Komisja Polityki Społecznej i Rodziny (PSR)

20 October 2026

Komisja Polityki Społecznej i Rodziny (PSR) Sejm Rzeczypospolitej Polskiej

Follow its sittings
02:52 - 04:51
Speaker 3
Nie.  Szanowni państwo, dzień dobry.  Witam wszystkich państwa, proszę o wyciszenie rozmów.  Sala jest duża I ma I jest duży pogłos, więc proszę o w miarę możliwości wyciszenie rozmów, bo chciałabym rozpocząć posiedzenie komisji, tak, Państwo mają wszyscy już, wszystko, dobrze, wszyscy wszystko mają.  Dziękuję. 

Tak, jesteśmy gotowi? 
04:53 - 04:54
Spokojnie, 
04:56 - 07:47
Speaker 2
dziękuję.  Mamy wszystkich na sali?  Mamy, dobrze.  Szanowni Państwo, dzień dobry, otwieram posiedzenie Komisji Polityki Społecznej I Rodziny.  Stwierdzam kworum. 

Serdecznie witam wszystkich państwa zebranych, państwa panie, panów posłów, posłanki.  Witam zgromadzonych na sali stronę społeczną, ale też przedstawicieli strony rządowej, w szczególności pana ministra Sebastiana Gajewskiego, Ministra Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej wraz ze współpracownikami.  Jest z nami na sali pan minister Lech Paręl.  Tak, przepraszam, szukałam pana, a jest, mam tutaj, proszę, na drugiej stronie.  Tak, tak, szef Urzędu do spraw Kombatantów I Osób z Niepełnosprawnościami, to przepraszam, I Osób represjonowanych, przepraszam za miłe słowa. 

Tak, szef Urzędu do Spraw Kombatantów I Osób Represjonowanych, przepraszam za tych, za, za tą pomyłkę, ale dzisiaj siedzimy, tak, widzę, patrzę, patrzę na panią przewodniczącą Maję Nowak I mam 1 skojarzenie.  Dobrze, nie rozkojarzajmy, poproszę o skupienie.  Przechodzimy do realizacji porządku dziennego, który został państwu dzisiaj, został państwu doręczony.  Temat niezwykle dla nas ważki, stąd I obecność zarówno pana, panów ministrów, zarówno pana ministra Gajewskiego, jak I pana ministra Parela.  Szanowni państwo, Sejm czternastego grudnia 2000 dwudziestego piątego roku skierował do Komisji Polityki Społecznej I Rodziny poselski projekt ustawy o zmianie ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych oraz niektórych innych ustaw. 

Jest to projekt zawarty w druku sejmowym numer 1889.  Projekt został skierowany do komisji w celu jego rozpatrzenia.  Dzisiejszy porządek posiedzenia, o czym już wspominałam, przewiduje dyskusję nad projektem, w szczególności wsłuchanie się w głosy strony społecznej.  Szczegółowe rozpatrzenie projektu za jest przewidziane na kolejnym zaplanowanym już w tym tygodniu posiedzeniu komisji.  W takim razie szanowni państwo, chciałabym otworzyć dyskusję, może oddam głos pani wnioskodawczyni, Tak, proszę pani przewodnicząca Joanna Frydrych. 
07:47 - 09:31
KO Posłanka | Krosno
Członek | Komisja Administracji i Spraw Wewnętrznych
Joanna Frydrych
Bardzo dziękuję pani przewodnicząca, szanowni państwo.  Projekt ustawy powstał przy w porozumieniu I w konsultacji szefem Urzędu do spraw Kombatantów Osób Represjonowanych, przewodniczącym Komisji Kultury panem Pawłem Adamowiczem oraz szeroko pojętej strony społecznej.  W imieniu wnioskodawców przedstawię projekt zmian w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, a także niektórych innych ustaw.  Chodzi przede wszystkim o ludzi, którzy za działalność na rzecz wolnej Polski płacili utratą pracy, przerwaniem nauki, więzieniem, internowaniem I prześladowaniami.  Skutki tych decyzji władzy komunistycznej często ponosili przez całe swoje życie. 

Ponosiły je także ich rodziny.  Ustawa z 2000 piętnastego roku stworzyła ważny system wsparcia.  Doświadczenia jej stosowania pokazały jednak, że część osób pozostaje poza pomocą z powodu zbyt wąskich albo niejednoznacznych przepisów.  Nasz projekt ma te luki usunąć.  Daje on przede wszystkim szerszą możliwość potwierdzania zasług I represji, dodatkową drogę wyjaśniania spraw dotyczących dokumentacji aparatu bezpieczeństwa, konkretne uprawnienia dla wdów I wdowców oraz nowe świadczenie dla uprawnionych osób w wieku emerytalnym, które pozostają bez emerytury lub renty. 

Obejmuje też pamięć o zmarłych I ułatwienia w codziennym korzystaniu z uprawnień.  Przejdę teraz krok po kroku po kolei przez poszczególne artykuły I wyjaśniam co oznaczają dla obywatela.  Artykuł 1., zmiany w ustawie o działaczach opozycji.  Zmiana 1.  Jest to poszerzenie zakresu ustawy. 

09:31 - 27:13

Joanna Frydrych

1. Punkt podporządkowuje zakres ustawy, dopisujemy do niego świadczenie solidarnościowe I uprawnienia wdów oraz wdowców. To przepis, który zapowiada I porządkuje dalsze rozwiązania. Sam jeszcze nie przyznaje pieniędzy, ale wyraźnie wskazuje, że ustawa ma obejmować także nowe formy wsparcia. Punkt 2., uznanie działalności osób, które nie miały siedemnastu lat.

W drugim punkcie zmieniamy definicję działacza opozycji antykomunistycznej.

Czas odwołuje się ona do działalności zagrożonej odpowiedzialnością karną. To rodziło wątpliwości wobec osób, które działały zanim ukończyły 17 lat I co do zasady nie ponosiły takiej odpowiedzialności jak dorośli, a przecież uczeń także mógł drukować I roznosić ulotki, współtworzyć niezależną organizacją czy pomagać podziemiu. Groziło mu usunięcie ze szkoły albo zastosowanie środka wychowawczego lub poprawczego. Dlatego wiążemy definicję z zagrożeniem represjami wymienionymi w ustawie. Daje to wyraźniejszą podstawę do uznania działalności młodzieżowej.

Zachowujemy przy tym wymóg co najmniej dwunastu miesięcy działalności w strukturach zorganizowanych lub we współpracy z nimi w okresie od 1 stycznia pięćdziesiątego szóstego roku do 4 czerwca osiemdziesiątego dziewiątego roku. Sam młody wiek ani sam udział w pojedynczym wydarzeniu nie oznacza więc automatycznego nadania statusu działacza. 3. Punkt nadaje nowe brzmienia artykułowi trzeciemu. Wprowadzamy wspólną zasadę, określone prześladowania mogą stanowić podstawę statusu zarówno wtedy, gdy były następstwem działalności niepodległościowej, jak I udziału w wystąpieniu wolnościowym.

Wyjaśniam to na przykładzie. Osoba usunięta ze szkoły za udział w demonstracji I osoba usunięcia usunięta za regularne kolportowanie niezależnych wydawnictw powinny mieć możliwości uzyskania statusu na spójnych zasadach. Nie powinno rozstrzygać to czy represja była odpowiedzią na 1 wystąpienie czy na dłuższą działalność. Przepis obejmuje 9 grup sytuacji. Po 1.

Więzienie I inne odosobnienie z zachowaniem wskazanych w przepisie progów czasu oraz internowanie. Po 2., represyjne skierowanie do służby wojskowej lub na ćwiczenia trwające ponad 30 dni. Po 3., śmierć, uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia trwający ponad 7 dni wskutek działań wojska, milicji albo aparatu bezpieczeństwa. Po 4., inwigilacją połączoną z bezprawnym działaniem na szkodę danej osoby będącej przestępstwem lub wykroczeniem. Kolejne przypadki to pozbawienie możliwości wykonywania zawodu, rozwiązanie umowy o pracę, usunięcie z uczelni lub innej szkoły oraz zakaz publikacji trwający dłużej niż rok.

Ostatnia grupa obejmuje poszukiwanie listem gończym oskarżenie lub wskazanie za przestępstwo wielokrotnie skazywanie za wykroczenia, a także zastosowanie środka poprawczego lub wychowawczego. W każdym przypadku musi istnieć związek z działalnością lub wystąpieniem na rzecz niepodległości, suwerenności albo politycznych praw człowieka. Przepis dotyczy represji w okresie od 1 stycznia pięćdziesiątego szóstego roku do 31 lipca 1900 dziewięćdziesiątego roku. Nie każde zwolnienie z pracy czy usunięcie ze szkoły będzie więc podstawą uprawnienia. Punkt 4., dokumenty potrzebne do potwierdzenia statusu.

Ten punkt łączy dotychczasowe postępowanie z nową procedurą wyjaśniającą. Status nadal będzie potwierdzał szef urzędu do spraw kombatantów I osób represjonowanych. Obok dotychczasowych dokumentów przewidujemy możliwość przedstawienia dokumentu potwierdzającego, że prokurator biura lustracyjnego lub sąd uznał oświadczenie zainteresowanej osoby za prawdziwe. O tej procedurze powiem za chwilę. Dostosowujemy także odesłanie dotyczące zaliczania okresów represji do okresu działalności.

Chodzi o odosobnienie I internowanie represyjną służbę wojskową, pozbawienie możliwości wykonywania zawodu oraz zakaz publikacji. Nowa numeracja katalogu represji musi mieć prawidłowe odzwierciedlenie w dalszych przepisach. Punkt 5. To 1 z najistotniejszych zmian proceduralnych. Osoba, której prezes IPN prawomocnie odmówił potwierdzenia spełnienia ustawowych warunków, będzie mogła złożyć oświadczenie, że nie była pracownikiem, funkcjonariuszem, żołnierzem ani współpracownikiem organów bezpieczeństwa państwa w okresie wskazanym w przepisie.

Celem jest umożliwienie zbadania rzeczywistego przebiegu zdarzeń, zgodność oświadczenia z prawdą, ma sprawdzać prokurator oddziałowego biura lustracyjnego właściwego dla miejsca zamieszkania zainteresowanej osoby. Prokurator będzie mógł badać dokumenty, przyjmować wyjaśnienia, przesłuchiwać świadków I korzystać z opinii biegłych. Projekt przewiduje także inne czynności dowodowe, w tym przeszukanie I zatrzymanie rzeczy z odpowiednim stosowaniem przepisów postępowania karnego. Osoba, której sprawa dotyczy ma otrzymać informację o powstałych wątpliwościach I możliwości złożenia wyjaśnień. O badaniu zostaną powiadomieni szef urzędu oraz właściwa wojewódzka rada konsultacyjna.

Rada przekaże posiadane informacje istotne dla sprawy. Prokurator I upoważnieni pracownicy otrzymają dostęp do dokumentacji określonej w projekcie. Na powiadomienie zainteresowanego o wyniku badania przewidziano 9 miesięcy od wpływu oświadczenia. Jeżeli oświadczenie uznane za prawdziwe, dokument potwierdzający ten wynik będzie mógł zostać wykorzystany w postępowaniu o status. Nadal trzeba będzie wykazać działalność opozycyjnej, opozycyjną albo doznane represje.

Samo złożenie oświadczenia nie wystarczy. Jeżeli prokurator uzna oświadczenie za nieprawdziwe, zainteresowany będzie mógł wystąpić o wszczęcie postępowania lustracyjnego przed sądem. Projekt przewiduje wyłączenie dowodu z zeznań byłego funkcjonariusza organów bezpieczeństwa państwa zarówno na etapie badania przez prokuratora, jak I w tym postępowaniu sądowym. Intencją wnioskodawców jest uwzględnienie szczególnego charakteru tych spraw. Ponieważ przepis ogranicza korzystanie określonego dowodu, wymaga on w komisji szczegółowych, szczególnie ważnej oceny prawnej.

Szanowni państwo, 2. Część tego punktu wprowadza odrębny status wdowy albo wdowca po działaczu opozycji lub osobie represjonowanej. Status będzie przyznawał szef urzędu w drodze decyzji administracyjnej osobie mającej polskie obywatelstwo. Dla wdów I wdowców urodzonych przed 1 sierpnia siedemdziesiątego drugiego roku, projekt przewiduje sprawdzenie spełnienia warunków dotyczących organów bezpieczeństwa państwa. Wniosek ma zawierać dane zainteresowanej osoby oraz odpis aktu zgonu małżonka, który miał potwierdzony status wraz z decyzją, wydawane będzie zaświadczenie potwierdzające uprawnienie.

To rozwiązanie otwiera drogę do konkretnych dodatków, ulg. Rodziny także ponosiły koszty walki o wolność utraty dochodów, rozłąki I wieloletniej niepewności. Chcemy, aby znalazło to odzwierciedlenie w systemie wsparcia. 6. Punkt pozwoli udostępnić legitymację działacza opozycji lub osoby represjonowanej także w telefonie w aplikacji mObywatel.

Będzie to dodatkowa forma dokumentu obok legitymacji fizycznej. Dla zainteresowanego oznacza to wygodniejsze potwierdzenie uprawnień. W punkcie siódmym wdowa lub wdowiec z przyznanym statutem pobierający 1 ze świadczeń wymienionych w przepisie na przykład emerytura lub rentę rodzinną otrzyma prawo do dodatku kompensacyjnego I ryczałtu energetycznego. Przepis obejmuje również wskazane w nim renty I uposażenia. Wysokość dodatków oraz zasady ich przyznawania I wypłaty będą wynikały z odesłania do ustawy kombatanckiej.

