Komisja Praw Człowieka i Praworządności (152.) - 26.10.2026 r. - cz. 1
Legend
Transcript markers
- text Sentence being played
- text Search result
- text Intervention cited by the link you opened
Click a sentence to play the video from that moment. Select text to quote it with the speaker, timestamp and link.
More options
Komisja Praw Człowieka i Praworządności Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Follow its sittingsSpeaker 1
Natomiast co jest tutaj bardziej interesującego? No na przykład to, szanowni Państwo, że te szacowane szkody, które być może poniósł skarb państwa na kanwie tych skarg, które zostały zgłoszone to prawie 15000000 złotych. Wprawdzie zdecydowana większość tej kwoty to są zawiadomienia składane do prokuratury, no niemniej jednak jest to suma, która może robić wrażenie, a więc coś interesującego tutaj nastąpiło. 2. Kwestia ciekawa, na którą chciałabym zwrócić uwagę to, że ponad połowie tych skarg, które zostały skierowane do organów, wszczęto jakieś postępowanie wyjaśniające, a więc w ponad połowie skarg uznano, że ta skarga jest no co najmniej uprawdopodobniona.
I znowu w kontekście tych uwag, które, czy tych tych obaw, które były formułowane na początku przy pracach nad tą, nad tą ustawą wydaje się, że te proporcje nie są złe. To znaczy nie jest na pewno tak, że w zdecydowanej większości skarg to są jakieś wymysły czy czy fantazje
Osób, które nie rozumieją zakresu tej ustawy, czy też korzystają z niej w złych celach. I teraz, jeżeli chodzi o kwestie skarg, które trafiają do biura rzecznika, to w tym okresie sprawozdawczym, czyli to jest taki rok z hakiem, trafiło do nas 690 spraw na podstawie tej ustawy, przy czym my kwalifikujemy jakie jako sprawy, które rzeczywiście spełniają wymogi ustawowe. Państwo świetnie pamiętacie, że one są no dosyć powiedziałabym wyśrubowane. Mniej więcej jedną trzecią z tych spraw I to są tematyka, która się powtarza zarówno w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, jak I w innych organach, czyli przede wszystkim kwestie interesów finansowych Skarbu Państwa albo ochrony danych osobowych. I I zanim przekażę głos kolegom, to chciałabym jeszcze na jedną rzecz istotną w moim przekonaniu zwrócić uwagę.
Mianowicie tak się składa, że pracowałam w Biurze Rzecznika także, kiedy wdrażaliśmy inną dyrektywę Unii Europejskiej akurat dotyczącą kwestii antydyskryminacyjnych. Rzecznik pełni też funkcję niezależnego organu do spraw równego traktowania. Wspominam o tym, bo wiele mechanizmów w zakresie ochrony zasady równego traktowania I ochrony sygnalistów są bardzo do siebie zbliżone I pamiętam również wówczas, że takim głównym wyzwaniem, z którym się mierzyliśmy w tych pierwszych latach funkcjonowania organu była kwestia tak zwanego underreportingu, czyli niedoszacowania liczby skarg. Oczywiście te mechanizmy nie są identyczne w przypadku mniejszości narażonych na dyskryminację czy też sygnalistów, ale z całą pewnością jednym z podstawowych wyzwań, przed którym stoi teraz biuro Rzecznika Praw Obywatelskich, to jest upowszechnienie tych regulacji wiedzy I świadomości o tych regulacjach, no I po prostu ośmielenie tych, którzy mogliby zechcieć z nich skorzystać. Raz jeszcze powtórzę, mówimy tylko o zgłoszeniach zewnętrznych, nie o wewnętrznych, my w zasadzie nie mamy wiedzy na temat tych postępowań, które być może są zgłaszane wewnętrznie, ale zdaje się, że przynajmniej na w pierwszym okresie funkcjonowania tej ustawy na pewno mamy przykłady spraw, które są godne uwagi I które ten cel, dla których ustawa została powołana bez wątpienia realizują.
Jeśli pan przewodniczący pozwoli, oddam jeszcze na chwilę głos moim kolegom, którzy przedstawią pewne wnioski dotyczące funkcjonowania ustawy jako takiej.
Marcin Malecko
Dziękuję bardzo pani Rzecznik. Tak oczywiście, więc tak z przyczyn proceduralnych, jeżeli mogę prosić o przedstawianie się do Oczywiście, bardzo dziękuję pani. Marcin Malecko, dyrektor zespołu do spraw sygnalistów w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich. Nasze sprawozdanie przede wszystkim, sprawozdanie Rzecznika Praw Obywatelskich, bazuje tak jak ustawowy obowiązek nam wskazywał na sprawozdaniach, które otrzymaliśmy od organów publicznych, które rzecznik otrzymał. Rzecznik zdecydował się jednak wskazać też na pewne rekomendacje I wnioski wynikające ze sprawowania tej funkcji organu centralnego do przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych.
To na co też wydaje mi się warto zwrócić uwagę, wszyscy wiemy, że polska implementacja dyrektywy była poniekąd trochę spóźniona I to, co wiemy też obecnie, to że Komisja Europejska jest obecnie na etapie już takich bardzo zaawansowanych prac nad ewaluacją samej dyrektywy. Możemy się pewnie spodziewać w przyszłym roku jakichś też wytycznych do... Skierowanych do państw członkowskich, co do jakby wzmocnienia realizacji tych postanowień dyrektywy. Też te dane statystyczne, o których powiedziała pani rzecznik, ta ilość zgłoszeń, które wpłynęła, wydaje mi się, że też można je porównać do do sytuacji w innych państwach członkowskich, gdzie też no u nas po prostu to jest tak naprawdę 1. Okres sprawozdawczy.
W innych państwach, które tą dyrektywę wdrożyły troszkę wcześniej, obserwowany był wzrost tych zgłoszeń zewnętrznych w skali czasu, ale też te te liczby gdzieś w pewnym sensie są podobne. Dane statystyczne z Niemiec za rok 2024., bo jeszcze za rok 2025. Ich nie ma, to 1802 zgłoszenia w skali kraju. Natomiast już we Francji, gdzie ten mechanizm obowiązywał ciut dłużej, bo w Niemczech te przepisy weszły w życie tak naprawdę rok przed nami, więc są tylko rok do przodu. Tych zgłoszeń w roku zeszłym było już 10000, czyli to był taki duży skok względem tych poprzednich lat sprawozdawczych.
To na co też Rzecznik Praw Obywatelskich zwrócił uwagę w sprawozdaniu, to konieczność przemyślenia trochę tego, w jaki sposób, jakie dane Polska w ogóle rękami organów publicznych I Rzecznika Praw Obywatelskich zbiera z uwagi na to, że trochę innych danych od Polski oczekuje Komisja Europejska. Główne założenie, w ogóle idea stojąca za dyrektywą to jest wzmocnienie egzekwowania przepisów w pewnych obszarach, więc Komisji Europejskiej zależy też na identyfikowaniu tych obszarów merytorycznych, w których te zgłoszenia faktycznie wpływają. Stąd też sprawozdanie, które rzecznik musiał wypełnić dla dla Komisji Europejskiej, zawierało pytania dotyczące stricte problematyk, których te zgłoszenia wpływające do organów dotyczyły. Obecnie na podstawie przepisów ustawy o ochronie sygnalistów I wydanego na ich podstawie rozporządzenia Rady Ministrów, takie szczegółowe dane dotyczące po prostu problematyki poszczególnych zgłoszeń nie są zbierane przez organy publiczne, więc rzecznik wypełniając te sprawozdanie w niektórych powiedzmy obszarach wnioskował na podstawie kompetencji organów, które do nas raportowały, typu na przykład Urząd Ochrony Danych Osobowych, ale no nie we wszystkich dziedzinach to było możliwe, więc tutaj na pewno to jest kwestia, którą należałoby w przyszłości przemyśleć. I krótko parę wniosków.
W sprawozdaniu też zawarto pewne wnioski dotyczące sprawowania przez rzecznika tej szczególnej funkcji I po prostu samych zadań, które realizował rzecznik w tym obszarze. Ta ustawa przyznaje Rzecznikowi Praw Obywatelskich szczególną rolę, bo rolę organu centralnego do przyjmowania zgłoszeń, ale na tym się ta szczególna rola rzecznika w pewien, w pewnym sensie kończy. Natomiast spotykamy się z tym, że ta rola jest trochę inaczej rozumiana zarówno przez obywateli, jak I przez organy publiczne. Do rzecznika wpływa wiele zapytań I próśb już o konkretną pomoc co do działań odwetowych w sytuacji, kiedy do nich doszło, ale też dużo zapytań od samych organów publicznych, chociażby co do tego, czy są one faktycznie właściwe do do wdrażania procedur zgłoszeń zewnętrznych I przyjmowania zgłoszeń zewnętrznych. No Rzecznik Praw Obywatelskich takich kompetencji, żeby rozstrzygać dla tych organów ten problem nie posiada.
Tak jak już pani rzecznik wspomniała, do rzecznika wpłynęło w roku zeszłym 690 spraw tymi kanałami uruchomionymi dla zgłoszeń zewnętrznych, z czego 1 3. To były faktycznie zgłoszenia zewnętrzne przekazane do innych organów bądź podjęte do rozpoznania przez rzecznika. Nie są to wszystkie sprawy, którymi zajmuje się zespół do spraw sygnalistów w biurze rzecznika, bo oprócz tego jest obsługiwana infolinia, na którą dzwonią osoby, które mogą się poradzić co do stosowania tych przepisów ustawy, ale też wpływają wnioski w trybie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich, które dotyczą tego obszaru, chociażby działań odwetowych w podmiotach publicznych, ujawnienia danych osobowych, sygnalistów I innych tego typu zagadnień. Parę wniosków co do spraw, które faktycznie wpłynęły do rzecznika jako tego organu, który zgłoszenia przyjmuje. 1.
To takie, że najwięcej tych zgłoszeń dotyczyło kwestii finansów publicznych, natomiast wiele tych spraw dotyczyło zarzutów tak naprawdę sformuowanych w kierunku gospodarności I celowości wydatkowania środków publicznych. I tutaj w sytuacji, kiedy najwyższa izba kontroli de facto uznała, że nie rozpoznaje jako, nie podejmuje działań następczych w związku ze zgłoszeniami zewnętrznymi sygnalistów, Dużo z tych spraw nie jest merytorycznie rozpoznawanych. Ciekawy wniosek dotyczy też tej grub drugiej grupy spraw, które do nas wpływały pod względem ilościowym, czyli spraw dotyczących ochrony prywatności. Tutaj można się zastanawiać, na ile część z nich mieści się w podstawowej idei dyrektywy, czyli ochronie interesu publicznego, bo dużo z nich dotyczy tak naprawdę indywidualnych interesów, interesów pracowników. I krótko, żeby nie przedłużać, jeśli chodzi o sprawy, które rzecznik podejmował, bo w ramach tej kompetencji rozpoznawania spraw dotyczących konstytucyjnych I praw I wolności, nie było ich dużo.
Część z tych spraw taka znacząca dotyczyła spraw bezpieczeństwa dzieci w szkołach bądź innych placówkach, w których dzieci przeży przebywają, które były zgłaszane po prostu przez pracowników tych instytucji. Co pokazuje też, że ta konstrukcja sygnalisty może być też takim bezpieczniejszym rozwiązaniem dla osób, które w przyszłości po prostu dokonałyby wniosku do Rzecznika Praw Obywatelskich. Tutaj dodatkowo mają tą ochronę przed działaniami odwetowymi. I mieliśmy też sprawy więcej niż jedną dotyczącą tak zwanych ustawionych konkursów na różne stanowiska w instytucjach publicznych, które identyfikowaliśmy jako
sprawy
Marcin Malecko
Dotyczące konstytucyjnego prawa równego dostępu do służby cywilnej. I tutaj może postawię kropkę I oddam jeszcze krótko głos panu dyrektorowi.
Speaker 14
Dziękuję panie dyrektorze, dziękuję panie przewodniczący. Rzecznik Praw Obywatelskich realizując zadania wynikające z ustawy o ochronie sygnalistów w toku tych dwóch lat, 20 jej w życie, dostrzegł również pewne kwestie, które być może byłyby zasadne do rozważenia jakichś zmian legislacyjnych, jeżeli chodzi o ustawę o ochronie sygnalistów. Związane są one przede wszystkim z dostrzeżoną przez rzecznika kwestią różnic interpretacyjnych, jeżeli chodzi o podstawowe zagadnienia wskazane w tej ustawie. Przede wszystkim problematyczna jest sama kwestia tego, kto jest organem publicznym. Ustawa teraz, tak jak definiuje organ publiczny, wymaga sięgnięcia aż do czterech aktów normatywnych, żeby określić kto tym organem jest.
Speaker 13
No organ publiczny to właśnie ten podmiot, który ma realizować zadania związane ze zgłoszeniem zewnętrznym. I w praktyce widzimy, że mamy bardzo dużo, szczególnie teraz w tym roku sprawozdawczym, otrzymaliśmy zgłoszenia, sprawozdania od bardzo dużej ilości różnego rodzaju organów, które no jak gdyby w ewidentny sposób tymi organami publicznymi nie są. Przykładowo od bibliotek, szkół, które nie mają tych tych tych narzędzi, żeby żeby przeprowadzać postępowania wyjaśniające. Więc tutaj jest na pewno duże pole do tego, żeby tą definicję poprawić. No ma to znaczenie zarówno z punktu widzenia właśnie tego obowiązku sprawozdawczego, ale no dużo większe właśnie ze względu na zasadę zaufania do państwa I aby ta procedura, która która ma być wszczęta zgłaszaniem sygnalisty, który podjął się tego aktu w pewnym sensie odwagi I dokonał zgłoszenia, żeby ta procedura była sprawcza, żeby coś za nią szło, żeby te działania państwa były realne.
Speaker 15
Również to, co, to, co jak gdyby jest takim można powiedzieć efektem tego problemu z definicją organu publicznego, jest to, co rzecznik dostrzega czasami we wnioskach obywateli, takie swoiste przerzucanie zgłoszenia przez organy. Czyli przykładowo rzecznik otrzymuje zgłoszenie, w którym widzi, że nie ma właściwości, przekazuje to do właściwego organu, ale ten organ też wcale nie podejmuje się działań, tylko szuka kolejnego, kolejnego I kolejnego I czasami mamy nawet przykłady sytuacji, gdy to zgłoszenie trafia do ósmego organu z urzędu, a ten organ mówi, że to nie było zgłoszenie, prawda? Więc ten sygnalista zostaje totalnie z niczym. I I tutaj na pewno no nie służy to jak gdyby sprawczości tego postępowania. My w zakresie naszych działań następczych podejmujemy tam, rzecznik jest właściwy, podejmujemy te te te działania I prowadzimy postępowania do końca I I widzimy ich wymierne efekty.
