Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej (103.) - 03.11.2026 r.
Legend
Transcript markers
- text Sentence being played
- text Search result
- text Intervention cited by the link you opened
Click a sentence to play the video from that moment. Select text to quote it with the speaker, timestamp and link.
More options
Komisja Rodziny, Polityki Senioralnej i Społecznej Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Ewa Kaliszuk
Rok życia, W wielu kwestiach może sama o sobie stanowić I czasami dzieje się to na przykład z powodu wstydu, z powodu może chęci uniknięcia jakichś problemów, które mogą się nadarzyć. Po prostu szkoła nie ma tej wiedzy. W związku z tym też jeszcze tutaj pani przewodniczącej nie zdążyłam powiedzieć, bo to też była ostatnia osoba, którą tutaj dzisiaj doprosiliśmy, panią dyrektor Warmińsko-Mazurskiego Ośrodka Doskonalenia Nauczycieli z od nas z Olsztyna, żeby też jako ta osoba, która może wpływać na merytoryczne jakby propozycje doskonalenia nauczycieli, żeby też przesłuchała się tej dyskusji, bo może właśnie również takie wsparcie naszym nauczycielom w rozpoznawaniu symptomów osób, tak, które doświadczają bezdomności, moglibyśmy organizować. Cieszę się bardzo, że to spotkanie doszło do skutku. W międzyczasie mieliśmy wakacje, więc dlatego też spotykamy się dopiero teraz.
Niemniej jednak ja też tylko może jeszcze tu powiem, zanim pani przewodnicząca przyjmie prowadzenie, że my z dzisiejszego przebiegu spotkania będziemy mieli stenogram I na pewno Komisja przygotuje takie stanowisko w sprawie wniosków, które dzisiaj się pojawią I spostrzeżeń, postulatów, tak żeby to, co dzisiaj będziemy dyskutować, nie poszło sobie gdzieś tam w niepamięć, tylko żebyśmy mogli do poszczególnych też resortów, które
będą
Interesowane konkretnymi tematami czy też specyfiką swojego swojej pracy I zadań, żebyśmy mogli przekazać I oczekiwać potem pewnych dalszych rozwiązań. Także ja dziękuję bardzo I pani przewodniczącej za głos I mam nadzieję na owocną dyskusję.
Speaker 3
bez zwłoki przystępujemy do realizacji programu, bo czas krótki I poprosimy panią doktor habilitowaną, panią Renatę Szczepani, profesora Uniwersytetu Łódzkiego, a temat wystąpienia to granice bezdomności młodych dorosłych I diagnoza zjawiska. Prosimy panią profesor.
Renatę Szczepanik
Dziękuję, pani przewodnicząca. Pani senator, szanowni państwo. Ja troszeczkę zmieniłam tytuł, ale w sumie jest na temat. Nie bez powodu, I to zawsze powtarzam, że kiedy prezentuję zagadnienia dotyczące bezdomności młodzieży I młodych dorosłych, zawsze pojawia się to zdjęcie. Dla mnie jest to bardzo ważne zdjęcie, ponieważ ono pokazuje tak naprawdę to, że niektórych to zaskakuje.
I to pokazuje twarz młodzieży borykającej się z bezdomnością. Trochę jest tak, jak mówiła pani senator Kaliszuk, że oni są niewidoczni, niewidzialni przez to, że kierują, kierujemy się stereotypowym obrazem osoby borykającej się z bezdomnością. Natomiast tutaj taka osoba no co najmniej odbiega od tego stereotypowego wizerunku. A młodzież borykająca się z bezdomnością jest piękna, jest młodzieńcza, niczym nie wyróżnia się z tłumu często czy na pewno z grupy rówieśników I dlatego później nas to zaskakuje. I dlatego ona jest niewidoczna nie tylko dla nauczycieli, ale nawet czasem dla osób, które się profesjonalnie zajmują pomocą społeczną.
O, przeszło.
Renatę Szczepanik
O właśnie. A jeszcze. Nie, ale jednak było dobrze. My tak. Ja myślałam,
już nic nie o panu.
Renatę Szczepanik
Proszę państwa, 1. Co chciałabym podkreślić, to to, że zwykle kiedy mówimy o bezdomności młodzieży I młodych dorosłych, to zawsze, zawsze, właściwie niezwykle, zawsze mówimy w kontekście osób opuszczających domy dziecka. Czasem placówki socjalizacyjne czy resocjalizacyjne o wiele rzadziej. Generalnie w Polsce to, co mamy, jakie mamy rozwiązania, jakie mamy pomysły, jakie mamy projekty, cała nasza uwaga jest skupiona tylko I wyłącznie na młodzieży, która opuszcza placówki socjalizacyjne czy w ogóle instytucjonalne czy rodzinne formy pieczy. Sprowadzamy jak gdyby ten problem tylko I wyłącznie do tej grupy.
Natomiast chciałabym podkreślić, absolutnie nie jest to problem, na który narażone są wyłącznie osoby opuszczające domy dziecka. Kiedy przegląda się literaturę ogólnoświatową, również polskie badania, ale również doświadczenia fundacji, po 2. Tutaj też są reprezentatywne w tym przedmiocie, to ja dysponuję literaturą, piśmiennictwem I źródłami naukowymi, jeżeli kogoś interesowałoby te badania. Więc generalnie wskazuje się, że mniej więcej między 41 a 48 procent osób młodych, które borykają się z bezdomności, mają za sobą instytucjonalne doświadczenie opieki zastępczej. To nawet nie jest połowa.
Ciekawe już jest to, że mniej więcej co 3. Osoba ma za sobą doświadczenie instytucji psychiatrycznej, co najmniej leczenie ambulatoryjne I co 3. Mniej więcej zakłady poprawcze bądź karne. Nie w tę stronę. Kolejną, to od czego zaczęłam właściwie moje wystąpienie, bezdomność młodzieży nie jest wczesnym, a na pewno nie jest pierwszym etapem bezdomności.
A z taką tezą też można się spotkać w literaturze naukowej. Mówi się o tym, że jest to jak gdyby taki początek bezdomności. Nie. Ja w ogóle trochę ubolewam, że nie ma innego, lepszego słowa, którym moglibyśmy opisać problem, o którym mówimy. Kiedy używamy bowiem słowa bezdomność, to tak jak już mówiłam na początku, od razu nam się wyświetla określony obrazek I problem osoby I kompletnie nie kojarzymy czy nie wiążemy tego z młodą osobą.
Bo gdzieś tam myślimy sobie, no jest młody, niech idzie do roboty, niech się ogarnie, prawda? Nie, nie, to tak nie działa, ponieważ bezdomność młodzieży to multiplikacja kryzysów. Ponieważ bezdomność młodzieży to brak bezpiecznego miejsca do życia w sytuacji potrzeby pokonywania tych kryzysów. Żeby pokonać kryzys, trzeba mieć bezpieczne miejsce do życia I trzeba mieć wsparcie, zwłaszcza jak się jest młodym człowiekiem. Więc czym jest ta bezdomność młodzieży?
Przede wszystkim, proszę państwa, bezdomność młodzieży to osamotnienie wielokryzysowości. Kiedy obserwujemy młodzież borykającą się z bezdomnością, to zasadniczym problemem, co ja rozumiem przez osamotnienie? Brak bliskości z dorosłym znaczącym. Brak osoby, z której można się poradzić. Brak osoby, która przysłowiowo potrząśnie, ale w sensie pozytywnym.
Brak osoby, która wesprze. Brak osoby, która jest. No więc kiedy mówimy o bezdomności młodzieży, to mówimy o pewnym zahamowanym rozwoju z powodu braku bezpiecznych warunków do życia. To mówimy o przerwanej edukacji. Zdecydowana większość nie ma warunków, żeby kontynuować edukację.
Przede wszystkim mówimy o zwielokrotnionej stygmie. Co to znaczy zwielokrotniona stygma? To nie chodzi o to, że się jest dzieckiem na przykład z domu dziecka, ale to jest... Polega na tym, że się jest dzieckiem z domu dziecka. Mało tego, pochodzi się jeszcze z rodziny, z problemem przemocy albo pochodzi się, albo boryka się z porzuceniem, bo mama na przykład wystawiła walizki w dniu osiemnastych urodzin za drzwi, racz sobie, jesteś dorosły, ja w twoim wieku, to wow.
I do tego jeszcze borykam się na przykład z neuroróżnorodnością, borykam się z jakimiś problemami, zaburzeniami, zaburzeniami zdrowia psychicznego. No właśnie. Zaburzenia zdrowia psychicznego, uzależnienia, niepełnosprawności, konflikty z prawem to są najczęstsze, ale nie jedyne problemy, z którymi boryka się młodzież, o której mówimy, że jest bezdomna. To jest ten taki zmultiplikowany kryzys. To nie jest pojedynczy problem.
Najczęściej jest to taki wielowarstwowy. To jest taka sytuacja jak, nie wiem, z cebulą, prawda, gdzie próbujemy zapobiec jakiemuś zjawisku albo rozwiązać 1 problem, a pod nim kryje się kolejny, kolejny I kolejny. Kolejno jeszcze pamiętajmy, że mamy specyfikę tej grupy polegającą na tym, że jest to po prostu młody człowiek. Młody człowiek inaczej myśli o śmierci umierani, umieraniu. Młody człowiek inaczej myśli o przyszłości, jak myśli mam czas, spoko, mam czas, prawda?
Mało tego, młodzież ma inne potrzeby, które też wynikają z takiego normatywnego rozwoju. I teraz wyobraźmy sobie taką młodzież, która trafia na przykład do noclegowni, gdzie są już ludzie, którzy po prostu chcą odpocząć, którzy są zmęczeni, chorzy, a młody człowiek ma potrzebę po prostu życia, bycia. Kolejno, proszę państwa, młodzież podlega presji bycia dorosłym I radzenia sobie z powodu pełnoletności. I to słyszy non stop osiemnastolatek, dziewiętnasto, dwudziesto, dwudziestojedenlatek. Przełóżmy to na perspektywę naszych dorastających dzieci, prawda.
Mamy osiemnastolatka, który właśnie nie wiem, której klasie jest liceum trzeciej, kończy liceum I mówimy radź sobie, prawda. Jesteś, masz 18 lat, masz dowód, to zobowiązuje. I w końcu to, o czym mówiłam na początku I chyba tym zakończę, deficyt bliskości ze znaczącym dorosłym. Co to oznacza I dlaczego to jest takie ważne? Ponieważ w to się wpisuje to osamotnienie, ponieważ w to się też wpisuje to, o czym mówiła pani senator Kaliszuk, czyli to, że dorośli nie zauważają problemu.
No kto ma zauważyć, jeżeli nie ma znaczącego dorosłego? Jeżeli nie ma kogoś, na kim można się wesprzeć, oprzeć I komuś komu można zaufać. A młodzież, wrócę do pierwszego slajdu na zakończenie, jeżeli będę potrafiła, Agnieszka. Dziękuję. A młodzież z problemem bezdomności to jest ta młodzież.
To jest młodzież niewidzialna. To jest młodzież, która spędza noc w klubach nocnych. To jest młodzież, która w cudzysłowie przekima się na kanapie u znajomego. No to jaka ona jest bezdomna, prawda? Dlatego jej nie widzimy.
Natomiast jeszcze raz, jest to osamotnienie, jest to sytuacja, która wymaga kompleksowej pomocy, kompleksowego wsparcia, a nie tylko przysłowiowego dachu nad głową. Dziękuję bardzo.
Speaker 3
Bardzo dziękuję za interes, bardzo ważne wystąpienie takie prawie po tym, to takie wprowadzające nas w ten, w ten właśnie taki tragiczny świat. I proszę teraz panią Agnieszkę Sikorę, prezesa Fundacji Po 2. Z wystąpieniem metoda po 2. Poszukiwanie rozwiązań problemu bezdomności młodych. Proszę bardzo, pani.