W praktyce ma to być regularne wsparcie wypłacane oraz z właściwym świadczeniem, wraz z właściwym świadczeniem. Projekt nie przewiduje przyjęcia przez wdowę lub wdowca całego świadczenia pieniężnego zmarłego działacza. 8. Punkt daje wdowom I wdowcom z przyznanym statutem możliwość otrzymania jednorazowej pomocy pieniężnej. Chodzi o trudną sytuację materialno-zdrowotną albo skutki zdarzenia losowego.

Jest to możliwość ubiegania się o pomoc ocenianą w konkretnej sprawie. W punkcie dziewiątym wprowadzamy całe rozwiązanie dotyczące świadczenia Solidarnościowego, jego sens jest bardzo prosty, osoba zasłużona dla wolnej Polski, która osiągnęła wiek emerytalny I spełnia ustawowe warunki, ma otrzymać zabezpieczenie także wtedy, gdy pozostaje bez emerytury lub renty. Artykuł teraz, szczególne, to już to szczególnie istotne dla osób objętych dawnymi zasadami emerytalnymi, które nie wypracowały stażu potrzebnego do uzyskania emerytury. Bez emerytury nie mogą korzystać z mechanizmu jej wyrównania. Projekt tworzy dla tej grupy odrębne świadczenie.

Artykuł 10 j określa warunki, trzeba mieć potwierdzony status, osiągnąć co najmniej 60 lat w przypadku kobiety lub 65 lat w przypadku mężczyzny I wykazać co najmniej miesiąc okresu składkowego lub nie. Przepis zawiera warunek dotyczący braku ustalonego prawa lub niepobierania wskazanych emerytur I rent, w tym zagranicznych. Wymaga też, aby zainteresowana osoba nie pozostawała w stosunku pracy I nie prowadziła działalności gospodarczej ani rolniczej. Warunki mają być spełnione łącznie. Dodany artykuł 10 k określa kwotę świadczenia I tutaj w akurat w przedstawionym projekcie jest zapis, że to jest 3603 złote 35 groszy miesięcznie z mechanizmem podwyższania według zasad waloryzacji emerytur I rent prezes ZUS będzie ogłaszał zwaloryzowaną kwotę w Monitorze Polskim.

Jest to kwota zapisana w projekcie, nie przedstawiam jej jako aktualnej wysokości obowiązującego świadczenia. Artykuł 10 litr powierza wydanie decyzji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, dopuszcza ich sporządzenie z wykorzystaniem

Zapewnia też możliwość odwołania od odmowy do właściwego sądu. Artykuł 10 m stanowi, że postępowanie rozpoczyna się na wniosek, określa potrzebne dane, w tym dane identyfikacyjne I rachunek do wypłaty. Do wniosku trzeba dołączyć dokument potwierdzający status oraz oświadczenie dotyczące niepobierania zagranicznych świadczeń emerytalno-rentowych lub podobnych. Artykuł 10 n reguluje wypłatę przez ZUS, ma ona odbywać się co miesiąc do dziesiątego dnia miesiąca, przewiduje również wypłatę osobom mieszkającym za granicą na ich wniosek według opisanych zasad. Artykuł 10 o odsyła do zasad zwrotu świadczeń nienależnie pobranych oraz do zasad wypłaty odsetek w razie opóźnienia określonych w ustawie w systemie ubezpieczeń społecznych.

Zabezpiecza to zarówno prawidłowe wydawanie pieniędzy, I interes osoby oczekującej na należną wypłatę. W artykuł 10 p wskazuje, że w sprawach nieuregulowanych stosujemy odpowiednio przepisy emerytalne. Wyłącza jednak artykuł 136 dotyczący wypłaty niezrealizowanego świadczenia po śmierci uprawnionego członkom rodziny. Określa także sposób traktowania pobranych nienależnie przy potrąceniach. Artykuł 10 daje ZUS podstawę do pozyskiwania I przetwarzania danych potrzebnych do ustalenia I wypłaty świadczenia oraz ustania prawa do niego.

Inne organy rentowe mają przekazać potrzebne dane w ciągu siedmiu dni od otrzymania wniosku ZUS. Chodzi o sprawdzenie, czy wnioski rzeczywiście są spełnione. Artykuł 10 r wskazuje źródło finansowania, punkt 10., zwrot wypłat przekazanych po śmierci uprawnionego. Uzupełnia odesłanie do przepisów o pomocy społecznej, daje mechanizm pozwalający uzyskać z rachunku bankowego lub innego wskazanego instrumentu kwoty przekazane po śmierci osoby uprawnionej z uwzględnieniem warunków określonych w tych przepisach. To rozwiązanie dotyczy prawidłowego rozliczenia wypłat, nie ustanawia nowego świadczenia, nie po, nie porządkuje gospodarowania środkami publicznymi.

11. Punkt rozszerza na wdowy I wdowców z przyznanym statutem prawo do pięćdziesięciojedno ulgi w krajach, w krajowych przejazdach kolejowych I autobusowych objętych artykułem 13 a ustęp 2. Dotyczy to wskazanych tam rodzajów przewozów I biletów jednorazowych. Dla osoby uprawnionej oznacza to niższe koszty podróży na przykład do rodziny czy na uroczystości. Zakres ulgi wynika z konkretnego przepisu.

Ten punkt... Przepraszam, w punkcie dwunastym, na wniosek członka rodziny szef urzędu będzie wydawał znak nagrobny przeznaczony, to jest odpowiedź też na jakby oczekiwania strony społecznej dość szeroko, będzie wydawał znak nagrobny przeznaczony do umieszczenia na grobie zmarłego działacza opozycji lub osoby represjonowanej o potwierdzonym statusie. Wzór określi minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego, ma on nawiązywać do odznaki honorowej. To trwała forma upamiętnienia, dzięki niej także w lokalnej społeczności będzie można dostrzec, że spoczywa tam człowiek zasłużony dla wolnej Polski. 13.

Punkt doprecyzowuje, która rada ma opiniować wniosek. Punkt 14. Zobowiązuje szefa urzędu do spraw Kombatantów Osób Represjonowanych do prowadzenia I publikowania w Biuletynie Informacji Publicznej listy osób, którym potwierdzono statut. Ma ona zawierać imię, nazwisko, miejsce zamieszkania oraz datę wydania decyzji. Celem jest upowszechnienie wiedzy o osobach zasłużonych oraz większa przejrzystość potwierdzania statusu.

W punkcie piętnastym, ostatni punkt tego artykułu pierwszego, wprowadza załącznik ze wzorem oświadczenia. Szanowni państwo, artykuł 2. Zmienia ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych, obejmuje zwolnieniem podatkowym także ryczałt energetyczny I dodatek kompensacyjny przyznane na podstawie ustawy o działaczach opozycji, obok wymienionych już świadczenia, już świadczenia pieniężnego I pomocy pieniężnej. Daje to jasną podstawę, aby wskazane wsparcie nie było pomniejszane o pit. Artykuł 3.

Zmienia ustawę o rynku pracy I służbach zatrudnienia, pozwala zaliczyć wskazane okresy związane z działalnością na rzecz organizacji niepodległościowych I represjami do okresu, od którego zależą wysokość I czas pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Chodzi o to, aby okresu, w których ktoś nie mógł normalnie pracować z powodu działalności niepodległościowej lub represji nie pomijać przy tym rozliczeniu. Pozostałe warunki pozyskania zasiłku nadal trzeba będzie spełnić. Projekt, przepraszam, artykuł 4. Pozwala skorzystać z nowego oświadczenia również tym osobom, które otrzymały prawomocną odmowę prezesa IPN przed wejściem w życie.

Dzięki temu możliwość wyjaśnienia rzeczywistego przebiegu zdarzeń nie będzie zależała od tego, kiedy ktoś złoży 1. Wniosek. Wcześniejsza odmowa nie zamknie drogi do nowej procedury, Artykuł 5. Określa zasady dla postępowań o potwierdzenie statutu, które rozpoczęły się przed wejściem w życie ustawy. Artykuł 6.

Dotyczy dziennikarzy, którzy pracowali na rzecz podziemnych czasopism I redakcji radiowych uznawanych wówczas za nielegalne, a publikujących treści na rzecz niepodległości, suwerenności lub politycznych praw człowieka. Dla ustalenia prawa do rekompensaty przewidzianej w ustawie o emeryturach pomostowych ich praca ma być traktowana jako zatrudnienie w szczególnym charakterze. Okresy tej pracy stwierdzi decyzją szef urzędu do spraw kombatantów I osób represjonowanych to uznanie pracy ludzi, dzięki którym społeczeństwo mogło otrzymywać niezależne informacje. Sam ten przepis nie przyznaje każdemu dziennikarzowi podziemia wcześniejszej emerytury, ani emerytury pomostowej. Otwiera możliwość uwzględnienia tej pracy przy ustalaniu prawa do rekompensaty z zachowaniem pozostałych ustawowych warunków.

I artykuł 7. Określa wejście w życie tej ustawy. Ustawa wchodzi po upływie czternastu dni od ogłoszenia, wyjątkiem są przepisy o znaku nagrobnym, które mają obowiązywać po upływie dwunastu miesięcy od ogłoszenia. Ten dłuższy czas ma pozwolić na przygotowanie rozporządzenia określającego wzór I na wykonanie znaków w odniesieniu do pozostałych rozwiązań trzeba zapewnić gotowość instytucji do stosowania ustawy w przewidzianym terminie. I szanowni państwo, to wszystko z mojej strony, jeżeli pan Piotr Adamowicz chce w tym miejscu zabrać głos to bardzo proszę jako 2.

Poseł wnioskodawca.

27:17 - 27:18

Pan, pan pospraw na sali?

27:23 - 27:25

No to nie, no to już ja włożę.

27:25 - 27:56

Speaker 2

Nie mamy. Dobrze. Dobrze, dziękuję bardzo pani pani przewodniczącej I wnioskodawczyni projektu. Otwieram dyskusję. Czy jeszcze ja tak?

Dobrze jeszcze pan jeszcze pan minister, szef urzędu do spraw Kombatantów I Osób Represjonowanych, teraz bezwarunkowań. Szanowni

27:57 - 42:11

Lech Paręl

państwo, szanowna pani przewodnicząca, państwo posłowie, drodzy zgromadzeni. Chciałbym przede wszystkim bardzo serdecznie podziękować pani poseł wnioskodawczyni I panu posłowi Piotrowi Adamowiczowi za to, że wnieśli ten projekt, za to, że ten projekt jest dzisiaj procedowany. Jego założenia bardzo trafnie przedstawiła pani poseł, więc ja nie chciałbym tutaj tych wszystkich argumentów przedstawić po raz kolejny. Chciałbym jedynie powiedzieć, że cała konstrukcja tej zaproponowanej dzisiaj nowelizacji opiera się na dotychczasowych doświadczeniach. Po 1., wykorzystuje już ponad dziesięcioletnie doświadczenie związane z funkcjonowaniem ustawy, Przy czym należy pamiętać, że ta ustawa była już kilkakrotnie w jakichś mniejszych zakresach także poprawiana.

Ale w ostatnich latach od roku 2000 dwudziestego pierwszego zaistniało szereg propozycji społecznych dotyczących zmiany tej ustawy, poszerzenia jej zakresu. Jednakowoż w poprzedniej kadencji Sejmu no nie spotkały się one ze zrozumieniem I już na wczesnym etapie te projekty zostały, trzeba tak powiedzieć, utrącone. Więc ten projekt, który został przedstawiony, w mojej ocenie wykorzystuje tamte doświadczenia, ale także odnosi się do pewnej krytyki, która na te projekty spadła. Była, była oczywiście, jak to w życiu krytyka nieuzasadniona I były też pewne argumenty, co do których tutaj ta nowelizacja

Się pozytywnie. Przede wszystkim były to zastrzeżenia padające ze strony Instytutu Pamięci Narodowej. Wtedy jego szefem był ówczesny prezydent Karol Nawrocki. I między innymi, oczywiście nie nie tylko, ale między innymi te mankamenty podnoszone wówczas przez IPN I jego prezesa, ta nowelizacja stara się rozwiązać. Wychodzi naprzeciw tym tym zgłoszonym kwestiom.

Mianowicie najważniejsza kwestia, którą IPN wówczas podnosił, to skracając, nie przedłużając, kwestia tego, że w tym obywatelskim projekcie, który zresztą tutaj są jego główni reprezentanci, o tak zwanym, który powstał w następstwie tak zwanego apelu dwustu pięćdziesięciu ośmiu, za co bardzo serdecznie tutaj panom państwu wszystkim dziękuję, została zaproponowana mianowicie taka konstrukcja, aby tak jak mówię, skracając, zrównać postępowanie lustracyjne z tym postępowaniem, które się toczy, postępowaniem administracyjnym, które się toczy w celu uzyskania decyzji administracyjnej prezesa IPN-u pozwalającej na ubieganie się o status działacza opozycji antykomunistycznej. IPN podnosił wówczas, że to są 2 różnego typu postępowania. 1 postępowanie dotyczące tej naszej ustawy to jest postępowanie, nazwijmy to, przywilejowe, skutkujące możliwością ubiegania się 000 przywilej, jakim jest bycie, o posiadanie statusu działacza opozycji antykomunistycznej. A po drugiej stronie postępowanie lustracyjne, jako postępowanie dyskryminacyjne, czyli postępowanie, które w razie podania nieprawdziwych informacji eliminuje daną osobę, która podlega pod ustawę lustracyjną, eliminuje taką osobę z możliwości ubiegania się, sprawowania określonych funkcji w państwie. A więc, że są to 2 różne ustawy, 2 różne, 2 różne tryby postępowania.