Speaker 10
Natomiast takie sytuacje występują, te które wskazałem. Kolejne kwestie interpretacyjne, które być może jest kilka takich kwestii, no które wymagają takich poprawek, można powiedzieć bardziej legislacyjnych, natomiast samo pojęcie zgłoszenia też na pewno jest taką kwestią, którą należałoby dookreślić. Same organy posługują się zgłoszeniem w różnym znaczeniu. Niektóre za zgłoszenie traktują wszystko, co wpłynie kanałem tak zwanym zgłoszeniowym, a inne tylko te zgłoszenia, które właśnie pochodzą od osoby, która dowiedziała się o naruszeniu w tak zwanym kontekście związanym z pracą, czyli wykonując swoje obowiązki I dotyczą jednego z tych obszarów, których zgłoszenie może dotyczyć. Już tak, żeby nie przedłużać tych kwestii.
Speaker 9
Na pewno warto by było, żeby któryś z przepisów ustawy rozstrzygał kwestie relacji między przepisami ustawy o ochronie sygnalistów, a przepisami na podstawie których organy publiczne prowadzą działania następcze. Przykładowo prokuratura, relacja KPK względem ustawy o ochronie sygnalistów. Niektóre zakresy przedmiotowe tych przepisów nakładają się I widzimy, że organy publiczne mają problem z tym, który z tych reżimów prawnych należy stosować. I na samo zakończenie, też rzecznik ujął to w sprawozdaniu, tak jak wskazała pani rzecznik na początku, nie potwierdziły się te takie można powiedzieć obawy, że że że ten system będzie wykorzystywany niezgodnie ze swoim przeznaczeniem. Najbardziej to widzimy właśnie w obszarze zgłoszeń tak zwanych anonimowych, gdzie rzecznik przyjmuje zgłoszenia anonimowe.
Speaker 11
Obecnie ustawodawca określił, że to organy I podmioty same mogą zdecydować o przyjmowaniu lub nieprzyjmowaniu w artykule siódmym tej ustawy. Większość zdecydowana, chyba znamy 4 czy 5 przykładów organów publicznych, które przyjmują te zgłoszenia, większość zdecydowana nie przyjmuje. Natomiast warto zauważyć, że z naszej praktyki wynika, że te zgłoszenia dotyczą naprawdę ważnych społecznie kwestii. Z czego to się wzięło? Przypuszczalnie z tego, że ustawa dopiero weszła w życie I sygnaliści nie mają do końca zaufania do systemu I wolą dokonać zgłoszenia anonimowo.
Speaker 16
W tym momencie, jeżeli my dajemy organom dowolność I mówimy nie musicie tego przyjmować, to dużo ważnych społecznie kwestii może po prostu no przepaść, a tym samym ta ten cel dyrektywy, czyli poprawa egzekwowania prawa może nie być realizowany. Warto jeszcze wyjąć przed nawias może jedną kwestię też, która by zdecydowanie wpłynęła na usprawnienie samej procedury. Dyrektywa przewiduje taką swoistą klauzulę, nazwijmy ją w cudzysłowie, niskiej społecznej szkodliwości, ona się nazywa clearly minor. Oznacza, że organ nie musi podejmować spraw, które są niskiej wagi. Nasza ustawa niestety nie nie nie implementowała tej tej klauzuli, a warto by było, żeby być może właśnie miało to miejsce, ponieważ wtedy właśnie działania organów władzy publicznej mogłyby być skupione na tych sprawach szczególnej wagi.
Bardzo dziękuję.
Speaker 7
Bardzo dziękuję. Otwieram dyskusję. Czy ktoś z państwa senatorów? Pan Senator Bodnar.
Speaker 8
Szanowny panie przewodniczący, szanowne panie I panowie senatorowie, szanowny pani rzecznik, szanowni współpracownicy z Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.
Ja mam 2 pytania dotyczące raportu I dotyczące przyszłości. Z tego co pamiętam, to jak trwały dyskusje na temat budżetu Rzecznika Praw Obywatelskich, to Rzecznik bardzo mocno akcentował potrzeby kadrowe związane z wdrożeniem ustawy. Zakładając, że można powiedzieć popularność tego środka I tych działań na I będzie większa prawdopodobnie niż się rzeczywiście zdarzyło. Jednocześnie I wiemy I z tego co pamiętam to te określone środki zostały przekazane na wsparcie tego Biura do Spraw Sygnalistów. Natomiast wiemy doskonale, że są inne obszary życia publicznego I praw człowieka, gdzie biuro praw, Rzecznika Praw Obywatelskich raczej cierpi na niedobór kadr niż nadmiar kadr.
Sprawy dyskryminacyjne, sprawy karne, cywilne I tak dalej. I czy Państwo być może zrobili jakąś analizę w Biurze Rzecznika na ile można to, można powiedzieć, te zasoby ludzkie albo poprzesuwać, albo rozdysponować w taki sposób, aby wykorzystać je maksymalnie. Tak że to jest moje 1. Pytanie. A 2.
Pytanie dotyczy tych wszystkich postulatów zmian legislacyjnych. I bardzo, które są bardzo cenne, bo faktycznie jak widzimy, chociażby kwestię raportowania I widzimy tą przepiękną tabelkę na ile tam 5000, prawda, podmiotów prawie, no to... I sobie się zastanowimy ile papieru jest produkowane, żeby wszyscy do was wysłali, wy żebyście to zaraportowali, ktoś to zaksięgował I w ogóle, no to człowiek się zastanawia czy faktycznie to jest niezbędne, tak. Natomiast czy państwo uważają, że to już jest ten moment, aby szybko przeprowadzić taką korektę legislacyjną, czy być może jeszcze należy poczekać rok I pójść
Speaker 8
tym do przodu I też w tym kontekście, czy państwo być może poprzez wystąpienie generalne kierowali te uwagi dotyczące potencjalnych zmian legislacyjnych do not głównego autora projektu, czyli do Ministerstwa Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej. Dziękuję.
Speaker 1
Bardzo dziękuję panie Senatorze za te pytania. Odpowiadając na 1. Pytanie, ta kwestia powiedziałabym jest dwutorowa. Po 1. To jest tak, że my rzeczywiście bardzo na bieżąco monitorujemy obciążenie zespołu do spraw sygnalistów, bo oczywiście tak jak pan senator powiedział, biuro rzecznika co do zasady jest organem, który potrzebuje, powiedziałabym wręcz desperacko wsparcia kadrowego w wielu obszarach I mogę też pana senatora uspokoić, że takie przepływy zarówno o charakterze docelowym, I tymczasowym zespołu do spraw sygnalistów mają miejsce.
To znaczy raz, że były transfery pracowników, którzy nie byli wystarczająco obciążeni w zespole do spraw sygnalistów do innych zespołów, gdzie takie wsparcie było niezbędnie konieczne, ale też tutaj również za zgodą, czy też nawet za inicjatywą panów dyrektorów mamy do czynienia z takim stałym tymczasowym transferowaniem pracowników do wsparcia innych zespołów przy realizacji zadań. To właśnie ma taki charakter powiedziałabym wypożyczenia tak, czyli na kilka miesięcy pracownik, który może sobie na to pozwolić jest do innego wypożyczany. Muszę powiedzieć, to się cieszy w ogóle bardzo dużym uznaniem ze strony też pracowników zespołu sygnalistów, bo to jest też okazja do poznania
Biura. Państwo wiecie, że to jest nowy zespół w strukturze biura, więc ci pracownicy nie znają, nie znali biura wcześniej, a więc to się dzieje I rzeczywiście czuwamy nad tym, panowie dyrektorowie, też na ten, na tą kwestię obciążenia zgłoszeniami mają duże baczenie. Natomiast 2. Kwestia, 2. Strona tego samego problemu jest taka I to też bardzo proszę o o takie powiedziałabym życzliwe zrozumienie, że nie zawsze jest tak, że mała liczba spraw czy zgłoszeń powoduje mniejszą liczbę pracy, tak.
To znaczy znowu proszę mi wybaczyć to to porównanie do mechanizmu antydyskryminacyjnego, ale naprawdę ten te mechanizmy są w niektórych miejscach bliźniacze. Czasami jest tak, że my musimy dużo więcej pracy I inicjatywy wykonać, żeby zdiagnozować problem I na niego trafnie zareagować, niż gdyby ten problem przyszedł do nas sam w zgłoszeniu. Czyli jeżeli my nie wiemy, jak na przykład działa kwestia mechanizmów odwetowych, czy I jak powinniśmy na nie reagować I co możemy z tym zrobić, albo jak nie wiemy, jak działają procedury wewnętrzne I w zasadzie jest to tajemnica wielu instytucji, no to praca, którą musimy wykonać, żeby ustalić potencjalne problemy w tym obszarze, jest I kosztowna I czasochłonna, bo to jest kwestia badań, to jest kwestia działania z własnej inicjatywy, to jest kwestia spotykania się z naszej inicjatywy, z tymi instytucjami, a więc to nie zawsze jest tak, że relatywnie mniejsza liczba zgłoszeń, chociaż tak jak mówię, no ich było kilkaset, tak, także to nie jest też tak, że że że nie było ich w ogóle, nie powoduje pracy, czasami jest wręcz odwrotnie I tak jak już mówiłam tutaj panowie dyrektorowi też to podkreślali, ale to jest istotne, że to, my teraz staramy się zrobić I uważam, że jest to kluczowe dla zapewnienia efektywności tych regulacji, to jest zbudowanie zaufania sygnalistów I przyszłych potencjalnych sygnalistów do całego mechanizmu I do instytucji I zbudowania takiego przekonania, że nic im nie grozi.
Mogę państwu powiedzieć na na na przykładzie to ile biuro zainwestowało w to, żeby rzeczywiście, co wynika oczywiście z ustawy, ale żeby rzeczywiście wszystkie systemy, także te informatyczne, na których pracujemy, były odrębne, tak żeby naprawdę zminimalizować ryzyko, że ktoś niepożądany z innego zespołu w biurze będzie miał wgląd w to, jakie jakie zgłoszenie zostało rzeczywiście przesłane do biura rzecznika. To też są istotne koszty I czasowe I finansowe, ale żeby zbudować to przekonanie, że ten system jest naprawdę bezpieczny I zbudować to zaufanie także do instytucji rzecznika, to wymaga jeszcze trochę czasu I w tym zakresie bylibyśmy też gorąco zobowiązani za cierpliwość. Ja mogę też powiedzieć, że obserwuję z dużym uznaniem pracę moich kolegów I koleżanek z zespołu do spraw sygnalistów, którzy są obecni w zasadzie na każdym dużym wydarzeniu, gdzie te informacje mogą dotrzeć do osób rzeczywiście I autentycznie zainteresowanych ochroną interesu publicznego I już widzimy, że te działania edukacyjne przynoszą skutki, a także patrząc na doświadczenia innych organów w Unii Europejskiej, spodziewamy się, że, że będzie tych skarg jeszcze więcej. Co do kwestii nowelizacji przepisów może najpierw oddam głos kolegom, ale w razie czego też mam swoją opinię.
Marcin Malecko
Bardzo dziękuję pani rzecznik. To ja może jeszcze krótko uzupełnię. Też trochę jest tak, że konsekwencją decyzji ustawodawcy, żeby te zadanie powierzyć rzecznikowi, no jest też pewien sposób ukształtowania w ogóle systemu dotyczącego sygnalistów w Polsce I w związku z tym też zespół do spraw sygnalistów w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich no nie jest nowym organem, tak jak w wielu państwach członkowskich po prostu została powołana nowa instytucja, ale w pewien sposób po prostu to zadanie zostało też wpisane w konstytucyjny mandat rzecznika. W związku z tym, tak jak też mówiłem w swojej poprzedniej wypowiedzi, oprócz tych spraw stricte związanych z tą kompetencją rzecznika z ustawy o ochronie sygnalistów, Coraz więcej do Rzecznika Praw Obywatelskich I do naszego zespołu wpływa spraw wojskowych rozpatrywanych w trybie ustawy o Rzeczniku Praw Obywatelskich. W zeszłym roku było ich 20 kilka, w tym roku jest już ich ponad 100.
I to są właśnie sprawy dotyczące działań odwetowych, ujawniania danych osobowych, ale też tutaj staramy się widzieć właściwość zespołu ciut szerzej niż sama ustawa, czyli wszystkie sprawy, które w ogóle dotyczą korzystania z wolności słowa w taki sposób, który dotyczy prawa do informowania w przestrzeni publicznej dotyczących jakichś poważnych nieprawidłowości, różnego rodzaju konsekwencji, które tego typu osób mogą dotknąć. Pod tym względem też, tak jak każdy zespół merytoryczny biura, monitorujemy to, co się dzieje pod kątem ewentualnie skorzystania z rzecznika z możliwości podjęcia działań z urzędu. No I oprócz tego, tak jak powiedziała pani Rzecznik, no pracownicy merytoryczni oczywiście w mniejszym zakresie niż przy rozpatrywaniu spraw, ale są też zaangażowani w działania edukacyjne I tutaj na ten moment staramy się gdzieś rozwijać tą tą odnogę działalności zespołu bardzo mocno. Jeśli chodzi o samą kwestię ewaluacji ustawy I potencjalnych zmian w przyszłości, na ten moment już rzecznik przedstawił wystąpienie generalne do pani minister Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej dotyczące stricte tych kwestii sprawozdawczych I chociażby tego problemu rozbieżności pomiędzy polskim sprawozdaniem, a sprawozdaniem oczekiwanym przez Komisję Europejską. I to już jest wystąpienie, które do pani minister trafiło.
Obecnie pracujemy właśnie na, w związku też z wiedzą, że planowany jest OSR ex post dotyczący ustawy najprawdopodobniej na początku przyszłego roku, to planujemy znowu kolejne wystąpienie Generalne już o czynnikach obywatelskich, skupiające się tak naprawdę na trzech obszarach. 1. To to, o czym już powiedział pan dyrektor Królikowski, czyli wokół tyle kwestia funkcjonowania tego systemu, kwestia tylko, które organy są właściwe, jak podejmować te działania następcze. Też co bardzo ważne, przepływu informacji pomiędzy tymi organami, Bo tutaj widzimy duży problem dotyczący tego, że tak naprawdę też jedną z podstawowych wartości, z której chociażby wynikają te krótkie terminy w ustawie, miało być to, że sygnalista dokładnie wie, co się dzieje z jego zgłoszeniem, a tutaj widzimy, że trochę w tym obszarze kuleje. Drugim istotnym obszarem, który rzecznik chciałby podejść, no to kwestia ochrony przed działaniami odsetowymi.