Agnieszka Sikora
Dzień dobry państwu, szanowna pani przewodnicząca, szanowna pani senator. Ja bardzo serdecznie dziękuję za to, że zdecydowaliście się państwo podjąć dziś ten temat bezdomności młodzieży I młodych dorosłych. To jest taki kolejny kawałek, który w ciągu mojej, powiedzmy, piętnastoletniej kariery, jeśli to
można
Agnieszka Sikora
Nazwać karierą, ciężkiej pracy. No daje nadzieję na to, że jednak zbudujemy w Polsce system I rozwiązania, które będą odpowiedzią na potrzeby młodych ludzi. Na potrzeby młodych ludzi, którzy są pozbawieni dachu nad głową I nie boję się tego powiedzieć z naszej winy. Z winy dorosłych, naszych zaniedbań, naszej nieudolności, systemu, który tworzymy, który nie jest doskonały, który czasem nie widzi człowieka, albo patrzy na tego człowieka, nie w taki sposób, jak powinien. Nie widzi w nim jednostki, nie widzi cierpiącego dziecka, nie słyszy wołania o pomoc, kiedy to dziecko doświadcza przemocy.
Więc mam nadzieję, że to dzisiejsze posiedzenie przybliży nas w kierunku rozwiązań, które są bardzo ważne, bo nam potrzebni są w Polsce młodzi ludzie. Młodzi ludzie, którzy są odpowiedzialni, którzy są samodzielni, którzy są odważni, którzy są piękni I którzy będą budować tę naszą Polskę. Szanowni państwo, postaram się krótko kilka słów o fundacji Po 2.. Kiedy założyłam tę organizację w 2000 jedenastym roku, ja nie wiedziałam, że będę zajmować się problemem bezdomności ludzi młodych. Nasza organizacja miała zająć się pracą z młodzieżą opuszczającą placówki resocjalizacyjne.
Ja nie wiedziałam, przez wiele lat byłam dziennikarką. Ja nie wiedziałam, że dzieci opuszczające system, który dzieciom pomaga, trafiają do bezdomności. Ja sobie wyobrażałam, że dziecko, które opuszcza taki system, to jest dziecko no najlepszej jakości, obudowane specjalistami, pomocą pedagogów, psychologów, że ono będzie sobie wspaniale radziło. Spotkałam dzieci, które opuszczają zakłady poprawcze, młodzieżowe ośrodki wychowawcze I nie mają dokąd pójść, które nie mają nic, które mają tylko to środowisko I ten dom, który spowodował to, że one trafiły do tej placówki. Ale potem bardzo szybko zobaczyłam, że ta bezdomność, ta pustka dotyka również młodych ludzi opuszczających pieczę zastępczą.
Ja się znów bardzo zdziwiłam.
Jak to?
Agnieszka Sikora
To my zajmujemy się w Polsce dzieckiem. Dzieckiem, które nie ma matki, która je kocha, bo przecież, umówmy się, w domach dziecka my nie mamy dzieci, który, które są sierotami, tylko dzieci, które nie mają dobrych domów. I my się zajmujemy tymi dziećmi I wypuszczamy je do bezdomności.
Mi się nie chciało wierzyć. I do dziś nie chce mi się w to wierzyć. I nie chciało mi się też wierzyć w to, że my mamy w Polsce taką ciszę chyba I nie widzimy dziecka, które doświadcza przemocy, które woła o pomoc, nie wierzymy mu I nie zabieramy go do tej pieczy zastępczej. Niedoskonałej, ale jednak. Ta grupa młodych ludzi też doświadcza bezdomności.
Więc ja się tym wszystkim bardzo zdziwiłam, ale postanowiłam, że nasza organizacja pójdzie za potrzebami tych młodych ludzi, bo to jest ważne. Naszą pracę zaczynaliśmy z młodzieżą, która jest etykietyzowana takim określeniem jak zdemoralizowana, tak, bo ma jakieś konflikty z prawem, bo jest uzależniona. W tej chwili my nadal pracujemy z młodzieżą, która ma konflikty z prawem, która jest uzależniona dziś już od naprawdę bardzo takich hardkorowych substancji, które bardzo szybko powodują to uzależnienie, ale my pracujemy z młodzieżą, która jest chora, drodzy państwo. My pracujemy z młodzieżą, która bardzo często nam mówi, ja nie chcę żyć, bo życie jest bez sensu. My pracujemy z młodzieżą, która doświadcza wszelkiego rodzaju zaburzeń zdrowia psychicznego, która doświadcza niepełnosprawności, bardzo często intelektualnej I my nie mamy dla tej młodzieży rozwiązań.
Nie mamy. Naszą pracę z młodymi ludźmi zaczynaliśmy, tworząc system mieszkaniowy. Bo mieszkanie to jest takie godne rozwiązanie, prawda? Człowiek powinien mieć mieszkanie, ale profesor Szczepaniuk przede mną mówiła o tym, że bezdomność to jest przede wszystkim samotność. Drodzy państwo, samotność o wiele bardziej, o wiele bardziej samotność niż brak dachu nad głową.
Uzyskanie mieszkania dla osiemnastolatka, który potrzebuje czego? Drugiego człowieka. Relacji. Kogoś, kto, kogoś, kto go widzi, kto go będzie no nawet nie tyle lubił, ale w jakimś sensie kochał. To jest dla niego o wiele ważniejsze niż te 4 kąty.
My zaczynaliśmy od tworzenia rozwiązań mieszkaniowych I nadal bardzo głęboko wierzymy w to, że rozwiązania mieszkaniowe to jest to, czego potrzebuje człowiek, bo to jest takie rozwiązanie docelowe. Ale przekonaliśmy przez wiele lat, prowadząc mieszkania treningowe dla młodych, że oni potrzebują domu, czegoś, co będzie, zanim oni trafią do tego mieszkania. Takiego miejsca, które da te relacje I które ukoi tę samotność. I teraz ja nie umiem przełączyć. Patrzę, ale numer.
Jest, jest, już, dobrze, już. Bardzo krótko, bo te liczby zakładam, państwo znają, ale one są dość istotne, pomimo iż w żaden sposób nasze statystyki dotyczące liczby młodych ludzi doświadczających bezdomności tej grupy 18, 25 lat nie oddają rzeczywistej skali problemu. Jestem o tym przekonana. Zresztą ministerstwo, które prowadzi te badania, też wie, że metodologia no nie do końca jest dopracowana. O tym rozmawiamy, żeby żeby mieć te dane bardziej precyzyjne.
Ale zwróćcie państwo uwagę, że w 2000 dwudziestym czwartym roku policzyliśmy w ramach tej, tego ogólnopolskiego liczenia osób bezdomnych 784 osoby w wieku 18, 25 lat, a w tym roku, na początku roku to już 1232 osoby. Ten wzrost jest znaczący, tak, to nie jest symboliczna cyfra. Mnie ostatnio bardzo poruszyło też, mieliśmy taką konferencję, na której przedstawiono nam dane z warszawskich noclegowni. Drodzy państwo, noclegownia, gdyby ktoś nie wiedział, to jest takie miejsce, w którym można być tylko w nocy. Rano trzeba wstać, wyjść, nie można tam być dalej.
I tam trafia osiemnastolatek. U nas mieszka chłopak, który miał 18 lat, kiedy trafił do warszawskiej noclegowni razem ze swoim ojcem, bo nie poradzili sobie, tam została dokonana eksmisja. Chłopak był już pełnoletni, jest w czwartej klasie technikum. Uczy się. Trafił do noclegowni, w której można być tylko nocą, gdzie on ma odrobić lekcje.
Gdzie on ma się uczyć. Jak on ma godnie pójść do szkoły I rozmawiać z rówieśnikami. Czy to jest w ogóle możliwe? On jest teraz u nas, jest już w mieszkaniu, ale celowo o tym mówię. W 2000 dwudziestym piątym przez cały rok 99 młodych osób trafiło do warszawskich noclegowni.
W tym roku do dwudziestego października już 145. 145. Wyobraźmy sobie, że wśród tych młodych ludzi jest taki nasz Kacper. Albo chłopak, który choruje na schizofrenię I nie ma leków, bo nikt tam o to nie zadba, bo to nie jest rola noclegowni, żeby dbać o to, czy ktoś bierze leki, czy był u lekarza psychiatry, czy chodzi na terapię, czy utrzymuje trzeźwość, czy myśli o aktywizacji zawodowej. I to, proszę państwa, nie jest tak, że jakąś dramatyczną rzeczywistość państwu przedstawiam.
Ja państwu przedstawiam rzeczywistość, którą poznaję z bólem serca. Naprawdę, ja też mam syna, który ma 20 lat. I która jest częścią naszej polskiej rzeczywistości. W tym roku z pomocy naszej organizacji skorzystało już 256 osób, a my miejsc dla nich mamy 30. Dobrze mówię?
30 parę, bo jeszcze teraz 6 miejsc w domu dla młodych mam. No I co? Tu się nie będę zatrzymywała przy tym slajdzie, bowiem też będziemy mieli okazję, żeby porozmawiać, akurat mamy dzisiaj tutaj reprezentację kobiet, dziewczyn naszych z fundacji. Po 2., które podzielą się swoimi historiami I myślę, że będzie to bardziej namacalne niż te cytaty, ale ten slajd państwu zostawiam. Na nim są historie bardzo różne.
Tu jest I historia z pieczy zastępczej, I historia, w której ktoś, rodzic wystawia dziecku walizki, bo jest zbędnym balastem, bo nie spełnia oczekiwań. Historia dziecka, które opuszcza też placówkę resocjalizacyjną. Proszę państwa, krótko, jakie mamy w Polsce rozwiązania. My na początku tego roku wystosowaliśmy kilka takich zapytań do różnych miejsc w Polsce, by tą Katowice, nie wiem, Rzeszów, Lublin, ale też do małych miejscowości, pytając bardzo prosto, jaką macie państwo ofertę u siebie na terenie dla osiemnastolatka, który doświadcza bezdomności? Proste pytanie.
Co możecie zrobić, jak możecie mu pomóc? Dostaliśmy takie odpowiedzi, jaki jest nasz system. Ogrzewalnie mamy
Może się zgłosić do takiego punktu, w którym można być w ciągu dnia I zjeść zupę. Mamy noclegownię albo czasem nawet nie mamy noclegowni, bo noclegownia jest gdzieś tam w jakiejś innej miejscowości. Mamy schronisko, ale to też państwo senatorowie, nie wiem, czy czy czy wiedzą, ale to nie jest tak, że do schroniska ja pukam do drzwi, otwierają się drzwi, jestem przyjęty, tylko ja muszę mieć wydaną decyzję administracyjną. Więc teraz sobie wyobraźmy osiemnastolatka, który tak sobie ładnie planuje tą pomoc dla siebie, że idzie, kontaktuje się z ośrodkiem pomocy społecznej, czeka na wywiad, prawda, I I to wszystko organizuje po to, by trafić do schroniska. Mamy ośrodki interwencji kryzysowej I owszem, mamy również mieszkania.
Są mieszkania, one się pojawiają, ale to jest system bardzo jeszcze raczkujący I raczej nazwałabym go systemem dla wybranych niż jakby systemem rozwiązującym w sposób rzeczywisty problem, problem bezdomności, ale te wszystkie rozwiązania, o których państwu mówię, to są rozwiązania, które są dla wszystkich osób dorosłych, czyli również dla osiemnastoletniego Kacpra, który chodzi do czwartej klasy technikum. To nie są rozwiązania, które widzą młodzież jako osobną grupę. A to jest bardzo ważne, żebyśmy tych młodych ludzi zobaczyli jako osobną grupę, dlatego że oni potrzebują trochę czegoś innego. Oni potrzebują tego, o czym też mówiła pani profesor, nie będę się powtarzać, ale I tej relacji, I tego potrząśnięcia, I tego drogowskazu. Każdy z nas potrzebuje rodzica, nawet wtedy, kiedy jesteśmy już dorośli.
Ten rodzic jest ważny, nie? A jak ktoś go nie miał przez całe życie, to chociaż dobrze byłoby, gdyby on pojawił się wtedy, kiedy on ma 18 czy 19 lat, bo może się czegoś nauczy. I my, drodzy państwo, mamy ogromną szansę na to, żeby tych młodych ludzi naprawdę ratować. Mamy jeszcze system, który w Polsce się tworzy, zmieniamy ustawę o pieczy zastępczej, mamy tutaj poprawiać tę rzeczywistość młodzieży opuszczającej pieczę zastępczą. System, który wspiera usamodzielnianych się wychowanków pieczy zastępczej, ale drodzy państwo, nie czarujmy się, ten system jest bardzo słabiutki.
