych ograniczeń z 500 plus I 800 plus teraz. I to oznacza, że mamy już ten proporcjonalny uniwersalizm, ale musimy zadbać o ten proporcjonalny filar tego systemu, czyli o zasiłki rodzinne dla uboższych rodzin. Ma to uzasadnienie zarówno w tym, co mówię, jak I możliwe, że w finansach publicznych, bo skoro nie jesteśmy w procedurze nadmiernego deficytu I tak dalej, no to przynajmniej to, to będzie dużo tańsze niż waloryzacja, podnoszenie 800 plus do na przykład tysiąca złotych za 2 lata czy za 3 lata, czy za 4 lata.
Także tu jest ważny wątek dla państwa również I do prac nad tym w ramach może projektów poselskich. Tutaj jest propozycja konkretna, jeżeli byście państwo zainteresowali się tym reformą zasiłków rodzinnych, to w koordynacji z przyszłą w przyszłym roku będzie weryfikacja kryteriów dochodowych pomocy społecznej I weryfikacja kryteriów dochodowych I kwot świadczeń w zasiłkach rodzinnych. My proponujemy w naszym stanowisku do tego projektu poselskiego, aby w przyszłym roku ta weryfikacja wynosiła 1400 złotych, 1300 złotych w ramach pomocy społecznej. I gdybyśmy chcieli przywrócić relacje pomiędzy kryteriami zasiłków rodzinnych do kryteriów pomocy społecznej sprzed 2000 piętnastego roku, to kryteria dochodowe
Zasiłkach rodzinnych powinny wynosić 2100 złotych, 2400 złotych na dziecko z niepełnosprawnością w rodzinie. I to jest skok z sześciuset złotych, siedmiuset złotych. Bardzo wysoki dlatego, że zaniedbaliśmy tą część systemu, zaniedbaliśmy tą część systemu. Mam nadzieję, że uda się nam wypracować razem jakieś rozwiązania tak, żeby możliwie spróbować zarówno tą te kryteria dochodowe w pomocy społecznej zreformować, jak I zrobić coś z zasiłkami rodzinnymi. Wiem, że Ministerstwo Rodzinne chce coś zrobić z zasiłkami rodzinnymi, ale akurat to, ono chce zrobić, to nie jest dobry, nie jest taki najlepszy z możliwych pomysłów.
My mamy, mam nadzieję, lepszy pomysł I ten pomysł jest łatwiejszy do przeprowadzenia, tak sądzę. Co trzeba zrobić, proszę państwa? No po 1. Teraz są prace nad budżetem 2027. Pytanie, co da się jeszcze zrobić w tym budżecie w tych obszarach, o których tu mówimy?
Ten projekt poselski, decyzje rządu o weryfikacji kryteriów dochodowych pomocy społecznej zapadną w przyszłym roku, więc to będzie budżet na 2028. Rok. W tym budżecie możliwe, że wiele rzeczy już zostało przesądzonych I trwa praca w komisjach, ale jeżeli coś można jeszcze zrobić w tym budżecie to zachęcam państwa dla tych, którzy są w najgorszej sytuacji, zachęcam państwa do tej pracy. Jeżeli chodzi o ciągłość usług od pierwszego stycznia tutaj kolejne są niepokojące informacje dotyczące dotyczące tych programów dla osób z niepełnosprawnościami I dla rodzin z takimi osobami, ponieważ I tutaj są liczne głosy, że te programy projektowe, rządowe będą miały mniejsze środki ze względu na asystencję osobistą, a asystencja osobista dopiero właściwie wchodzi od 2000 dwudziestego ósmego roku I to w ograniczonym zakresie, więc trzeba zapewnić ciągłość tych usług również, jeżeli chodzi o usługi finansowane z projektów unijnych. I 1 z ważnych rzeczy to jest ten okres finansowy na 2028, 2034.
Otrzymujemy informację od Ministerstwa Funduszy, że pieniędzy będzie mniej, pieniędzy będzie mniej. A jeżeli pieniędzy jest mniej, to kto na tym najbardziej zwykle traci? No ci, którzy mają najsłabszy głos, osoby, rodziny uboższe, usługi dla tych rodzin uboższych I dla osób z w kryzysie bezdomności I różne takie grupy, osoby z niepełnosprawnościami, które mogą w przyszłym tym, w przyszłym projektowaniu na tym stracić. Także proszę państwa o to, żeby też państwo zwracali uwagę na to, jak rząd nad pracuje nad tymi nowymi, nowym, to się nazywa plan partnerstwa krajowego I regionalnego, tak. I zarówno, tak, zarówno pracują nad tym w rządzie I pomiędzy ministerstwami jest duża dyskusja jak podzielić środki, jak I w regionach.
Także państwo w regionach też możecie się zainteresować tym, jak działa, jak to działa w regionie, jak są planowane środki w regionalnych programach, w tych rozdziałach regionalnych planu planu partnerstwa krajowego I regionalnego. I to wszystko, co miałem państwu do przekazania. Bardzo dziękuję jeszcze raz, że państwo zechcieli mnie wysłuchać I zaprosić. Liczę na dalszą współpracę przy tych bliższych I dalszych projektach I jestem gotowy z państwem współpracować, również z państwem z ministerstw, bo tutaj staramy się na różnych frontach te sprawy ubóstwa I wykluczenia społecznego do przodu jakoś posuwać. Dziękuję bardzo.