Z punktu widzenia rzecznika to się wydaje taki najbardziej kluczowy obszar, no bo on tak naprawdę stricte dotyczy praw jednostki. No I kwestia pewnie zawsze najbardziej kontrowersyjna, czyli zakres przedmiotowy ustawy. Tutaj nie chciałbym jakichś konkretnych postulatów na razie formułować, ale raczej tak kierunkowo chcielibyśmy wskazać, w których kierunkach być może można by ten katalog przedmiotowy przemyśleć, no bo jest parę takich sytuacji, że widzimy, że jest on nieintuicyjny przede wszystkim dla obywateli, którzy pewne, no też nie rozumieją, dlaczego pewnego rodzaju spraw nie mogą tym kanałem zgłosić. To może tyle, dziękuję. Dziękuję.
Pan jeszcze, tak? Proszę.
Speaker 14
Tylko dosłownie bardzo krótko chciałbym spróbować uzupełnić, znaczy o tyle odpowiadając na pytanie pana senatora, gdzieś wydaje się, że odraczanie tej kwestii na kolejny rok, znaczy przy przy przy rozważaniu tej kwestii warto wziąć pod uwagę, że ten system już obowiązuje I mamy przykłady spraw, które już jak gdyby pojawiły się w tym obrocie publicznym w mediach, które jak gdyby no nie służą zbudowania autorytetu instytucji I wydaje się, że jeżeli teraz nie zrobimy jakiegoś działania, to ten autorytet niestety może spadać, ponieważ no my dostrzegamy właśnie we wnioskach do rzecznika, o których mówi mówił pan dyrektor, dostrzegamy, że ta świadomość co do samej wagi I znaczenia I tak naprawdę no bardzo pożytecznego znaczenia dla dla poprawy egzekwowania prawa tego mechanizmu sygnalizowania naruszeń jest bardzo niska I nie tyle wśród samych sygnalistów, co właśnie wśród często, nie wiem, no szeroko rozumianego managementu dyrektorów, kierowników różnego rodzaju organów, instytucji, którzy niestety stosują te działania odwetowe, którzy też traktują zgłoszenie jako problem, a nie szansę na poprawę egzekwowania prawa. Dlatego wydaje się, że że że no tutaj czas ma jakieś znaczenie, żeby żeby żeby właśnie. Widzimy też przykłady w innych krajach, gdzie gdzie gdzie właśnie po tym okresie dwóch lat ten mechanizm można powiedzieć wystartował w pełni po pewnych korektach legislacyjnych.
Dziękuję.
Speaker 18
Panowie Dyrektorzy, Panie Rzeczniczko. Mamy tutaj listę organów, które wykazały przynajmniej 1 zgłoszenie. Ja tak detalicznie chciałabym zapytać, a potem powiem skąd taka myśli. Mamy tutaj 2 instytucje, powiatowa stacja sanitarno-epidemiologiczna VE, nie wiadomo gdzie. I mamy drugą instytucję, wojewódzka stacja sanitarno-epidemiologiczna VE, też nie wiemy gdzie.
Speaker 19
Porównywalne ilości zgłoszeń. W powiatowej stacji uznano, że z tych czterdziestu trzech przyjętych zgłoszeń zewnętrznych w aż trzydziestu przypadkach stwierdzono naruszenie. Natomiast w stacji wojewódzkiej z trzydziestu czterech uznano, że żadnych. Wywodzę z tego pytanie, czy Państwo mają jakieś określone standardy mówiące o tym, w jaki sposób patrzeć na sprawy, które są zgłaszane I czy dla wszystkich podmiotów te wytyczne są tak samo rozumiane. Bo z jednej strony mamy obywateli, którzy uznają, że czyjeś dobro zostało naruszone I w związku z tym takie zgłoszenie jest kierowane I to doskonale widać na przykładzie Urzędu Ochrony Danych Osobowych, tak?
Speaker 20
Z trzystu dwóch zgłoszeń tylko w jednym przypadku stwierdzono naruszenie. Pytanie, czy rzeczywiście obywatele nie mają wystarczającej wiedzy na temat tego, co faktycznie stanowi naruszenie I w którym przypadku to zgłoszenie jest adekwatne, czy to jest po prostu pisanie dlatego, że jest instytucja, która się otworzyła na moje skargi. Natomiast w przypadku tych dwóch instytucji o dokładnie tym samym charakterze, mamy taką skrajnie inną interpretację, a przypuszczam, że zgłaszane sprawy są podobne. Dziękuję.
Marcin Malecko
Bardzo dziękuję pani Senator za to pytanie, bo ono tak naprawdę dotyka problemu, z którym zespół do spraw sygnalistów I w ogóle Rzecznik Praw Obywatelskich spotyka się na co dzień, czyli różnego rozumienia tego, czym jest tak naprawdę zgłoszenie w rozumieniu ustawy. Mamy świadomość tego, że pomimo tego, że rzecznik starał się komunikować, że w tych sprawozdaniach powinny być stricte wykazane sprawy związane z tym kontekstem związanym z pracą, to część organów po prostu wykazała nam w tym sprawozdaniu wszystkie sprawy, które do nich wpłynęły, uruchomionymi kanałami I faktycznie brak jest trochę wytycznych dotyczących tego, jak postępować z tymi sprawami I I jak je kwalifikować. Stąd różnego rodzaju rozbieżności, które widzimy w tych sprawozdaniach właśnie dotyczące tych kwestii podejmowanych działań następczych. Jeśli chodzi o tą świadomość obywateli, no jest tak, że rzeczywiście w tym pierwszym roku trochę obywatele sprawdzali czym jest ten system I do czego go można wykorzystać. Wykorzystać oczywiście w cudzysłowie.
Też rocznik, jeśli chodzi chociażby o te problemy ze zrozumieniem katalogu przedmiotowego do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich, przynajmniej pierwszej półroczu 2 25, wpływało sporo spraw dotyczących prawa pracy. Teraz już mam wrażenie, ta świadomość tego, że przynajmniej w obecnym kształcie ustawy, nie wiem, mobbingu czy naruszeń przepisów BHP, czy jakichś indywidualnych spraw pracowniczych zgłosić nie można, już jest trochę większa I tego, tego rodzaju sprawy wpływają, wpływają do nas rzadziej. Więc faktycznie jest różnie. To z czym się borykamy teraz jako instytucja, ale też pewnie nie tylko my, to jest duża, duża zmiana wpływu w tym roku, jeśli chodzi o to, jaki sposób on jest przez obywateli tworzony I też przez sygnalistów, bo bardzo dużo, jak już nie większość tych spraw, które wpływają do zespołu, to są sprawy wygenerowane w całości przez, przy udziale systemów sztucznej inteligencji, co bardzo wpływa na to paradoksalnie, jak trudno się z tymi sprawami proceduje, bo dużo trudniej jest zidentyfikować tak naprawdę informacje o naruszeniu prawa, chociaż obywatelom pewnie się wydaje, że te pisma są mądrzejsze I bardziej tak złożone I tak dalej. No I też kwestia tego, że my nie wiemy, nie mamy pewności jako zespół, czy obywatele mają świadomość tego, jak jakie ryzyka dotyczące chociażby prywatności, ale też chociażby szkód wizerunkowych dla instytucji, w której te osoby pracują, mogą powstawać w związku z tym, że do dokonania zgłoszenia korzystają z tych systemów.
Więc to jest też na pewno jakieś wyzwanie dla zespołu I w ogóle dla Rzecznika Praw Obywatelskich na przyszłość, bo to jest tak naprawdę olbrzymia zmiana, którą obserwujemy praktycznie w tym półroczu, w sensie w zeszłym roku, czyli w tym okresie, za który państwo senatorowie dostali sprawozdanie I jeszcze tego problemu nie było, ale jest już to problem taki myślę, że powyżej pięćdziesięciu procent spraw, które wpływają teraz, to już są, zgłoszeń sygnalistów, są w całości wygenerowane przez, przez te systemy. Dziękuję.
Dziękuję bardzo. Czy ktoś?
Speaker 16
Jeżeli tylko mógłbym też spróbować odpowiedzieć na pytanie pani Senator, z czego wynikała ta rozbieżność, jeżeli chodzi o wojewódzką a powiatową? Znaczy
Wiemy gdzie one są?
Speaker 16
Znaczy ogólnie zapewne wojewódzka przyjęła zgłoszenie, natomiast te kompetencje do przeprowadzenia działań następczych mają z reguły powiatowe I one zostały po prostu najpewniej przekazane do powiatowych, które już przeprowadziły właściwe postępowania wyjaśniające I przypuszczalnie z tego to wynikało. Natomiast to są oczywiście przypuszczenia, bo tak system jest skonstruowany, że rzecznik żadnej informacji poza tym sprawozdaniem nie otrzymuje, co się dzieje w danej sprawie I to też może warto o tym wiedzieć, że jedynie sygnalista powinien być informowany. Natomiast no my nie mamy takiej kompetencji, żeby zbierać informacje o sprawach od początku do końca, co się w danej sprawie dzieje.
Mogę jeszcze 1 pytanie?
Pani Senator Sekuła.
Speaker 18
Powołane są terenowe oddziały biur rzecznika. Czy tam prowadzona jest taka działalność edukacyjna dla obywateli?
Marcin Malecko
W obszarze sygnalistów jeszcze na ten moment tego typu konkretnych nie mieliśmy, natomiast w momencie wdrażania systemu dotyczącego sygnalistów w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, odbywały się spotkania z biurami terenowymi I ci pracownicy też zostali przeszkoleni, chociażby na okoliczność taką, że jakiś sygnalizat zdecydowałby się zapukać bezpośrednio do, do drzwi tych, tych terenowych oddziałów. To, co na razie staramy się robić jako zespół, to korzystać onlinowej formy komunikowania się z obywatelami I dziś dosyć regularnie organizujemy webinary poświęcone tej problematyce, na które po prostu obywatele mają możliwość się zapisać. Natomiast kwestia wyjścia w teren jest kwestią, którą cały czas rozważamy I na pewno też przy udziale pani rzecznik będziemy korzystać z tej możliwości wyjścia poza Warszawe.
Speaker 3
Dziękuję bardzo. Czy ktoś z państwa senatorów? Ktoś z państwa? Jeśli nie, to zamykam dyskusję w tym punkcie porządku dzisiejszych obrad. Informuję, że komisja zapoznała się ze sporządzonym przez Rzecznika Obywatelskim sprawozdaniem zawierającym dane statystyczne dotyczące zgłoszeń zewnętrznych, które zostało przygotowane na podstawie sprawozdań organów publicznych za rok 2024200.
Speaker 2
25.. Druk synecki numer 786. Dziękuję państwu bardzo, jeżeli macie państwo czas to służymy gościną, a jeśli nie to rozumiemy oczywiście.
Speaker 3
już, już w kuluarach sobie państwo tam jeszcze może pewne rzeczy doprecyzujecie. Do widzenia. A my płynnie przechodzimy do realizacji drugiego punktu dzisiejszych obrad, rozpatrzenie sprawozdania przewodniczącego zespołu do spraw analizy zdarzeń, na skutek których małoletni poniósł śmierć lub doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu z działalności w okresie od dwudziestego czwartego kwietnia 2000 dwudziestego czwartego roku do dwudziestego czwartego kwietnia 2000 dwudziestego szóstego roku. Jest to druk senacki numer 853. Oddaję głos przedstawicielowi Ministerstwa Sprawiedliwości, przewodniczącemu z zespołu, panu Mecenasowi Grzegorzowi Wronie I proszę o przedstawienie sprawozdania.
Grzegorz Wrona
Bardzo serdecznie dziękuję panie Przewodniczący, panowie Senatorowie, pani Senator na chwilkę wyszła, to również premiera, bo to 1. Tego rodzaju sprawozdanie. Zespół został powołany w kwietniu 2000 dwudziestego czwartego roku I te dane, które są zamieszczone w sprawozdaniu to są dane dotyczące wpływu spraw zgłoszonych przede wszystkim przez policję oraz przez prokuraturę. Pomimo że ustawa zakłada, że zgłoszenia śmierci dzieci powinien dokonywać każda instytucja, która taką wiedzę o śmierci dziecka w wyniku przemocy domowej powzięła. W zasadzie tylko te 2 instytucje się z tego obowiązku wywiązują.
Przy czym proszę, abyście państwo mieli świadomość, że ta liczba 137, która została w sprawozdaniu umieszczona, nie oznacza, że dotyczy ona śmierci dzieci w ciągu tych dwóch lat. To są zgłoszenia na samym początku funkcjonowania zespołu, 9 zgłoszeń dotyczyło spraw
Starszych niż rok, tak to nazwijmy. Ogólnie 2 dotyczyły spraw starszych niż 5 lat, w związku z tym nie jesteśmy w stanie precyzyjnie określić skali zjawiska, ponieważ po 1. Nie mamy danych o wszystkich przypadkach śmierci dzieci, bo nie wszystkie zostały do zespołu zgłoszone. Po 2. Nie wszystkie mieszczą się w tym czasookresie.
To jest 1. Sprawa. 2. Sprawa nie mamy z czym porównać, związku z tym nie umieściliśmy w tym sprawozdaniu informacji o tym, czy ta skala zjawiska rośnie, maleje, jaka tu jest fluktuacja, gdyż nie mamy, tak jak mówię, wcześniejszych tego rodzaju sprawozdań. Zespół funkcjonuje co do zasady w taki sposób, że wpływają zgłoszenia, zespół się zbiera na posiedzeniach, przyjęliśmy, że raz w miesiącu, ale w praktyce te posiedzenia są częstsze z uwagi na tą liczbę spraw oraz przyjmuje sprawy do analizy.
Takich spraw do analizy zostało przyjętych łącznie 8, ponieważ średni czasokres wykonania analizy z uwagi przede wszystkim na formalne kwestie trwa około dziesięciu miesięcy. Do tej pory za ten okres sprawozdawczy wykonano takich analiz 4, zespół już opublikował piąteą, piątą analizę, 3 kolejne są w trakcie realizacji. Zespół po wykonaniu tego rodzaju analizy konstruuje 2 rodzaje zaleceń. 1. Z nich to są zalecenia indywidualne skierowane do konkretnych podmiotów, czyli do Sądu Rejonowego, do Ośrodka Pomocy Społecznej, do policji, ale lokalnie funkcjonujące.