Z jednej strony przywilej, z drugiej strony dyskryminacja. Na to właśnie między innymi odpowiada ta konstrukcja przepisu zaproponowana w nowelizacji. Uwzględnia w całości to, co Instytut Pamięci Narodowej zaproponował I do tego odnosi się pozytywnie. 2. Kwestia istotna, związana także z zastrzeżeniami IPN-u, to jest, to są, to są zastrzeżenia dotyczące czasu.

W poprzednich projektach proponowany był czas na... Dany IPN-owi na na wydanie odpowiednich decyzji w przeciągu trzech miesięcy. Tutaj w tej nowelizacji proponuje się wydłużenie tego czasu do miesięcy dziewięciu. IPN podnosił, że 3 miesiące jest to okres zdecydowanie zbyt krótki, niemożliwy do tego, aby... Niemożliwe będzie w praktyce dotrzymanie terminów związanych z oceną tych dokumentów.

Chcę podkreślić bardzo wyraźnie, bo takie się głosy tutaj w toku różnych dyskusji pojawiały. Całość, całość postępowania w tej kwestii pozostaje w rękach Instytutu Pamięci Narodowej. Nikt instytutowi tej kwestii nie zabiera. Ci sami pracownicy, którzy dokonują dzisiejszych czynności, będą dokonywali je ich również, jeśli ustawa wejdzie w życie. A więc nie ma tutaj ze strony wnioskodawców, tak to odczytuję, w żadnej mierze, próby jakiegoś forsowania na rympał, próby jakiegoś włamywania się do systemu.

Nic takiego nie ma miejsca. Jest jedynie próba odpowiedzenia na oczywiste wątpliwości związane z historią konkretnych, niezwykle, niezwykle zasłużonych ludzi, którzy w dzisiejszym stanie prawnym nie spełniają kryteriów, aby potwierdzić im status działacza opozycji antykomunistycznej, a kłóci się to z doświadczeniem całej opozycji antykomunistycznej. Kłóci się to przede wszystkim z życiorysami tych ludzi, z życiorysami, które są uznane, jak choćby ten słynny, najsłynniejszy przypadek, ale nie jedyny, Mirosława Chojeckiego odznaczonego Orderem Orła Białego, odznaczonym przez prezydenta Andrzeja Dudę. Niezależnie od wszystkiego także członkiem Komitetu Poparcia Karola Nawrockiego. Ale abstrahując od jakichkolwiek kwestii z życiorysu współczesnego człowieka niezwykle zasłużonego dla całej opozycji antykomunistycznej, zasłużonego przede wszystkim, to trzeba tak powiedzieć, zasłużonego dla Polski.

To, że taka osoba jak on, takie osoby jak on, bo tak to trzeba by raczej powiedzieć, nie mogą, nie mogą uzyskać statusu działacza opozycji antykomunistycznej w dzisiejszym stanie rzeczy jest czymś złym I to w mojej ocenie zmienić należy. Chcę jeszcze powiedzieć tutaj o, bo potem będziemy jeszcze rozmawiali o o konkretnych poprawkach, jest tutaj jeszcze przygotowana taka poprawka, która dotyczy tego, aby... Której nie było jakby w pierwotnej wersji ustawy, a mianowicie, aby także osoby bliskie mogły pośmiertnie, mogły wnioskować o pośmiertne uznanie działalności dla dla takich osób jak, jak Mirosław Chojecki. Tak że jeżeli by ustawa weszła w życie z I uwzględniona została poprawka, także I konkretnie rodzina Mirosława Chojeckiego mogłaby dla niego ubiegać się o o status, a oznaczałoby to także otwarcie drogi do tego, co jest drugim najważniejszym przepisem, a mianowicie, a mianowicie ubieganiem się przez wdowę po Mirosławie Chojeckim I wiele innych wdów o świadczenie solidarnościowe. Świadczenie solidarnościowe, które miałoby być właśnie wprowadzone także przez tę ustawę.

Świadczenie, chcę to bardzo wyraźnie podkreślić, w takiej samej wysokości, analogicznej wysokości, jakie otrzymują wdowy po kombatantach. Dlaczego właśnie taka konstrukcja? Z tego powodu, że jest bardzo wielka, dzisiaj, w dzisiejszym stanie prawnym jest bardzo wielka rozbieżność pomiędzy świadczeniami, jakie otrzymują poszczególne grupy podopiecznych Urzędu do spraw Kombatantów. Tych szeroko pojętych kombatantów. Mówię tutaj, mam na myśli weteranów wojennych, Sybiraków, osoby deportowane do, na roboty przybusowe I także działaczy żołnierzy górników, ociemniałe cywilne ofiary działań wojennych I także działaczy opozycji antykomunistycznej.

Dlatego zaproponowana została, aby nie powiększać już tego galimatiasu, została zaproponowana, zaproponowane konkretne rozwiązanie związane z wysokością tych świadczeń I te świadczenia będą, jeżeli zostaną przyjęte, zostanie przyjęta ta nowelizacja, to świadczenia będą przekazywane w wysokości analogicznej, analogicznej jak świadczenia, które otrzymują dzisiaj wdowy po kombatantach, po po weteranach. Myślę, że to są te te 2 najważniejsze kwestie, które chciałem tutaj omówić. Może jeszcze chciałem państwu zwrócić uwagę na na kwestie, na kwestie osób poniżej siedemnastego roku życia, które w obecnym stanie rzeczy bardzo często miały trudności z uzyskaniem statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Tak jak tutaj zauważyła pani poseł Joanna Frydrych, w dalszym ciągu najważniejszą kwestią, która będzie musiała być udowodniona przez wnioskodawcę było to, że działał co najmniej 12 miesięcy I w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, więc niczego to nie zmienia jakby dla dla skali zaangażowania danej osoby. Wprowadza jednakowoż taką możliwość, aby osoby, które miały poniżej siedemnastego roku życia, a więc nie podlegały odpowiedzialności karnej w takim prawnym znaczeniu, mogły również ubiegać się o status.

Ja akurat zaczynałem swoją działalność antykomunistyczną w wieku lat piętnastu, mówię o działalności w ramach struktur zorganizowanych, kontynuowałem ją już jako człowiek dorosły, pełnoletni, więc jakby mnie ta sprawa dotyczy I nie dotyczy. Dotyczy w tym sensie, że znam wielu kolegów z czasów licealnych, którzy działali z pełnym zaangażowaniem, którzy narażali się na represję, którzy ryzykowali relegowaniem ze szkoły, zwolnieniem z... Wyrzuceniem ze szkoły, obniżeniem sprawowania, różnego typu konfliktami, problemami, a jednak tą działalność podejmowali. Takich osób myślę, że jest w skali kraju zapewne kilkadziesiąt. Myślę, że państwo polskie oraz całe środowisko działaczy opozycji antykomunistycznej spokojnie może przystać na na tego rodzaju nowelizację.

Chcę jeszcze tylko dodać, że jedną ważną rzecz na koniec, że działaczy opozycji antykomunistycznej jest 16000, żyjących działaczy antykomunistycznej jest 16000, tych którzy cieszą się statusem działacza. To jest bardzo mało, bo w toku prac nad, początkowych prac nad ustawą te te szacunki, kto może się ubiegać, kto może być beneficjentem, były bardzo różne, ale sięgały nawet dwustu 1000 osób. Mówiło się potem o stu tysiącach, o pięćdziesięciu tysiącach. Dzisiaj mamy niezwykle małą liczbę, szesnastu 1000 zasłużonych osób. To pokazuje, że ustawa no w sposób mocno restrykcyjny I dobrze się do tej, do tej kwestii odnosi.

W mojej ocenie według najlepszej mojej wiedzy I najlepszych naszych szacunków, zwiększenie, poszerzenie beneficjentów tej ustawy dzięki nowelizacji będzie bardzo bardzo znaczące, bardzo mało znaczące, jeśli chodzi o liczbę, natomiast będzie bardzo znaczące, jeśli chodzi o wagę. To może na tyle na początek, dziękuję.

42:14 - 42:33

Speaker 2

Dziękuję bardzo panie ministrze. To teraz może, bo rozumiem, że nadal wnioskodawcy posło Adamowicza nie mamy na sali, to oddam głos już państwu stronie społecznej na sali zebranej, tak. Proszę bardzo, oddaję głos. Proszę o przedstawienie się do do protokołu.

42:38 - 49:59

Grzegorz Kostrzewa-Zorbas

Szanowna Pani przewodnicząca, wysoka komisjo, szanowni uczestnicy tego ważnego posiedzenia. Nazywam się Grzegorz Kostrzewa-Zorbas. Pracuję w Wojskowej Akademii Technicznej jako nauczyciel akademicki. Byłem działaczem opozycji antykomunistycznej, osobą represjonowaną od wieku lat dziewiętnastu do końca PRL-u, od 1900 siedemdziesiątego siódmego roku do osiemdziesiątego dziewiątego. Mam potwierdzony status podwójny, działacza I represjonowanego I krzyż wolności I Solidarności.

Zabieram głos jako przedstawiciel środowiska, którego legitymizacja to przede wszystkim jego dorobek, ale także list, apel dwustu pięćdziesięciu ośmiu, o którym pan minister, szef urzędu do spraw kombatantów I osób prepresjonowanych mówił przed chwilą, doceniając jego znaczenie, za co bardzo dziękuję. Ważne jest I być może najważniejsze, że to nasze środowisko rozwiązało wielki problem. Problem, który jest, był nazwany fikcją emerytalną. Napisana przez nas ustawa nie tylko chodzi o tekst. Chodzi o koncepcję rozwiązania problemu, której byłem autorem I chodzi o tekst ustawy z trzydziestego marca 2000 dwudziestego pierwszego roku, której projekt po raz 1.

Został przedstawiony przez nas w 2000 dwudziestym roku. Ta ustawa pozwoliła przezwyciężyć wcześniej panujący przez lat 30 pogląd, że się nie da. Taki nastrój niemocy, bo skoro opozycjoniści represjonowani nie wpłacali składek emerytalnych I rentowych, bo Fundusze Ubezpieczeń Społecznych, no to, to trudno, przykro nam, ale tak twierdziły kolejne rządy, tak twierdzili ci eksperci. Trudno, przykro, ale nie mogą otrzymywać rzeczywistych emerytur ani rent. Trzeba było wpłacać składki.

Pytanie jak to można było zrobić, nosząc pieniądze z listą zatrudnionych do od razu może do do placówki służby bezpieczeństwa. To oczywisty absurd. Według naszego pomysłu, który wszedł w życie, a projekt został uchwalony I prawie jednogłośnie przez Sejm, był 1 głos przeciw. I to głównie chyba dla zwrócenia uwagi na na osobę, nie ze względów merytorycznych. Senat zagłosował jednogłośnie.

Wyobraźmy sobie teraz głosowanie jednomyślne w Senacie, w jakiejkolwiek sprawie. Projekt przed... Ustawa weszła w życie I dzięki temu wiele 1000 ludzi ma składki uznane za wpłacone. W praktyce oznacza to, że w razie potrzeb dotacja dla Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest odpowiednio zwiększana co rok. Nie było początkowo rozważanej jednorazowej wielkiej wpłaty z budżetu państwa, wpłaty ze składek kiedyś nie wpłaconych, bo było to oczywiście niemożliwe.

Wiele 1000 osób otrzymuje dzięki temu wyższe emerytury, a okresy składkowe, które wcześniej traktowano jako składkowe ze składkami wynoszącymi 0, są teraz prawdziwymi okresami składkowymi. Warto więc zwrócić uwagę na nasz 2. Projekt, 2. Projekt środowiskowy, którego krótko kilka elementów zamierzam przedstawić, proponując, aby Wysoka Komisja, aby panie posłanki, panowie posłowie zechcieli wprowadzić poprawki o oparte o ten projekt w pracach nad projektem poselskim, głównym tematem tego posiedzenia jutrzejszego posiedzenia. Jeszcze dodam o apelu.

Apel dwustu pięćdziesięciu ośmiu Miał, ma niezwykłą listę sygnatariuszy ze wszystkich możliwych środowisk ideologicznych, politycznych I innych, profesjonalnych I jeszcze innych, ze wszystkich regionów Polski, Taki przykład jedności ponad wszelkimi podziałami jest gdzieś równie rzadki jak jednomyślne głosowania w Parlamencie Rzeczypospolitej. 2. Projekt środowiskowy złożony przez nas wkrótce po wejściu w życie pierwszego w 2000 dwudziestym pierwszym roku został uznany za swój przez klub Koalicji Obywatelskiej. Po przeredagowaniu wniesiony oficjalnie ze celowo wybraną datą symboliczną trzynastego grudnia 2000 dwudziestego pierwszego roku, po czym po długich staraniach poddany pod głosowanie plenarne I odrzucony przez Sejm, ale niewielką większością głosów, zaś wszystkie środowiska, wszystkie siły polityczne, które dziś mają większość w obu izbach parlamentu, wtedy głosowały za, w szczególności Koalicja Obywatelska, Lewica I Polskie Stronnictwo Ludowe. Więc słuszność ówczesnego projektu została już na różne sposoby potwierdzona, tym bardziej warto do niego wrócić, do jego niektórych elementów, tych których nie ma w projekcie poselskim rozważanym obecnie.