Speaker 2
Dziękuję bardzo panie profesorze. Otwieram dyskusję. Czy państwo, czy są pytania z sali do przedstawionego raportu? A może tak, może jeszcze zanim zapytam Państwa posłów, ja mam takie 1 pytanie do Pana Profesora, takie techniczno-praktyczne, ponieważ pojawiły się też pytania ze strony posłów. Czy jest szansa na otrzymanie tej prezentacji?
Ryszard Szarfenberg
Tak, oczywiście będzie taka szansa. Też zachęcam do czytania raportu I naszych stanowisk na stronach eapn Polska, bo tam nie tylko jest to stanowisko, zajęliśmy tam liczne stanowiska, proszę państwa również stanowisko wobec Europejskiej Strategii Przeciwdziania Ubóstwu. Tak że tam jest wszystko I prześlę też prezentację.
Speaker 2
Dobrze, to poproszę właśnie prezentację z linkiem do państwa strony. Myślę, że dalej już resztę, roześlemy to wtedy po członkach, członkiniach komisji I państwo będą mogli już dalej poszerzyć swoją wiedzę w ramach, w miarę potrzeb I chęci. I to teraz zbieram zgłoszenia z sali. Tutaj przewodniczący Mosiński proszę.
Speaker 9
Dziękuję pani przewodnicząca. Dziękuję odpowiednie profesorze za ten raport interesujący I inspirujący do działań, bo faktycznie sfera ubóstwa niezależnie od czasu, miejsca jest czymś, nad czym trzeba się pochylać I temu zapobiegać. I teraz mam taki dylemat do rozstrzygnięcia, szanowna Komisjo. Czy po otrzymaniu tego materiału na nasze skrzynki będzie jeszcze taki punkt na komisji, żeby to przedyskutować, a jeżeli nie, to bym też sugerował, żeby taki punkt się znalazł z takim wnioskiem końcowym, dezderatem do rządu, aby zwiększyć środki na walkę z ubóstwem I przyjęcie przez Ministerstwo Rodziny, Pracy I, Ministerstwo Rodziny I Polityki Społecznej harmonogramu prac, działań rządu zmierzający do tego, aby to ubóstwo minimalizować w jakimś, jakiejś, na jakimś linii czasu. Tutaj nie chcę zarzucać datami, bo to nie ma najmniejszego sensu.
Istota jest tego, aby się nad tym pochylić I przygotować mechanizmy działania tak, aby to ubóstwo minimalizować. Dziękuję bardzo.
Speaker 2
Dziękuję bardzo. Ja szybko tylko nawiążę do, do pytania pana przewodniczącego, pana posła, że wrócimy na pewno już do tego tematu. Myślę, że będzie okazja co najmniej dwukrotnie, to znaczy wrócimy do punktu drugiego dzisiejszego porządku, pierwotnie zaplanowanego na dzisiaj, czyli do informacji rządu na temat realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Ubóstwu I Wykorzyniom Społecznemu. Więc to będzie 1 z tego okazja. 2.
To już wspomniany I przeze mnie, I przez pana profesora projekt poselski. Myślę, że to będzie świetna okazja do do pogłębienia tej dyskusji. Dobrze, kolejne pytania tutaj pani poseł Borowiak zgłaszała się, pani poseł Kulpa, proszę.
Speaker 10
Dziękuję bardzo. Ja również dziękuję panu profesorowi za przedstawienie tego materiału. Rzeczywiście dostarcza nam sporej wiedzy o sytuacji, szczególnie dla osób, które żyją w dramatycznej sytuacji finansowej I utrzymują swoje rodziny, mają z tym bardzo duże problemy. Ja tylko, panie profesorze nasunęło mi się, nasunęło mi się kilka wniosków. Oczywiście nie będę powtarzać tego, co pan przekazał, natomiast jest dosyć niepokojąca fala wzrostu ubóstwa wśród dzieci I to chyba najbardziej mnie zatrważa, bo w kontekście bycia dwudziestą gospodarką świata, świata, który się, kraju, który się rozwija, który ma rzekomo na papierze najlepsze wyniki finansowe I ciągle przedstawia nam się grafiki, które pokazują wzrosty gospodarcze.
Jak to jest możliwe, że z 5 koma 4 do 6 koma 6 procenta wzrasta ilość dzieci w ubóstwie skrajnym? Jak to jest możliwe I też proszę o potwierdzenie, bo tego w tym materiale nie było, ale znalazłam taką informację, że liczba dzieci poniżej minimum egzystencji wzrosła z trzystu sześćdziesięciu czterech 1000 do czterystu trzydziestu pięciu 1000. Również niepokojące jest, czego chyba nie zauważyłam akurat w tej prezentacji, ale w obszernym materiale jest, że jest bardzo duża różnica I jak teraz rząd zamierza poradzić sobie z tą nierównością w kontekście wsi I miast. Bo ubóstwo skrajne dotyczy 9 I pół procenta mieszkańców wsi wobec 2 I pół procenta mieszkańców miast. I biorąc pod uwagę sytuację teraz rolników, rodzin, które utrzymują się z rolnictwa, mają coraz bardziej krytyczną sytuację finansową.