Natomiast 2. Część zaleceń to są zalecenia generalne kierowane do konkretnych ministerstw, do konkretnych resortów w zakresie koniecznych zmian legislacyjnych. I postaram się maksymalnie krótko, ale przedstawić te najważniejsze problemy, które udało się zespołowi zdiagnozować w trakcie wykonywania analiz, ale również też na podstawie tych zgłoszeń, które są dokonywane. 1. Podstawowy problem dotyczy, nie jest to żadna nowość dla ludzi, którzy się zawodowo zajmują przeciwdziałaniem przemocy wobec dzieci, kwestia przepływu informacji między instytucjami.
Szanowni państwo, to jest rzecz, która w dzisiejszych czasach wydaje się być zdumiewająca, ale w momencie, w których rodzina będąca w zainteresowaniu służb z uwagi na podejrzenie występowania przemocy przenosi się do innej miejscowości, zmienia właściwość miejscową, mówiąc krótko, system się absolutnie gubi. Nie mamy żadnej możliwości sprawdzenia czy w innym miejscu w Polsce toczyły się procedury związane z tą rodziną I z tym konkretnym dzieckiem. To wiemy, wiedzieliśmy zanim te analizy powstawały, natomiast problem polega na tym, że 1. W zasadzie zalecenie zespołu, które dotyczyło zmiany sposobu przekazywania właściwości między sądami rodzinnymi. Obecnie odbywa się to w taki sposób, że sąd wydaje postanowienie, on się musi uprawomocnić, więc musi być wysłane do stron.
Trwa to bardzo długo, miesiącami nieraz. Propozycja ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości, zmiany tego jest taka, aby po prostu wydawano zarządzenie przewodniczącego I w ten sposób przekazywano właściwość, rozwiązanie jest, jest zdiagnozowany problem, ale do chwili obecnej taka zmiana nie nastąpiła. 2. Kwestia konstrukcji zespołu tutaj akurat międzyresortowego powołanego przez premiera do spraw opracowania teleinformatycznego systemu śledzenia losów dziecka, tak początkowo on był nazywany, tak, ale chodzi o to, aby informacja właśnie podążała za dzieckiem. Równolegle trwające prace w kancelarii przez Arrady Ministrów dotyczące cyfryzacji procedury Niebieskich Kart.
To wszystko wynika również z zaleceń zespołu, aby można było Dzielnicowy w miejscowości x, żeby mógł sprawdzić czy w innej miejscowości toczyła się niebieska karta, czy dziecko było objęte tą pomocą I tak dalej I tak dalej. Pracownik socjalny, żeby mógł sprawdzić czy w innym mieście były toczone określone procedury. To proszę państwa również, nie wchodząc w szczegóły, bardzo długo trwa. To znaczy te 1. Zalecenia to już jest 2 lata I nie jest zadaniem zespołu, dlatego ja nie będę dzisiaj o tym długo mówił, ponieważ zespół ma opracować analizy I na tym zadanie zespołu się kończy.
Ale proszę żebyście Państwo zrozumieli, że to jest no trudne do przyjęcia, żeby nasza pozycja sprowadzała się tylko do tego, coś napiszemy na papierze, ponieważ mamy takie poczucie, że dzięki temu jakie szerokie uprawnienia ustawodawca nam dał w zakresie wglądu w dokumentację, zakresie możliwości prowadzenia wysłuchań z ludźmi, którzy pracują w tych sprawach, których dziecko poniosło śmierć. Zespół ma poczucie, że zyskał dość dość dużą wiedzę I dość no unikalny ogląd sytuacji jak obecnie przedstawia się bezpieczeństwo dzieci, dlatego w czasie tych dwóch lat podjęliśmy cały szereg spotkań, czy to w Sejmie, czy z instytucjami, czy z przedstawicielami różnych środowisk, aby przekazać tą wiedzę, którą posiedliśmy I aby móc sprawdzić, czy chociaż w jakim zakresie te zalecenia zespołu są realizowane I to nie jest optymistyczny obraz, to znaczy takich zaleceń, które zostały w pełni zrealizowane jest 2, a zaleceń jest ponad 20. Oczywiście proces legislacyjny trwa, mam tego świadomość. 2. Przykład obciążenie pracowników, obciążenie dzielnicowych, obciążenie pracowników socjalnych, obciążenie nauczycieli I tak dalej.
Obecny kształt procedury Niebieskiej Karty wymaga zmiany. Ustawa, która jest w gestii pani ministry Kotuli, która obecnie jest przygotowana w Kancelarii Psysady Ministrów jest na etapie takim, że jeszcze jej nie ma, tak? Ja wiem, prace są zaawansowane, to jest jasne, ale znowu czas to jest bardzo duży upływ czasu. Szanowni Państwo, w konkretne rozwiązania, ponieważ zespół uznał, że nie będzie ich formułował w sposób ogólny. Wszystkie te analizy są analizami, które mówią o konkretnych zapisach w konkretnych aktach prawnych, to nie jest jakaś abstrakcyjna teza do osiągnięcia, w związku z tym możliwości skorzystania z tych zaleceń wydają się być no już tak ułatwione na ile zespół jest możliwy, jest możliwy w takie, w tego rodzaju dokumencie, tego rodzaju zalecenia powstawały.
Chciałem też jeszcze powiedzieć, że w trakcie pracy zespołów w ciągu tych dwóch lat no pojawiły się problemy techniczne z funkcjonowaniem zespołu. Obecnie przygotowywana nowelizacja ustawy o ochronie małoletnich w Ministerstwie Sprawiedliwości, szereg z nich prostuje. No nie od wszystkich podmiotów mamy prawo na przykład dostępu do dokumentacji, czasem to dość długo trwa, czasem jest to wręcz niemożliwe w obecnym kształcie przepisów. Pojawiła się taka potrzeba, aby analizy były wykonywane również lokalnie I to też w tym projekcie jest uwzględnione. 2.
Dwulecie zespołu, takie jest założenie prac, które przyjęliśmy sobie, aby czteroletnia kadencja zakończyła się ukończonymi, opublikowanymi czterema, jeszcze, zobaczymy, maks myślę, że 10 analiz uda się opublikować, realnie rzecz biorąc, ale jeżeli się uda te 10 analiz skończyć, to będziemy mieć dokonaną ocenę całościową systemu ochrony małoletnich. Bez bez względu na to czy to są małe dzieci, większe dzieci w wieku szkolnym, przedszkolnym, z punktu widzenia różnych instytucji, z punktu widzenia policji, z punktu widzenia pomocy społecznej, z punktu widzenia oświaty. Chcielibyśmy ten proces domknąć. Bardzo też chciałem podziękować, że Państwo poświęciliście czas na to, aby to sprawozdanie mogło w takiej formie zostać przekazane na Państwa ręce, bo każde zainteresowanie pracami zespołu oraz tym jakie ustalenia zespół poczynił jest na pewno bezcenne też w takim odbiorze instytucji, które realizują zadania z zakresu ochrony małoletnich. Natomiast gdybym miał krótko dokonać oceny w jakim stopniu dzieci doznające przemocy domowej w obecnym kształcie obowiązujących przepisów są chronione przed śmiercią lub ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu, bo to tylko takie sprawy tak, wpływają do zespołu.
To w mojej ocenie od chwili, kiedy zespół został powołany w kwietniu 2000 dwudziestego czwartego roku, ta sytuacja nie uległa znaczącej poprawie, o ile w ogóle uległa poprawie. W związku z tym oczywiście z państwa punktu widzenia proces legislacyjny może trwać na tyle długo, to jest mało czasu, 2 lata. Z naszego punktu widzenia, czyli osób, które dostają te zgłoszenia, proszę nas zrozumieć, dla nas każde kolejne zgłoszenie jest jakąś formą porażki. Dlatego jeszcze raz dziękuję za to, że że mogłem powiedzieć te parę słów odnośnie samego sprawozdania, ale też chciałbym żebyście Państwo wiedzieli, że ten procent efektywności wynikający ze sformułowanych zaleceń na razie należy ocenić na bardzo niskim poziomie. Dziękuję.
Speaker 2
Dziękuję bardzo panie mecenasie. Czy ktoś jeszcze tutaj z zaproszonych gości? Jeżeli nie, to przechodzimy do dyskusji. Pan Senator Bodnar.
Speaker 8
Szanowny panie przewodniczący, szanowni państwo, przepraszam, odniosę się do pana przewodniczącego, szanowny panie przewodniczący, szanowny panie samtorze, szanowni
Państwo, szanowny panie przewodniczący. Znaczy, ja myślę, że tak, że absolutnie to jest unikalna rzecz, że w wyniku nowelizacji ustawy I przyjęcia tej tak zwanej ustawy Kamilka w ogóle doszło do powołania tego zespołu I dobrze, że w tym 2000 dwudziestym czwartym roku udało się zgromadzić ten zespół ekspertów, który analizuje te tak zwane trudne przypadki. I I co więcej, że jest to zespół interdyscyplinarny, który te obowiązki traktuje nie tylko I wyłącznie formalnie, ale traktuje bardzo poważnie I z wielkim osobistym zaangażowaniem analizuje akta postępowania. Wiem, że to zaangażowanie jest, bo też były nawet, pamiętam, że w kontekście sprawy Kamilka, to na tym początkowym etapie nawet był jakiś taki delikatny spór między prokuraturą co do udostępnienia akt. Z tego co pamiętam, udało się ten spór rozwiązać, ale no to pokazywało jednak determinację w tym, żeby kompleksowo zajmować się wyjaśnianiem tych przypadków I też przekraczać te takie różne bariery, które naturalnie występują czasami w Polsce podzielonej na różne instytucje myślące sektorowo.
No ale właśnie moja uwaga odnosi się do tego, ponieważ jak przyjrzymy się temu raportowi I także uwagą pana przewodniczącego, no to widzimy, że to jest trochę, nie powiem, że wołanie napuszczy, ale no jednak identyfikacja różnych zdarzeń, różnych sytuacji I niedoskonałości funkcjonowania naszego państwa, która powoduje określone bardzo konkretne ryzyka. I co więcej, my wiemy doskonale przecież no, że raz na jakiś czas te ryzyka ulegają materializacji, bo dowiadujemy się, że kolejne dziecko zginęło I zawsze powstaje to pytanie, gdzie było państwo, tak. I jak się, jak odpowiadamy na to pytanie, to nagle się okazuje, że gdzieś zabrakło koordynacji, że jakaś 1 instytucja zadziałała, ale 2. Niekoniecznie, że tam psycholog niby był, ale być może akurat w tym momencie nie pracował I 1 postępowanie przyniosło jakieś dobre skutki, ale 2. Niekoniecznie I na końcu efekt jest taki, że po prostu jest wielka krzywda krzywda ludzka.
I nawet chociażby ta ostatnia afera wokół pani rzeczniczki praw dziecka dotycząca tej sytuacji Białołęki też pokazuje, że to jest kolejny taki przypadek, gdzie po po już po wydarzeniu zaczynamy zbierać informacje dotyczące tej tej rodziny I zaczynamy zastanawiać się kto miał w tym wszystkim, kto miał w tym sporze rację. Czy dziennikarze, czy może pani rzeczniczka, może jeszcze ktoś, a może jeszcze ktoś inny I też wiemy, że tej aktywności aparatu państwa było całkiem sporo. Do czego zmierzam? Do tego, że uważam, że ten raport jest naprawdę bardzo ważny I wasza praca jest bardzo ważna, ale gołym nieuzbrojonym okiem można zauważyć jedną prostą rzecz, że rekomendacje komisji, a także poszczególne informacje o przeprowadzonych zdarzeniach odnoszą się nie tylko do ogólnie pojętych praw człowieka czy praworządności, ale w istocie mają znaczenie sektorowe, tak. Ponieważ obejmują pomoc społeczną, obejmują system edukacji, obejmują ochronę zdrowia, obejmują wymiar sprawiedliwości, prawda.
I tutaj nawet jeżeli byśmy się zastanowili nad poszczególnymi tematami, braki kadrowe, zaplecze instytucjonalne, kwestie związane z pomocą społeczną, to wszystko, co jest identyfikowane jako kłopoty w tym krótkim raporcie, ale także w poszczególnych informacjach o zdarzeniach, to powiedzieć, że w każdym tym obszarze dostrzegamy jakieś, jakieś problemy. I teraz do czego zmierzam? Do tego, że ja bym bardzo chciał I bardzo bym apelował do pana przewodniczącego, a także do kolegów I koleżanek senatorów, żebyśmy być może poprosili o zorganizowanie kolejnego spotkania I to w nieodległym terminie naszej komisji z zaproszeniem pozostałych komisji, które są odpowiedzialne. Czyli tych tych komisji, które są odpowiedzialne za politykę społeczną, edukację, pomoc społeczną, zdrowie. I żebyśmy w tym gronie przedyskutowali ten raport, zaprosili oczywiście odpowiednich ministrów, nie tylko minister Kotulę, tak, tylko bo znowu pani minister Kotula na to patrzy z perspektywy równego traktowania I przemocy domowej, a wiemy doskonale, że to jest znacznie szersze prawda, że to nie, że pani Kotula prawdopodobnie być może nie ma nawet tej codziennej nici nici transmisyjnej z Ministerstwem Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej, już nie wspominając z Ministerstwem z Ministerstwem Zdrowia.
I myślę, że gdybyśmy coś takiego zorganizowali, to byśmy to przedyskutowali na poważnie I być może Senat w ten sposób, dzięki temu raportowi I dzięki państwa zaangażowaniu stałby się tym pasem transmisyjnym wymiany informacji I rzeczywistej przyjęcia takich takich zobowiązań do konkretnego działania, aby te podstawowe najważniejsze problemy naprawić. Tak że ja chciałbym tutaj, nie wiem na ile to formalnie możemy zrobić, bo pewnie nie możemy nikogo do czegoś takiego przekonywać, ale myślę, że możemy się zobowiązać do przekonania szefostwa poszczególnych komisji, jeżeli cała nasza komisja będzie takiego samego zdania. Bardzo dziękuję.
Grzegorz Wrona
Każda droga, a zwłaszcza tak szacowna, w której resorty są postawione w sytuacji, w której po 1. Dostają informację o tym, co konkretnie musi być zmienione, a po 2. No muszą się też wypowiedzieć co do tego, na jakim etapie wprowadzanie tych zmian występuje, uważam za bardzo cenne. Także jeżeli po stronie komisji inicjatywa pana senatora zostałaby przyjęta, to z punktu widzenia zespołu byłoby to na pewno bardzo istotne też no nadanie rangi tym sprawom, związku z tym jak najbardziej zespół uważa, że byłoby to cenne.