I po kolei. Kwestia odpowiedzialności zbiorowej, teraz będą krótkie punkty, 1 trochę dłuższy dotyczący spraw lustracyjnych, ten nie dotyczy I nie uważamy tego elementu lustracyjnego za najważniejszy, jest jednym z ważnych. Otóż według drugiego projektu środowiskowego status powinny mieć potwierdzane osoby, które były poddane represjom, nie prowadząc żadnej działalności ani w wieku dorosłym, ani w wieku dziecięcym, a były przedmiotem represji tylko z powodu przynależności do rodzin działaczy. I to były częste przypadki I nie tylko dotyczyły żony czy męża, dotyczyły rodzeństwa, rodziców I dzieci. Takie osoby, przypuszczamy, że

50:00 - 59:54

Grzegorz Kostrzewa-Zorbas

Przedstawione w przypadku kilkuset osób w Polsce, jak najbardziej były represjonowane na równi z tymi, którzy za samą przynależność do rodzin, tymi, którzy prowadzili działalność, to była odpowiedzialność zbiorowa w stylu między innymi trzeciej rzeszy nazistowskiej. Sprawiedliwość musi być oddana ofiarom tej odpowiedzialności zbiorowej. Teraz 2. Punktem będzie trochę dłuższym, dotyczący spraw, nazwijmy w uproszczeniu rejestracyjnych. Jako 1 z licznych przyjaciół świętej pamięci Mirka Chojeckiego wyrażam wdzięczność za docenienie jego historycznych zasług panu ministrowi Parelowi.

Natomiast muszę stwierdzić, że projekt poselski niestety nie rozwiązuje problemu. Już teraz w obecnym stanie prawnym członkowie rodzin, w tym wdowa po Mirku Chojeckim, mogą składać wnioski. Ale obecny kształt ustawy, obecne brzmienie odpowiedniego artykułu, które już uniemożliwiło wcześniej, tak samo uniemożliwia obecnie otrzymanie potwierdzenia statusu pośmiertnie teraz przez Mirka Chojeckiego. I zaproponowane w projekcie poselskim rozwiązanie w postaci drugiego etapu, który tak naprawdę składa się jeszcze z dwóch etapów, prokuratorskiego, a potem sądowego. Razem powstała konstrukcja zawiła I trudna, zrozumiała, nieprzejrzysta z trzech etapów.

Więc to nie jest droga dla osób takich jak Mierek Chojecki zmarły, ponieważ osoba zmarła nie może złożyć oświadczenia lustracyjnego. Nie może złożyć żadnego oświadczenia woli. To jest 1 z fundamentów prawa przeoczony w projekcie poselskim, niestety. To jest zupełnie niemożliwe, aby proces lustracyjny ruszył, postępowanie lustracyjne najpierw prokuratorskie, wobec osoby nieżyjącej. I nie można domniemać ani, że ta osoba nie była tajnym współpracownikiem, bo wiele osób było niestety, ani nie można domniemać, że wszyscy byli, bo to byłaby wielka obraza dla dużej większości byłych działaczy opozycji I osób represjonowanych.

Dlatego proponowany, jeszcze są inne wady niestety w projekcie poselskim. Zmiana reguł gry w trakcie gry. 1. Etap jest według obecnego brzmienia bardziej restrykcyjnego kryteriów. Wystarczy, że 1 dokument tkwi w aktach bez sprawdzania jego wiarygodności, bez sprawdzania jego autentyczności nawet, czy to nie jest fałszywka.

Po czym w etapach drugim I trzecim wprowadzane są już ucywilizowane, między innymi dawnymi wyrokami Sądu Najwyższego, zasady takie jak w przypadku lustracji, gdzie zmierza się do ustalenia, czy ktoś prowadził świadomą, tajną, rzeczywistą współpracę z organami bezpieczeństwa PRL-a, to jest zupełnie co innego. Więc następuje zmiana reguł gry w trakcie gry, a prokurator podległy prezesowi IPN staje się instancją odwoławczą od prezesa IPN z pierwszego etapu. No to to są przedziwne konstrukcje, nie do utrzymania. Wykluczenie zeznań byłych funkcjonariuszy rozumiem, że z czegoś w rodzaju emocji antykomunistycznych trwających się bierze, ale jest sprzeczne z zasadą swobodnej oceny dowodów przez sąd I prokuraturę, prokuratora z obowiązkiem ustalenia prawdy przez sąd I prokuratora, prokuraturę I z prawem do obrony z trzema fundamentalnymi, z ogólnymi zasadami prawa, które wszelkiego, które nie w żadnym wypadku nie mogą być naruszone. To co proponuje 2.

Projekt środowiskowy, a jeszcze dodam, że bardzo liczne, wyjątkowo liczne instytucje I środowiska skrytykowały ten element projektu poselskiego, w tym Sąd Najwyższy, w tym Rzecznik Praw Obywatelskich I inne. Projekt Środowiskowy proponuje zrównanie kryteriów. Od początku kryteria lustracyjne, te bardziej ucywilizowane, czyli odsiany byłby tylko ten, kto prowadził świadomą, tajną, rzeczywistą współpracę, a nie ten, na temat którego zachowała się 1 fałszywka I Instytut Pamięci Narodowej twierdzi, że nie ma podstawy prawnej autentyczności. Zachowana byłaby prosta I przejrzysta dwuetapowość. Najpierw decyzja administracyjna prezesa IPN, a potem nadzór sądów administracyjnych, tak jak się to odbywa obecnie.

I to otworzyłoby drogę do tego, aby nareszcie świętej pamięci Miłek Chojecki otrzymał potwierdzenie statusu. Postać dodam do tego, co powiedział pan minister, szef urzędu. Postać, która dzięki temu, że stworzyła, mówiąc dzisiejszym językiem I tu do mojego obecnego miejsca pracy nawiążę, sieciową strukturę oporu, osiągnęła to, że ta struktura była niezniszczalna I przyczyniła się, promieniując, inspirując w Polsce I gdzie indziej, przyczyniła się do tego, że istnieje Sejm z wolnych demokratycznych wyborów, że istnieje Senat, że istnieje wolna niepodległa demokratyczna Polska I że nie ma bloku wschodniego I że jesteśmy w NATO I w Unii Europejskiej. Kolejna sprawa, bo tu będzie już dużo krócej we wszystkich pozostających jeszcze. Proponujemy rozszerzenie kręgu uprawnionych do występowania o pośmiertne potwierdzenie statusu działacza lub represjonowanego o organizacje społeczne, włącznie ze związkami zawodowymi, w tym solidarność, samorządy, włącznie z samorządami terytorialnymi I wojewodami, samorządami, a wśród organizacji społecznych, pozarządowych stowarzyszenia I fundacje.

W przypadku samorządów po to, stowarzyszeń albo fundacji regionalnych lub lokalnych po to, ażeby dziedzictwo dawnej opozycji stało się mocniej częścią lokalnego I regionalnego dziedzictwa I kultury. Kolejny punkt, już przedostatni, dotyczy on, dotyczy świadczeń dla osób, które zostały wyrzucone z uczelni lub szkoły, którym uniemożliwiono dalszą naukę w ramach represji. Zbiorowym przykładem są dawni studenci WOSP, Wojskowej Oficerskiej Szkoły Pożarniczej, wyższej, przepraszam, nie wojskowej, której, która to środowisko posiada swoją organizację, która przysłała pismo o charakterze wniosku do wysokiej komisji w tej właśnie sprawie, to znaczy uznania ich specjalnej sytuacji. My proponujemy to uznanie w postaci podwyższenia tej kwoty, do której w górę wyrównywana jest emerytura lub renta. Tu nie nie mam rozumiem czasu na na tłumaczenie szczegółów, w każdym razie chodzi o to, aby o 50 procent więcej środków otrzymywały osoby, którym ten rodzaj represji przetrącił szanse życiowe, odebrał szanse życiowe na całe życie.

To nie jest jak w przypadku, gdy ktoś siedział w więzieniu przez 2 lata I potem wrócił do, do normalnego życia, miał na to szansę. Tu chodzi o ludzi, którzy... Których całe życie zostało zmienione przez ten szczególnie okrutny rodzaj represji. I już na końcu kwestia o zupełnie innym charakterze, naprawienie błędu formalnego ustawie, naszej ustawie z trzydziestego marca 2000 dwudziestego pierwszego roku. W wielkiej gorączce, w staraniach, w pełnej dobrej woli posłów I senatorów o tym, o to, aby jak najszybciej uchwalić, aby jak najszybciej rozliczne elementy sprawiedliwości tam zawarte weszły w życie.

59:54 - 59:58

Speaker 7

Przeoczono, zrobili to legislatorzy, Sejmowi konkretnie.

01:00:00 - 01:02:13

Grzegorz Kostrzewa-Zorbas

To zapis, który powinien wprowadzać nowe zasady emerytalne do ustawy o emeryturach I rentiach z funduszu ubezpieczeń społecznych. Te przepisy są tylko w ustawie o zmianie ustawy. Podczas gdy cała, cała reszta rozlicznych, bo tam to wielotematyczny był projekt, te ustawy został wcielona do odpowiednich ustaw. To przeoczono. Więc jeżeli ktoś dziś czyta, na przykład urzędnik Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, czyta z najwyższą uwagą ustawę o emeryturach I rentach z funduszy ubezpieczeń społecznych, to tego nie przeczyta, bo tego nie ma.

Jeżeli ktoś czyta ustawę o działaczach opozycji antykomunistycznej I osobach represjonowanych, też tego nie przeczyta, bo w tej ustawie tego nie ma, ani w żadnej innej, z wyjątkiem ustawy o zmianie ustawy. Ustawa o zmianie ustawy jest jednorazowym aktem I jakby powinna znikać po przekształceniu systemu prawnego. Tego, że to się nie stało, jest to politycznie ani żaden inny sposób nie kontrowersyjna sprawa. Proponujemy ten stary błąd naprawić dla jasności, przejrzystości I spójności systemu prawnego w tym, aby ułatwić orientację w gąszczu prawa osobom ze środowiska, które często mając 70, 80 czy 90 lat miewają trudności z czytaniem I porównywaniem ze sobą kilku ustaw naraz, a z kolei młodzi często urzędnicy Zakładu Ubezpieczeń Społecznych czy innych urzędów są, zakładają, że, że prawo jest spójne I proste I wystarczy przeczytać jedną ustawę, w tym przypadku nie wystarczy, zróbmy tak, aby wystarczyło. Bardzo dziękuję Pani Przewodniczącej, Wysokiej Komisji za cierpliwość, za szansę przedstawienia tych wszystkich punktów.

01:02:13 - 01:02:17

Speaker 6

Wszystko to również złożyliśmy na piśmie. Dziękuję bardzo.

01:02:19 - 01:02:35

Speaker 2

Dziękuję bardzo. Czy jeszcze... Tak proszę, tak widzę. Dzień dobry. Proszę, proszę tak, proszę się przytrafić do mikrofonu, bo ja z tej odległości nie widzę.

Dzień

01:02:36 - 01:02:39

Katarzyna Kędzielska

dobry, Katarzyna Kędzielska, słychać mnie? Katarzyna Kędzielska.

01:02:39 - 01:02:43

Speaker 2

A tutaj przepraszam, to tak, pani. Dobrze I proszę bliżej mikrofonu.

01:02:44 - 01:07:45

Katarzyna Kędzielska

Dzień dobry. Tak, proszę. Katarzyna Kędzielska z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Szanowni państwo, ja chciałabym przedstawić kilka uwag tutaj wynikających z analizy wniosków wpływających od obywateli do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich w kontekście trudności związanych z uzyskiwaniem tego statusu osoby represjonowanej czy działacza opozycji. Tutaj szczególnie chciałabym te uwagi skupić na wątku, który jest przedstawiony w projekcie ustawy, związanym z wprowadzaniem tej dodatkowej procedury, badania przez prokuratorów IPN-u, czy rzeczywiście doszło do współpracy ze służbami bezpieczeństwa osoby, która składa wniosek o uzyskanie tego statusu.

Tutaj na tle dotychczasowej, dotychczasowego brzmienia przepisów ustawy powstał istotnie pewien spór interpretacyjny co do tego, jak traktować, jak interpretować artykuł 4. Ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Przepis ten obecnie jest podstawą takiej ściśle formalnej, zero-jedynkowej właściwie oceny przesłanek przez prezesa IPN przeprowadzanej, czyli czy rzeczywiście osoba, która składa wniosek, czy wobec niej zachowały się pewne dokumenty w archiwach IPN. I tutaj prezes IPN wielokrotnie w pismach, które gdzieś też w związku ze sprawami, które prowadzi Biura Rzecznika, które żeśmy mieli okazję przeczytać I zobaczyć. Prezes IPN przedstawia tutaj ten przepis jako taki bardzo restrykcyjny, który uniemożliwia właściwie jakiekolwiek prowadzenie postępowania wyjaśniającego.

To rzeczywiście ma, brzmienie literalne tego przepisu wskazuje, że trzeba wskazać, czy istnieją dokumenty. Nie ma możliwości wzięcia pod uwagę jakichkolwiek innych przesłanek związanych z charakterem ewentualnej współpracy lub też jej w ogóle realnym braku, mimo zachowanych dokumentów. I tutaj tymczasem właściwie z orzecznictwa sądów administracyjnych, które powstały na tle tego stosowania tego przepisu, można zaobserwować taką kształtującą się linię orzeczniczą, która wskazuje, że prezes IPN powinien brać pod uwagę, jeżeli w sprawie się pojawi, orzeczenia sądów frustracyjnych przy ocenie przesłanek z artykułu czwartego. To stanowisko również przedstawione zostało w opinii Sądu Najwyższego, która tutaj jest przedstawiona do projektu ustawy. Zgodnie z orzecznictwem w razie wydania wyroku lustracyjnego, którym potwierdza się brak współpracy, powinno być to traktowane przez Prezesa IPN jako równoznaczne z brakiem zachowanych dokumentów w rozumieniu artykułu czwartego ustawy.