Jeżeli są 3 miejsca w Konstancinie Jeziernej dla usamodzielniających się wychowanek pieczy zastępczej I dziewczyna opuszcza pieczę zastępczą I dzwoni, czy mogłaby dostać się do mieszkania dla wychowanek opuszczających pieczę zastępczą, tak za rok. To gdzie ona ma być przez ten rok, to ja państwu powiem gdzie, w noclegowni, a potem ona się postarać o to, żeby trafić do schroniska. Uratujemy tę dziewczynę? Pokażemy jej, że Polska to jest piękny kraj? Że to jest dobrze?
Że ona nas obchodzi, co my jej pokażemy? Czego my jej nauczymy? Ja wam powiem, czego my jej nauczymy. Brać narkotyki I ją nauczymy. Kraść I ją nauczymy.
Może będzie zarabiać w inny sposób, który nie jest dla niej ani dobry, ani bezpieczny, ani fajny. Więc czy my rzeczywiście mamy pomoc dla młodych ludzi w Polsce? I ja już naprawdę staram się kończyć, bo chyba... Dużo mówię, nie, nie tak bardzo długo, ale to jest ważne. To jest ważne.
Proszę państwa, konkrety trochę podsumowując to, powiedziałam. Młodzieży bezdomnej w Polsce mamy coraz więcej. Dla nas w fundacji po 2. To jest już norma, że dzwoni do nas szpital psychiatryczny, zatroskany lekarz, pracownik socjalny szpitala psychiatrycznego, który mówi, mam pacjenta, mogę go wypisać, ale gdzie ja mam go wypisać? Nie mam dokąd.
I do nas przyjeżdżają dzieci z Gliwic, z Tarnobrzegu, z Białegostoku, dzieci ze szpitala psychiatrycznego, które bardzo często, młodzi dorośli, no potrzebują też dalszego wsparcia w zdrowiu, bo ktoś ich musi nauczyć, jak mają się zaprzyjaźnić ze swoją chorobą, ze swoim zaburzeniem, jak mają je okiełznać, potrzebują terapii, potrzebują wsparcia. Tych młodych ludzi jest naprawdę co raz więcej. Mówiłam o tym, ale jeszcze raz to podkreślę, bo to jest naprawdę szalenie ważne, bo ja bardzo często w różnych miejscach słyszę, że przecież tworzymy system wspierający młodzież bezdomną, bo robimy system dla wychowanków pieczy zastępczej. Nie, proszę państwa, system dla pieczy zastępczej to jest 1 rzecz. My mamy bezdomną młodzież, piecza zastępcza nie rozwiązuje tematu.
Z innej strony na to patrząc, to jest bardzo przykre, że my o wychowankach pieczy zastępczej usamodzielnianych myślimy w kategorii młodzieży zagrożonej bezdomnością. Bo trzeba sobie zadać pytanie, no to jaką my tworzymy pieczę, skoro ci młodzi ludzie dostali opiekę, dostali wychowanie, specjalistów dostali I nie mogą wziąć kredytu na mieszkanie, bo mój syn musi. Bo ja miałam obowiązek go wychować. Bo ja miałam obowiązek go przygotować do życia. To dlaczego my jako państwo, tworząc system pieczy zastępczej, nie przygotowujemy tych młodych ludzi do życia I myślimy o nich w kategorii zagrożonych bezdomnością.
My mamy też nieudolne I niewydolne rodziny. My mamy też niewydolny system resocjalizacji nieletnich. Mamy wiele do zrobienia I ta bezdomność ma naprawdę szeroki wymiar. Mówiłam o tym, coraz więcej młodych, doświadczających problemów zdrowia psychicznego. Ale to, co jest szalenie ważne I na co bardzo bym chciała zwrócić uwagę, to tak długo jak my w Polsce będziemy myśleć o tym, że pomoc społeczna I wspieranie ludzi, którzy są w trudnej sytuacji, to jest jałmużna, to jest jakieś takie, wiecie, zabezpieczenie spraw podstawowych, a nie będziemy myśleć o tym, że to jest inwestycja w przyszłość, w zdrowie, w trzeźwość, w przyzwoitość, w uczciwość, w pracowitość, w dobre rzeczy.
Bo w tych ludziach korzystających z pomocy społecznej, w tych młodych ludziach, z którymi ja pracuję od piętnastu lat, jest bardzo wiele dobra. Oni są wspaniali, Oni są cudowni. Tylko oni potrzebują pomocy I zauważenia. I potrzebują rozwiązań, które będą ich traktować jak inwestycje. Praca z młodzieżą doświadczającą bezdomności to nie jest profilaktyka.
Profilaktyka, drodzy państwo, to jest dobra szkoła. To jest dobra piecza zastępcza. To jest dobry system resocjalizacji nieletnich. To jest dostępność do terapii. To jest dostępność do pomocy psychologicznej.
To jest wspieranie rodziny, która przeżywa kryzys. To jest profilaktyka. Praca z bezdomną młodzieżą to jest już interwencja. To jest wynik tego wszystkiego, czego nie robimy, co nam nie wychodzi. Nie powiem, że to jest łatwe, to jest bardzo trudne, ale powinniśmy o to zadbać lepiej, bo nie odkryłam Ameryki, mówiąc, że przecież my mamy coraz więcej wyzwań, jeśli chodzi o naszą młodzież.
Kończę, ostatni slajd, drodzy państwo. Bezdomność nie może zaczynać się w wieku osiemnastu lat. Zakładam, że na tej sali nie ma ani jednej osoby, która nie zgodziłaby się z tym stwierdzeniem. Nasza organizacja zbiera w tej chwili pety, podpisy pod petycją. Pani minister, petycja trafi do Ministerstwa Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej, w której prosimy o to, aby abyśmy, pani wie, co prosimy, doskonale pani wie, aby w Polsce zaczęły powstawać rozwiązania, które są naprawdę dla tych młodych ludzi, które nie są rozwiązaniami wymyślonymi gdzieś nie w oparciu o doświadczenia.
Ja chcę podkreślić, jeśli chodzi o pracę z młodzieżą w sytuacji bezdomności, fundacja po 2., może to będzie nieskromne, ale to jest fakt, ma największe doświadczenie. Bardzo prosimy o te rozwiązania. W tej chwili mamy ponad 15000 podpisów. To nie jest dużo, ale obiecuję, że będzie więcej, bo my się nie zatrzymamy. Będzie tak dużo, żebyśmy w końcu do tego doprowadzili, bo to jest moja życiowa misja I będę miała totalnej porażki, jeśli tego nie zrobię.
Chociaż moja młodzież daje mi bardzo dużo satysfakcji, czasem skutku, ale satysfakcji jednak. Drodzy państwo, potrzebne są domy dla młodzieży. Miejsca, w których oni nie będą się czuli samotni, w których dostaną holistyczne wsparcie I dostęp do specjalistów, asystenturę psychologa, pomoc lekarza psychiatry, możliwość kształcenia się, nabywania umiejętności, robienia prawa jazdy, wiecie, takich rzeczy, które my kupujemy I fundujemy naszym dzieciom. Oni muszą na to wszystko zarobić sami. I oczywiście to się da, ale jak się nie ma tego zaplecza I I jakiejś bazy, to jest to bardzo trudne.
Bardzo o to apelujemy, bardzo o to proszę w imieniu młodych ludzi, którzy dzisiaj też o tym wszystkim powiedzą. Jeszcze raz serdecznie dziękuję, że miałam możliwość powiedzenia tego wszystkiego. To jest ważne. Bardzo na państwa liczę. Dziękuję pięknie.
Dziękuję bardzo. To my bardzo dziękujemy, że są tacy ludzie jak pan,
Speaker 3
Inni, którzy właśnie zajmują się tym, widzą to I wierzą jeszcze I mają nadzieję, to jest ważne, że żyją nadzieją, że można coś zrobić, poprawić I wyprowadzić to na światło, a nie w ciemności. Także bardzo, bardzo dziękuję pani. A teraz poprosimy pana dyrektora Ośrodka Rozwoju, Ośrodka Rozwoju Edukacji, pana Mariusza z tematem zagrożenie bezdomnością osób opuszczających młodzieżowe ośrodki wychowawcze. Proszę, panie dyrektorze.
Speaker 10
Szanowna pani marszałkini, szanowna pani przewodnicząca, panie I panowie senatorzy. Zanim przedstawię wyniki raportu, publikacji mojej koleżanki, pracowniczki Ośrodka Rozwoju Edukacji, pani Izabeli Kaczyńskiej, chciałbym się jeszcze, tego nie planowałem, podzielić osobistą refleksją, ponieważ z systemem edukacji jestem związany od dwudziestu ośmiu lat. 25 lat, mówiąc kolokwialnie, przy tablicy. Jako nauczyciel wszystkich etapów edukacyjnych, poza wychowaniem przedszkolnym I edukacji wczesnoszkolnej. Jako nauczyciel, ale także jako dyrektor szkoły.
Młodzież I dzieci, bo trzeba powiedzieć, że to są także dzieci, zagrożona kryzysem bezdomności. Jest to strefa cienia w polskiej, w polskim systemie edukacji. To jest to, o czym mówiła zarówno pani profesor, jak I pani prezes. Pewien stereotyp, który funkcjonuje w środowisku edukacyjnym, także wśród moich kolegów I koleżanek nauczycieli I nauczycielek, że osoba zagrożona kryzysem bezdomności musi być albo uzależniona, albo zewnętrzne przejawy muszą wskazywać na to, że jest pozbawiona domu. Pani profesor powiedziała o tym, a pani prezes to uzupełniła, że tak nie jest, że to jest stereotyp.
Speaker 9
Ja byłem dyrektorem renomowanego liceum. I bardzo często moi uczniowie ostatnich klas mieli wystawiane przez to, że byli niepokorni. To jest wpisane w psychologię rozwojową młodego człowieka. Mieli wystawiane walizki na zewnątrz. I wtedy zaczynał się problem, bo psycholog szkolny, pedagog szkolny, dyrektor, wychowawca, który jest uważny, często nie wiedział, co z tym dzieckiem zrobić, żeby dalej go nie stygmatyzować.
Speaker 11
Dla tego młodego człowieka jest to często ogromne wyzwanie. Problem zagrożenia kryzysem bezdomności młodych ludzi wymaga analizy, która daleko będzie wykraczać poza rozpoznanie ich sytuacji bytowej. Po... Także I ich funkcjonowania I w placówkach systemu oświaty, ale także po ich opuszczeniu. To, o czym powiedziała pani prezes, dla mnie także jako dla praktyka jest bardzo ważne, bo mamy wrażenie, że młody człowiek, który funkcjonuje w miarę uporządkowanym świecie, gdzie przez tyle lat edukacji mówi się o wartościach, o kształceniu kompetencji, postaw, który jest rzekomo zaopiekowany przez instytucje do tego przeznaczone, trafia do rzeczywistości, która nie jest znana ani jemu, ani jemu najbliższemu otoczeniu.
Mówimy o poczuciu samotności w tej, w tej sytuacji. Wtedy ten młody człowiek musi sobie, mówiąc kolokwialnie, samodzielnie organizować podstawowe obszary swojego życia. Często obejmuje to różne sfery, o czym powiedziały moje przedmówczenia. Przejdę teraz do wyników raportu. Nie przygotowałem prezentacji, może to dobrze, bo bym sobie na pewno jako humanista z nią nie poradził.
Speaker 12
Jak moje przedmówczynie sobie nie radziły, to ja jeszcze bardziej. Natomiast, Jan Gilja bym sobie nie poradził jako humanista. Natomiast ja tę prezentację kończyłem dzisiaj w nocy, bo poza raportem, który przed przygotował Ośrodek Rozwoju Edukacji w osobie mojej mojej współpracowniczki I koleżanki. Dotarłem także do wyników badań najwyższej izby kontroli. I chcę zwrócić uwagę na to, że obydwa opracowania zwracają uwagę na złożoność sytuacji młodych ludzi, którzy opuszczają młodzieżowe ośrodki wychowawcze, bo na tym obszarze się tylko teraz skoncentruje oraz które pokazują czynniki, które mogą zwiększać podatność tych młodych ludzi na kryzys bezdomności.
Speaker 8
I oczywiście są tu te, które padły już wcześniej. Jest to poczucie samotności czy osamotnienia. To wskazują obydwa źródła, na które się będę powoływał. Brak bezpiecznego miejsca pobytu. Trudności w funkcjonowaniu rodziny I wcale nie muszą być to, mówiąc językiem kolokwialnym, rodziny dysfunkcyjne.