Speaker 2
Dziękuję bardzo. Czy ktoś z państwa jeszcze? Jeśli nie to to oczywiście z... A jest potrzeba, o przepraszam, nie zauważyłem bardzo proszę pani prezes.
Renata Szydzińska
Dzień dobry, Renata Szydzińska z Fundacji Dajemy Dzieciom Siłę. Ja bardzo dziękuję panu senatorowi za tę inicjatywę, dlatego że I tu przepraszam od razu pana dyrektora, może ja nie powinnam tego jeszcze mówić publicznie, ale jestem też członkinią zespołu do spraw ochrony małoletnich przy Zespół do spraw ochrony małoletnich ma teraz za zadanie przygotować 2 krajowe plany, plan przeciwdziałania przestępstwom seksualnym na szkodę małoletnich I plan przeciwdziałania przemocy wobec dzieci. I my to, o czym Pan senator, a wcześniej Pan przewodniczący doktor Wrona powiedział, o tym braku współpracy, przepływu informacji, my to widzimy od kilku miesięcy na wszystkich posiedzeniach. Nie ma wspólnego rozumienia tego, że jesteśmy bardzo silosowo zamknięci, każdy widzi tylko kawałeczek swojego, swojej odpowiedzialności. Większość zadań, które zaproponowaliśmy w drugim planie, czyli tym przeciwdziałania przemocy wobec dzieci opiera się na zaleceniach zespołu do spraw analizy zdarzeń I potykamy się cały czas I nie możemy wyjść z impasu, że nie ma jakby interdyscyplinarnego spojrzenia I każde ministerstwo mówi to nie moja odpowiedzialność, bo ja widzę tylko kawałek.
I jeżeli taka inicjatywa jak Pan senator przed chwilą zaproponował, mogłaby posadzić do stołu wszystkich ministrów razem, czy przedstawicieli ministerstw, żeby zobaczyli to razem, bo jesteśmy w Impasie I grozi nam, że krajowe plany no tak naprawdę będą nieambitne, nie posuną ochrony dzieci do do przodu. Także dziękuję bardzo.
Pani Senat Osykuła.
Speaker 20
Szanowni goście, to to jest temat, o którym rozmawiamy od wielu lat I tak bym sobie marzyła o takiej rzeczywistości, żeby takiego tematu w ogóle nie było. Już. Ale on się dzieje I pewnie pomimo naszych bardzo wzmożonych działań nie unikniemy tego. Natomiast chciałam zapytać o losy tej procedury, o której Pan wspominał, Panie Przewodniczący, czyli nazwę to tak po księgowemu ciągnionej informacji wynikających z procedury Niebieskiej Karty. Bo rodziny przemocowe bardzo często zmieniają miejsce zamieszkania, zabierając tajemnicę swojego domu ze sobą.
I co się dzieje w takiej sytuacji z tą zgromadzoną informacją, czy rodzina mając aktywną niebieską kartę ma obowiązek zgłoszenia tego, że zmieniają miejsce, gdyby przekazania tego nadzoru do innej właściwej placówki, która będzie miała ten, tę niebieską kartę musiała nadzorować. Dziękuję.
Bardzo proszę panie przewodniczący.
Grzegorz Wrona
Nie mają. Uczestnictwo w procedurze niebieskich kart w ogóle nie jest obowiązkowe, w związku z tym to czy rodzina nawiąże współpracę z dzielnicowym, z pracownikiem socjalnym I z pozostałymi członkami
Próby to jest tylko ich wola. Jeśli poinformują, że się wyprowadzają I powiedzą gdzie, to taka niebieska karta zostanie przekazana do gminy, gdzie się przeprowadzili, jeśli oni się tam faktycznie pojawią. Jeśli nie, nie ma absolutnie żadnej możliwości, abyśmy to sprawdzili, dopóki nie mamy systemu, w którym inni na przykład przedstawiciele oświaty, lekarz będzie mógł sprawdzić, że pojawili się w miejscowości I gdzie wcześniej były prowadzone działania. Także można na to spojrzeć w dwojaki sposób. Z jednej strony, że jakie obowiązki ma ta rodzina I tu musielibyśmy być ostrożni, tak, bo to jednak zawsze nie możemy być zdani na to, oni nam przekażą.
Natomiast system się skupia bardziej na obowiązkach instytucji, no I w chwili obecnej, nawet w zeszłym tygodniu też taką sytuację mieliśmy w jednym zespole, że pojawiła się rodzina w Warszawie, podała skąd się pojawiła po zweryfikowaniu w ośrodku pomocy społecznej. Oni takiej rodziny w tej miejscowości nie mieli. No I teraz bazowanie tylko na informacji pochodzącej od rodziny powoduje, że my jesteśmy w stanie zweryfikować czy te niebieskie karty wcześniej były prowadzone. Jeszcze pan chciał, proszę bardzo.
Speaker 26
Tak, dziękuję bardzo panie przewodniczący. Szanowni państwo Senatorowie, szanowni państwo zgromadzeni na dzisiejszym posiedzeniu. Ja chciałbym mógłbym oczywiście mówić dużo na temat tego, jakie zmiany przewiduje Ministerstwo Sprawiedliwości w ustawach, które są w projektach ustaw, które są przygotowywane w zasadzie od pierwszego, pierwszej analizy, która została przedstawiona przez zespół do spraw analizy zdarzeń ściśle współpracujemy z panem mecenasem Wronem I całym zespołem, także w kontekście działań, które nie dotyczą stricte samego zespołu, ale... Dzień dobry. Które, które dotyczą także konkretnych rekomendacji, które są formułowane przez zespół.
Speaker 27
Ja tylko zwrócę uwagę na to, co wpisaliśmy już w projektach aktów, aktów prawnych. Między innymi te lokalne analizy zdarzeń, które są przewidziane w przygotowywanej nowelizacji ustawy o przeciwdziałaniu zagrożeniu przestępczościom na tle seksualnym. Jeśli państwo pozwolą, będę mówił w skrócie ustawy Kamilka. Teraz to będzie robocza nazwa Kamilek 3 0, ponieważ to już jest to podejście, ponieważ jak wiemy w ubiegłym roku pan prezydent zdecydował się zawetować przygotowaną nowelizację I w tej chwili pracowaliśmy intensywnie w ministerstwie nad tym, żeby przygotować kolejny projekt tej ustawy I mamy nadzieję, że tym razem spotka się z nią z akceptacją parlamentu I pana prezydenta. Więc te lokalne analizy zdarzeń mają one działać w taki sposób, że mają ściśle współpracować z zespołem, który jest przy Ministrze Sprawiedliwości.
One mają powstawać ad hoc, jeżeli sytuacja będzie wymagała tego, żeby tą analizę przeprowadził zespół przy ministrze, to ten zespół przy ministrze będzie się nią zajmował, będzie podejmował w tym zakresie decyzję, a jeżeli sprawa będzie na... Dotyczyła wyłącznie działania instytucji na poziomie lokalnym, to wtedy ten zespół lokalny będzie się zajmował tą analizą, będzie wojewoda odpowiedzialny za to, żeby przeprowadzić konkurs na członków tego zespołu. Będzie też przewidziana możliwość, żeby członek zespołu przy Ministrze Sprawiedliwości był oddelegowany do prac z tym zespołem lokalnym po to, żeby wzmocnić ten zespół swoją wiedzą, doświadczeniem I ostatecznie to zespół przy Ministrze Sprawiedliwości będzie nadawał ostateczny kształt temu raportowi, tej analizie. Tutaj pan mecenas wspomniał o bardzo ważnej sprawie, o tej komunikacji I o współpracy interdyscyplinarnej. To jest coś na co wszyscy zwracamy uwagę I muszę tutaj przyznać państwu, że tutaj musimy rozpatrywać to na trzech poziomach, na poziomie dobrych praktyk, które są wypracowane I które działają I można się uczyć od tych rejonów Polski, gdzie rzeczywiście to działa wyśmienicie, bo takie miejsca są.
2. Poziom to są zmiany legislacyjne I 3. Poziom to kwestia wdrożenia właśnie tych rekomendacji. Chcę zwrócić państwu uwagę na to, że w przygotowywanym projekcie ustawy o postępowaniu wykonawczym w sprawach rodzinnych I opiekuńczych przewidzieliśmy tą zmianę, której powiedział pan przewodniczący, pan mecenas, dotyczącą przekazywania akt na zarządzenie sędziego. To z pewnością ułatwi szybkość przekazywania tych akt do do sądu, do którego, w którego okręg przeprowadziła się ta rodzina I podjęcie natychmiast określonych działań.
Co do podjęcia działań związanych z procedowaniem Niebieskiej Karty to nie będę wchodził tutaj w kompetencje pani ministry, na pewno o tym powie jak będzie okazja. Natomiast ja tylko zwrócę państwa, że sądy będą szybciej dostawały te akta I szybciej będą mogły powierzyć te sprawy nadzorowi kuratora sądowemu, kuratora sądowego, jeżeli jest ustanowiony w tej rodzinie I dzięki temu ta te działania będą podejmowane szybciej. Kolejny element, proszę państwa, to kwestia dotycząca uprawnień kuratorów sądowych, która w postępowaniu wykonawczym w sprawach rodzinnych I opiekuńczych została podniesiona do statusu organu postępowania wykonawczego. To nada kuratorowi nowe uprawnienia, które przyczyni się do ściślejszej współpracy z sędzią rodzinnym, ponieważ kurator jako organ postępowania wykonawczego, który będzie składał wnioski sprawach dotyczących spraw, spraw opiekuńczych, sąd będzie miał 30 dni na wyznaczenie posiedzenia, na którym rozpozna tą sprawę. To jest bardzo istotna zmiana, to zresztą będzie dotyczyło wszystkich tych spraw, w których kurator sądowy rodzinny będzie wykonywał swoje obowiązki.
Zresztą już w ustawie jest obowiązek składania przez kuratora w odpowiednich sytuacjach wniosków, ale ta zmiana będzie polegała na tym, że te wnioski będą w terminie trzydziestu dni rozpoznawane na posiedzeniu przez sąd. Mamy także zmiany dotyczące samego funkcjonowania zespołu I tutaj chcę powiedzieć o o kilku takich podstawowych kwestiach. Otóż Mecenas Wrona I zespół pod kierownictwem pana mecenasa, pod przewodnictwem pana mecenasa zgłosił prośbę o to, żeby w ustawie tej kamilkowej dopisać, rozszerzyć ilość ekspertów do ośmiu, w tej chwili mamy siedmiu, o przedstawiciela, który będzie miał doświadczenie w pracy w obszarze bezpieczeństwa wewnętrznego. To jest bardzo ważna kwestia. Zespół także uzyska prawo do tego, żeby zwracać się do wojewodów o informacje, które są potrzebne do przeprowadzenia analizy.
Będą wprowadzone wprost, konieczność przepływu informacji do wprost od podmiotów, czyli Komendanta Głównego Policji, Komendanta Głównego Żandarmerii Wojskowej, właściwego miejscowo prokuratora do przekazywania przewodniczącemu zespołu do spraw analizy zdarzeń informacji o śmierci dziecka lub ciężkiego uszczerbku na zdrowiu. Nie chcę koncentrować się I I opowiadać o wszystkich tych zmianach, które proponujemy, ale powiem jeszcze o jednej bardzo istotnej kwestii, którą podniósł też pan Mecenas Wrona, mianowicie o systemie teleinformatycznym. Faktycznie prezes Rady Ministrów powołał zespół, który ma, międzyresortowy, który ma założenia legislacyjne I technologiczne do działania systemu obsługującego sprawy związane z przemocą wobec dzieci ze strony rodziców I opiekunów. Do końca stycznia przyszłego roku mamy przedstawić Radzie Ministrów sprawozdanie z zakończenia prac tego zespołu. Jesteśmy już na etapie finalizacji działań przygotowujących te założenia I mogę państwa zapewnić, że te założenia w terminie zostaną przekazane.
Mamy nadzieję, że owoc tych prac znajdzie później swoje, swój finał w zmianach legislacyjnych I że taki system powstanie. Ja tylko powiem, że on jest kluczowy w kontekście ochrony dzieci przed krzywdzeniem, ponieważ w tej chwili rzeczywiście czasami musimy powoływać się na prywatne znajomości, na prywatne kontakty po to, żeby uzyskać informację czy na przykład rodzina była objęta procedurą Niebieskiej Karty, czy była sprawa opiekuńcza prowadzona w tej rodzinie w innym sądzie. To jest, ja wiem, że to może się wydawać niebywałe, ale tak jest. I jeżeli rodzina ze Szczecina przeprowadza się do Wałbrzycha, to sędzia z Wałbrzycha zastanawia się czy zna kogoś w Szczecinie, kto mógłby taką informację przekazać. System teleinformatyczny ma tą sytuację zmienić, czyli po wpisaniu numeru PESEL dziecka, czy po ujednoliceniu I po połączeniu tych wszystkich systemów w jedną szynę będzie możliwość sprawdzenia z pozycji komputera czy rzeczywiście w tym Szczecinie ta rodzina była objęta czy to pomocą społeczną, czy była prowadzona procedura niebieskiej karty, czy była sprawa opiekuńcza prowadzona w tej rodzinie, jaki był jej finał, czy wcześniej dzieci były odebrane z tej rodziny, a jeżeli tak to z jakich powodów.
To ma wszystko istotne znaczenie w kontekście szybkiego przepływu informacji, w zasadzie bez żadnych komplikacji, wyłącznie tutaj potrzebny jest dostęp przez administratora do takiego systemu, który zostanie stworzony. Podałem to na jednym przykładzie, ponieważ nie chcę odnosić się do wszystkich elementów, ale tam będą w to zaangażowane placówki ochrony zdrowia, jednostki systemu oświaty, sądy, a w tym przede wszystkim kuratorzy rodzinni
Speaker 27
I policja. I myślę, że to są te najważniejsze organy, które powinny mieć tą możliwość, żeby w systemie teleinformatycznym, sprawnie działającym przekazywać między sobą informacje, więc odbyły się też 2 seminaria w Ministerstwie Sprawiedliwości, na które byli zaproszeni. Tutaj odnosząc się do propozycji pana ministra pana senatora Bodnara, że rzeczywiście takie spotkania międzyresortowe, na którym, w których uczestniczą przedstawiciele różnych resortów, do których są kierowane, adresowane te rekomendacje, jest bardzo ważne I też popieram taką propozycję, żeby na poziomie Senatu I Komisji Senackiej zaprosić przedstawicieli resortów, żeby żeby poddać pod dyskusję te rekomendacje. My w ramach seminariów także staramy się te kwestie podnosić I kierować te rekomendacje do konkretnych ministerstw z prośbą o ich wdrożenie, pokazując jakie skutki są tego, że ta komunikacja między instytucjami nie działa, że pewne problemy wiążą się z tym, że jakaś osoba odpowiedzialna za pewien obszar popełni 1 błąd I to za sobą pociąga ciąg zdarzeń, który skutkuje śmiercią czy ciężkim uszczerbkiem na zdrowiu dziecka. Nie chcemy do tego dopuścić stąd te wszystkie zmiany, które proponujemy w naszych ustawach, a we właściwości innych resortów to liczę na to, że zostaną wysłuchane I wprowadzone w życie.