Jak rozumiem, możemy się spodziewać, że ubóstwo na wsi będzie się pogłębiać ze względu na to, że nie ma odpowiedniej pomocy ze strony rządu. Rzeczywiście ta nierówność terytorialna jest też bardzo istotna. O zamrożeniu zasiłków to już Pan wspominał. I jeszcze jest 1 kwestia. O tej sytuacji dzieci, gdzie wzrasta ubóstwo, informowała już pani Rzecznik Praw Dziecka dziewiątego października 2000 dwudziestego szóstego roku, panią Minister Rodziny.
I w związku z tym właśnie szacunkiem, gdzie wskazano tą ilość wzrostu dzieci poniżej minimum egzystencji. Co w takim razie rząd, co w takim razie ministerstwo zamierza zrobić? To też jest na dyskusję, dlatego mówiłam pani przewodniczącej, że dobrze by było gdyby się ministerstwo też odniosło. No żałuję, że pani minister musi o piętnastej 30 odbierać dzieci, no bo zapewne każdy z państwa tu siedzących ma jakieś obowiązki I rodzinne I I inne wynikające również ze swoich zadań pozazawodowych, ale z całym szacunkiem to jest pani minister nie może nam się tłumaczyć na komisji, że ona musi odebrać dzieci o piętnastej 30. Więc żałuję, że nie usłyszałam żadnego stanowiska ze strony pani minister w tym zakresie, bo to są bardzo druzgocące dla mnie informacje, jeśli chodzi o sytuację dzieci.
Natomiast chciałabym, żeby to zostało zaprotokołowane, bo myślę pani przewodnicząca, że dobrze by było, gdyby na piśmie nawet ustosunkowała się pani minister, skoro nie ma dla nas czasu. Dlaczego poprawa sytuacji gospodarczej nie przyniosła wyraźnego ograniczenia skrajnego ubóstwa? Proszę o wskazanie jakie działania krajowy program ukazał się w nieskuteczny I jakie konkrety rząd zamierza wprowadzić od nowego roku, biorąc pod uwagę również planowanie budżetu na 27. Rok, takie działania powinny się w tym budżecie również zawrzeć. I dlaczego nadal nie ma trwałego mechanizmu chroniącego pomoc przed utratą wartości?
Czy Ministerstwo Finansów blokowało coroczną waloryzację, którego dokładnie instrumentu, na podstawie jakiej analizy I przy jakich oszacowanych kosztach? I jeszcze 1 kwestia. Jakie mierzalne rezultaty dotyczące dzieci rząd zobowiązuje się osiągnąć w latach 27, 30? Proszę przedstawić roczne cele, zabezpieczenia finansowe, informację kto odpowiada za ich niewykonanie. Wydaje mi się pani przewodnicząca, że to są bardzo istotne kwestie, które należy omówić, czyli pogłębiający się wzrost ubóstwa wśród dzieci I oczywiście nierówności terytorialne.
To dla mnie z tego materiału takie 2 elementy, które powinny być poddane bardzo szerokiej analizie. Dziękuję.
Speaker 2
Dziękuję Pani poseł. Pytania oczywiście do resortu rodziny zostały zaprotokołowane. Tutaj mamy na sali dyrektor Instytucja Rodziny, która przekaże to do pani ministra I po prostu tak zobowiązujemy z tego miejsca o przygotowaniu odpowiedzi na piśmie, przesłanie do sekretariatu komisji. My tą odpowiedź, tą odpowiedź do państwa posłów prześlemy. Tak jak mówiłam, wrócimy jeszcze na pewno do tego tematu.
Będzie wtedy też możliwość, zaplanujemy tak komisję, żeby mieć pewność, że wszyscy, że będzie tego czasu więcej I że będzie z nami pani ministra. Teraz jakby też nie chcąc jakby tłumaczyć I robić za adwokata w resorcie, ale informacyjnie 1 zdanie w resorcie rodziny jest taka sytuacja, że zastępcy pani ministry są na zwolnieniach lekarskich I resort jakby pracuje też w okrojonym, kierownictwo resortu jest w okrojonym składzie. Stąd też ta, trudno czasami znaleźć podejrzewam zastępstwo dla siebie nawzajem, ale radzimy sobie jak możemy. Myślę, że resort sobie też radzi. Dobrze I tutaj pani poseł Borowiak się jeszcze zgłaszała do głosu, proszę.
Speaker 11
Bardzo dziękuję. Pani przewodnicząca, no cóż, powiem tak, nie umiemy państwu pomóc. Ministerstwo Rodziny jest bardzo rozbudowane. Zawsze można było poprosić któregoś z wiceministrów o obecność, ale przede wszystkim w tak ważnym temacie powinna nam towarzyszyć pani minister. Była dzisiaj na głosowaniach, więc ja nie widzę powodu, dla którego nie pojawiła się tutaj dzisiaj.