Ograniczone zasoby ekonomiczne młodego człowieka, niekoniecznie domu rodzinnego. To są także młodzi ludzie w kryzysie zdrowia psychicznego. To są młodzi zagrożeni, bądź też już zagrożeni uzależnieniem, bądź też uzależnieni. To są osoby, które zmagają się także z problemami z chorobami natury somatycznej. I z naukowego I moteorologicznego punktu widzenia istotne jest to, co my możemy z tym zrobić.
Obydwa źródła wskazują na, na różne rozwiązania. Na, Na pewno na samym wstępie wyraźnie należy zaznaczyć, że zagrożenie kryzysem bez nowości ma charakter wieloczynnikowy, o czym także powiedziały moje przedmówczynie, nie będę się na tym koncentrował. Nie można go sprowadzać do skuteczności bądź braku skuteczności pracowników systemu oświaty, nauczycielek, nauczycieli, wychowawców, specjalistów czy wychowawców w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych. Można natomiast analizować to, w jakim stopniu odpowiednio zostało, odpowiednio zostały zaprojektowane oddziaływania wychowawcze I edukacyjne, które ograniczają podatność młodego człowieka, w tym także wychowanka, absolwenta młodzieżowego, Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego, dla wykluczenia oraz zwiększają jego zdolność do radzenia sobie z trudnościami, które pojawiają się w szeroko pojętym dorosłym życiu. Analiza, która jest wynikiem kontroli najwyższej izby kontroli, ma znaczący tytuł.
Podopieczni młodzieżowych ośrodków wychowawczych są nieprzygotowani do samodzielnego życia. I nie mówimy tutaj o, tylko o zagrożeniu kryzysem bezdomności. Są to wyniki kontroli w raporcie opracowane w 2000 dwudziestym drugim roku. Z ustaleń NIK-u wynika, że 40, 54 koma 4 procent badanych kontynuuje naukę, 51 procent podejmuje, mówimy o, o mowach cały czas, podejmuje pracę, natomiast 23 procent wchodzi w konflikt z prawem po opuszczeniu murów młodzieżowych od siatkówów wychowawczych. Wyniki te wymagają oczywiście interpretacji z uwzględnieniem ograniczeń badania, czy adresatów grupy badawczej, czy, czy rozmiaru badania, ale stanowią ważny punkt wyjścia do refleksji nad trwałość, nad trwałością efektów oddziaływań wychowawczych w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych.
Szczególny ten sący jest fakt, że kontynuowanie edukacji, podejmowanie zatrudnienia nie mają wyłącznie wymiaru indywidualnego czy zawodowego. Są również istotnymi elementami społecznej integracji. Bo ten, kto ma zapewnione miejsce pracy, ma bardzo często, być może, to nie jest pole dzisiejszej dyskusji, wystarczające bądź niewystarczające, ale jakieś środki ekonomiczne do do przetrwania. Stabilna ścieżka edukacyjna sprzyja budowaniu poczucia sprawczości, wzmacnia kompetencje poznawcze, wzmacnia to, o czym dzisiaj cały czas mówimy, także kompetencje społeczne I zwiększa możliwości uzyskania kwalifikacji oraz poprawia perspektywę uczestnictwa w rynku pracy, a także zapobieganiu kryzysowi bezdomności. W tym znaczeniu edukacja w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych pełni nie tylko funkcję kształcącą, ale również to, o czym powiedziała pani prezes, jest czymś w rodzaju profilaktyki, ale ma także charakter emancypacyjny.
Umożliwia młodemu człowiekowi poszerzenie dostępnych wyborów życiowych, ogranicza ryzyko reprodukowania wcześniejszych wzorców, które ma bądź ich nie ma w domu rodzinnym, tworzy warunki do stopniowego uzyskiwania niezależności. Edukacja powinna stanowić zasób chroniący przed marginalizacją, a powinna także zapobiegać kryzysowi bezdomności. W analizie zagrożenia kryzysem bezdomności edukację należy ujmować jako 1 z kluczowych zasobów ograniczających ryzyko marginalizacji społecznej. Obejmuje to również wyposażenie młodego człowieka w takie kompetencje, które umożliwią mu samodzielne funkcjonowanie, adaptację do zmieniających się warunków społecznych oraz konstruktywne reagowanie na sytuację kryzysową. I tutaj w odniesieniu do wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, szczególnego znaczenia nabierają 4 obszary.
Speaker 10
Ja tylko wymienię ze względu na ograniczony czas. Nie będę ich rozwijał, jeżeli będą potem pytania czy przestrzeń do dyskusji, chętnie się wypowiem. Pierwszym jest odbudowa potencjału edukacyjnego. Drugim obszarem jest przygotowanie zawodowe I rozwijanie zdolności do uczestnictwa
Speaker 8
Tych młodych ludzi, absolwentów młodzieżowych ośrodków wychowawczych w rynku, na rynku pracy. Trzecim ważnym obszarem jest rozwijanie kompetencji niezbędnych do samodzielnego funkcjonowania. Czwartym natomiast jest wzmocnienie podmotowości I poczucia sprawczości wychowanka młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Jak temu zaradzić? Nie ma złotej recepty, jeżeli patrzymy na losy wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych.
Speaker 11
Ważny, ważny element stanowi przygotowanie do samodzielności jako integralnego wymiaru edukacji, wychowania I resocjalizacji w młodzieżowych ośrodkach wychowawczych. To jest według mnie jednych z najważniejszych postulatów, które wybrzmiewają w obydwu źródłach, na które dzisiaj się powołuję. Nie powinno zwracać się uwagę tylko na przygotowanie wychowanka młodzieżowych ośrodków wychowawczych na końcowym, w końcowym etapie jego pobytu, kiedy ma za chwilę opuścić mury MOW-u, bo to jest już za późno. O tym starcie jego w samodzielne życie powinno się mówić znacznie wcześniej. W momencie, kiedy on już trafia do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego.
Czego to wymaga? Powiem jako praktyk. Wymaga to odejścia od schematycznego podejścia do przygotowania wychowanków do dorosłości. Ich sytuacja wyjściowa, czyli w momencie, kiedy wychowanek trafia do Młodzieżowego Ośrodka Wychowawczego, jest bardzo różna. Podobnie jak zasoby rodzinne, podobnie jak kapitał ekonomiczny, ale także ich kompetencje związane z edukacją.
Speaker 8
Dlatego planowanie procesu usamodzielniania się młodych ludzi, w tym wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych, powinno opierać się na pogłębionej diagnozie pedagogicznej. Temu może służyć nowe narzędzie w systemie edukacji, czyli ocena funkcjonowania ucznia. Narzędzie, które może być także implementowane do wychowanków młodzieżowych ośrodków wychowawczych. Szczególnego znaczenia nabiera realistyczne planowanie edukacji, o czym mówię, ale także zapewnienie ciągłości edukacyjnej jako warunkach, warunku, przepraszam, trwałości efektów pracy młodzieżowych ośrodków wychowawczych. I znów sobie na sam koniec pozwolę na osobistą dygresję już z panią marszałkiem, pozwoliłem się nią podzielić.
Speaker 9
Jest obszar w polskim systemie niezagospodarowany. Może to trochę utopijnie zabrzmi, ale ja z wykształcenia jestem polonistą, więc mogę żyć w świecie fikcji literackich, literackiej. Są nim ochotnicze hufce pracy, które gdyby zmieniły nieco swoją formułę, mogłyby być dedykowane dzieciom I młodzieży, które trafiają z pieczy zastępczej, które trafiają z MOW-ów I które trafiają z MOS-ów. Pewne modelowe, I tu będę uprawiał patriotyzm lokalny, pewne modelowe rozwiązania zostały już wypracowane w województwie lubuskim, w wojewódzkim ochotniczym hufcu pracy. Być może warto się im przyjrzeć.
Speaker 8
Warto także zobaczyć, jaka jest szansa na ich implikowanie czy multiplikowanie do szerszego systemu edukacji. Bardzo ważne, zawsze o tym powtarzam, w edukacji na każdym etapie są relacje. Ważne jest to, abyśmy widzieli się wzajemnie, także instytucjonalnie, także pomiędzy resortami. Ważna jest ta współpraca młodzieżowych ośrodków wychowawczych, placówkami placówek kształcenia zawodowego. Takich placówek, którą ja dzisiaj reprezentuję I moja koleżanka, mam na myśli placówki doskonalenia nauczycieli, poradnie psychologiczno-pedagogiczne oraz ochotnicze hufce pracy.
Speaker 11
Bo to jest, czyli wzajemna współpraca, także ponadresortowa, międzyresortowa umożliwia zminimalizowanie bądź też ograniczenie zagrożenia kryzysu bezdomności młodych ludzi, w tym także wychowanków Młodzieżowych Ośrodków Wychowawczych. Dziękuję bardzo.
Speaker 3
Dziękuję bardzo, panie dyrektorze. I teraz chcielibyśmy nim się po po, później posłuchamy jeszcze pani minister, nie, III innych zgromadzeni. Posłuchamy młodzieży. Posłuchamy, chcielibyśmy posłuchać młodzieży, która by podzieliła się swoimi doświadczeniami właśnie w tym kryzysie bezdomności. To już pani prezes chyba jakoś
Tak, już troszeczkę pomogę, bo to jest
No właśnie, ja
Speaker 3
na to się zwracam do pani tutaj, żeby to w każdym bądź razie tu jest zawsze przyjaźnie I prosimy o takie... Proszę się jakoś nie nie stresować czy w ogóle mówić tak jak jak do rodziców, o. Dziękuję bardzo I proszę, Dziękuję początku pani to pokieruje temu.
Agnieszka Sikora
Pani przewodnicząca, już otwierając to dzisiejsze, tą dzisiejszą komisję, wspomniała właśnie o tym, że żeby młodzież była odważna I że to jest takie miejsce, w którym można mówić. Zresztą, że to jest też element edukacji obywatelskiej I to jest też taka ważna rzecz, na którą my w naszej działalności I w naszej pracy z młodzieżą stawiamy duży nacisk. Młodzież ma mówić, ma wiedzieć, że ma prawa, ma nie bać się odezwać, nawet do mnie. I to jest ważne, tak? Tego uczymy, więc myślę, że damy sobie radę.
I na początek troszkę bym chciała, żeby te te wypowiedzi młodych ludzi nawiązywały do trochę do diagnozy I do tego punktu wyjścia, w którym styka się młodzież z sytuacją bezdomności. Na początek Paulina, ciebie chciałabym zapytać, to będą wyznania. Paulina, ile razy w ciągu ostatnich dwunastu miesięcy byłaś w szpitalu psychiatrycznym?
Speaker 13
Dzień dobry. W szpitalu psychiatrycznym przez ostatni rok byłam 7 razy. 1. Raz byłam w październiku ubiegłego roku, jednak uważam, że wcześniej powinnam uzyskać pomocy specjalistów, ale jednak to było utrudnione przez mojego ojca, który po prostu wstydził się mnie wysyłać do psychologa I psychiatry.
Agnieszka Sikora
Paulina, a miałaś taką sytuację, że byłaś w szpitalu, leczyłaś się I zastanawiałaś się nad tym, co będzie dalej, dokąd pójdziesz?
Speaker 13
Tak, byłam w takiej sytuacji w sierpniu tego roku, jak matka wyrzuciła mnie z domu I po prostu myślałam, że pójdę na ulicę, jak wyjdę z tego szpitala I szpital był moim takim chwilowym po prostu ratunkiem.
Ile masz teraz lat, Paulina?
Dziękuję ci bardzo.
Agnieszka Sikora
Jest ze mną też Ania. Paulina nigdy nie była w pieczy, nigdy nie była w żadnej systemowej opiece. Jest ze mną też Ania, są tutaj też z nią tłumaczki języka migowego, ale Ania też komunikuje się w języku fonicznym. Nie wiem, czy zdecyduje się mówić, czy będzie migać, to jest
jej decyzja. Ania, jaka jest twoja historia?