Bardzo państwu dziękuję.
Speaker 20
Ja się chcę tylko podzielić swoim doświadczeniem. Kiedy mieliśmy ogromny problem ze skoordynowaniem działań różnych komórek w instytucji, którą zarządzałam. Uznaliśmy w którymś momencie, że w centralnym miejscu stawiamy osobę, na rzecz której podejmujemy działania I zgromadziłam w takim zespole wszystkich, którzy byli odpowiedzialni za procesy według procedur przynależnych do ich komórek. I wtedy okazało się, że pomimo tego, że pracowali w jednej firmie, nie bardzo dużej dwustu pięćdziesięcioosobowej, w ogóle nie wiedzieli o tym, co robią, więc jeżeli mówimy o skali ogólnopolskiej I ogromnych instytucjach, jakimi są ministerstwa, policja, mopsy, system edukacji, to jestem w stu procentach pewna, że nie wiedzą o tym, co robią, dublują swoje działania, a czasami podejmują działania, które się wzajemnie wykluczają, więc stworzenie systemu, w którym będzie widać tak jak dążymy do tego, żeby stworzyć jednolity system prowadzenia pacjenta, w którym będzie widać u jakich jest specjalistów, jakie przyjmuje leki, żeby skoordynować to I go nie zabić. To w przypadku ochrony osób małoletnich stworzenie systemu, w którym instytucje będą widziały, jakie zostały podjęte działania, z jaką skutecznością, gdzie I w jakim czasie, będzie naprawdę idealnym rozwiązaniem.
Dziękuję.
Dziękuję państwu za tę obawę.
Speaker 8
Szanowni państwo, świetnie, że pani ministra wróciła również, bo o to się chciałbym też spytać I albo być może zasygnalizować. Tak się zdarzyło, że dokładnie 5 dni temu wygłaszałem na gali U&U& Galaday laudację na cześć Wojciecha Smorzowskiego za jego film Dom Dobry. I tak mi przyszło do głowy, że żeby powiedzieć o tym, co można zrobić niezależnie od tego, czym panowie mówili, a mianowicie mamy jedną rzecz, która się wydarzyła w sferze prawa unijnego, a mianowicie została przyjęta, ogłoszona, opublikowana nowa dyrektywa, przynowelizowana dyrektywa o prawach ofiar przestępstw. Połowa czerwca 2000 dwudziestego szóstego roku. Oczywiście mamy termin na wdrożenie tej dyrektywy jeszcze 2 lata.
Natomiast no rzecz jest tak fundamentalna, tak istotna, tak ważna, że moje pytanie brzmi, czy ministerstwo być może się już przyjrzało tej dyrektywie, być może pani ministra się jej przyjrzała I być może ten kalendarz jest naprawdę powinien być taki, nie powinniśmy czekać do samego końca, tylko zrobić co możliwe, aby ją wdrożyć po prostu możliwie szybko, biorąc pod uwagę interes publiczny. Tym bardziej, że jak do tej pory, już powiem tak bardzo ogólnie pani ministro, mamy pewne kłopoty z nadążaniem I przestrzeganiem terminów, jeżeli chodzi o wdrażanie niektórych aktów prawa unijnego. Dziękuję.
Speaker 3
Dziękuję panie Senatorze. Zanim przejdziemy do dalej w celu dyskusji, witam serdecznie na naszym posiedzeniu Sekretarz Stanu, pełnomocniczkę rządu do spraw równości panią Katarzynę Kotulę, towarzyszy jej naczelnik w departamencie do sprawownego traktowania pani Anna Bogucka I z takiego porządkowego działania chciałem powiedzieć, że w tej chwili jesteśmy w punkcie drugim. Rozpatrujemy sprawozdanie Przewodniczącego zespołu do spraw analizy zdarzeń dotyczących śmierci czy ciężkiego uszczerbku na zdrowiu małoletnich, ale myślę, że tutaj też Pani minister być może się włączy w tą dyskusję. Czy ktoś z Państwa jeszcze w stanie zabrać głos? Jeśli nie, to proszę Państwa, z tą tą podsumujemy tą dyskusję oprócz tradycyjnej formułki, którą za chwilę wygłoszę o tym, że zapoznaliśmy się z tym sprawozdaniem.
Tutaj w tej dyskusji IIIU wszystkich, którzy zabierali głos pojawiła się nie tylko propozycja, ale pana senatora Budnara, a potem uzyskała poparcie, aby jak najpilniej spotkać się z posiedzeniem w kilka komisji, Komisja Praw Człowieka I Praworządności, ale także Komisja Spraw Społecznych, Komisja Edukacji, Komisja Zdrowia. Ja tu z tej dyskusji także myślę, że zaryzykuję tezę, że może, a przede wszystkim także odpowiednie tymi sprawami zajmujące się resorty powinniśmy rządowe organy wykonawcze zaprosić. No bo rzeczywiście to co w tym sprawozdaniu się jawi, może nie jestem wielkim specjalistą w tej materii, ale szczególnie 10:10 adnotacje dotyczące punktu drugiego I punktu szóstego. No z jednej strony to ta tradycyjnie, potocznie mówiąc subsumpcja, czyli dostosowanie tego prawa, no które wydaje mi się, że daje dużo możliwości aby z tymi małoletnimi się odpowiednio zająć. Po 2.
Na pewno pewne jakieś wnioski, także delegoperenda płyną po tych dwóch latach stosowania tej ustawy, ale przede wszystkim to ja tutaj jak to czytam to widzę, że różne organy szeroko rozumianej administracji publicznej się nie widzą, czy czy czy czy to jest być może nawet przeregulowane. No ta zasada legalizmu oczywiście w Polsce obowiązuje, każdy powinien działać na podstawie prawa I w granicach prawa, ale ale dla mnie jest to niedopuszczalne. Co słyszę, że ktoś się tam jakimiś prywatnymi kanałami czegoś dowiaduje o takiej czy innej zdarzeniu nieraz tragicznym, no to jest generalnie nie do akceptacji. W związku z powyższym pozwólcie państwo, że zaproponuję bym poprosił pana senatora, tutaj na roboczo będziemy tam działać, żebyśmy to, no myślę, że z początkiem przyszłego roku, bo już w tym roku to nie damy rady, bo za chwilę budżet jeszcze mamy jedną zaległą, właściwie 2, 2 takie posiedzenia merytoryczne. Spróbujemy jak najszybciej po nowym roku połączone komisje I organy właściwe do realizacji tych zadań zaprosić, a w tej chwili informuję, że komisja zapoznała się ze sprawozdaniem przewodniczącego zespołu do spraw analizy zdarzeń, na skutek których małoletni poniósł śmierć lub doznał ciężkiego uszczerbku na zdrowiu I to sprawozdanie obejmuje okres od dwudziestego czwartego kwietnia 2000 dwudziestego czwartego roku do dwudziestego czwartego kwietnia 2000 dwudziestego szóstego roku.
Jest to druk senacki numer 853. Dziękuję panu Mecenasowi, wszystkim państwu, którzy towarzyszyli nam w tym punkcie. Zapraszamy do dalszego wysłuchania, jeżeli obowiązki nie pozwalają to my płynnie przechodzimy do realizacji trzeciego punktu naszego dzisiejszego porządku, jest to rozpatrzenie sprawozdania z
realizacji
Speaker 3
Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w rodzinie w roku 2000 e e 23 za okres od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia 2000 e 23 roku. Druk senacki numer 803. Oczywiście dosyć odległy to czas, ale na pewno za chwilę się dowiemy z czego to wynika. Oddaję głos przedstawicielce Kancelarii Prezesa Rady ministrze Katarzynie Kotuli I proszę o przedstawienie sprawozdania.
Katarzyna Kotula
Bardzo serdecznie dziękuję. Panie Przewodniczący, Pani Senatorki I Panowie Senatorowie, panie dyrektorze, jesteśmy u państwa dzisiaj ze sprawozdaniem za okres sprawozdawczy od pierwszego stycznia do trzydziestego pierwszego grudnia 2000 dwudziestego trzeciego roku. Dokument został przygotowany przez kancelarię Prezesa Rady Ministrów na podstawie sprawozdań Wojewodów, marszałków Województw oraz resortów współrealizujących program. Chciałabym tylko dla porządku przypomnieć, ponieważ po raz 1. Jesteśmy na komisji w tym składzie I na tej komisji, że decyzją powołania do spraw równości w lipcu 2000 dwudziestego czwartego roku zadania związane z przeciwdziałaniem przemocy domowej, więc rządowy program przeciwdziałania przemocy domowej I nadzór nad nim, a co za tym idzie funkcję Krajowego Koordynatora Realizacji rządowego programu przeciwdziałania przemocy domowej objęła wtedy Ministra do Spraw Równości I później Pełnomocniczka Rządu do Spraw Równości.
W ostatnich miesiącach zespół, czyli Departament do Spraw Równego Traktowania podzielił się nawet formalnie na na 2 wydziały, więc jest dzisiaj ze mną pani Anna Bogucka, naczelniczka Wydziału do spraw przeciwdziałania przemocy domowej. W naszym zakresie jest dzisiaj głównie przemoc domowa, ale w związku nadchodzącą dyrektywą I jej transpozycją system ten będzie rozbudowywany, o czym powiem krótko na końcu, o przeciwdziałanie przemocy ze względu na płeć. Podstawa prawna dzisiejszego sprawozdania to jest oczywiście artykuł 11. Ustawy z dwudziestego dziewiątego lipca 2000 piątego roku o przeciwdziałaniu przemocy domowej. Rada Ministrów co roku przedstawia Sejmowi I Senatowi sprawozdanie z realizacji programu.
Jeśli chodzi o ustawę o przeciwdziałaniu przemocy domowej, może warto przypomnieć rzecz dla nas oczywistą, ale może nie dla wszystkich, że ta ustawa, która dziś obowiązuje ponad 20 lat, przeszła jedną ważną nowelizację kluczową, która rzeczywiście zmieniła wiele w tym obszarze. Ta istotna nowelizacja to jest 22. Czerwca 2023. Rok. Jedne ze zmian, które miały znaczenie I dla statystyk I dla funkcjonowania tego systemu to reorganizacja strukturalna.
Mamy dzisiaj zespoły interdyscyplinarne I grupy diagnostyczno-pomocowe, które są na pierwszej linii frontu działania z rodziną poza służbami takimi jak policja. Do tego 1 z ważniejszych dla nas zmian, która ma długofalowe skutki I 1 z lepszych jest taka, że dziecko, które jest świadkiem przemocy domowej, staje się osobą doświadczającą przemocy domowej. Oczywiście w pośród innych zmian w innych ustawach, ale także zmian powiedziałabym idących albo które zostały wprowadzone wcześniej. Policja ma nowe środki, więc sposób działania na miejscu z rodziną trochę się dzisiaj zmienia, ale to to to pewnie Państwo będą mogli powiedzieć. Rozpoczęła się dzisiaj o ósmej rano 1.
Wizyta Komitetu Grebio Rady Europy po sześciu latach, ponieważ Departament do spraw Równego Traktowania przygotował kompleksowy raport bazowy I I ta wizyta potrwa tydzień, więc więc my dosłownie przychodzimy do państwa z po pierwszej wizycie, bardzo dobrej zresztą dzisiaj, bo wiceministrowie też się pojawili. I dlaczego od tego zaczynam, bo to z czym się mierzymy niezależnie od tych, od tych, niezależnie od tych statystyk, o których za chwilę opowiem, to rzeczywiście jest silosowatość tego systemu, czyli ciągle jest dzisiaj jeszcze tak, że w tym systemie bardzo różnie wygląda współpraca między resortami. Bardzo dobrze wygląda nasza współpraca czy z policją, czy z fundacją dajemy dzieciom siłę, różnie to bywa w zakresie różnych resortów. Ta nowelizacja, o której mówię, czyli zmiana zakresu podmiotowego I tych mechanizmów organizacyjnych, o których już wspominałam, wprowadza też 2 nowe formy przemocy domowej, czyli mamy przemoc ekonomiczną I cyberprzemoc. Te nowe formy, które, które nie są tak widoczne, nie są tak łatwe do rozpoznania, w związku z tym często, jeśli chodzi o nawet myślę w, szczególnie w odniesieniu do raportu Fundacji Dajemy Dzieciom Siło o tej przemocy psychicznej, której doświadczają dzieci I tego przyzwolenia ogromnego społecznego, mierzymy się dzisiaj z tym, że o ile udało nam się wychować społeczeństwo do tego, żeby reagowało na przemoc fizyczną, tą która jest widoczna, tą która jest często słyszalna, no to wciąż chyba mamy duży problem z reagowaniem na przemoc psychiczną, na inne formy przemocy, które nie są widoczne gołym okiem, tak powiem.
Rozszerzenie kręgu osób objętych ochroną, czyli byli małżonkowie, partnerzy, to też ta nowelizacja wprowadzała. To, o czym mówiłam, czyli że dzieci świadkowie przemocy traktowane są jako osoby doznające przemocy. Zmiana w strukturze organizacyjnej, grupy diagnostyczno-pomocowej jako pracownik socjalny I policjant w tej, w tym bazowym składzie, które pracują w gminach z rodzinami, czy też odbieranie broni palnej, po wszczęciu procedury niebieskie karty oraz sankcje za uchylanie się od programów korekcyjno-edukacyjnych. To są programy dla sprawców. Wciąż jeszcze myślę, że to, co nam kuleje w tym systemie, jest między innymi właśnie praca ze sprawcami.