Speaker 12
No jest to w mojej ocenie niewłaściwe potraktowanie problemu. Ja również dołączam do podziękowań dla pana profesora I też dziękuję mojej koleżance pani poseł Wioletcie Kulpie za ten głos, który przed chwilką wybrzmiał. I muszę powiedzieć, że jako przewodnicząca Sejmowej Komisji Polityki Senioralnej jestem także tym raportem, wynikami tego raportu, bo raport absolutnie nie tylko jego wyniki. Rezultaty przedstawione. Jestem po prostu zatrwożona.
Tym 15000000 osób w Polsce żyje poniżej minimum socjalnego I to, co mnie niepokoi wyjątkowo, to ciche ubóstwo na starość I to, że samotne seniorki, wśród samotnych seniorek ryzyko ubóstwa wzrosło ponad dwukrotnie. Też to pytanie, na które seniorzy sobie odpowiadają, co mam kupić jedzenie czy leki, Ono wybrzmiewa coraz bardziej. Bardzo ostro zarysowujące się różnice pomiędzy mieszkańcami wsi I mieszkańcami miast. W Komisji Polityki Senioralnej działa podkomisja stała dotycząca sytuacji osób starszych z obszarów wiejskich. Specjalnie tym się zajmujemy, wiedząc, że, że właśnie jeśli chodzi o seniorów z obszarów wiejskich, to rzeczywiście ich sytuacja w przeróżnych wymiarach, aspektach funkcjonowania społecznego jest dużo gorsza niż mieszkańców wsi.
Także jeśli chodzi o dostęp do zdrowia. Jeśli pan profesor pozwoli, to ja bardzo chętnie zaproszę z tą prezentacją, z tym raportem na posiedzenie Komisji Polityki Senioralnej, gdzie bardzo chętnie chciałabym również omówić te kwestie, bo one szczególnie dla nas, dla członków komisji są niezwykle istotne. Także bardzo będę wdzięczna I również oczekuję od Ministerstwa Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej odpowiedzi na pytanie, jakie działania zamierza podjąć rząd pilny w najbliższym czasie, żeby wyjść naprzeciw I tym zagrożeniom ubóstwa I sytuacji ekonomicznej polskich seniorów, także tych, którzy, którzy przebywają w domach pomocy społecznej, wiemy doskonale, państwo to napisaliście, że lwią część emerytur, ich świadczeń emerytalnych pochłania właśnie konieczność finansowania pobytu w Domu Pomocy Społecznej I czeka się na to miejsce bardzo, bardzo długo. To są niezwykle ważne kwestie. Dlatego jeszcze raz, jakie działania rząd zamierza podjąć, bo przecież na początku tej kadencji to, co zrobiono, to jednym z pierwszych posunięć było ograniczenie wysokości czternastej emerytury jako świadczenia dodatkowego.
Tutaj państwo z koalicji rządzącej krzyczeli, że to nieprawda, ale na konta emerytów wpływają... To świadczenie wpływa w kwocie niższej niż z niż zarządów Prawa I Sprawiedliwości. Tak że jeszcze raz dziękuję za ten raport. Zapraszam do Komisji Polityki Senioralnej I proszę o odpowiedź na piśmie na moje pytanie. Dziękuję.
Speaker 2
Dziękuję bardzo. Czy są jeszcze jakieś pytania? Ja jeszcze może dodam od siebie pytanie do wstrę, do pana profesora. Tutaj była mowa tak oczywiście o ubóstwie dzieci I ubóstwie, cichym ubóstwie seniorów. I w kontekście tych dwóch kwestii, ponieważ pamiętamy wszyscy tak jak tutaj siedzimy, że po wprowadzeniu 500 plus ten efekt demograficzny, któremu 500 plus miało służyć, nie zadziałał, ale wszystkie raporty, badania wskazywały, że, że, że wskaźnik ubóstwa faktycznie miało to wpływ na zmniejszenie się ubóstwa wśród dzieci.
Takie były wnioski z z części, z części zbierane chociażby danych przez GUS. I moje pytanie, czy ten wzrost, czy ma pan taką informację, takie dane, czy ten wzrost ubóstwa dzieci wynika właśnie z braku waloryzacji 500 plus czy tej pojedynczej waloryzacji, no bo mamy w tej chwili 800 plus, nie ma stałej waloryzacji. Czy to może mieć, czy to może albo czy ma związek? To jest moje 1 pytanie. I 2.
Pytanie, 1 z projektów wprowadzonych, zresztą tutaj na komisji pracowaliśmy nad tą, nad tym projektem, był to projekt obywatelski, ale miał też znaczące poprawki rządowe. Był to projekt Renty wdowie. Czy mają państwo może badania, które by wskazywały, czy ta Rent a wdowie, która miała właśnie służyć temu, by, by niwelować te problemy związane z ubóstwem wśród osób starszych, zwłaszcza w sytuacjach, gdy pozostają same. Tu mieliśmy ten cytat, że po śmierci męża jak mam zapłacić za, za mieszkanie czy za leki. Pytanie właśnie czy, czy mają państwo to zbadane, czy, czy rent, czy to, to doświadczanie, czy to rozwiązanie przełożyło się w jakiś sposób na zmniejszenie jednak tego, czy zniwelowało przy części te negatywne skutki tego ubóstwa wśród osób starszych.