Speaker 14
Tak naprawdę od trzeciego roku życia już traciłam z głębokim słuchu I wtedy już była diagnoza, że muszę się nauczyć język polski, język migowy, w którym to kompletnie język polski jest dla mnie obcym językiem I posługuję się wyłącznie nie tylko polskim językiem migowym, którym trafiłam do szkoły Instytutu Głuchoniem na placówce Krzyży I tam dorastałam od dzieciństwa, chodziłam do szkoły, ale w wieku dwunastego roku życia już doświadczyłam przemoc w rodzinie słyszących, którym w ogóle nikomu nie prosiłam o pomoc, nie zgłaszałam I szkoła była zdziwiona, że miałam problem edukacyjny, potrzebowałam psychologów, szukałam psychologa, który był w języku migowym. I od tego momentu się zaczęła mnie przemoc I ta szkoła w ogóle nie miała pojęcia, ale już musiałam zgłosić o pomoc, bo to trwa I też mam młodsze rodzeństwo, czwórkę. Jestem najstarszą siostrą, którym bardzo się bałam powiedzieć, prosić o pomoc, bo to jest strach, trudne, powiedzieć, lęk.
I kiedy już nadszedł moment, że już nabrałam siłę, odwagę, wieku 15 roku życia, zgłosiłam się na komisariat policji I też zgłosiłam do straży miejskiej, do sąsiadów w moim domu. Mówię, że jest przemoc domowa, psychiczna, fizyczna I też moja mama jest alkoholiczką I wtedy już był moment, że musiałam zgłosić o pomoc. Nadszedł moment, że już poszłam do pieca tęczy, kiedy już miałam 15 lat I tam przebywałam w ciągu pięciu lat. Kontynuowałam terapię już przez 3 lata I miałam tylko wsparcie w języku fonicznym, ale dla mnie było trudne, bo to nie jest mój język. Szukałam, gdzie jest PIOM, gdzie jest ten psycholog dostępny.
Więc później, kiedy edukacja się kończyła w kwietniu, miałam wyobraźnię, że pójdę na mieszkanie, że zgłoszę wniosek do PFRON-u, że będę miała pieniądze, że moja rodzina będzie dla mnie wsparciem. I mówię mojej rodzinie, że już moja dorosłość już się zbliża, że planuje mieć wynająć. Nie miałam jeszcze oszczędności, bo moje pieniądze poszły na coś innego. Nie wiedziałam, na czym polega oszczędność. Nie byłam nauczona, na czym polega samodzielność, dorosłość, że trzeba pracować, zarobić, zaoszczędzić.
I wtedy powiedziałam mojej rodzinie,
Muszę już opuścić pieczę zastępczą I to wtedy się dowiedziałam w tym roku po połowie czerwca I maturę już miałam w lipcu I wtedy się zastanawiałam a może dam radę I jestem dorosła I mówię dorosłym, że już nie chcę być przestępczej. Oni chcieli mnie wtrzymać, mówić kontynuacja nauki. Powiedziałam, że nie chciałabym iść w tym kierunku, ponieważ chcę iść do pracy, być dorosła, już pracować, a później wrócić do nauki. To nie jest za późno. W wieku dwudziestu lat też nie każdy młody człowiek chce iść na studia, uczyć się.
Mogą najpierw pójść do pracy, a później się uczyć, wrócić. Moja rodzina była za przeciw, byłam sama. Mam rodzinę, którzy są toksyczni I zawsze stawiali na swojej racji, byłam sama. Kiedyś zaczęłam się zastanawiać, gdzie mam być I pytałam mojej rodziny, gdybym nie chciał być 500 zastępczy, czy mnie przyjmą do swojego mieszkania, powiedzieli, że niestety nie mogą mi takich udzielić pomocy z różnych przyczyn, więc już mi się skomplikowało I już dzisiaj zbliżał czas opuszczenia piance zastępczej. Zadzwoniłam do siostry, która była w fundacji po 2.
I ona mieszka w Dunga Młodzieży, ale później go opuściła z innego powodu I powiedziała, że to jest jedyne miejsce, w którym byłoby dla mnie bezpiecznym miejscem. Więc się skontaktowałam z prezeską Agnieszką Sikorą, że muszę pójść pieczę zastępczą I skończyłam szkołę I nie mam gdzie być. I dla mnie się zastanawiałam, gdyby nie fundacja I byłabym po prostu osobą głuchą, to po prostu nie miałabym gdzie być. Nie byłabym fundacji, nie byłabym dumna młodzieży, nie wiedziałabym o kogo prosić, o pomoc. W ogóle dla mnie to byłoby najtrudniejsze.
To jak trafiam do dumna młodzieży. Dla mnie też było trudne w komunikacji fonicznej, no bo nie wiedziałam, co oni mówią, co wyjaśniają różnych dokumentów. I kiedy Agnieszka wspomniała, bezdomność I o petycji, to również chciałbym, żeby państwo wiedziało, że również społeczeństwo głuche I ktoś przeżywa o bezdomności, kiedy się dowiedzieli, że jestem dumna młodzieży, posługuję się Polskim Językiem Migowym, widzą na social mediach I już pytają, czy mogą pójść do fundacji po 2. Prosić o pomoc, ale tam nie posiadają tłumacza języka migowego, ani udzielić pomocy Polskim Językiem Migowym. To jest jedyna fundacja w Warszawie.
I co ja mam powiedzieć osobom głuchym, no gdzie mogą prosić o pomoc. I drugim moim wykluczeniem było szukanie terapii w polskim języku migowym. Mam zaburzenia psychiczne. Już od dziesięciu lat chodzę na terapię, szukam pomocy psychologicznej w szkole, znaleźliśmy z innej fryzjer, prywatnych, ale też w Polsce jest mało psychologów w polskim języku migowym. Dla nas to jest wykluczenie, a dla społeczności głuchej też jest wykluczeniem, wsparciem, żeby mieć bezpieczny dom, bezpieczne miejsce, wprowadzenie do usamodzielnienia, miej pracę.
Nie ma takiego systemu, który mogłoby uratować moich młodzieży wśród społeczności głuchych. I w tej chwili nie byłam świadoma, że również osoby głuche też przeżywają w takiej trudnej sytuacji, bo stąd się bierze przemoc duchowa, brak wsparcia od rodziny I nie zawsze od razu mówią, że mają problem, tylko że to później państwo się dowiaduje. I kiedy się dowiedziałam, że też to społeczeństwo przeżywa. To ja wróciłam do Agnieszki Sikory, że też przeżywają I pytałam znajomych głuchych, co zrobili w tej sytuacji, kiedy nie mieli wsparcia systemowego. To posi na spacer, gwałtu busie, spaj u znajomych, próbowali samodzielnie szukać wsparcia, aż w końcu trafili na jakieś swoje życzenie, na mieszkanie, na otrzymać finansowe.
Więc to jest też zły system dla mojej społeczności w Głuchych. Ja też mam swoją barierę. Potrzebuję tłumacza w dokumentach, złożyć dokumenty. Nie zawsze rozumiem, co opiekun mówi, co mówi prezes, pani Agnieszka Sikora. Dla mnie to się jest trudne.
Chodzę do lekarzy, mam przewlekłe choroby, chcę tłumacza I dla mnie to jest też bardzo trudne, którym chciałabym też siebie zrozumieć I mieć wsparcie od państwa.
Agnieszka Sikora
Dziękuję ci bardzo, Aniu. I dziękuję, że jednak zdecydowałaś się mówić, bo robisz to naprawdę wspaniale. Ale drodzy państwo, też wyobraźcie sobie taką sytuację, że my Anią mogliśmy się zaopiekować I potrafiliśmy, pomimo tych trudności komunikacyjnych, no dlatego, że ona mówi. Ja nie znam języka migowego, staram się coś migać, ale niedużo. Natomiast kiedy była w pieczy zastępczej, ja się kiedyś Anię zapytałam, czy pracownicy placówki próbowali z tobą migać.
Tak wiecie, nawet z sympatii, z grzeczności, z zauważenia. Nie. Nie. Mało myślimy o niektórych rzeczach I to jest bardzo smutne. Dziękuję ci, Aniu.
To jest bardzo ważny głos, bo my musimy też, drodzy państwo, pamiętać o tym, że kiedy mówimy o bezdomności I o pomocy dla młodych, to musimy pamiętać o tym, że my mamy pomagać każdej młodzieży, nie tylko młodzieży z pieczy, nie tylko młodzieży zdrowej, słyszącej, ale również młodzieży z niepełnosprawnościami. I to jest wyzwanie, ale my chyba chcemy żyć w państwie, które tworzy równe warunki dla naszych obywateli, które dostrzega tych obywateli I które ich szanuje. A to jest ogromna, ogromne wyzwanie, naprawdę. Jest tak wiele barier, my sobie z tego nie zdajemy sprawy, ja sobie też z tego nie zdawałam sprawy, dopóki nie zaczęłam żyć prawie dzień w dzień razem z Anią, bo to wtedy człowiekowi tak się różne rzeczy wyświetlają I widzą, jak wiele jest trudności. Jeszcze są z nami 2 dziewczyny, jeszcze jest, jeszcze jest Magda I Wiktoria.
To może Wiktoria. Wiktoria, ty już masz 20 lat. Jeszcze 19.
Jeszcze 19.
Agnieszka Sikora
19. Wiktoria jest z nami już dosyć długo. Najpierw była w domu dla młodzieży, my też od niedawna prowadzimy dom dla mam, bo Wiktoria spodziewa się, już wiemy, że córeczki mogę powiedzieć, córeczki. Mogłabyś powiedzieć, jaka jest twoja historia I twoja no droga do tej bezdomności jednak?
Speaker 15
No to generalnie wychowywałam się z dziadkami, ponieważ moja mama chorowała na schizofrenię paranoidalną, a mój tata pił, brał narkotyki, no ale on zmarł, jak ja miałam 3 lata, jeszcze miałam młodszego brata, który był 3 lata ode mnie młodszy. No I nas zabrali generalnie, bo no w takim domu nie mogliśmy się wychowywać, więc trafiłam do domu dziecka I w wieku pięciu lat nasza babcia starała się o to, żeby nas zabrać z tego domu. No co prawda starała się, dużo nam naprawdę w życiu pomogła I byliśmy zabezpieczeni I materialnie I chodziliśmy do szkoły na różne zajęcia, no ale no nie było od niej takiej żadnej miłości. Nie czułam tego w ogóle. Jak chciałam się przytulić do niej, to ona miałam wrażenie, że ja to wszystko robię na siłę I dla niej każdy mój płacz to była dla niej histeria.
Speaker 18
I jak już też zaczęłam dojrzewać, być tą nastolatką I w ogóle. I też myśleć o tym, że będę miała tam, jak to dziecko myśli, że 18 lat, o to może wszystko I w ogóle. I babcia mi powiedziała tak, że no dzieci w Ameryce to się wyprowadzają, jak mają 18 lat z domu I już jak byłam trochę bliżej swojego wieku, to ona mi mówiła, że ona mi kupi walizkę, jak będę miała 18 lat I ja sobie wyjdę z domu I że sobie poradzę. No I ja no żyłam strachu, bo przez 2 lata, no jeszcze dodając to też, że mówiła, wmawiała mi, próbowała mi wmawiać, że ja jestem chora psychicznie. Tak mi przez większość czasu też jeszcze dziadek do tego dopowiadał, gdzie nie miałam takiej diagnozy postawionej.
Speaker 17
Dopiero. Nie miałam takiej diagnozy postawionej o żadnej chorobie psychicznej czy czymkolwiek. Jedynie co to dopiero, ale to dopiero w wieku siedemnastu lat zdiagnozowano mi autyzm. To już jak się wyprowadziłam z domu, ale no mój młodszy brat za to miał autyzm. No I on generalnie na wszystko mu w domu pozwala.
No jego jedynym obowiązkiem to było wyrzucanie śmieci, a ja musiałam wszystko robić. Wszystko to, co należało do obowiązków. Nawet takich, znaczy mi to, mi to nie sprawiało problemów, bo fajnie będę samodzielna, będę potrafiła zrobić to, tamto I to mi jakoś pomagało. No ale mój brat jakby no teraz tak patrząc na niego, to zrobienie z niego takiego, nie wiem, niepełnosprawnego bardziej. I co?
Speaker 18
Mnie właśnie traktowała I w ogóle ja już nie mogłam znieść tego, że tak do mnie mówi I stwierdziłam, że w wieku siedemnastu lat się wyprowadzę. Poznałam chłopaka z Filipin. No I wyprowadziłam się w wieku siedemnastu lat, 4 miesiące przed osiemnastką. Po prostu żyłam w strachu, że faktycznie te 18 lat będę miała I będę musiała być zmuszona, żeby wyjść z domu, tak. No I wyprowadziłam się do tego chłopaka, przez prawie rok z nim mieszkałam, no ale tam różne sytuacje się zdarzały.