Natomiast mimo tego, że taka jest dominująca linia orzecznicza, to chciałabym zaznaczyć, że nadal jednak nie jest to w pełni rozwiązaniem problemu, bo chciałabym zwrócić uwagę na takie okoliczności, które są wskazywane właśnie we wnioskach, które obywatele zgłaszają do, do rzecznika. W tym w jednej ze spraw jest taka sytuacja, że mimo wyroku najwyższego, najwyższego sąsiada, mimo przepraszam wyroku sądu lustracyjnego, mimo wyroku NSA prezes IPN nadal nie uwzględnia tego wyroku lustracyjnego w ocenianiu przesłanek tej, tego, spełnienia tych przesłanek z artykułu czwartego. Konsekwentnie odmawia potwierdzenia spełnienia tych warunków. Dlaczego? No oczywiście tutaj też już trochę było o tym mówione, jakie są podstawy, jakie argumenty przedstawia prezes IPN, żeby jakby obronić to swoje stanowisko.

Tutaj wskazuje na to restrykcyjne brzmienie tego przepisu, że ono jest taka, taką czysto formalną procedurą, że tak samo znacznie szerszy jest zakres postępowania lustracyjnego niż tego postępowania, które prowadzi Prezes IPN I nie ma takiego możliwości prostego wnioskowania z jednego do drugiego. No I takie kwestie systemowe, że rzeczywiście inne kryteria stosuje się przy ograniczaniu praw, z jakim można mieć do czynienia w przypadku procesów lustracyjnych, bo wtedy mamy zasadę rozpoznawania okoliczności wątpliwych na korzyść strony, a inne też racjonalnie przez ustawodawcę przyjęte, bardziej restrykcyjne przesłanki są wtedy, jeżeli się nadaje przywileje, takie jakim jest właśnie status działacza opozycji. Także tu widać rysujący się istotny spór interpretacyjny I wydaje, wydaje się, że tutaj doprecyzowanie powyższych kwestii na poziomie ustawowym byłoby bardzo cenne. Natomiast tutaj chciałabym zwrócić uwagę na to, że wymagałoby być może lepszego uzasadnienia, dlaczego uznaje się, że wystarczy, że dobrym rozwiązaniem tutaj byłoby wprowadzenie nowej dodatkowej procedury, tak, badania tego, tej ewentualnej realnej współpracy przez prokuratorów IPN zamiast ewentualnego udoskonalenia dotychczasowej procedury, tak, poprzez na przykład jednoznaczne przesądzenie, że prezes IPN powinien też brać pod uwagę wyrok sądu lustracyjnego, badając te przesłanki z artykułu czwartego. Także tutaj taka krótka uwaga.

Dziękuję bardzo.

01:07:48 - 01:08:02

Speaker 2

Dziękuję bardzo I teraz tak, tak, oddaję głos pani, której pierwotnie chciałam oddać głos, proszę. I proszę bliżej do mikrofonu I w miarę możliwości może wolniej, bo głos, bo bardzo się tutaj ten głos I trudno się zagłosuję.

01:08:02 - 01:08:22

Marzena Kruk

Może dobrze się stało. Dzień dobry państwu. Bardzo dziękuję pani przewodnicząca za udzielenie głosu. Szanowni Państwo, ja dzisiaj reprezentuję Instytut Pamięci Narodowej. Nazywam się Marzena Kruk I jestem dyrektorem archiwum Instytutu Pamięci Narodowej.

01:08:25 - 01:15:04

Speaker 11

Może zacznę, drodzy państwo, I na wstępie, chociaż z pewną nieśmiałością, ale jednak zdecyduję się na to, przypomnieć cel, jaki przyświecał parlamentarzystom, którzy uchwalili dwudziestego marca 2000 piętnastego roku ustawę o zmianie której decydujemy w zakresie sposobu ustalania I ustalania kto może otrzymać ten statut. Ustawa ta została uchwalona w uznaniu szczególnych zasług dla obywateli Polski, którzy w latach 1956, 89 z narażeniem własnego życia, wolności, majątku lub praw pracowniczych, angażowali się w działalność antykomunistyczną, zmierzającą do odzyskania suwerenności I niepodległości ojczyzny lub byli z tych powodów represjonowani. Zakresem podmiotowym ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych objęte zostały osoby legitymujące się nieskazitelnym życiorysem opozycjonisty albo osoby represjonowanej, na której nie padł nawet cień podejrzeń o współpracę z organami bezpieczeństwa państwa. Drodzy państwo, w 2000 piętnastym roku tryb lustracyjny, o którym dzisiaj tutaj rozmawiamy I który jest zaproponowany do wprowadzenia do ustawy, również obowiązywał. I wówczas, kiedy parlamentarzyści przyglądali się temu, w jaki sposób

Realizowane są te przepisy ustawy lustracyjnej, doszli do wniosku I to jest trochę w nawiązaniu do tego, co mówiła moja przedmówczyni, czyli że tu mamy szczególny tryb. Chcemy ludzi, którzy ryzykowali swoje życie, którzy ryzykowali też bytem swoich rodzin, w szczególny sposób docenić I to muszą być osoby, które są po prostu nieskazitelne I nie pada na nie żaden cień podejrzeń o współpracę z organami bezpieczeństwa państwa. A wystarczy, chociażby przypomnieć sprawę lustracyjną Mariana Jurczyka, gdzie zachowane są wszystkie materiały archiwalne opisane w tej, w tym trybie lustracyjnym I w ustawie, które pozwalają na wyrok skazujący, a taki wyrok nie zapadł. Więc tutaj myślę, że wówczas już świadomie zdecydowano się na wybranie innego trybu związanego z przyznawaniem tych statusów niż status lustracyjny. Instytut Pamięci Narodowej popiera w całej rozciągłości I zawsze wspierał I popierał wszelkie inicjatywy, które związane były z poprawą statusu I bytu socjalnego, bytu rodzin, działaczy opozycji I w tym zakresie w całości popiera zaproponowane zmiany.

Bardzo ciekawe też I uzupełniające poprawki, o których mówił pan minister ParęL, które jeszcze rozszerzają ten wachlarz świadczeń dla osób represjonowanych, kombatantów I pozostałych kategorii. Instytut Pamięci Narodowej, prezes Instytutu Pamięci Narodowej na prośbę pani minister rodziny pracy I polityki społecznej Agnieszki Dziemianowicz-Bąk przygotował swoją opinię w odniesieniu do tej, tego projektu ustawy, w którym negatywnie odniósł się do zaproponowanych zmian z artykułu czwartego. Niestety ta opinia pana prezesa nie została dołączona do tego projektu ustawy I nie możecie się państwo z nią zapoznać, więc może bardzo krótko tylko najistotniejsze kwestie. Zaproponowane w projekcie postępowanie quasilustracyjne, niekończące się wyrokiem sądu, tylko decyzją de facto, de facto organu, który dokonuje analizy materiału dowodowego na potrzebę oskarżenia, jest po prostu wadliwe. Postępowanie to, zawieszone gdzieś pomiędzy postępowaniem administracyjnym a postępowaniem karnym, łamie podstawowe zasady prawa, a w szczególności zasadę powagi rzeczy osądzonej.

W odniesieniu do decyzji administracyjnej wydawanej w przedmiotowej sprawie, zaproponowane rozwiązanie narusza gwarancję procesową zasady trwałości ostatecznej decyzji administracyjnej w zakresie postępowania sądowego, które może zostać wszczęte po zaskarżeniu decyzji. Rozwiązanie to podważy ostateczny wyrok sądu, który jest traktowany jako prawda I stanowi przeszkodę do wniesienia kolejnego pozwu w tej sprawie, co chroni strony postępowania. W konsekwencji powyższego należy stwierdzić, że projekt ustawy może naruszać zasady demokratycznego państwa prawnego określone w artykule drugim konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności zasadę zaufania obywatela do państwa I zasadę określoności prawa. Chciałabym się też, drodzy państwo, odnieść do tych kwestii, które już tutaj padły. Instytut Pamięci Narodowej, prezes instytutu, kolejni prezesi Instytutu Pamięci Narodowej nigdy nie sugerowali rozwiązania, które tutaj jest zaproponowane I zastosowania trybu lustracyjnego w przypadkach, które przewiduje I w sytuacjach, które opisuje ustawa o działaczach opozycji.

Nie przypominam sobie takiej sytuacji, w której prezes Instytutu Pamięci Narodowej proponowałby takie rozwiązanie. Od początku prezes Instytutu Pamięci Narodowej, Instytut Pamięci Narodowej stał na stanowisku, że ten szczególny tryb, który jest elementem zadośćuczynienia, honorowania działaczy opozycji, musi być inny niż ten, który jest przewidziany w ustawie lustracyjnej.

01:15:05 - 01:16:07

Speaker 2

Dziękuję. Dziękuję bardzo. Znaczy 1 też taka uwaga organizacyjna, to znaczy, jeżeli analiza czy opinia była wykonywana na zlecenie ministerstwa, to parlamentowi trochę nic do tego. Projekt jest poselski I jeżeli... Ale też oczywiście każdy miał prawo wystosować do komisji swoją czy wyrazić swoje zdanie na temat projektu I gdyby taka opinia, czy analiza z inicjatywy własnej instytutu trafiła do komisji, to pewnością by została do projektu dołączona I brak dołączenia, brak dołączenia tej analizy z pod projekt, bo brak, brak tej analizy pod projektem w mojej ocenie wynika z dwóch rzeczy, to znaczy nie my, nie my byliśmy jej adresatem jako komisja czy jako, jako sejm I nie została ona do nas dostarczona.

01:16:07 - 01:16:44

Speaker 11

Jeżeli pani przewodnicząca pozwoli, to może ja tutaj uzupełnię. Rzeczywiście państwo jako komisja nie poprosiliście nas parlament, chyba nie nie nie chyba, na pewno po raz 1. Tego typu projektów, no nie skierował zapytania do Instytutu Pamięci Narodowej. I ja rozumiem, że ta opinia, Instytut Pamięci Narodowej też z własnej inicjatywy nie przedstawił takiej opinii, ale jeżeli pani przewodnicząca by pozwoliła, to chętnie nawet na tym etapie dołączymy tę opinię I stanowisko prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

01:16:45 - 01:17:10

Speaker 2

Dziękuję. O to też, o to też chciałam poprosić, to znaczy, że jeżeli tak, myślę, że państwo posłowie, posłanki też chętnie to zapoznają się z tą opinią w całości, więc jeżeli jest taka możliwość I potrzeba, jeżeli otrzymamy na adres komisji, może być mailowo, to dołączymy do projektu ta również państwa analizy czy opinie.

01:17:10 - 01:17:13

Speaker 9

Bardzo dziękuję I na pewno jutro z samego rana uzupełnimy.

01:17:13 - 01:18:07

Speaker 2

Dobrze, dziękuję bardzo. Znaczy, też tak dla porządku, bo poprawki są przygotowane, to pewnie więcej o tym może powiedzieć też pan, bo czy też wspominał pan minister I jutro podczas szczegółowego rozpatrzenia projektu myślę, że niektóre z tych uwag zostaną zaadresowane, o których Państwo wspominają. Dobrze, to teraz przechodzimy do... Kolejne osoby zgłaszały się do głosu tutaj. Panie tam zgłaszały się chyba wcześniej, tak.

Więc oddaję z panią z mojej prawej strony, przepraszam, że w ten sposób, ale proszę się przysłać do protokołu z imienia I nazwiska IIZ ewentualnie kogo reprezentują panie, a potem oddam po po mojej lewej stronie głos. No ale proszę bardzo. Proszę o włączenie mikrofonu I mówienie do mikrofonu. Tak, to też jest ważne. W miarę blisko mikrofonu,

01:18:06 - 01:29:57

Alina Cybula Borowińska

Alina Cybula Borowińska, Stowarzyszenie Kobiet Internowanych I Represjonowanych. Ja również, jak I koleżanka Barbara Kądziela od pierwszego dnia wejścia do Sejmu I do Senatu, żeby powstała ustawa. To prawie 5 lat żeśmy chodzili nad tą ustawą, więc teraz krytyków jest bardzo dużo, ale można już nad czymś dyskutować. Myśmy mieli bardzo dużo, tych naszych naszych tych projektów. No wiadomo, że tylko tylko w piętnastym roku dostaliśmy właściwie prawie nic, bo tylko takie uprawnienia, które o ten, które otrzymało około trzystu, trzystu trzydziestu, nie trzystu pięćdziesięciu osób I dopiero zaczynają się poprawki I my cały czas, cały czas te same poprawki chcemy wprowadzać, bo my pracujemy z ze środowiskiem, wiemy, jakie są bolączki w środowisku.

Może to się ktoś komuś wydać, że to co, po co takie rzeczy. Natomiast to są rzeczy, to są postulaty, które pomagają środowisku. Jeżeli mi teraz Basia koleżanka podpowiada, chodzi o ten postulat, który właśnie o tych, czy są zgodne te osoby, które podpisały współpracę. Wszyscy byli zgodni, do przez cały czas nikt nie kwestionował tego projektu naszego. Teraz widzę, że zaczynają się straszne te straszny program, że to jest źle zrobione,

Uważamy, I że jeżeli ktoś podpisał, wiedział co podpisuje, wiem, że można było złamać człowieka, ale trzeba było się później przyznać, wtedy by można byłoby inaczej rozmawiać. Nigdy. I dlatego jesteśmy przeciwni, żeby zmieniać 10:10 punkt, ten punkt ustawy. Ale teraz zacznę te zmiany, które które bolą nasze środowisko całe, nie tylko, że tylko czy stowarzyszenie, czy coś, całe. Rozpocznę od tego, które to jest takie dosyć, dosyć ważne.