I jeszcze 1 pytanie, bo nie wiem, czy to, czy to padło, czy przeoczyłam. Co więcej o metodologii, która była przy przy raporcie w wykorzystana. A jeszcze przewodnicząca Rosecka, proszę bardzo. I jeszcze pani. I jak już po po pytaniu pani przewodniczącej Roseckiej oddamy panu głos, proszę.
Speaker 1
Bardzo dziękuję. Dziękuję też za ten raport. Przyglądamy się stale temu, jak wygląda sytuacja ubóstwa w kraju I muszę się tutaj odnieść do, do pięćsetki, bo to jakby program 500 I jakby to wybrzmiało ze, ze słów pana profesora, że jakby
został
Speaker 1
On wymuszony. Nie, ten projekt, program 500 plus to był program, w którym szliśmy do wyborów jako Prawo I Sprawiedliwość I muszę się też odnieść do słów pani przewodniczącej, że on miał posłużyć poprawie demografii. Przesłanka demograficzna była jedną z wielu I to nie najważniejszą. Najważniejszą przesłanką było właśnie wyrwanie z biedy, z ubóstwa dzieci I z krajów, w których, tak, zakupy na zeszyt nie będę jakby przytaczać, ale to czasami jest warto, aby o tym mówić, że ten projekt diametralnie zmienił podejście do w ogóle do rodziny, do dzieci, do finansowania rodzin. Zmienił diametralnie nasze też, naszą pozycję, jeżeli chodzi o wsparcie dla rodzin na tle innych krajów Unii Europejskiej.
Z jakby z oddalonego miejsca byliśmy, jeżeli chodzi o wydatki na rodzinę, staliśmy się państwem wydającym no duże środki na wsparcie dla rodzin. Przypomnę również, że wzrost, czyli ta waloryzacja z 500 na 800 była wzrostem jeszcze zaplanowanym ustawą przez Prawo I Sprawiedliwość, ale weszła w życie faktycznie od roku 2000 dwudziestego czwartego I pamiętam dokładnie ten raport, który chyba na w poprzednim roku pan profesor przedstawiał I jakby w wyniku tego raportu też były takie wnioski, gdzie znaczy myśmy też o tym długo dyskutowali. Gdyby osiemsetka została wprowadzona wcześniej w roku 2000 dwudziestym trzecim, to wówczas nie byłoby tego skoku ubóstwa. Natomiast wtedy były zupełnie inne uwarunkowania, bo przypomnę, że ostatnia kadencja to był rok, kiedy zmagaliśmy się z pandemią I wybuchem wojny na Ukrainie, więc te środki budżetu państwa też musiały być ważone. Stąd 800 plus było ustawą przegłosowaną przez Prawo I Sprawiedliwość w roku 2000 dwudziestym trzecim z wejściem w roku 2000 dwudziestym czwartym, ale po prostu obecnie rządzący przypisują sobie, że to zostało wprowadzone przez nich.
Nic podobnego, bo ja pamiętam dyskusję w komisji, czy też w komisji w ministerstwie ówczesnej jeszcze Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej z panią minister Marleną Marąg, z panem ministrem Stanisławem Szwedem, kiedy było mocne zastanawianie się, w którym momencie wprowadzić. No jakby tego pół roku może zabrakło, żeby to wprowadzić wcześniej, ale przypomnę, że były też inne uwarunkowania, o których, o których mówiłam. Dlatego chcę też jasno I wyraźnie podkreślić, że ten program 500 plus to też był programem ekonomicznym, a tak naprawdę napędził też nasz popyt konsumpcyjny I poprawił w związku z tym koniunkturę. I o tym warto mówić I będę bronić programu 500, 800 plus jako programu wprowadzony przez rząd Prawa I Sprawiedliwości, który popatrzył po raz 1. Historycznie na ubóstwo, na ubóstwo wśród dzieci, na ubóstwo wśród rodzin I zmienił tą sytuację.
Natomiast są nasze oczekiwania od obecnego rządu, żeby w budżecie na rok 2027., a jesteśmy teraz na etapie formułowania I prac nad budżetem, środki przeznaczane na szeroko rozumianą politykę społeczną były na odpowiednim poziomie, bo wiemy już, że tak nie będzie, bo wiemy, że zmniejszona pula jest I na środki dotyczące, chociażby wsparcia asystencji, o której tutaj mówimy o, o, środki na różnego rodzaju programy PFRON I również na aktywizację zawodową, bo tu też była mowa w raporcie o tej sytuacji związaną ze zmianą ustawy. Ustawa została, jeżeli chodzi o świadczenia, znaczy o aktywizację zawodową, została zmieniona, natomiast no nie idą za tym środki, chociażby te środki, które były, powodowałyby, że zmniejsza się pula osób z długotrwale bezrobotnych na aktywizację, czyli jakby jest deklaracja, jest ustawa, natomiast nie, nie idzie, nie idą za tym, za tym środki. Dziękuję, to tak pokrótce.