Piętnastego sierpnia dwudziestego trzeciego roku to nowelizacja KPC, która właśnie rozszerzała instrumenty izolacji sprawcy. Mamy zakaz zbliżania się określony w metrach, zakaz kontaktowania, zakaz wstępu do szkół, do pracy, do miejsc aktywności ofiary. Są one wydawane przez policję, żandarmerię wojskową natychmiast obowiązują 14 dni z możliwością przedłużenia przez sąd I nie wiem jak w ocenie policji, ale w naszej ocenie są to narzędzia, które rzeczywiście znacząco przez przyczyniły się także do usprawnienia chyba sposobu reagowania przez policję, czy są to dodatkowe narzędzia, które są bardzo dobrze używane I one się rzeczywiście sprawdzają. 4 filary programu przeciwdziałania przemocy domowej to jest oczywiście profilaktyka, diagnoza społeczna I edukacja społeczna, ochrona I pomoc osobom dotkniętym przemocą domową, oddziaływanie na osoby stosujące przemoc domową, podnoszenie kompetencji służb I przedstawicieli podmiotów realizujących zadania. I żebym mogła uczciwie państwu powiedzieć, co uważam, że jest najsłabszą częścią tego programu, to jest to profilaktyka, diagnoza społeczna, edukacja społeczna.
Nie mamy na to środków, a jeśli jakiekolwiek dodatkowe środki udaje nam się wywalczyć, to kierujemy je raczej do albo ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy, albo na rzecz tych działań, które są najbliżej osób doświadczających przemocy. Najważniejsze dane liczbowe za rok 23., 88818 formularze niebieska karta a, które sporządzono ogółem. Pomoc społeczna odpowiada za 17715 kart, policja 62170, oświata to jest 4078, ochrona zdrowia 1902, gminne komisje do spraw alkoholowych 2878, 42 obszar kultury, obrona narodowa to są 33 niebieskie karty a. Wzrost liczby formularzy niebieskich kart a względem 2000 dwudziestego drugiego roku, natomiast spadek względem 2000 dwudziestego pierwszego roku notujemy. Tych procedur, które kontynuowane są z lat poprzednich jest 31647.
Natomiast formularze Niebieska Karta C sporządzono 60796. Jeśli chodzi o bezpośrednią pomoc osobom dotkniętym przemocą, to osób w indywidualnych działaniach edukacyjnych mamy 24039 osób. Działanie osób w grupowych działaniach objętych wsparciem to jest 9391 osób. 516 punktów konsultacyjnych w kraju udzieliło pomocy dwudziestu 1 tysiącom sześciuset osiemdziesięciu trzem osobom. 19 ośrodków wsparcia to są ośrodki gminne I powiatowe, o których teraz mówię.
Z tego wsparcia skorzystało 824 osoby. Ośrodków interwencji kryzysowej jest 161 I tutaj osób, które skorzystały z pomocy było 17609. 28 domów dla matek z małoletnimi dziećmi udzieliło pomocy pięciuset pięćdziesięciu ośmiu osobom, natomiast 37, bo to za 23. Rok, tak. 37 specjalistycznych ośrodków wsparcia dla ofiar przemocy udzieliło wsparcia pięciu tysiącom dwustu sześćdziesięciu ośmiu osobom, dzisiaj tych ośrodków mamy 38.
Jeśli chodzi o te trendy w specjalistycznych ośrodkach wsparcia to w roku 2000 dwudziestym trzecim rzeczywiście tych osób było na przykład więcej niż w 2000 dwudziestym drugim. Dlaczego te ośrodki są dla mnie taką core'ową instytucją, dlatego że, tego systemu, dlatego że są to ośrodki, w których znajduje się schronienie, ale też wsparcie, które działają 24 godziny na dobę, 7 dni w tygodniu I te 38 dzisiaj ośrodków wsparcia tak naprawdę w sposób systemowy zaopiekowuje możliwość skorzystania z bezpiecznego schronienia wtedy, kiedy z jakichś powodów albo policja nie stosuje izolacji, albo po prostu nie ma tam podstawy do zastosowania izolacji, albo na przykład sama matka, matka z dziećmi, kobieta albo mężczyzna, bo też coraz częściej pojawiają się mężczyźni, tak że mężczyźni z dziećmi w ośrodkach podejmują decyzję o o poszukaniu takiego bezpiecznego schronienia. Ustawowo mówimy o trzech miesiącach,
Katarzyna Kotula
Praktyka pokazuje, że to jest często pół roku. No I oczywiście to jest do zastanowienia, czy jesteśmy w stanie ten czas przedłużyć. Natomiast to jest taki wydaje mi się minimalny okres to 3 miesiące, kiedy te osoby doświadczające przemocy znajdują bezpieczne schronienie I najpierw specjalistyczne wsparcie, ale też czas na, no na próbę powrotu do normalnego życia właśnie bez przemocy, na jakieś działania takie wzmacniające tą osobę czy też tą rodzinę. Dodatkowo w całym kraju działało wtedy 196 grup terapeutycznych, 396 grup wsparcia. Jeśli chodzi o telefon Niebieska Linia numer 812 000 2 tych rozmów było 18576.
Jeśli chodzi o najbardziej wrażliwy aspekt systemu przeciwdziałania przemocy domowej I dzieci, odebrane w trybie artykuły 12 a ustawy, czyli bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia lub życia, tych dzieci odebranych, zabezpieczonych było 1663. W tym 800 pięćdziesięciu 1 chłopców, 812 dziewczynek. To jest najwyższa liczba w całym okresie pomiędzy 2000 piętnastym a 2000 dwudziestym trzecim roku. 527 dzieci było umieszczonych u osoby najbliższej, a 583, troje dzieci znalazło bezpieczne schronienie w rodzinie zastępczej. 643 to jest ta liczba, która dotyczy dzieciaków umieszczonych w placówce opiekuńczo-wychowawczej.
Jeśli chodzi o osoby stosujące przemoc, mamy 3795 osób, które przystąpiły do programów korekcyjno-edukacyjnych I 2097 osób, które ukończyły programy korekcyjno-edukacyjne. To są w przeważającej większości mężczyźni, rzadziej kobiety. 207 podmiotów na terenie całego kraju realizowało te programy. Liczba osadzonych objętych programami systematycznie rośnie. Jeśli chodzi o finansowanie, to jest ten plan za 2023.
Rok. Dotacje wojewodów to było 28476000. Plan został wykonany na poziomie dwudziestu siedmiu 1000600 dwunastu 1000, czyli w dziewięćdziesięciu siedmiu procentach ten plan został wykonany. To były środki na specjalistyczne ośrodki wsparcia, programy korekcyjno-edukacyjne, psychologiczno-terapeutyczne I szkolenia. Jeśli chodzi o program osłonowy, który był zaplanowany na poziomie trzech 1000000 złotych, jego wykonanie wtedy w dwudziestym trzecim roku było na poziomie dziewięćdziesięciu czterech procent, 2826000 to są, to jest program osłonowy dla jednostek samorządu terytorialnego I z niego korzystają samorządy, żeby prowadzić kampanię albo prowadzić działania wokół systemu przeciwdziałania przemocy domowej.
Jeśli chodzi o wnioski I rekomendacje I to, co częściowo robimy dzisiaj, a co także wynika z tego sprawozdania, to wszystkie rekomendacje zespołu do spraw analizy zdarzeń, który przed chwilą się państwu sprawozdawał, wszystkie wnioski z raportu NIK-u za 2021. Rok dotyczące systemu przeciwdziałania przemocy domowej I głosy ekspertów zostały umieszczone w ustawie, która też konsumuje petycję senacką mecenasa Grzegorza Wrony I są w druku numer UD 246 procedowane. Jesteśmy z ustawą po konsultacjach międzyresortowych I publicznych. Szykujemy się w listopadzie, znamy już chyba nawet datę, szesnastego listopada będzie u nas duża konferencja uzgodniowa, będziemy państwa też zapraszać, dlatego że ponad 400, właściwie prawie 500 uwag do nas wpłynęło. Chcemy rozstrzygnąć na konferencji uzgodnieniowej ten obszerny materiał uwagowy, że tak go nazwę.
Ta nowelizacja jest o tyle ważna, że ona po 1. Daje nam podstawę prawną do czegoś nad czym pracowaliśmy wiele miesięcy I tu też bardzo dziękujemy policji za zaangażowanie. Warsztatowo przy udziale Centralnego Ośrodka Informatyki, który pracował za darmo przez 8 miesięcy, pracowaliśmy nad ułożeniem podstaw do systemu cyfryzacji procedury niemieckie karty. W momencie, w którym ustawa wchodzi do Sejmu I wchodzi w życie, jest podpisana przez prezydenta, przechodzimy na etap produkcji. Natomiast nie ma w życiu nic za darmo, także system cyfryzacji, który miał nas kosztować 12000000 złotych, będzie nas kosztował 50000000 złotych, więc też był okres negocjacyjny, w którym...
Natomiast te 50000000 złotych to jest zabezpieczenie dziesięcioletnie, żeby Państwo też wiedzieli, bo myślę, że policja też tego nie wiedziała, żeby żeby ten system był, funkcjonował, był bezpieczny. Wiadomo, że kwestia wrażliwości danych. Natomiast my jesteśmy gotowi do produkcji, więc wchodzimy na 1. Etap produkcji, mam nadzieję w momencie, kiedy ustawa wchodzi do Sejmu I będziemy trzema etapami produkcyjnymi rozwijać ten system. W pierwszej kolejności będzie on działał dla pracowników socjalnych I policji.
Później będzie rozszerzany na inne podmioty, które mają uprawnienia do procedury Niebieskie Karty. W trzecim etapie system zostanie podłączony do systemu śledzenia losów dziecka, czyli dokładnie ten jakby nadrzędny system, który będzie wychodził poza ten, który buduje Ministerstwo Sprawiedliwości, który będzie wychodził poza tylko przemoc domową I tą przemoc, którą mamy w systemie, który jest naszej kompetencji. To jest ten 3. Etap. W 2000...
To jest bardzo ambitny plan I program, dlatego że wielokrotnie się nie udało. W 2000 ósmym roku był 1. Pomysł, w 2000 piętnastym był 2. Pomysł w Ministerstwie Zdrowia, są nawet dokumenty. Natomiast my jesteśmy na etapie właściwie produkcji, czyli mamy w tej ustawie zabezpieczamy pieniądze, podstawę prawną, kwestie dotyczące RODO, to jest też coś, co wybrzmi na konferencji uzgodnieniowej, bo to są te najbardziej wrażliwe dane, ale nasza nowelizacja zakłada również likwidację krzyżowych niebieskich kart.
Naszym ambitnym celem jest sprawić, żeby niebieska karta jako procedura przestały być narzędziem używanym w procedurze rozwodowej, bo dzisiaj tak się dzieje. Myślę, że policja też najlepiej wie, a to powoduje, że niebieska karta sama w sobie dzisiaj no jest owiana bardzo złą sławą. Bardzo nie chcemy, żeby to było narzędzie rozwodowe. Bardzo chcemy, żeby to było narzędzie wsparcia, ochrony, interwencji I pomocy. I takim chcemy jakby przywrócić trochę procedurę do źródeł, związku z tym chcemy zlikwidować krzyżowe odwetowe niebieskie karty.
Każde kolejne zgłoszenie, o tym będziemy rozmawiać na konferencji uzgodnieniowej, będzie kolejnym zdarzeniem w danym środowisku domowym, rodzinnym. W ten sposób nie będzie licytacji, która strona drugiej stronie założyła więcej niebieskich kart, bo Państwo widzą po różnych bardzo medialnych sprawach także, że emocje budzi to, czy były w domu 3 niebieskie karty, czy 4, podczas kiedy I Państwo I fundacja I my wiemy, że to w żaden sposób nie oddaje obrazu tego, co się w tej rodzinie dzieje. Jest tam zapis, o który ja będę walczyć jak lwica, a który jest dzisiaj gorącym tematem, ponieważ te dzieci w systemie, które nam giną I które są w szarej strefie, to są dzieci, których nie mamy w systemie ochrony zdrowia, to wprowadzamy odważne, odważną korelację między świadczeniami rodzinnymi, a pozostawaniem dziecka pod opieką medyczną, czyli żeby pobierać świadczenia rodzinne, niepowszechne, nie 800 plus na razie, bo nie chcemy wysadzić w kosmos tego systemu. Chcemy, żeby dzieci, żeby rodzice, na razie jest propozycja 4 razy do roku, dostarczali zaświadczenie od lekarza. Wszystkie dzieci powinny być objęte, to jest moje zdanie, obowiązkową, obowiązkowymi wizytami patronażowymi I bilansami.
Nawet jeśli w tej ustawie, powiem szczerze, nie zostaną 4 wizyty tylko 2 I nie są to zawsze wizyty u lekarza. To może być wizyta na SOR-ze, to może być wizyta u dentysty, u ortodonty. Chcemy po prostu, żeby system przeciwdziałania przemocy domowej rzeczywiście przestał być reaktywny I ratował dzieci wcześniej. Dziecko zyskuje też reprezentanta w procedurze Niebieskie Karty po raz 1., bo jednak coraz więcej przypadków jest takich, w których oboje rodzice mogą być osobami, co do których zachodzi podejrzenie, że mogą stosować przemoc domową albo może to być sytuacja, w której osoba, która doświadcza przemocy domowej, czasem kobieta, także tą przemoc stosuje na przykład wobec dziecka. Z takich najważniejszych rzeczy pracownicy żłobków, klubików dziecięcych dostaną I dostali też uprawnienia do uruchomienia procedury Niebieskie Karty.
Usprawniamy obieg dokumentów, usprawniamy pracę, czyli te wszystkie techniczne przeszkody, które wynikają z nowelizacji z dwudziestego trzeciego roku, zostaną usprawnione. Co jeszcze? Udało nam się zabezpieczyć dodatkowe 56000000 złotych, z tego 44000000 złotych pójdą na specjalistyczne ośrodki wsparcia aż do 2000 trzydziestego roku niezależnie od tego, co wydarzy się w wyborach w przyszłym roku, specjalistyczne ośrodki wsparcia. Wszystkie ośrodki wsparcia będą miały dodatkowe fundusze na funkcjonowanie. Dziękuję bardzo.
Speaker 2
Dziękuję bardzo panie ministrze. Czy ktoś jeszcze z zaproszonych gości pragnie zabrać głos? Jeśli nie to.
Katarzyna Kotula
Bo jak pan senator mnie zapowiadał, to ja muszę jeszcze odpowiedzieć na jedną rzecz. Od miesięcy jesteśmy gotowi ze sprawozdaniem za rok 25.2024.. Od grudnia 2000 dwudziestego piątego roku czekamy na dane z Ministerstwa Sprawiedliwości. Sprawozdania są gotowe, więc gdyby Pan Senator chciał zapytać to ja uprzedzę, że po prostu ich nie mamy, ale sprawozdania szkieletowe są gotowe. Dostaniemy tylko z Ministerstwa Sprawiedliwości dane za rok 24.25.