Darmowe leki dla działaczy. Nie jest to, jak tak pan prezydent, ten minister powiedział, że jest nas 14000, to jest garstka, nie 14 pan minister powiedział, żeby były 3, dobrze, to jest darmowe leki, to są receptowe, więc to, że my powinniśmy dostać. Drugą rzeczą, która po, która nam przeszkadza, to jest, to jest pomału, bo ja se tutaj trochę, żeby nie, uprawnienia. Drugą rzeczą jest taką trochę nieporozumieniem w środowisku, bo niektórzy prezydenci miast czy wojewodowie dali darmowe parkowanie samochodów na na terenie miasta I inni, którzy nie mają tego, mają żal, dlaczego u nich nie ma. Chcielibyśmy, żeby to weszło to do ustawy, żeby to parkowanie samochodem może mogły być dla wszystkich, ale żeby doszło do tego, żeby jeszcze była było takie, jak mają inwalidzi, dlatego że teraz jesteśmy w takim wieku, że jedziemy pod przychodnię czy pod szpital, nie ma tam gdzie za ten postawić samochodu, a jak wjeżdżamy na parking parking samochodowy na terenie szpitala, to płacimy, opłacamy.

Ja mówię, ja na przykładzie mówię, miałam mieć godzinę załatwioną sprawę w szpitalu, a było ponad 6 godzin, no prawie 40 złotych się płaci, żeby to były darmowe te wyjazdy, żeby dla wszystkich nie było różnicowania. Drugą, następną sprawą, domy opieki I hospicja dla nas. Mam osoby, które powinny znaleźć się w domu opieki, bo są samotnymi, nie mają opieki, bo są nie są osoby, które sami nie mogą sobie obsłużyć siebie, ale jak dostają, że Urząd do spraw Kombatantów podał podał mi miejsca, w których mogliby się, mogłyby się tam znaleźć. Jak zobaczyły, w jakie to są warunkach, bo to są w MOPS-ach po prostu, to są warunki nie dla tych, nie dla naszych osób, a po 2. Nasze środowisko jest jak gdyby 1 tematycznie.

W tym środowisku, w którym by się znalazło, są różni ludzie. No był taki wypadek, że po prostu osoby, które były innych poglądów, pobiły się. Ten nasz ten nie wytrzymał, że ma tamten taką taką tą, takie zdanie dla nas. Następna. Teraz tak, domy opieki.

Rozważyć możliwość przechodzenia na wcześniejszą emeryturę. Kobiety 55 lat, mężczyźni 60. Żeby to uwłaszczyć, bo to dla nas już to nie dotyczy, ale tych młodszych, żeby po prostu mieli taką możliwość przejścia wcześniejszego na emeryturę I chociaż ktoś, kto pracuje z tych, co mają uprawnienia, 10 dni dodatkowego urlopu, tak jak mieli dawniej kombatanci. Należałoby się tym młodym ludziom. Ja nie mówię w imieniu własnym, nie korzystam, robię to dla innych.

Następną, następna rzecz pomoc dla rodzin, ja miałam telefony od rodzin, córka dzwoniła syn, że są w takiej sytuacji, że mama czy tata zmarł, nie mają pieniędzy, żeby pochować swojego niby zasłużonego człowieka. Po prostu jak mogą, jak mogą, czy urząd nie mógłby partycypować w tych kosztach pogrzebowych. Już nie mówię o jakichś innych rzeczach. Następną rzeczą jest coś takiego, że ten dodatek energetyczny. My nie mamy dodatku energetycznego, mają kombotanci I powinniśmy też chyba otrzymywać.

Powinno też się zna znaleźć w tych poprawkach, bo to ciągle są poprawki do poprawek I ciągle są poprawki. Jeszcze teraz pewnie będzie bardzo kontrowersyjne, a jeszcze występowaliśmy jeszcze, żeby były w dużych miastach czy nawet mniejszych kwatery na dla działaczy, nie na cmentarzach po to, żeby tak jak są każde środowiska kombatantne, są to powstańcy, są wszystkie, tak jak mamy na Powązkach, różne grupy mają po to. Jak przychodzi młodzież zwiedzać to, to widzą, kto tutaj leży, żeby taka kwatera, a wiadomo, że się wszyscy tam nie zmieszczą, większość ma własne te rodzinne groby, ale żeby takie były, wiem, że w niektórych miastach mają już takie kwatery, tam w olsztyńskim, chyba to w Kętrzyn czy gdzieś mało, mają wydzielone, w Siedlcach mają takie rzeczy, żeby się znalazły. A teraz taka już poważniejsza rzecz, wysokość emerytur I świadczenia. Po prostu jest bardzo rozgoryczenie.

Dlaczego tak mamy w stosunku te nasze emerytury niby nam podniesiono, ale to są wraz głodowe są emerytury. Teraz wiem, że w urzędzie w tym roku już są bardzo dużo osób składa zapomogi. Jest to upokarzające. Wiele osób nie chce składać I mówi, ja nie mogę złożyć, no jeszcze od pierwszego ledwo tam jeszcze mi dziecko albo wnuczek dokłada. Powinniśmy mieć godne emerytury.

Dlaczego to mówię? Jeżeli nasi prześladowcy mieli zmniejszone, nieodebrane im uprawnienia I przywileje, nie emerytury, przywrócono im, choć pomimo, że Trybunał Europejski Praw Człowieka, sekcja 4. Z dnia czternastego maja 2000 trzynastego roku, bo bo złożyli o do tam, bo wszystkie sądy w Polsce nie uznali ich roszczeń I wtedy napisane jest tak, od 1900 czterdziestego czwartego roku do 1990. Roku funkcjonariusze organów bezpieczeństwa byli zbrojnym ramieniem partii komunistycznej. Zasadniczym celem tych organów była ochrona komunistów przed społeczeństwem I eliminowanie opozycji.

Czy kat ma większe uprawnienia niż ofiara? Czy to, czy to, czy to tak powinno wyglądać? My żeśmy występowali w pierwszej, w pierwszym projekcie, kiedyśmy zaczęli chodzić do do Sejmu, tego, co się później nie znalazło, że średnia emerytura I rzeczywiście ten dodatek, emerytura, żeby była średnia emerytura I dodatek to, co byśmy nazwali go godnościowym. Teraz to ten mamy dodatek, ty tam 1000, niecałe 2000, to powinien co najmniej być średnia płaca, najniższa płaca w gospodarce I średnia średnia emerytura. Przecież my, jak nas zwalniamy z pracy, ja na przykładzie mogę udowodnić, jakie mieliśmy pieniądze, kiedy nas zaczęło to wy wyrzucać z pracy.

Później nigdy żeśmy nie mogli uzyskać takich dochodów I cały czas szliśmy, jak ja mogę powiedzieć, w nędzy. Po prostu mieliśmy pracę, tę pracę jak dostałam, to taką, tylko żeby po prostu się mieć na życie. Można się z tego śmiać, można mówić, Ja mówię na na przykładzie, to są może duże do teraz patrząc, ale po prostu my żeśmy z nędzy I w nędzy jesteśmy, bo nic nie mogliśmy sobie zaoszczędzić czy cośkolwiek zrobić. Dlatego chcemy, aby wysokość, podniesiona emerytura była tak jak podniesiono do tam 3000 tam chyba niecałe 600, bo 600 to ci, którzy mają jeszcze ten dodatek starców, tak jak ja, to ma 1000, nie 1400 tam 80 chyba złotych, a tak to mają 1000 niecałe 200 I ten dodatek. Jest to duże, patrząc w...

01:29:57 - 01:29:59

Speaker 12

A dzieci nasze po prostu

01:30:00 - 01:30:31

Alina Cybula Borowińska

Też cierpiały, bo głód, bo tak tak się tak się działo I takie nasze nasze są postulaty, być może jeszcze niektórzy tam jeszcze by dołożyli, ale po prostu przez 15 lat, kiedy cały czas o to walczymy, już jesteśmy zmęczone. Tym, że chodzimy I jak od ściany do ściany zostanę, odbijane. Ale dziękuję za za pozwolę, za możliwość przekazania tej informacji.

01:30:34 - 01:30:38

Speaker 2

Dziękuję bardzo. Proszę kolejną panią, tak I potem będzie pan.

01:30:39 - 01:36:53

Ewa Tomaszewska

Dziękuję. Ewa Tomaszewska, to samo Stowarzyszenie Kobiet Represjonowanych. Zacznę może od jakby podsumowania tego, co przed chwilą koleżanka powiedziała. W wolnej Polsce bardziej się opłaca być byłym funkcjonariuszem Służby Bezpieczeństwa. Nie daj Boże być kimś zasłużonym dla niepodległości.

Tak sytuacja wygląda po prostu z tego, co wiem, może nie są to za dokładne informacje, ale dziś środków wypłaconych z tytułu przywilejów dla funkcjonariuszy Służby Bezpieczeństwa w ostatnim okresie jest ponad 3000000000 złotych. Jest to więcej niż niedobory w istnieniu, w funkcjonowaniu powiatowych szpitali, na których, które są zamykane ze względu na zadłużenie. I to jest moim zdaniem niedopuszczalne I to jak wyglądają przepisy w tej sprawie, to świadczy o tym, jaki jest stosunek władz choćby do, właśnie do, do osób, którym zależało na niepodległości Polski, a teraz parę konkretów takich już nie dotyczących wyłącznie naszego środowiska. Przed chwilą koledzy mówili o sytuacji podchorążych z WOS-u, z wyższej oficerskiej szkoły pożarnictwa. To jest sprawa ich złamanego życia I braku właściwych świadczeń emerytalnych, ale to jest też sprawa uczniów z Miętnego I z Włoszczowej, którzy tracili prawo do nauki, wyrzucano ich ze szkół I w tej chwili można uznać, że nie trwało to 9 miesięcy.

Trwało to, taki protest trwał dużo krócej, ale skutki tego procesu dotyczyły całego ich późniejszego życia. I to jest ważne też, żeby brać pod uwagę te skutki. 2. Sprawa to jest problem z lustracją. Nie, może nie, nie z lustracją, ale z uznawaniem, określaniem uprawnień do statusu.

Mamy wśród naszych znajomych, naszych przyjaciół, niewielką już śladową liczbę tych, którzy na przykład byli więźniami okresu stalinowskiego, a później byli członkami Solidarności I działaczami również w okresie stanu wojennego. I to są osoby, którym bardzo trudno jest udowodnić ten okres działalności, ponieważ po prostu świadkowie wymarli. I ja nie mam gotowego projektu, jak należy tę sprawę rozwiązać, ale po zwracam się o zastanowienie nad tym, jak rozwiązać tę sprawę, jednocześnie nie rozszczelniając ustawy, tak żeby nie dawało to szans na uzyskanie statusu osobom, które w rzeczywistości były bądź tajnymi współpracownikami, bądź po prostu oficerami Służby Bezpieczeństwa, którzy dziś woleliby być traktowani inaczej. Jeśli chodzi o sposób traktowania, o którym koleżanka mówiła przed chwilą, to niestety choć inne ustawy przyznają nam prawo do dociekania, do dochodzenia, odszkodowań za okresy pozbawienia wolności I inne represje, to to, z czym spotykamy się w sądach, to jest poniżanie I wdecywianie nas w błoto. Sędziowie demonstrują często, jak bardzo są po drugiej stronie, że jak, jak, to, że zwracamy się o uregulowanie tych spraw, jest im nie na rękę.

Potrafią szydzić z osób, które podlegały represjom. Tego się ustawą nie załatwi, ale to można, na to można wpływać poprzez sposób organizacji I stosunek do tych spraw w życiu powszechnym, publicznym. Nie pamiętam, jak to jest uregulowane w ustazie, ale wydaje mi się, że ważne jest też spojrzenie na to, czy, czy świadczenia uzyskiwane przez osoby repozycjonowane bądź działaczy opozycji, podlegają ochronie przed zaborem przez komornika czy, czy też nie, bo to jest bardzo istotne, jeśli by nie podlegały, to zmiana ustawy obecna mogłaby być okazją, żeby tę sprawę również uregulować.

01:36:53 - 01:36:59

Speaker 14

Dziękuję. Ja jeszcze chciałam To tak

01:36:59 - 01:37:01

Speaker 2

trochę poza kolejką, ale proszę, proszę.

01:37:01 - 01:37:38

Barbara Kądziela

Nie, ja jestem z tego samego stowarzyszenia I kobiet internowanych I represjonowanych Barbara Kądziela. Chciałam tylko uzupełnić rzeczy, których nie powiedziały mojej koleżanki. Wracając do tej ustawy, którą właśnie powiedziała pani Tomaszewska, ja przeszłam przez sąd I powiem szczerze, że w życiu najgorszemu wrogowi nie życzę, żeby żeby rzeczywiście przejść przez to, to tak człowieka upokorzą, że żadne pieniądze nie są tego warte. Naprawdę, żadne. Powiedziałam, że w życiu, żebym wiedziała, co mnie spotka w sądzie, nigdy w życiu bym do tego sądu nie poszła.

01:37:38 - 01:39:23

Speaker 16

Nigdy. To było tak upokarzające, że od pierwszego momentu, że każą człowiekowi siąść na mawie oskarżonych po to, że nie może adwokat koło ciebie siedzieć, to nie wiem, czy zbrodniarze tak mają, czy tylko się nas tak traktuje. To jest 1 rzecz. 2. Rzecz, która też bardzo mnie dotknęła, mówi się o pamięci, a przepraszam bardzo, gdzie jest wpisane, że miejsca pamięci mają być w jakikolwiek sposób upamiętnione.