Speaker 2
Dziękuję za te wypowiedzi. Pytania teraz już, jeżeli nie ma więcej pytań z sali, pozwolę sobie przekazać głos do pana profesora, przypominając też nam wszystkim, że o szesnastej 30 musimy wrócić na salę posiedzeń, gdzie mamy głosowania. Proszę.
Ryszard Szarfenberg
Dziękuję bardzo za te liczne pytania. Zacznę może od ostatniej pani przewodniczącej. Tu ja wspomniałem o wywalczeniu programu 500 plus, ale tak... Więc to była walka o to, kto zwycięży wybory w 2000 piętnastym roku, więc ten element walki był, ale w szerszej perspektywie to przecież ja pamiętam, że od lat dziewięćdziesiątych, późnych lat dziewięćdziesiątych był spór w Polsce pomiędzy polityką rodzinną, która dla wszystkich rodzin oferuje wsparcie, a tą polityką socjalną, jak to nazywano, która jest tylko dla najuboższych, a dla tych innych rodzin nic nie mamy, bo liczymy na to, że same będą się utrzymywać. I ten spór był od końca lat dziewięćdziesiątych, tam rządy Solidarności był prowadzony na różnych etapach, więc można by uznać, że 500 plus było takim zwieńczeniem tej walki o to, żeby docenić ten filar powszechny, uniwersalny w naszym systemie wsparcia rodzin.
I więc potem było tylko tak, że mamy system powszechny I mamy ten system, który został po tych rządach lewicowych z I tym podejściu tylko dla najbiedniejszych. I razem to stanowi teraz ten system proporcjonalnego uniwersalizmu, tylko powinniśmy zadbać zarówno o ten filar powszechny, jak I o ten filar dla uboższych rodzin w zależności od tego, jakie w jakich warunkach jesteśmy, a tu wspomniano, że jesteśmy dwudziestą gospodarką. No niemniej jesteśmy w tym procedurze nadmiernego deficytu I w związku z tym są rozmaite ograniczenia, które państwo muszą brać pod uwagę przy tych dyskusjach zarówno w rządzie, jak I państwo w parlamencie. To był wątek tej, czy była walka, czy nie o to świadczenie. Oczywiście kwestia wielu celów, jakie miało ono spełnić.
Ja I nasza organizacja dużo bardziej się interesowaliśmy tym celem związanym z ubóstwem I ten cel został w dużej mierze osiągnięty, aczkolwiek no pamiętam, że nasze oczekiwania były, że jeszcze bardziej spadnie to ubóstwo skrajne, więc można byłoby tutaj mieć oczekiwania jeszcze większe, ale I tak spadek był bardzo duży I tu wspomniane to, że nasz kraj teraz całym świecie, jak porównujemy do innych krajów, to ten system podatkowy, oświadczeniowy dla rodzin jest bardzo hojny. Ale no to nie znaczy, że jest doskonały. Nie znaczy, że w tym systemie nie może dojść do wzrostu ubóstwa skrajnego dzieci, jeżeli nie zadbamy o to, żeby on cały czas utrzymywał się w dobrej formie. Także tak bym to skomentował. Co do pytań pani przewodniczącej ostatnie z tych pytań dotyczyło metodologii.
Rozumiem, że chodzi o metodologię liczenia tych wskaźników, tak? Tu mamy dość złożoną sytuację, bo zarówno GUS na podstawie badań budżetów gospodarstw domowych prowadzi badania, ale to są badania, w których gospodarstwa domowe muszą wyrazić zgodę I uczestniczyć. Więc z jednej strony w tych badaniach budżetów gospodarstw domowych nie ma osób najbogatszych I nie ma też osób najbiedniejszych, czyli tych, które nie mają domu I nie są w gospodarstwach domowych albo są w placówkach całodobowego pobytu, w których też GUS nie badał bóstwa. Także tu mamy ograniczenia I Instytut Pracy I Spraw Socjalnych jest, oblicza minimum egzystencji, minimum socjalne I to są te granice, które są używane przez GUS. Używana jest też granica ubóstwa relatywnego, to jest 50 procent średnich wydatków I mamy jeszcze ubóstwo ustawowe I tam granicą są kryteria dochodowe.
Tutaj jakbyście Państwo spojrzeli na to, to w 2000 dwudziestym czwartym roku ubóstwo ustawowe było tam 2.6 procent, a w 2000 dwudziestym piątym, jak wzrosły kryteria, wzrosło do ośmiu procent. My w 2000 dwudziestym czwartym roku twierdziliśmy, że kryteria dochodowe z pomocy społecznej są tak niskie, że wykluczają osoby w skrajnym ubóstwie, rodziny w skrajnym ubóstwie. I miało to pewne podstawy. Natomiast teraz ministerstwo I GUS może powiedzieć, no to teraz już jest tak jak powinno być, czyli to ubóstwo ustawowe jest wyższe od ubóstwa skrajnego. No tylko to się zdarzyło dlatego, że po prostu w jednym roku zwiększono te kryteria.