Jesteśmy u Państwa ze sprawozdaniem. Dziękuję.
Speaker 3
No czyli ta silosowatość, której taki... Tą nazwę poznałem w Warszawie. Czy innym
jest pani
Joanna Repetwistowska
Joanna Repetwistowska, Biuro Rzecznika Praw Dziecka. Szanowny panie przewodniczący, szanowni państwo, szanowna pani minister. Chciałabym dopytać o kwestię, o której pani wspominała, czyli zmianę definicji osoby doznającej przemoc o dziecko, które jest świadkiem przemocy, ale bezpośrednio nie doświadcza tej przemocy. Czy mają Państwo dane albo takie informacje, czy rzeczywiście te niebieskie karty w takich przypadkach są prowadzone, uzupełniane I na ile powiedzmy tak ta zmiana przepisów przyjęła się w praktyce?
Katarzyna Kotula
Tak, oczywiście statystyki wskazują na wzrost, ale myślę, że też policja jest chyba dobrym adresatem tego pytania tylko po to, żebyśmy od praktyków usłyszeli, prawda, jak jak to działa I jak to jest stosowane. Natomiast według mnie jest to znacząca zmiana na razie na poziomie legislacyjnym, pewnie jeszcze mniej na poziomie szerokiej świadomości, choć na pewno na poziomie świadomości służb, ale myślę, że ona rzeczywiście jest komplementarna do tego, z czym my wychodzimy w nowelizacji, czyli właśnie z reprezentantem dziecka w procedurze Niebieskiej karty, tak, czyli że dziecko jest, no stajemy się, a bardzo bym chciała, żebyśmy się stali, dziecko centryczni w tym systemie, tak, bo często jednak przy okazji różnych ustaw I zmian dotyczących na przykład prawa rodzinnego mam wrażenie, że te dzieci gdzieś tam się, gdzieś tam się gubią, ale zaznaczę, że tak samo jak poświęcamy czas na to, żeby żeby dzieci były w centrum tej nowelizacji, to w przy Pełnomocniczce Rządu do spraw Równości powstaje, mamy bardzo ambitny plan I jest już gotowe, są dokumenty prawne, komplementarny zespół do spraw kobietobójstwa, czyli my chcemy analizować przypadki, które są klasycznym famicide, kobietobójstwem, których mamy w Polsce coraz więcej. Jest to moim zdaniem, znaczy oczywiście one są bardziej teraz medialne, natomiast chcemy, żeby zespół, który będzie pracował przy pełnomocnictwie zarządu do spraw równości, podobnie jak zespół mecenasa Grzegorza Wrony, zanalizował kilka ważnych przypadków.
Mamy 1. Raport Femicide in Poland dotyczący kobietobójstwa przygotowany przez Alicję Serafin I I też będziemy z takim zespołem właśnie pracować, żeby też no w szerokim zakresie to to to przeciwdziałanie przemocy domowej traktować, ale żeby wyjść poza I mówić też o przemocy ze względu na płeć.
Proszę bardzo.
Renata Szydzińska
Dziękuję bardzo, Renata Szredzińska, Fundacja Dajemy Dzieciom Siłę. Ja chciałam się tylko odnieść do tego wątku poruszonego przez panią ministrę powiązania świadczeń zdrowotnych ze świadczeniami rodzinnymi czy innymi świadczeniami. Bardzo popieramy ten kierunek jako fundacja. My prowadzimy cały czas takie analizy I co roku zbieramy statystyki, co 4. Dziecko do pierwszego roku nie ma odbywanych zalecanych bilansów, czyli jest zupełnie poza systemem zdrowia.
Jeśli nie chodzi do żłobka, no nie chodzi jeszcze siłą rzeczy do przedszkola, to jest praktycznie niewidzialne I jeżeli nie powiążemy jakoś tych systemów, to to są te dzieci, które będą nam ginęły najczęściej z radaru. Tego dzisiaj Pan doktor Wrona nie powiedział, ale gro przypadków, które analizuje zespół do spraw analizy śmierci dzieci, dotyczy dzieci poniżej trzeciego roku życia, a najczęściej dzieci poniżej pierwszego roku życia, czyli musimy w jakiś sposób załatać faktycznie tą dziurę niewidoczności tych maleńkich dzieci w systemie, czy akurat świadczenia rodzinne, no to też tu dyskutujemy z panią ministrą, natomiast jaki system powiązania tych dwóch systemów wydaje się tym krokiem, który wreszcie by nas zbliżył do profilaktyki, a nie tylko reaktywnego reagowania. Dziękuję.
Speaker 3
Myślałem, że w Chinach czy w Indiach nie wiedzą dokładnie ile mają dzieci, a tu w Polsce takie przypadki.
Katarzyna Kotula
No ale dlatego panie senatorze, bo proszę zwrócić uwagę na fakt, że Państwo na pewno znają historię pani Mirelli odnalezionej po dwudziestu siedmiu latach, więzionej w domu. Bardzo długo, byłam w Świętokowicach dwukrotnie, bo to tam pani Mirella została znaleziona I ona dzisiaj jest, przebywa I otrzymuje wsparcie ze Specjalistycznego Ośrodka Wsparcia, właśnie tego rządowego. Długa, bardzo skomplikowana praca służb, żeby panią Mirellę z tego domu wydobyć po prostu, natomiast nie jest to jedyny przypadek. 2 przypadki na Podkarpaciu, w których... I naprawdę w Świętokowicach byłam na spotkaniu, w którym okazało się, że gdzieś tam na przykład w województwie też odnaleziono dziecko, które miało 6 lat I okazało się, że nie było ani objęte opieką medyczną.
One po prostu są poza systemem, poza jakimkolwiek radarem. Jeżeli w tym domu będzie dochodziło do przemocy domowej, do jakichś zaniedbań, to my tych dzieci po prostu nigdy, nigdy nie odnajdziemy, bo nie ma żadnego haczyka w systemie, który by je tam umieszczał, więc to czego my naprawdę dzisiaj szukamy to jest to, powiedziała pani Renata Szrodzińska, jakiegoś haczyka, który pozwoli nam zidentyfikować, ile dzieci jest w danej rodzinie I gdzie te dzieci po prostu są.
Katarzyna Kotula
Pani Mirella? Pamiętam. Wydaje mi się, tak. Ona została zabrana ze szkoły w wieku czternastu chyba lat, dokładnie tak. Więc ona była w systemie do pewnego momentu, natomiast to, że zniknęła I potem, ale są dzieci, których nie ma.
I teraz jest taki stary raport NIK-u z 2000 czternastego roku, bo lepszego raportu później już nie ma na temat, chociażby wizyt patronażowych czy położnych. Dzisiaj są urodziny mojego dziecka dwudziestopięcioletnie, ja rodziłam bardzo dawno, ale panie senatorze nawet ja pamiętam wizyty patronażowe, w moim przypadku było ich 2, a jak się Państwo zastanowią w systemie jest około czterech. Natomiast do nich przeważnie nie dochodzi w sytuacji, w której na przykład rodzice nie otworzą drzwi. Ktoś zgłosi, ktoś nie zgłosi, ktoś nie podejmie interwencji I po prostu dzieje się potem tak, że nie ma wizyt patronażowych, a wiemy, że te wizyty patronażowe są też dla nas ważnym narzędziem do tego, żeby wejść do domu, zobaczyć, udzielić wsparcia, ale także się rozejrzeć, bo też to służy do tego, żeby potem policja wcześniej mogła identyfikować, czy jest ryzyko zagrożenia.
Speaker 3
Myślę, że tym bardziej dobry jest ten wniosek z poprzedniego punktu, abyśmy to posiedzenie odbyli. No mam nadzieję, że do stycznia 10:10 raport otrzymają, jeśli nie to my na pewno się zapytamy na tym posiedzeniu także, ale pani senator Sekuła zgłaszała się kilkakrotnie do głosu. Bardzo proszę pani senator.
Speaker 20
Częściowo pani poruszyła ten wątek o korelacji między systemem ochrony zdrowia a systemem pomocy społecznej, chociaż w zasadzie teraz już systemem w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, który dysponuje świadczeniami społecznymi. Czy istnieje taka możliwość pani ministro, żeby te 2 systemy się widziały? Niestety
Speaker 20
Ja przypominam sobie, że to było dosyć łatwe, co prawda dotyczyło to dzieci migranckich, ukraińskich, kiedy ten system zadziałał błyskawicznie I bardzo dobrze. Ja pamiętam czasy, kiedy to było jeszcze świadczenie 500 plus kiedy podjęliśmy działanie idące w kierunku monitorowania wykorzystania tego świadczenia w rodzinach, w których dzieci były zagrożone marginalizacją I mówiąc krótko eksmisjami. Podjęliśmy interwencję I pomimo kategorycznego sprzeciwu ośrodków pomocy społecznej, stworzyliśmy procedurę, w której rodzice musieli zadeklarować, że z tego świadczenia, były to sytuacje, w których nie było innego dochodu w rodzinie, tylko świadczenia pomocy społecznej. Z tego świadczenia był bezpośrednio regulowany czynsz za lokal mieszkalny. Odpuściliśmy im już spłacanie zadłużenia, ale jeżeli ta decyzja była podejmowana, zawieszaliśmy procedury eksmisyjne, więc myślę, że można stworzyć takie mechanizmy, w których ta rola państwa będzie mogła być zwiększona, bo prawnicy, z którymi wtedy współpracowałam, stworzyli taką ścieżkę, która otworzyła MOPS-om, GOPS-om I wszystkim innym ośrodkom pomocy społecznej taką możliwość.
Stworzyliśmy taki mechanizm powiązania tych spraw ze sobą, definiując to właśnie jako sytuację bezpośrednio zagrażającą dobru dziecka.
Katarzyna Kotula
Bardzo dziękuję pani Senator. Oczywiście wszystkie uwagi przyjmujemy. To rozwiązanie nasze w ustawie, w nowelizacji dotyczy właśnie nie powszechnego świadczenia 800 plus, tylko świadczeń rodzinnych, co oznacza, że no uczciwie muszę powiedzieć tylko najuboższe rodziny, właściwie można powiedzieć dotykamy tym systemem, ale to nadal jesteśmy w pełnej otwartości. Dzisiaj widzieliśmy się, ponieważ minister Nowakowska, Wiceministra Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej była na naszym porannym spotkaniu z Komitetem Grevio, więc jesteśmy umówione na rozmowę, żeby jakiś mechanizm rzeczywiście był I zadziałał, ponieważ ja rozumiem, że zmiany w Ministerstwie Rodziny właśnie wprowadzone doprowadziły do tego, że w ogóle nie będzie się trzeba ubiegać już co roku o 800 plus, no właściwie do osiemnastego roku życia będzie płynnie wpływało na konto. Coraz mniej jest tych mechanizmów kontroli.
Ja kiedyś sprawdzałam, jakie to były statystyki wstrzymywania tych świadczeń. No my musimy iść w drugim kierunku, czyli bardziej szczególnie małe dzieci, o czym mówiła pani Renata Szrodzińska, te najmniejsze dzieci właściwie, musimy znaleźć jakąś korelację z jakimś systemem, który będzie je identyfikował.
Katarzyna Kotula
Może za kilka lat, kiedy powstanie system śledzenia losów dziecka I będzie system właśnie cyfryzacji procedury Niebieskie Karty będzie to można jakoś połączyć. Dzisiaj niestety no jest to problematyczne, przez to jest jakaś szara strefa, w której rzeczywiście znajdują się te najmniejsze dzieci, najbardziej wrażliwe, najbardziej narażone na przemoc.
Tak, Pani Senator.
Speaker 20
To być może jest pytanie do wszystkich pań. Czy my mamy w ogóle jakieś informacje na temat porodów domowych I tych dzieci, które się nie pojawiają w żadnym systemie?
Katarzyna Kotula
Ja jestem umówiona na rozmowę z fundacją Rodzić po Ludzku, dlatego że jestem zwolenniczką tego, że jeżeli będziemy budować system przeciwdziałania przemocy domowej, to sytuacji, w której mamy w rodzinie kobietę w ciąży, to uważam, że moment 1. Identyfikacji czynników ryzyka to powinna być każda 1. Wizyta u ginekologa.
Jeszcze rok albo 2 lata temu rozmawiałam z ministrem do spraw równości Danii, który wcześniej sprawował funkcję Ministra Zdrowia. On mówił o tym, że Dania zdecydowała się na duże badania społeczne, które pokazały, że przy wizytach u ginekologa, przy wizytach wszystkich tych zdrowotnych, które odbywają się w ciąży wtedy, kiedy partner I partnerka razem pojawiają się na tych wizytach, wcześniej można zidentyfikować czynniki ryzyka I wcześniej można, może ten system zadziałać, więc tu też chcemy, żeby od momentu rzeczywiście ciąży poprzez prowadzenie ciąży po wszystko, co dzieje się wokół porodu, no bo przecież jest zagrożenia depresją poporodową. Nie wiem, czy Państwo śledzą Stany Zjednoczone, głośna sprawa Leon Sicklaham, która no zamordowała trójkę swoich dzieci, trzykrotnie była w depresji poporodowej. Bardzo skomplikowana historia, ale to pokazuje, że newralgiczne I wrażliwe momenty to jest ciąża, to jest poród, potem tworzy nam się dziura, bo tak jak powiedziałam, jeśli nie ma regularnych wizyt patronażowych, bo rodzina ich na przykład unika, no to właściwie to jest ten moment, w którym, w którym dzieci w systemie nam po prostu giną. Dziękuję.
Speaker 3
Dziękuję. Czy ktoś z Państwa jeszcze? Jeśli nie, to zamykam dyskusję nad tym punktem. Chciałem poinformować, że komisja zapoznała się ze sprawozdaniem z realizacji Krajowego Programu Przeciwdziałania Przemocy w rodzinie w roku 2000 dwudziestym trzecim za okres od dnia pierwszego stycznia do dnia trzydziestego pierwszego grudnia 2000 dwudziestego trzeciego roku. Jest to druk senacki numer 803.
No I myślimy, że następne sprawozdania szybciej się pojawią. Liczymy na Ministerstwo Sprawiedliwości, jeżeli zgodnie ze słowami pani minister tylko tego częściowego sprawozdania brakuje. Proszę państwa, zaplanowaliśmy sobie na na tą część posiedzenia 3 godziny, jest godzina 14. 8. Proponuję do godziny piętnastej ogłosić przerwę.
Ogłaszam przerwę do godziny piętnastej.