Nie przypominam sobie, żeby kiedykolwiek z sejmu, jakikolwiek najmniejsza wiązanka czy kwiatek zostały złożone na przykład na Olszynce Grochowskiej pod tablicą. Nigdy. Jak mamy przekazać młodzieży nasze wartości, jeśli się o nas nie pamięta I my w ogóle nie istniejemy w tym, w tej pamięci. Staramy się pamiętać o innych, ale o nas. Czy ktoś pamięta?

Czy ktoś kiedykolwiek przyszedł I złożył chociaż 1 kwiatek?

Nikt nigdy. To jest rzecz taka, którą naprawdę, jeżeli mamy przekazać coś swoim dzieciom, to warto by było w tym kierunku iść. Jeszcze 1 uwaga co do tej ustawy, to uważam, że jeśli chodzi o świadczenia dla wdów I wdowców, powinno być zaznaczone, że tylko dla tych osób, które pozostawały wtedy, w tamtym okresie, w związku małżeńskim, nie zawartym potem, po iluś tam latach I ktoś będzie brał, brał uprawniony, pieniądze za to, że później, nie wiem, opiekował się taką osobą czy coś. To nie powinno mieć miejsca.

Osoba represjonowana I rodzina, ale w okresie, kiedy razem pozostawali w związku małżeńskim wtedy. Nie wcześniej. Nie, chodzi mi. Przepraszam,

01:39:25 - 01:39:29

Speaker 2

ale nie wchodzimy w polemikę między sobą, jeżeli państwo mają taką

01:39:29 - 01:39:59

Speaker 16

potrzebę, to po komisji mogą państwo podyskutować. Konsekwencje tego, to rozumiem, ale jeżeli było małżeństwo, się rozwiodło I po raz 2. Ktoś bierze ślub I ta osoba zupełnie nie była represjonowana, to też pan uważa, że należy się. No więc właśnie trzeba to by jednak popatrzeć na to pod pod tym pod tym kątem, że to właśnie powinno chyba jednak wyglądać w ten sposób I tylko tyle chciałam to uzupełnić. Dziękuję.

01:40:00 - 01:40:05

Speaker 2

Dziękuję bardzo I wreszcie tutaj pan się doczekał, on Gliwiński na swój głos.

01:40:05 - 01:40:46

Jarosław Maciej Goliszewski

Jarosław, Maciej Goliszewski. Ja najpierw zacznę od sprawy porządkowej. Mianowicie w tym stosie tutaj dokumentów, które były do pobrania. Brakuje pisma. Szkoda, że pani przedstawiciel rzecznika Biura Rzecznika Praw Obywatelskich już weszła, bo brakuje pisma zastępcy rzecznika z dwudziestego czwartego lutego 2026 skierowanego do pani przewodniczącej, w którym pan pan rzecznik, konkretnie pan Stanisław Trociuk, zastępca rzecznika, krytycznie ocenia pewne punkty proponowanej nowelizacji postaci.

01:40:46 - 01:40:52

Speaker 2

Przepraszam, że przerwę, ale mamy w do... Jest w dokumentacji dołączonej do projektu mamy tą opinię.

01:40:52 - 01:40:52

Już jest, tak?

01:40:52 - 01:40:53

Okay, ja to mam,

01:40:53 - 01:41:06

Jarosław Maciej Goliszewski

ja to mam. A dzień dobry, mam, ja to mam, tak, tak, tak, tak, tak, tak, to, a nie, to było dłuższe. No dobrze, ale okay, że to jest chyba to tak, ale nie widziałem tu wyłożonego, chyba że przegapiłem.

01:41:06 - 01:41:07

Ta opinia była od początku.

01:41:07 - 01:54:52

Jarosław Maciej Goliszewski

W porządku, w porządku okay, ale nie ma też niestety na portalu sejmowym I to jest właśnie problem, że jest opinia Sądu Najwyższego, Solidarności I tam jeszcze kogoś, a na portalu nie ma tych opinii, choćby nawet właśnie tej wspomnianej. Dobrze, ale ja przechodzę do zasadniczej sprawy, która tutaj... Jest pani jeszcze z IPN-u, pani dyrektor Marzena Kruk, więc powiem tak, zaczynając od najmłodszego, jeżeli chodzi o opozycjonistę. Pan minister Parel, opozycjonista, tam koledzy z tyłu kilku siedzą. Tutaj obok mnie doktor Grzegorz Kostrzewa z Orbas I ja chyba najstarszy w tym towarzystwie, 75 lat.

Chciałem państwu uświadomić, ja mówię o mężczyznach, a nie o kobietach kobietom wieku nie wytykam. W związku z tym zachowuję zasady kindersztuby dobrego wychowania. Mianowicie tak, chciałem państwu uświadomić, że począwszy od pana ministra, jest skończywszy na mnie, jesteśmy w myśl artykułu czwartego ustawy o działaczach I tak dalej z dwudziestego marca 2015 tak wychwalanej, jesteśmy obywatelami drugiej kategorii. Artykuł 4. To przysłał.

Otóż ja mam tą przewagę nad państwem, że znam odpowiedź prezesa IPN-u z dwutysięcznego szesnastego roku, skierowaną do mojego kolegi Mirka Chojeckiego, w którym odmawia mu wydania świadectwa tego niezbędnego do postępowania o o pozyskanie potwierdzenia statusu na podstawie artykułu czwartego z powodu jednego podpisu. I pan prezes w bardzo długim oświadczeniu, sprowadza się jej wy jego wywód między innymi do tego, panu się ten status de facto należy, tylko ja niestety nie mogę nic zrobić, bo artykuł czwartym mi tego zabrania. Jeżeli bym to zrobił, wdrożyłbym postępowanie, badanie, to naruszyłbym ustawę. Jedyna lekarstwo, zmiana tego zapisu. Otóż chciałem powiedzieć taką rzecz, że w projekcie napisanym przez doktora Grzegorza Kostrzeb-Zorbasa, tym odrzuconym dziewiątego marca 2023 w formalnym głosowaniu w Sejmie, jest zapis, o którym właśnie kolega wspominał, że członkowie, że, momencik, bo się zgubiłem, jest zapis właśnie proponowany taki, żeby zapis, żeby przenieść mechanizm z ustawy lustracyjnej do ustawy o działaczach.

Te kryteria, które tam są, bo chodzi o to, że w tej chwili jest naruszana kardynalna zasada równości obywateli wobec prawa. My, byli działacze, jesteśmy obywatelami drugiej kategorii, a na fasadzie Sądu Najwyższego maksyma rzymska równości obywateli wobec prawa jest przypomnia, przypomniana wielkim napisem. Jeżeli ktoś nie wie, to zachęcam do wycieczki na plac Kasiński w centrum Warszawy, niedaleko Nowego I Starego Miasta. Otóż prezes IPN doktor Jarosław Szarek wyraźnie wskazał, co trzeba robić po prostu w tej sprawie. Ja zrobię, posłużę się przez uwagę.

W przypadku Mirka Choickiego, to nie jest tajemnica, w siedemdziesiątym szóstym roku, kiedy uczyliśmy się dopiero wtedy działań opozycyjnych, to jest właśnie powstanie core'u, założenie nowe I tak dalej. Mirek został jako pracownik badań jądrowych przy wracaniu z zniesienia pomocy robotnikom, Radomia zatrzymany I wymuszone zostało na nim oświadczenie, że jako pracownik takiego ważnego instytutu będzie donosił o wszystkich nieprawidłowościach. Podpisał, po czym natychmiast ogłosił to w biuletynie, w komunikacie KOR-u, było takie, taki drut ulotny, że podpisał, w związku z tym dla Służby Bezpieczeństwa był spalony I w dokumentach IPN-u, o czym pani dyrektor Marzena Kruk doskonale wie, że takich innych dokumentów nie ma, żeby podjął jakąkolwiek współpracę. I odnosząc tu się do przykładu właśnie z ustawy, z ustawy lustracyjnej. Otóż w tymże samym dwutysięcznym szesnastym roku kandydatem, kandydatem na ambasadora w Berlinie był Andrzej Przyłębski, notabene mąż pani Julii Przyłębskiej której był nauką konstytucyjnego, który miał problem, bo te stanowiska ambasadorskie są również takie jak inne stołki I inne funkcje, inne stanowiska, podlegają lustracji.

Okazało się, że pan Przyłębski w osiemdziesiątym szóstym roku, czyli 10 lat później, po przypadku Mirka Chojeckiego, podpisał zobowiązanie do współpracy za cenę uzyskania paszportu. Ale prezes IPN-u na podstawie ustawy rejestracyjnej wdrożył postępowanie lustracyjne I jak do tej pory w dokumentach IPN-u nie znaleziono żadnych dokumentów, że pan przełęczki tą współpracę podjął I w związku z tym został ambasadorem w Berlinie. Jako ten obywatel lepszej kategorii od ministra Parela, od doktora Grzegorza Kościołek-Zorbassa, ode mnie I pozostałych, od tutaj koleżanek, prawda, I kolegów tam dalej siedzących. My jesteśmy gorsi obywatele Rzeczypospolitej, chciałem wam przypomnieć, bo jesteś, nie ma równości wobec prawa. Ja dobrze się zastrzegę, żeby nie było to, że ja jakieś mam interesy.

Ja jestem bardzo kategoryczny I ortodoksyjny w pewnych sprawach. Przypomnę, że na posiedzeniu tej komisji, jest to w protokole zapisane, siedemnastego listopada 2021, ujawniłem fakt jako jedyny, że do urzędu za zasób poprzednika pana ministra Parela pana Jana Kasprzyka wpłynęło powiadomienie od działaczy z Olsztyna, że pewna pani ma status, a jej się według kryteriów ustawy nie należy. Ja to nagłośniłem. Na tego pan Mistyk Aszprzyk był, zapamiętał moje wystąpienie, no I musiał zgłosić do tego, tego. Jak się skończyło?

W marcu tego roku zapadł przed Sądem Okręgowym Rejonowym w Olsztynie Wydział Karny wyrok, gdzie składano, to po prostu 1. Instancja, powinno być odwołanie. Wskażono 7, 1 plus 7, czyli w sumie 8 osób umoczonych w tą sprawę potwierdzenia złożenia fałszywych oświadczeń świadków I tak dalej. Instytucja zgłaszania generowania fałszywych oświadczeń do mnie dociera I być może, że kiedyś przy dobrych okolicznościach, na przykład posłowie zrobią lustrację w urzędzie I sprawdzą, bo faktem jest, że pana poprzednika, panie ministrze, nie weryfikowano oświadczeń świadków. Dopiero jak ja pozwalam pana ministra Kasprzyka do sądu administracyjnego, by mi odmówił jako dziennikarzowi, to 1 z moich zawodów, wydania listy tych osób, które mają potwierdzenie statusów.

Całe szczęście, że w tym projekcie przygotowanym w urzędzie, zgłoszonym przez Koalicję Obywatelską, tym druk 18 89, zapis o ujawnieniu list statusowców jest. To też jest nasze rozwiązanie 1, w zasadzie jedyne przeniesione z naszego projektu przy apelu 258, jest. Dlatego, że oprócz zasługi, jakim jest upublicznienie listy, jest również ważna sprawa społecznej weryfikacji pewnych rzeczy, bo jak ja wtedy pozwołem właśnie o, że mi odmówił, to dowiedziałem się od jednego z urzędników w urzędzie, że no pan narozrabiał, panie Goliszewski. A co się stało? No bo teraz musimy jeździć do Ustrzyk, do Świnoujścia, do Karpacza, a po co?

No bo weryfikujemy oświadczenia świadków. A I mówi, a do tej pory żeście tego nie robili? No nie robiliśmy, no bo się brało na ładne oczy. Zapomniało się, że Polak to jak tam jest taka formułka

Świadomy odpowiedzialności karnej za złożenie fałszywego oświadczenia, no to wiadomo, no no podpiszę co mi tam się stanie, prawda. No I tak, tak że to powiem, że tak to ja to widzę. Natomiast chciałbym jeszcze wrócić do wielu innych spraw, które umykają naszej uwadze, które być może, że jak nie przy tej, to w kolejnej nowelizacji udałoby się zrobić. Między innymi w mailu z trzeciego listopada, trzeciego stycznia 2025 do pana ministra Parela poniosłem kwestie między innymi asystencji domowej, bo się starzejemy I nie wszyscy trafią do ZOL-u, do ZOL-u. Ponadto ze względów ekonomicznych DPS-u I ZOL-e są droższe od asystencji domowej, a ponadto jak walczyliśmy o społeczeństwo kapitalistyczne, drobnomieszczańskie demokracje, to mamy prawo umrzeć we własnych łóżkach, we własnych mieszkaniach czy domach po prostu.

Dlaczego mamy iść do DPSu, prawda? No, w związku z tym asystencja domowa by się przydała. Jeszcze 1 sprawa, te zachwyty, które państwo tutaj wyrażacie na temat, że w systemie m-Obywatel, w projekcie znajdzie się numer legitymacji, to ja chciałem państwa sprowadzić na ziemię, dlatego że jestem z rodziny lekarskiej, a oprócz tego sam korzystam z usług służby medycznej, finansowanej z Narodowego Funduszu Zdrowia. Otóż chciałem państwu powiedzieć, że dziwnym trafem, jeżeli posiadacie któryś z was, jesteście w systemie e-pacjent, jest to już wersja dla lekarzy e-pacjent, wewnętrzna tak zwana, ma trochę inną nazwę, ale nie będę zanudzał. Nie znajdziecie tam oprócz recep I skierowań swoich wypisów ze szpitali, innych wyników badań I inni lekarze też tego nie nie widzą.