Te kryteria powinny rosnąć tak jak to jest planowane w odpowiedni sposób I wtedy ta metodologia
Tym akurat aspekcie byłaby nieco bardziej wiarygodna. Natomiast mamy jeszcze badania europejskie, które prowadził nas GUS I to te badania posługują się innymi wskaźnikami I tutaj mamy dość, no ktoś mógłby powiedzieć za dużo może tych badań I wskaźników. Z drugiej strony może to lepiej, że mamy zarówno metodologię unijną w Polsce, jak I metodologię polską I razem z tego możemy wyciągnąć wiele nowych I lepszych informacji. Oczywiście są dyskusje w GUS-ie I w ministerstwie, w jaki sposób moglibyśmy zreformować system zbierania danych o ubóstwie I o nierównościach w Polsce. Jednym, jedną z dróg jest zbieranie również danych o charakterze administracyjnym z ZUS-u, z urzędów skarbowych I wtedy można by mając dane z badań budżetów gospodarstw domowych I tych badań europejskich, z również badaniami na danych zanonimizowanych z ZUS-u I urzędów skarbowych I z systemu informacji oświatowej I wtedy byśmy mieli dużo więcej informacji o tym, jaka jest sytuacja naszych rodzin I w jaki sposób one korzystają z różnych form wsparcia zarówno pieniężnego, jak I usługowego.
Także mamy tu wiele do... Sam Instytut Pracy I Spraw Socjalnych też jakbyście państwo zaprosili przedstawicieli, no to oni ostatnie reformy metodologii minimum egzystencji I minimum socjalnego przeprowadzili w 2000 szóstym roku. Od 2000 szóstego roku bardzo wiele się zmieniło I być może powinna być dyskusja o tym, jak zmienić te miary, aby były one bardziej wiarygodne. No tam w niektórych przypadkach przyjmują takie niskie kwoty, jeżeli chodzi o zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych, że to po prostu jak człowiek na to patrzy, to mu się wydaje zupełnie nieprawdopodobne, żeby brać tak niskie kwoty tam z mieszkania o 15 metrów kwadratowych uwzględniają, więc to jest do reformy, do reformy. I to jest 1 z aspektów.
Tu pan poseł wspomniał o tym dezydracie. W tym dezydracie też należałoby wspomnieć o tych przestarzałych metodologiach, które wymagają reformy, nie tylko same świadczenia I usługi, ale również ten system, który zasila nas informacjami o tym, żebyśmy dobrze to mogli projektować. Pani przewodnicząca wspomniała również o tym celu demograficznym 500 plus. No tak jak ja wspomniałem, no ja byłem mniej zainteresowany tym celem I rozmawiałem wtedy z niektórymi politykami, którzy mówili jak ja mówiłem im, to dobry program, bo ubóstwo mocno spadnie, to mówili mi, że to nie jest program o ubóstwie, co no po prostu różnie rozkładano akcenty, jeżeli chodzi o ten program. Dla nas, tak jak powiedziałem, najważniejsze było ubóstwo, on spełnił w tym zakresie bardzo ważną rolę I nadal spełnia, jeżeli zadbamy o oba filary to będziemy mieli 1 z lepszych systemów na świecie, jeżeli chodzi o zapobieganie, zabezpieczanie rodzin z dziećmi przed ubóstwem.
Czy pani przewodnicząca jeszcze zadała mi jakieś pytanie, bo
Speaker 2
Pytałam czy czy mają czy mają państwo zebrane dane, czy w ogóle one są dostępne, czy wprowadzanie renty wdowi w kontekście seniorów właśnie.
Ryszard Szarfenberg
Renty wdowy. Po 1. Ten system został wprowadzony dość niedawno. Po 2. On obejmuje przede wszystkim emerytki, które mają, miały mężów I ci mężowie po tych mężach jest renta rodzinna.
Wtedy można łączyć ze sobą rentę rodzinną I emeryturę. Ten system stopniowo jest wprowadzany w życie, więc wydaje mi się, że w 2000 dwudziestym szóstym roku możliwe, że będziemy coś widzieli, jeżeli chodzi o dane, to za w czerwcu będą dane z badań budżetu gospodarstw domowych. Czy coś się ruszyło, chodzi o osoby starsze I gospodarstwa domowe utrzymujące się głównie z emerytur I w tym samotne czyli gospodarstwa domowe są Za
wcześnie po prostu.
Ryszard Szarfenberg
Trochę za wcześnie jest na to. A poza tym ten system nie obejmuje kobiet, które nie mają emerytur I w związku z tym muszą korzystać z pomocy społecznej, a pomoc społeczna, tak jak mówimy, tu jest cały czas w potrzebie reformy. Więc jeżeli w pomocy społecznej nie zapewnimy odpowiednich środków na odpowiednim poziomie, to również będziemy mieli do czynienia z ubóstwem skrajnym seniorów, którzy korzystają z pomocy społecznej, bo po prostu jest za niska. No tam też były osoby, które po prostu są bez związku, nie nie miały męża w odpowiednim momencie, więc to nie jest taki system, który by objął wszystkie osoby starsze w trudnych sytuacjach, tylko obejmuje te, które już mają emerytury, uprawnienia emerytalne, miały mężów, jest renta rodzinna, która jest wyższa I tak dalej. Także tak bym to, tak bym to odpowiedział na to pytanie.