Też oszukał mnie z wiekiem swoim. Dowiedziałam się dopiero, gdy sama mu zajrzałam w paszport, to mówił mi, że będzie miał tam jeszcze świętowałam przedtem jego urodziny 27., a okazało się jak w paszporcie patrzę data 1995., 30 lat kończył wtedy. Myślałam, że się normalnie zapadnę pod ziemię. No I już były też różne sytuacje. Też dodam to, że moja babcia jak zaczęła się zdalna nauka zdalna, to ja generalnie no miałam różne takie problemy, że no poznawałam ludzi w internecie, bo brakowało mi takiej relacji I I potrzebowałam jakiejś takiej, no żeby z kimś pogadać, tak, żeby mieć jakieś takie swoje środowisko.
No ale jeszcze nie zdawałam sobie sprawy, że internet naprawdę może doprowadzić do różnych złych rzeczy. No I jak poznawałam tych ludzi, babcia była tam później wkurzona na to, no I stwierdziła, że ona mnie wyśle do MOS-u. W MOS-ie byłam przez 4 lata. Nie miałam problemów, żeby nie wiem, nie, nie piłam alkoholu, nie brałam narkotyków, nie, nie paliłam, nic w ogóle ten. No ale byłam w tym MOS-ie w ogóle z ze wszystkimi tak naprawdę dziewczynami, bo to był katolicki mąż z dziewczynami w Piasecznie, gdzie wszyscy mieli różne problemy, a ja tak naprawdę byłam tam, no też miałam jakiś problem, tak, że tamte osoby w internecie poznawałam, ale no myślę, że to już to już za daleko.
No I ciężko mi było tak naprawdę przez 1. Lata. Tam byłam też I dopiero w ostatnim roku, w którym w czwartym roku zaczęłam palić, bo już po prostu nie wytrzymywałam I nie wiem, jakoś tak przyszło mi, no ale teraz w ciąży akurat nie palę I się bardzo z tego powodu cieszę, bo to też mniej pieniędzy się wydaje. I jak... I wracając do tego, że wyprowadziłam się do chłopaka.
Wyprowadzając się do chłopaka, nie myślałam o tym, że on będzie mnie utrzymywał, a dodam, że jeszcze wyprowadziłam się do hotelu pracowniczego, gdzie byli różni ludzie, też z zagranicy mieszkali I firmę, w której pracowałam I chłopak, opłacał, no bo on był spawaczem I też wyjeżdżał tam na tydzień w jakieś delegacje I opłacał właśnie szef mu za pobyt w tym hostelu, tak. I z racji tego, że ja też byłam jakby no z mojej dobroci tak naprawdę w sumie pomagałam I jeździłam z tymi, bo to byli była Filipiń, Filipińczycy głównie. Jeździłam z nimi do lekarzy, do szpitali, do banku, żeby tłumaczyć, być takim tłumaczem z angielskiego na polski, bo z chłopakiem się po rozmowie, porozumiewałam tylko po angielsku. Tak I z racji tego, że szef widzi, że no jakby ja dużo robię I ten, no to on jakby płacił za mnie, więc ja tak naprawdę nie płaciłam za nic tam. No I też wiedząc to, że jestem w tym hotelu I w ogóle I że chłopak, tak, Chodziłam w weekendy do szkoły, kończyłam 2.
Stopień technikum gastronomii I chodziłam też w tygodniu do pracy w McDonaldzie, tak. Starałam się utrzymać tą pracę. Jakby no chciałam mieć takie poczucie, że jestem niezależna, tak, że nieważne co się ten wydarzy, to ten. No ale jednak wiedziałam, że jak coś się stanie z chłopakiem czy coś, czy na przykład by mnie wyrzucił czy coś, to gdzie ja bym trafiła? No rodzina mnie nie przyjmie, bo się od niej wyprowadziłam, tak.
Speaker 17
Raczej by już nie mieli takiego ten jeszcze, zważając uwagę na to, mój dziadek się do mnie od moich siedemnastych urodzin nie odzywa do mnie przez 3 lata, bo obwinia mnie cały czas za wypadek, który był w Armenii, jak jechaliśmy przez 6 dni samochodem. Więc no jak TIR wjechał w nasz samochód, wszyscy przeżyli, ale jakby no ja jestem winna, że byłam w ogóle w tym wypadku I no nie wiem. I też dlatego między innymi się wyprowadziłam z domu. I też dodam, że mój brat właśnie jak ma tą ten autyzm I to potrafił być czasami agresywny. Mimo, on miał ten autyzm w lekkim stopniu, ale zaczął też przyjmować leki.
Speaker 18
Też policja była wiele razy wzywana. Nawet ostatnio dowiedziałam się od mojej babci właśnie, że jak tutaj jest teraz z młodzieżą ten problem, ci nożownicy I w ogóle, no to mój brat sobie powiedział jakieś tam słowa różne, coś zaczął gadać w szkole I przyjechała policja, zabrała mu laptopa, komputer, znaczy komputer, telefon I ja się przestraszyłam I po prostu nie chciałam się z nim spotkać, a miałam tego dnia mieć z nim zajęcia z gitary I myślałam, że no. No I jak trafiłam do później, jak się wyprowadziłam, a jak się wprowadziłam do tego hotelu pracowniczego, pomyślałam o tym, że opuszczę właśnie ten hotel I że jakieś, żeby rozwiązanie tam. No to zadzwoniłam do mojej pani z WCPR-u. Nie miałam jakoś do niej zaufania I w ogóle, no ale stwierdziłam, że skoro ona jakby wiedziała, że ja się wyprowadziłam, no to też miałam takie poczucie, że ma też taką odpowiedzialność, że skoro się z tej rodziny zastępczej wyprowadziłam wcześniej, no to...
Speaker 17
I też mnie ukrywała, bo nawet ten chłopak był na jakichś tam dwóch spotkaniach takich z babcią I z tą panią I ta pani też dużą odpowiedzialność wzięła, że ja wyszłam sobie tak o z rodziny zastępczej, bez żadnych tych.
Agnieszka Sikora
Wiktoria, ja przepraszam, trochę skrócę, dobrze? Bo Tak. Też musimy dać innym głos. A jeszcze bym chciała, żeby Magda zabrała głos. Ostatecznie Wiktoria trafiła najpierw do Ośrodka Interwencji Kryzysowej I z tego ośrodka trafiła do nas, była w domu dla młodzieży.
No gdzieś też ta jej historia życia jest bardzo trudna. Mnie często zastanawia, jak to jest możliwe, że opuściła dom. Była w pieczy zastępczej. Pieczy zastępczej, czyli nad tym jest nadzór większy niż nad no przeciętną rodziną. I gdzieś tam nie zadziało się nic, a ona mieszkała w hotelu pracowniczym.
Ja widziałam zdjęcia tego hotelu, to nie był hotel. Jeszcze Magda. Ja już poproszę Magda krótko, ale tak może cię trochę zaskoczę, ale myśmy się I tak nie umawiały na te pytania, bo Magda jest już z nami długo I w zasadzie jest już na takim etapie, że będzie nas niedługo opuszczać, będzie się usamodzielniać. I I ja bym, bo bo też chciałabym trochę zostawić państwa z takim poczuciem, że jednak to, co robimy z młodzieżą I to, ona dostaje wsparcie, to prowadzi do dobrego I do dobrych rozwiązań, więc ja bym się ciebie, Magda, zapytała już nie o twoje doświadczenie bezdomności, zostawmy to, to już jest dawno, ale o to, na jakim jesteś etapie teraz I co się udało tobie zrobić w ciągu ostatnich kilku lat dobrego I słusznego ze swoim życiem?
Chwal się.
Speaker 22
Ja już w fundacji jestem 2 lata, no I jakoś miesiąc, coś takiego. No I przez ten... Ja do fundacji trafiłam od razu po, w sensie tego samego dnia, kiedy wyszłam z Ośrodka Terapii Uzależnień. Także no 1. Taki sukces to, że cały czas utrzymuję trzeźwość, przez żaden moment nie miałam wpadki, jakiegoś tego problemu, żeby w ogóle wrócić do uzależnienia, no a byłam uzależniona I to dość potężnie.
Speaker 23
A udało mi się skończyć szkołę, będąc w fundacji, znaleźć pracę, którą stale utrzymuję. Zrobić maturę. Tak, zdać maturę. Poza tym, kolejna kwestia to, że nauczyłam się takiego no organizowania jednak swojego życia. No miałam też duże I cały czas mam wsparcie w fundacji, co było mi potrzebne, szczególnie na takim delikatnym etapie jak chwilę po wyjściu z ośrodka.
Speaker 19
Kolejna rzecz to, no nie wiem, nauczyłam się po prostu odkładać pieniądze, wiedzieć, że no pewne fundusze na przyszłość są potrzebne, że to nie mogę po prostu zarobić sobie I wydać wszystkiego I I że nieważne co się z tym później dzieje. No I po prostu takiego... Mam takie wrażenie, że fundacja
Speaker 21
Nie tylko pomogła mi utrzymać się w tej trzeźwości I nabrać takiej własnej siły, która później pomoże mi w takim późniejszym realizowaniu się, ale też nauczyła mnie takich rzeczy, których ja jako dziecko, nastolatka nie dostałam w swoim domu. Pomogła mi tym, że wiem, że mogę liczyć też na dorosłych. I to jest duża wartość.
wiem co dalej
Agnieszka Sikora
mówić. To są najlepsze słowa, jakie mogliśmy usłyszeć. Magda I tak jest bardzo skromna, bo ona ma jeszcze takie bardzo ambitne, ja nie będę zdradzać, ambitne plany I bardzo jej kibicujemy, ale to jest właśnie, proszę państwa, ta inwestycja w młodego człowieka. I oczywiście ta inwestycja wyglądać będzie różnie, bo nie każdy skończy maturę, ale każdy albo prawie każdy ma szansę na to, żeby pójść do uczciwej pracy I odprowadzić podatki. I tego my też...
Ale to jest ważne, tak, to... My tego też uczymy. U nas w organizacji nie ma czegoś takiego, że ktoś pracuje na czarno. To jest w ogóle jakby niedopuszczalne. To jest coś, czego...
Czy ktoś nie spłaca za dłużej I ucieka przed komornikiem. Nie, nie robimy takich rzeczy, bo właśnie my chcemy tych młodych ludzi kształcić na prawych obywateli. To jest możliwe. Ja bardzo wam pięknie dziękuję. Dodam tylko, że mieli być też z nami panowie, ale różne rzeczy się zadziały, więc dzisiaj jesteśmy w reprezentacji kobiecej, co jest też dobre, bo bezdomność jednak często ma tą męską twarz, więc pamiętajmy, że to są też często kobiety, nie tylko młode, ale również starsze, ale oczywiście w gronie naszej młodzieży też są chłopcy I osoby też niebinarne, osoby LGBT plus I tak dalej.
Także dziękuję pięknie.
Speaker 3
Dziękuję bardzo. Pani minister, czy pani by teraz chciała coś powiedzieć czy dyskusja? Jeżeli pani po wysłuchaniu nam się wszystkim pewne myśli.
Katarzyna Nowakowska
Bardzo dziękuję. Bardzo dziękuję za posiedzenie tej komisji. Bardzo dziękuję za te wszystkie wystąpienia. Ja bym... Może kilka rzeczy tylko powiem w tym miejscu.
To znaczy po 1., rzeczywiście my nie 1. Raz się spotykamy I być może ta współpraca jeszcze nie zaowocowała żadnymi konkretnymi przepisami. O tym za chwilkę powiem dlaczego. To I ja osobiście I pani dyrektor miała okazję poznać młodzież, odwiedzić dom, być... Ja niestety osobiście nie byłam wtedy na tym wydarzeniu w galerii Zachęta, nie mogłam, ale była pani dyrektor.
Staramy się wtedy też być takim kontakcie również operacyjnym. Spotkaliśmy się roboczo jeszcze z panią Rzecznik Praw Dziecka właśnie również po to, żeby wypracować przepisy. Bo teraz pytanie poruszyliśmy tutaj tak naprawdę w tych wypowiedziach pytają różne systemy. My, ja dzisiaj odpowiadam za ostawy pomocy społecznej przede wszystkim. Natomiast ministerstwo ma tutaj system wspierania rodziny, system pieczy zastępczej, system pomocy społecznej, ale mamy system edukacji, który został poruszony.