Jak ja idę do kolejnego szpitala, na przykład na krótki pobyt tygodniowy, to muszę zabierać ze sobą 2 segregatory dokumentacji medycznej, bo tego nie ma. A dlaczego nie ma? Zapytałem ważną osobę w świecie medycznym, do którą mam zaufanie. No bo wie pan, jakbyśmy ujawniali te rzeczy, to byśmy mieli problem z Narodowym Funduszem Zdrowia, z rozliczaniem usług naszych medycznych. I to jest wierzchołek, kolejny wierzchołek góry lodowej, nie żaden tam doktor Kasprzyk.

To jest większy problem, panie ministrze również, Trzeba o tym pamiętać, po prostu to jest dramat. Tak że to, że będzie w systemie m-Obywatel, to będzie znakomicie, ale zanim jeszcze to jeszcze było rozszerzone na system e-pacjent, to byłoby znakomicie po prostu. A dzisiaj do mnie zadzwoniła osoba mająca status I doniosła mi następującą rzecz, że poprzedniczka pań bodajże minister Leszczyna zrobiła wbrew ustawie takie rozporządzenie, że przy należne nam uprawnienie do korzystania z usług służby zdrowia poza kolejnością jest ograniczone do pierwszej wizyty. A nie ma tego w ustawie, po prostu, ale taka jest reinterpretacja. W związku z tym I na koniec przypomnę jedną rzecz, tutaj było wspomniane zdaje się przyspanię.

Ja to wyedukuję, znaczy wyartykułuję mocniej, mianowicie Zbigniew Bujak, z którym niedawno rozmawiałem, w naszej rozmowie przypomniał, że jak spotykał się z panem ministrem bodajże w kwietniu 2024, to rozmawialiście o konieczności edukacji młodego pokolenia. Po prostu na temat właśnie historii najnowszej Polski I tym bym akcentem zakończył. A jeszcze tylko dodam, żeby nie było wątpliwości, że tutaj jakoś się wziąłem z księżyca, to tu kolega mi podpowiadał, to mam potwierdzony status od stycznia 77, od stycznia 77 do kwietnia 89 z przerwą I słuszną przerwą, bo nie mogłem wtedy być opozycjonistą, na 11 miesięcy internowania plus 3 miesiące na mój własny wniosek, bo urząd pochopnie mi od razu zaliczył kontynuację, więc poprosiłem o korektę. Na 3 miesiące jeszcze się leczyłem po wyjściu z internowania. Dopiero przy końcu stycznia 2 83 rozpocząłem wznowiłem działalność opozycyjną, w związku z tym no wiem co mówię I I mam poczucie tak jak do tej pozostali obywatele, że jesteśmy obeznani z drugiej kategorii.

Dziękuję bardzo za cierpliwość.

01:54:54 - 01:55:33

Speaker 2

Dziękuję, tylko króciutkie ad vocem, że ustawa o asystencji została miesiąc temu przez Sejm uchwalona. W czwartek, w czwartek będziemy głosować poprawki Senatu, więc asystencja osobista będzie jako świadczenie, znaczy usługa systemowa dostępna w w Polsce. Także to... Także państwo też, każdy może być tą asystencją, jeżeli będzie potrzebował, może ją zostać objęty. Ale to tak trochę ad vocem, a oddaję głos tutaj...

Tak I proszę o

01:55:33 - 01:56:10

Krzysztof Król

Szanowna Pani przewodnicząca, wysoka komisja, Krzysztof Król, półtora roku na Rakowieckiej, Rada do spraw Działaczy Antykomunistycznych I Osób Represjonowanych. Nie jestem jeszcze emerytem. Od osiemdziesiątego dziewiątego roku minęło 37 lat, czyli prawie 2 pokolenia, kiedy każda z osób mogła uczyć się, pracować, wypracowywać kapitał emerytalny. Stąd uważam, że niemoralne byłoby obniżanie wieku emerytalnego, mimo że z tego bym skorzystał. 2.

01:56:10 - 01:57:42

Speaker 20

Kwestia z tym związana jest taka, że ta emerytura byłaby bieda emeryturą ze względu na niski kapitał wypracowany ze względu na krótszy czas pracy tego kapitału. 2. Kwestia osób niepełnoletnich. Uważam, że ta ten projekt w tym zakresie jest projektem słusznym. Znam osoby niepełnoletnie, represjonowane, prowadzące działalność opozycyjną, w tym także jedną z tych osób, dzisiaj wybitnego reżysera, ale pominę jego nazwisko, który trafił za działalność opozycyjną do Izby Dziecka I nie jest objęty statusem działacza opozycji antykomunistycznej.

Kolejna kwestia, jeśli chodzi o kwestię lustracyjną. Wydaje mi się, że ta ustawa, ten projekt zmierza w kierunku przywrócenia praworządności, a mianowicie wyprawo wysłuchania drugiej strony. Nawet w duchu profesora Adama Strzębosza, który próbował wprowadzić tą zasadę do uchwały lustracyjnej w roku dziewięćdziesiątym drugim. Trudno być bardziej restrykcyjnym niż Poncjusz Piłat, który jednak wysłuchał podsądnego, a nie arbitralnie decydował bez badania jego sprawy. I ostatnia kwestia ogólna.

01:57:42 - 01:59:07

Speaker 19

Ja rozumiem, że należy się działaczom opozycji antykomunistycznej osobom represjonowanym szacunek. Bardzo dziękuję państwu polskiemu za te wsparcie, które otrzymujemy, ale powinniśmy też pamiętać, że kombatanci, prawdziwi kombatanci, którzy walczyli z bronią w ręku I byli więźniowie obozów koncentracyjnych, obozu łagrów, mają łącznie dodatku kombatanckiego, ryczałtu energetycznego, dodatku kompensacyjnego, miesięcznie 757 złotych 84 grosze, czyli łącznie rocznie 9000 złotych. Natomiast działacze opozycji antykomunistycznej z samego dodatku I świadczenia otrzymują 1978 złotych miesięcznie, czyli rocznie 23741. Uważam, że powinniśmy skupić się na podwyższeniu stawek dla byłych więźniów obozów I łagrów oraz prawdziwych kombatantów, niż walczyć o swoje podwyższanie świadczeń, ponieważ no przy całym szacunku my nie przelewaliśmy krwi I nie cierpieliśmy tak jak oni, przynajmniej ci, którzy dożyli. Dziękuję bardzo.

01:59:08 - 02:00:37

Speaker 2

Dziękuję bardzo za ten głos. Szanowni państwo, nie będę dawała już kolejnych głosów, dlatego że my mamy głosowania na sali za pół godziny. Ja też muszą tą komisję, będą musiała kończyć. Rozpatrzenie projektu będzie jutro o godzinie dwunastej, więc państwo posłowie też będą mogli zadać pytania. Rozumiem, że pan minister Parę będzie z nami, więc będzie...

A na pytania ewentualnie to jest skierowane przez stronę społeczną. Myślę, że można odpowiedzieć na piśmie I tak, panie, to dobrze myślę, że można może może minister się ustosunkować też na piśmie do strony społecznej, a my państwu udostępnimy, wyślemy na adres stowarzyszenia, udostępnimy te odpowiedzi w tej formie. I jeszcze tylko je też, jeszcze 1 ad vocem propos opinii, które trafiają do do komisji. One wszystkie

Do projektu. Posłowie, posłowie, posłanki mają te opinie, uwagi na swoich iPadach. Na stronie sejmowej są zamieszczane do druków, do projektów opinie decyzją marszałka, więc te opinie, które są kierowane do marszałka znajdują się widoczne są na stronie sejmowej, a wszyscy, bo też to przed chwilą sprawdziłam z sekretariatem, wszyscy państwo posłowie, posłanki w tym, znaczy mają wszystkie te opinie, w tym tą opinię z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Tutaj dobrze, to jeszcze pan przewodniczący Mosiński.

02:00:37 - 02:01:13

Speaker 24

Dziękuję pani przewodnicząca, szanowni państwo, znaczy biorąc pod uwagę ważność wystąpień państwa, to jest dyskusja, tak, ja mam taki wniosek pani przewodnicząca, żeby ewentualnie jutro jeszcze no te pół godziny przeznaczyć na jeszcze tą dyskusję nad propozycjami zmian projekcie ustawy, bo moim zdaniem to jest ważne, żebyśmy się mogli wszyscy wypowiedzieć w tym zakresie, jak oceniamy projektowane zmiany, bo ja też mam trochę uwag do tego projektu I chciałbym się tymi uwagami podzielić w dyskusji, a nie w debacie już na komisji odnośnie poszczególnych zapisów proponowanych zmian w ustawie. Dziękuję bardzo.

02:01:13 - 02:02:01

Speaker 2

Dziękuję. Poprawki tak jak już też wspominał tutaj wcześniej I pan minister I pani wnioskodawczyni są, jest przygotowanych kilka poprawek, one będą uwzględnione w trakcie procedowania, ale oczywiście państwo posłowie, posłanki też będą mogli jak zawsze na komisji, w każdym momencie, również przed rozpoczęciem rozpatrywania projektu zabrać głos czy zadać panu ministrowi. Pytanie będzie też z nami, jak rozumiem, jutro też minister Gajewski, któremu też w razie potrzeby można, którego będzie można zapytać też o stanowisko rządu do poszczególnych, albo przynajmniej resortu, co do poszczególnych rozwiązań. Jeżeli ze strony państwa parlamentarzystów, bo po prostu nie ma dodatkowych pytań, a jeszcze pani posłanka Kulpa, proszę.

02:02:03 - 02:02:57

Wioletta Kulpa

Znaczy pani przewodnicząca, ja mam generalnie takie zasadnicze pytanie, klucz do tego projektu ustawy, zmian. Czy my traktujemy osoby, które walczyły o naszą wolność, suwerenność, niepodległość niezależnie od tego, w jakim okresie czasu się znajdowały, jako świadczenie socjalne, jako wyrównanie, uznanie, że nie mają świadczenia, żeby godnie żyć dziś w wolnej, demokratycznej Polsce? Czy traktujemy to jako niejako, no nie da się nawet tego przeliczyć na pieniądze, ale powiedzmy, że namiastkę, rekompensaty za to, co ci państwo zrobili dla narodu polskiego, dla to, żebyśmy, nas dlatego, żeby żyć w wolnej I demokratycznej,

02:02:57 - 02:04:09

Wioletta Kulpa

powiedzmy w miarę, wolnej I demokratycznej Polsce. Więc rozstrzygnijmy może jedną zasadnicze, zasadniczą kwestię, czy my powinniśmy mówić o socjalu, czy my powinniśmy powiedzieć o podziękowaniu, pewnej rekompensacie. To jest chyba najważniejsze, na co powinniśmy odpowiedzieć sobie, tworząc tego typu ustawę. Nie rozważajmy za chwilkę pieniędzy, bo ja też chcę o czymś jeszcze jednym powiedzieć, bo tutaj dotknęła pani Ewa Tomaszewska jednego, jednej kwestii o wyrównaniu dla funkcjonariuszy SB. Otóż drodzy państwo, chcę, żeby to wybrzmiało, żeby zostało to zaprotokołowane.

Od trzynastego grudnia dwudziestego trzeciego roku do sierpnia dwudziestego szóstego MSWiA wydało ponad 2 koma 7 tysiąca pozytywnych decyzji o przywróceniu świadczeń dla SB, co się przekłada na kwotę czterystu trzydziestu sześciu 1000000 złotych. Dodatkowo z tytułu wyroków wydatkowano nawet do trzech 1000000000 złotych. Drodzy państwo.

02:04:09 - 02:04:22

Speaker 2

I bardzo słusznie pani poseł zwróciła uwagę na to, było to w wyniku wyroku z sądu. Ale pani przewodnicząca z niczego nie zawiesiłeś. Jeśli pani pozwoli, to chciała dokończyć swoją wypowiedź, a nie,

02:04:23 - 02:04:24

ja pani nie przeszkadzałam, pani.

02:04:25 - 02:05:56

Speaker 2

Przepraszam bardzo, czas nam się kończy, czas nam się kończy. Jutro będzie miała pani możliwość dokończenia swojej wypowiedzi, zadać pytanie, tak jak powiedziałam wcześniej. To nie jest dyskusja o wyrokach sądu w tej chwili I to jeszcze w innych sprawach. Naprawdę. Nie, nie do, nie zamykam dyskusję.

Państwo rządziliście przez 8, nie lubię tej, tego argumentu I polityki historycznej, ale Prawo I Sprawiedliwość nic nie zrobiło w tej sprawie. Teraz my składamy ten projekt. Projekt poselski został złożony, dobrze. Zakończyłam dyskusję. Zakończyłam dyskusję.

Dobrze, porozmawiamy o tym jutro. Tak, zamykam dyskusję. Pani poprzyniosła na jutro Takie, ale że prawda was boli. Na dzień dzisiejszy dyskusję. Dziękuję państwu wszystkim za udział.

Są przed nami głosowania, bardzo ważne głosowania. Załatwe się. Pana, pana ministra Parela I pana ministra Gierskiego będziemy prosili o ustosunkowanie się I do zgłoszonych poprawek I do uwag tutaj dzisiaj wygłoszonych jutro, ewentualnie też na piśmie, tak jak powiedziałam już wcześniej. Dziękuję państwu serdecznie. Zamykam posiedzenie komisji.

Zamykam.