Tu Pani poseł wspomniała o sytuacji dzieci I wzroście ubóstwa skrajnego dzieci. Ten wzrost ubóstwa skrajnego dzieci nie był tak wysoki jak w 2000 dwudziestym trzecim roku, więc to może nas trochę uspokajać, ale z drugiej strony, jeżeli jak pani pani poseł pytała, no co może być przyczyną, więc tutaj przyczyna, która może być w tym, że po 1. Inflacja w 2000 dwudziestym czwartym roku spadła, ale nadal jest dość podwyższona. W 2000 dwudziestym piątym roku również była. Świadczenia zarówno zasiłki rodzinne, jak I 500 plus, 800 plus nie było już waloryzowane I to jest 1 z czynników, który powinniśmy wziąć pod uwagę w tym właśnie duchu I I argumencie, że jeżeli nie dbamy co roku o te świadczenia, to może nas spotkać niespodzianka, że w jakimś roku ubóstwo wzrasta, a my nie wiemy dlaczego, bo przecież mamy te świadczenia, ale no przypominam powinniśmy o nie dbać, o nie dbać, bo jeżeli nie dbamy o nie, teraz przecież ostatnio były informacje o tym, jaka jest wartość 800 plus w porównaniu z 500 plus, porównaniu z płacami I z cenami, no to teraz 800 plus mniej jest warte niż 500 plus w 2000 szesnastym roku.
Także to jest 1 z tych elementów, no które musimy brać pod uwagę, nie uspokajając się, że coś wprowadziliśmy I jest lepiej, a później już zapominamy, albo podwyżka była I jest lepiej, ale już znowu zapominamy o nim. Tak to, tak to bym próbował wyjaśniać. Musimy też poczekać na to, co się dzieje, będzie działo w 2000 dwudziestym szóstym roku. Widzimy teraz niepokojące informacje o cenach, jeżeli chodzi o wojnę w Iranie I tak dalej, więc to może się przyczynić do wyższych cen zarówno gazu, już teraz mowa jest o gazie, więc to znowu będzie kwestia, w jaki sposób rosnące ubóstwo energetyczne, tak jak pamiętamy rządy PiS-u, kiedy były te kryzys inflacyjny, wprowadzono 1 jednorazowe dodatki węglowe I inne świadczenia jednorazowe, tylko one były jednorazowe, więc wtedy ratowały sytuację, ale później I teraz no też pytanie jest o te nowe rozwiązania I świadczenia, które by mogły z zmniejszyć trudności gospodarstw domowych z kosztami energii I transportu I innymi kosztami, które mogą być wyższe. Więc ta inflacja jak teraz może mogliśmy być spokojniejszy, bo spadła, no to pytanie czy nadal będzie niska, czy znowu wzrośnie, a jak wzrośnie, to tym bardziej te wszystkie wątki, o których wspomniałem I tym dbaniu o ten system proporcjonalnego uniwersalizmu w Polsce znowu będą coraz bardziej na czasie.
Nie wiem, czy pani poseł chciałaby jeszcze, czy coś pominąłem? Dziękuję bardzo. A jeszcze była kwestia wieś. Rzeczywiście tutaj na wsi jest bardzo wiele problemów, szczególnie na wsi poza aglomeracyjnej, czyli na tych wsiach oddalonych od dużych ośrodków miejskich, więc tam jest są problemy o charakterze materialnym, które wykraczają w dużo bardziej poza wyłącznie kwestie o charakterze finansowym I materialnym, bo jest też kwestia dostępu do usług, dostępu do transportu I tak, żeby pokonywać te bariery, które są w tamtych, w tych środowiskach. Więc tutaj mam nadzieję, że Ministerstwo Rolnictwa, Ministerstwo Pracy, Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej powinny razem pracować nad tym, żeby zadbać o te regiony, które I te wsie, które są w najgorszej sytuacji.
Dziękuję.
Speaker 2
Dziękuję bardzo. Czyli to po prostu całość odpowiedzi, pytań skierowanych do pana profesora. Pozostały nam oczywiście pytania skierowane do resortu, który, na które poczekamy w wersji pisemnej. I na tym zakończyłabym dzisiejsza, dzisiejsze posiedzenie komisji. Też z uwagi jak miałam na zbliżające się za chwilę głosowania.
Musimy jeszcze przejść na salę. Dlatego bardzo dziękuję panu profesorowi za, za czas, za przybliżenie nam tematyki jak zawsze w sposób dostępny I będziemy wracać do tego ważnego tematu, tak jak już mówiłam na początku,
I my pozwolimy sobie pana profesora zapraszać do nas na kolejne posiedzenia I spotkania związane z tą tematyką. A na tym wyczerpaliśmy dzisiejszy porządek dzienny tego posiedzenia komisji. Dziękuję serdecznie raz jeszcze wszystkim państwu na u, za udział, również paniom, przedstawicielkom resortu rodziny, wszystkim posłom, posłankom, pracownikom Kancelarii Sejmu I sekretariatowi, który dzielnie z nami walczy każdego dnia. Bardzo wam dziękuję. Zamykam posiedzenie komisji.