Ministerstwo Sprawiedliwości, Ministerstwo Zdrowia, które odpowiada za zdrowie psychiczne. Kwestie dostępności to również nasze ministerstwa, ale również Ministerstwo funduszy, jak choćby nowa ustawa o zapewnieniu dostępności. U nas ustawa o języku polskim, języku migowym. Tych systemów, których rzeczywiście braki I niewidoczność wzajemną, brak współpracy jest dużo. I tak naprawdę my dzisiaj pracujemy nad nowelizacją dwóch ustaw kluczowych.
To jest ustawa o wspieraniu rodziny I pieczy zastępczej. Niestety nie ma z nami dyrektora departamentu, jest... Nie mógł z nami być. Natomiast ona przewiduje jakby polepszenie tego wsparcia I tego systemu tak, by no te statystyki pokazujące, że 47 procent osób młodych w kryzysie bezdomności to po systemie pieczy, no by te statystyki się zmieniały I by to nie był system, który zagraża bezdomnością. Natomiast pracujemy też nad nowelizacją ustawy o pomocy społecznej, wobec której ta petycja jest kierowana.
Teraz pytanie tak naprawdę, przed którym stoimy, to nie to, czy chcemy wspierać osoby młode w kryzysie bezdomności, bo tutaj oczywiście bez wątpienia odpowiedź jest taka, że tak, jakby należy to robić, należy to robić mądrze I dobrze, tak żeby rzeczywiście to wsparcie przynosiło pozytywne skutki, a nie było tylko na papierze lub wsparciem teoretycznym. Pytanie tak naprawdę są zasadniczo 2. Po 1. Widzimy, że systemy opisane mamy w różnych ustawach różne, które zawodzą. Pytanie, dlaczego zawodzą?
I tutaj odpowiedź jest pewnie 1 to to, że należy je zastanowić się co legislacyjnie w nich zmienić, a 2. Jest też odpowiedzią taką, że tam również to wiele zależy od człowieka. Bo to dzisiaj nie jest wcale powiedziane, że Ośrodek Pomocy Społecznej nie może udzielić wsparcia osobie młodej takiego, jak potrzebuje. Tylko czasem albo nie ma wiedzy, albo nie ma narzędzi, albo po prostu ktoś tego fizycznie nie robi. Bo jeżeli te narzędzia dzisiaj po prostu różne są.
Więc pytanie 2. Zasadnicze to, jak stworzyć przepisy, które zapewnią nam to, że ten system, do którego dodamy, chociażby domy adaptacyjne, działać będzie tak, jak pani prezes opowiada, że działa dom w Warszawie? Bo 1 to jest to, co będzie w ustawie I będzie na papierze, a 2., jak to zadziała w praktyce. I czy to nie będzie dołożenie kolejnego elementu do systemu, który nas zawiedzie I za 2 lata powiemy, że nas zawiódł, bo czegoś nie przewidzieliśmy. My, ustawa o pomocy społecznej, jesteśmy po konsultacjach, ale przed wysłaniem jej na stały Komitet Rady Ministrów I te kwestie dotyczące ostateczności tych przepisów I tego, jak I wobec petycji, którą czytałam już, mimo że jeszcze nie dotarła oczywiście, jak zawrzeć, jak odpowiedzieć, analizujemy.
I tutaj to słowo analizujemy, jakby ja wiem, że to pewien czas już trwa, ale też ważne jest dla nas, żeby nie zrobić tego po prostu w taki sposób, który nam nic nie da, żeby wpisać czegoś do ustawy I uznać, że mamy załatwiony system wsparcia. My chcemy rzeczywiście, żeby zadziałało, być być może, też tutaj odpowiedzią byłoby zastanowienie się, te systemy powinny się lepiej widzieć. I tutaj też ta przestrzeń legislacyjna jest, jeżeli coś w tym zakresie należałoby zrobić. Dlaczego trwa jeszcze, jeszcze powiem, dlaczego te konsultacje, ten czas między konsultacjami a kolejnymi etapami procesu legislacyjnego trwają no dłużej niż pewnie chcielibyśmy również my. My nowelizujemy osoby pomocy społecznej w bardzo szerokim zakresie.
Dotykamy bardzo wielu obszarów, zresztą widziałyśmy się również na komisji dotyczącej dzieci w domach pomocy społecznej. To jest zupełnie inna kwestia, ale regulowana w jednej ustawie. Dlatego też, by te przepisy wszystkie były kompleksowo dobre, zajmuje nam to więcej czasu, bo już nie chcemy czegoś robić szybcikiem. Więc to jest 1 z tych elementów, który naprawdę poważnie zastawiam się, jak przepisy powinny ostatecznie brzmieć, tak by rzeczywiście ten system miał działać, a nie po to, by rzeczywiście coś wpisać, a za chwilkę powiedzieć, że no to jest kolejny, który ma swoje wady I z jakiegoś powodu nie działa. Więc to są jakby te wątpliwości, przed którymi stoimy my.
Dziękuję bardzo za ten wątek z OHP, bo to jest coś, czego nie nie pochyliliśmy się nad tym, więc też sobie sprawdzimy. I bardzo dziękuję państwu. I choćby ta kwestia dotycząca języka migowego, my też miałyśmy okazję współpracować, ale nie aż tak, nie w każdą historię tak szczegółowo się zagłębiałyśmy. I to też pokazuje, jak nowa ustawa, która istnieje, istnieje, bo jest ustawa o zapewnieniu dostępności, dostępności informacyjnej również I tego, tego wsparcia, które powinno być. Jak ona została przyjęta, a niekoniecznie jest, funkcjonuje.
I to tak wrażliwe w obszarze, bo oczywiście, że ustawa o pomocy społecznej mówi, że wsparcie należy się każdej osobie, a nie tylko tej, która posługuje się danym językiem. Więc to też pokazuje, gdzie te luki są I czasem ta legislacja rzeczywiście nie odpowiada rzeczywistości. I tutaj pytanie, czy nie powinno być więcej zmian właśnie być może w tych obszarach, które już dzisiaj w systemie, w systemach zawodzą. I my dziś reprezentuję tutaj trochę system pomocy społecznej, ale widać I słychać, że to dotyczy szeregu bardzo różnych międzyresortowych zagadnień, więc to jest też coś, na co powinniśmy wziąć pod uwagę. I to my w tym momencie ode mnie tyle.
Bardzo dziękuję.
Speaker 3
Dziękuję bardzo. Rozpocznę dyskusję zaraz, bo państwa senatorów muszą, taką mamy procedurę, że teraz bym udzieliła, bo jeszcze wysłuchacie senatorów, bo będą pytania, to może wyjdą naprzeciw tutaj waszym chęcią odpowiedzi. Czy trzeba zderzyć teraz komisję państwa senatorów z państwem. Proszę otwieram dyskusję, państwo senator. Tak, pani przewodnicząca Piotrowska, proszę I pan senator Majer.
Speaker 26
Tak, no myślę, że wszyscy z uwagą wysłuchaliśmy państwa wystąpień. Ja powiem tak, ja jestem wieloletnim samorządowcem, więc znam te tematy. I pani prezes mówiła tutaj o tym, że młodzież często trafia do takich miejsc jak ogrzewanie, noclegownie, jadłodajnie, schroniska. Tak, zgadzam się, ale w dużych ośrodkach. Natomiast jeśli to jest mały ośrodek, jeśli to jest mała gmina, tam nie ma takich instytucji, takich miejsc.
Zdarza się czasem, że są organizacje, które prowadzą jakiś ośrodek, ale to jest rzadkość. A właśnie ja reprezentuję taki okręg, w którym są, jest przewaga małych miejscowości, małych gmin I w tych małych gminach po prostu, co się dzieje z taką młodzieżą. No więc powiedzmy tak, to jest albo wskutek empatii urzędników,
Speaker 27
Socjalnych, gdzie dzieci są, młodzież jest zaopiekowana. Ale zdarza się też, że nie jest zaopiekowana, bo z powodów, o których tu mówiliśmy I to często jest na przykład przyczyną jest jest brak empatii po prostu albo albo wykonywanie swoich obowiązków odtąd dotąd, od rana do do piętnastej. Kolejne jakby, kolejne miejsce, gdzie trafia taka młodzież, to jest, bo jeśli się nimi nikt nie zaopiekuje, no to mają możliwość wsiąść w pociąg. Więc wsiadają w pociąg albo autobus I jadą do dużego ośrodka, gdzie trafiają może do noclegowni, może do jakiejś fundacji, a może nigdzie nie trafiają, po prostu są na ulicy. Kolejna...
Speaker 25
Jeszcze dodam, że jeśli pociąg, to to też zdarza się, że jadą dalej niż do polskich miast, jadąc za granicę. Mieliśmy ostatnio tutaj wizytę pań z organizacji Polki w Berlinie, które zajmują się wieloma sprawami, ale między innymi zajmują się także bezdomnością. Mówią, że bardzo wiele osób młodych po prostu przyjeżdża I tam są bezdomnymi, ale już nie w Polsce, tylko w Niemczech. Więc dlatego uważam, że te statystyki, które państwo zaprezentowali, one moim zdaniem nie oddają w pełni tego, co rzeczywiście jest, ponieważ jest bardzo dużo przypadków, w których dzieci, młodzież trafia, bo dla mnie to dziecko jest jeszcze jak 18 lat ma, to to jest dziecko, trafiają poza system. Ich nigdzie nie ma, po prostu nigdzie nie ma, więc trudno, żeby byli ujęci w statystykach.
Na koniec powiem tylko o takim przypadku. Ja miałam sporo przypadków jako jako samorządowiec, decydent, który miał coś z danym fantem zrobić, ale zdarzały się sytuacje, bo kiedy można było pomóc I rzeczywiście pomagaliśmy. W pierwszej kolejności to było, to były domy dziecka. Dziecko, które opuszczało dom dziecka, nie miało prawa zostać gdzieś. Ono po prostu musiało mieć jakieś lokum.
Kiedyś nie było mieszkań wspomaganych, ale były na przykład, były na przykład lokale socjalne I myśmy próbowali właśnie w ten sposób pomagać dzieciom. Kolejna, kolejna sprawa to mieliśmy właśnie taki przypadek, że odeszli rodzice, już pomijam w jakich okolicznościach, ale odeszli rodzice I została czwórka dzieci. Dorosły to znaczy osiemnastolatek, który właśnie uzyskał pełnoletniość I trójka małoletnich. I tak książkowo to powinniśmy byli wtedy tego, tego dorosłego, no to po prostu idź sobie gdzieś człowieku. Natomiast trójka małoletnich to, to do pieczy zastępczej.
Ja mówię książkowo w cudzysłowie oczywiście. Bo nie, nie było jeszcze wtedy przepisów. Teraz uważam, że rzeczywiście tak jak pani minister mówi, jest dużo przepisów, które są dobre I z których można korzystać. Tylko trzeba korzystać umiejętnie. I tylko kończąc, udało się to zorganizować w ten sposób, że dzieci uzyskały mieszkanie I starszy chłopiec zaopiekował się trójką rodzeństwa.
Oczywiście zrobiliśmy to wszystko tak, żeby tak, żeby wszystko było dobrze I dodatkowo, żeby była nieustająca opieka służb społecznych I ten dom rzeczywiście powstał. I to jest taki, taka myślę sytuacja bardzo pocieszająca, taka, która no jest pewnym światełkiem w tunelu, tak jak tutaj przykłady pań, które zabierały głos. Dziękuję bardzo.
Speaker 3
Dziękuję bardzo. To jak państwo wysłuchają, to później jeszcze ktoś, bo tu będą różne głosy państwa senatorów, tak jak teraz pan senator Majer, proszę bardzo.
Speaker 34
Zazdroszczę pani senator optymizmu w tej kwestii. Pani przewodnicząca, pani minister, pani marszałek, szanowni państwo, szanowni goście. Bardzo dziękuję za dzisiejszy temat dzisiejszego spotkania I pani przewodniczącej I pani senator Kaliszuk, Ale dziękuję także gościom za wypowiedzi, szczególnie młodzieży, młodym osobom, młodym paniom, które zdecydowały się tutaj na forum polskiego parlamentu, powiedzieć o rzeczach bardzo osobistych. To każde z wystąpień, pań było bardzo poruszające I takie wstrząsające. Ja, drodzy państwo, czuję wstyd.
Speaker 33
Mam takie głębokie przekonanie, że każdy z senatorów, który tu siedzi, bo w jakiejś mierze odpowiadamy za część, nie mówiąc o pani minister, która powinna spłonąć w ogóle, ale I nie będę wytykał. To jest, drodzy państwo, policzek dla całej klasy politycznej, dla nas wszystkich. Bo tyle lat mija, naprawdę. Ja pamiętam, drodzy państwo, teraz jak siedziałem, to tak mi się przypominały takie rzeczy, 2020. Rok.
Speaker 35
Ja byłem wtedy szefem Wydziału Polityki Społecznej w Urzędzie Wojewódzkim I Śląskim, w urzędzie w Delegaturze Częstochowskiej. Robiliśmy taką dużą konferencję o kryzysie rodziny. Te tematy, które dzisiaj państwo poruszaliście, tą ścieżkę osoby dla opuszczającej rodzinę o usamodzielnieniu, to drodzy państwo, 26 lat, nic się nie zmieniło. Naprawdę te dzieciaki, które wtedy opuszczały rodziny, opuszczały rodziny zastępcze, wtedy jeszcze były domy dziecka, bo dzisiaj mówimy, że już domów dziecka nie ma, mamy placówki opiekuńczo-objawcze, proces deinstytucjonalizacji. Naprawdę niewiele się zmieniło.
Speaker 30
Kolejny obrazek to rok 2011.. Myśmy uczestniczyli na przykład w takim procesie standaryzacji pomocy społecznej. Bardzo fajnie żeśmy standaryzowali. Wypracowaliśmy w Częstochowie dział taki projekt Ośrodka Interwencji Kryzysowej dla dzieciaków I młodzieży, PIK-uś to się nazywało, bo to był punkt interwencji kryzysowej. Bardzo dobre, wypracowane metody.
Speaker 32
Myśmy to wszystko przywieźli do ministerstwa, rozmawialiśmy w departamencie I w departamencie pomocy społecznej. Ten, drodzy państwo, nic żeśmy nie, nic nie ruszyło. Dalej jak mamy problem z dzieciakami, które opuszczają rodziny zastępcze, piecze, dalej ten problem jest. No I wreszcie trzeba powiedzieć co o tej kadencji. Tej kadencji działa też zespół parlamentarny do spraw bezdomności.
Speaker 31
Spotykamy się co jakiś czas, przychodzą przedstawiciele poszczególnych ministerstw, my dyskutujemy, ale drodzy państwo, no nie posuwamy się naprzód. To to jest I to jest dramat. Bo albo ta grupa jest tak mała, że dla państwa jest nieistotna, bo też tak mogę podejrzewać, że jak mamy tych dzieciaków 201500, to to one są, no widocznie nie są istotne. Bo drodzy państwo, nie możemy się doczekać rozwiązań systemowych. Nie możemy się doczekać indywidualnej ścieżki.
Dla każdego młodego człowieka, który opuszcza pieczę, powinna być indywidualna ścieżka. On nie powinien nam ginąć z systemu pomocy społecznej, tylko powinniśmy się nim dalej zajmować. I to jest, drodzy państwo, dla nas wszystkich, jako dla parlamentarzystów, włącznie z organami wykonawczymi, wielki wstyd, że przez tyle lat nie potrafimy nic zrobić I obawiam się, że dalej nic nie zrobimy. Bo drodzy państwo, nawet jakiegoś, żeby... Mamy wspaniałą fundację, ja pamiętam pani wystąpienie również z tego zespołu do spraw bezdomności, może pilotaż jakiś, może wyciągnąć z zasobu ministerstwa, nie wiem, 500, 600000, zrobić pilotaż, jak możemy się opiekować młodzieżą.
To, co pani senator mówiła, empatia. Empatia jest cudowna, ale empatia nie zastąpi systemu. No musi być system. Musimy uwrażliwić ośrodki pomocy społecznej na to, że jeżeli mają do wyboru mieszkania treningowe, mieszkania chronione, mieszkania wspomagane, to tam mają kierować ludzi. Ja mam, drodzy państwo, ze swojego terenu informacje, są schroniska, które prowadzą już w tej chwili mieszkania, bo poszły w proces deinstytucjonalizacji, ale ośrodek pomocy jak ma możliwość skierowania kogoś do schroniska, to do schroniska.
Speaker 29
Mówią, słuchaj, tyle samo kosztuje mieszkanie treningowe, kieruj go do mieszkania. Nie. Do schroniska niech idzie. A po co ma być w mieszkaniu samodzielny? Po co?
Speaker 31
No drodzy państwo, bez na empatii się tego nie oprzeć. Musimy mieć system. I ten system, bo pani minister słusznie zauważyła, że kwestia dziecka, która które opuszcza pieczęć, kwestia dziecka bezdomnego, to jest tak naprawdę styk wielu systemów. I to jest kompetencja ministerstwa. To jest kompetencja, żeby usiadł z rzecznikiem praw dziecka, z ministerstwem, z organizacjami pozarządowymi, z badaczami problemu I wypracujcie program pilotażowy, 3 miesiące usiąść, zrobić, wygenerować pół miliona złotych, sprawdzić to, jak to działa.
Może by się udało coś takiego, żeby była indywidualna ścieżka opieki, indywidualna ścieżka wsparcia. Dzieciaki trafiają, tak jak pani mówiła, rzeczywiście. Dziecka nie możemy oddać tego osiemnastolatka do mieszkania samodzielnego, bo ono ono wymaga wsparcia, wymaga jeszcze cały czas pomocy, tak. Ale można wypracować taki system. Wiem, że całości się nie da zrobić, ale chociaż spróbujmy jakiś mały kawałek dróżki przetrzeć, żeby potem to pokazać.
System się sprawdza, niech to działa
Speaker 28
Czy 2. Zobaczmy, może się uda. No bo tak to będziemy kolejne konferencje robić I tak naprawdę się z miejsca nie posuniemy.
Ewa Kaliszuk
Szanowna Pani Przewodnicząca, szanowni państwo, ja przede wszystkim też dziękuję bardzo młodym ludziom za odwagę, za to, że podzieliliście się z nami swoimi historiami, ale tych historii jest znacznie więcej, ponad 1200, przynajmniej o których wiemy I każda z nich pewnie jest inna. Dlatego też tak ciężko będzie znaleźć te wspólne rozwiązania I stąd też tutaj pojawiły się takie chyba gdzieś ze strony przedmówców słowa, że potrzebny jest po prostu jak człowiek, ktoś jak koordynator tego dalszego życia dziecka, który kończy swoje swoje funkcjonowanie w pieczy zastępczej bądź w ośrodku wychowawczym, czy w innym typie ośrodka, żeby pomóc pochodzić mu w to dorosłe życie. Ale ja mam 2 pytania, natomiast jeszcze potem jedną rzecz chcę dodać. 1. Kwestia to to, czy w tej petycji, którą fundacja skieruje czy skierowała do ministerstwa, są konkretne propozycje przepisów, konkretne rozwiązania legislacyjne?
To jest 1 rzecz, to zaraz pani prezes damy głos. To jest 1 kwestia, bo cały czas mówimy na bardzo dużym poziomie ogólności. Natomiast nie mamy konkretnych jakby propozycji co do tego, co mogłoby wpłynąć na rozwiązanie problemu. 2. Rzecz, są z nami funkcjonariusze policji I chciałam zapytać też, już jak skończę swoją wypowiedź, o taką informację, co robią służby, w jaki sposób postępują wobec młodych ludzi, no chociażby w tym wieku 18, 25, w przypadku napotkania takich osób w różnych miejscach, czy to z interwencji, czy kiedy państwo zauważacie, że ktoś no plącze się, tak, jest zagubiony, jest młodym człowiekiem.
Jakie działania podejmują funkcjonariusze I nasze służby takim momencie z młodym człowiekiem? To jest 2. Pytanie moje. I tutaj do policji. Natomiast jeszcze 1 rzecz.
Ja mam takie wrażenie, może mylne. My mamy w pewnym sensie przepisy mimo nowelizacji, które tu pani minister wskazała, że się pojawią, ale w jakiś sposób już ułożone. Od lat zmieniane, nowelizowane. I nie jestem optymistką w tym zakresie, że my możemy jeszcze w nie coś włożyć. Przepraszam, że włożyć, co będzie dotykało rozwiązań dla młodej osoby.
Nie wiem, czy program, tak jak mówił pan senator, czy raczej ustawa odrębna w sprawie przeciwdziałania zagrożeniu bezdomności młodego człowieka, bo wszystkie rozwiązania, które są, co powiedziała pani prezes, tak naprawdę są kierowane do osób dorosłych. I również kiedy byłam w domu u państwa I rozmawia I też rozmawialiśmy z młodzieżą, to też młody państwa podopieczny mówił, że trzykrotnie wracał do schroniska, gdzie byli panowie starsi, osoby dorosłe, osoby uzależnione od alkoholu. To nie jest miejsce dla młodego człowieka. Więc wydaje mi się, że taka, przepraszam, wrzutka do danej ustawy problemu nam nie rozwiąże. To musi być moim zdaniem coś, co będzie odpowiadało tylko I wyłącznie na problem młodych ludzi zagrożonych bezdomnością.
I to właśnie to międzyresortowo wypracowane. No I jeszcze 1 rzecz. Przede wszystkim myślę pokazująca też skalę problemu. Dzisiaj z nami jest 1 fundacja, 1 działająca w Warszawie. Ja nie wiem, czy jest jeszcze 1 takie miejsce w Polsce, A tutaj mamy też możliwości do kilkunastu osób tak naprawdę podopiecznych ograniczone, do której młody człowiek, tak jak Ania, się skieruje.
Bo nie każdy to miejsce w fundacji po 2. Znajdzie. Do fundacji po 2. Trafiał chłopiec spod poznania, który wsiadł do pociągu I znalazł w internecie to miejsce. Ale jeśli już nawet mamy tylko to 1, no to przecież to miejsce też potrzebuje środków do funkcjonowania I do utrzymania tego domu.
Więc znowu pojawia się problem kwestii finansowych, czy to programów rządowych, czy tak jak myślę teraz w nowym okresie finansowania, gdzie samorządy województw jednak powinny w tym nowym okresie finansowania wziąć pod uwagę te potrzeby I być może również działanie, które będą realizowane, zaprojektować tak, żeby mogły tego typu miejsca powstawać, świadczące opiekę, mieszkania treningowe I specjalistyczne wsparcie też tych młodych ludzi. Więc tu jest szereg problemów, bo tak jak mówię, chwała państwu za to, co robicie, ale 1 fundacja nie podoła temu problemowi. No I to chyba na ten moment to, co... A I jeszcze 1 rzecz. Ja tylko chciałam wspomnieć, bo tutaj też Ania mówiła bardzo dużo o tej opiece osób z niepełnosprawnością.
I też często mam wrażenie, że my też nie wiemy tego, co jest rozproszone, A w naszym kraju otwarto 16 regionalnych centrów komunikacji. To są, to jest program realizowany, tu pewnie pani minister więcej powie, gdzie mamy kompleksową opiekę bezpłatną dla osób z niepełnosprawnościami. Bardzo szeroką I tłumaczy języka migowego I transkrypcję tekstów, ale to też trzeba wiedzieć, gdzie się skierować I to to też ośrodki pomocy społecznej taką wiedzę mają. Natomiast bardzo często jeszcze osoby z niepełnosprawnościami nie wiedzą. W Warszawie, w województwie mazowieckim też takie Regionalne Centrum Komunikacji jest, RCK.
No ale to jest tak na marginesie tylko, tak? Dziękuję.
Speaker 3
Dziękuję bardzo. Tu pytania to będą odpowiedzi za chwilę, ale pani Senator Zając, Agnieszka.
Speaker 36
Dziękuję bardzo. Proszę państwa, bardzo przejmujące dzisiejsze nasze spotkanie I można sobie zadać takie pytanie, czy można zlikwidować zupełnie bezdomność wśród wśród osób młodych? Bo nie można mówić o dorosłości w momencie, kiedy się kończy 18 lat.
Speaker 37
Dorosłość to jest wtedy, kiedy człowiek jest w stanie samodzielnie żyć, samodzielnie, w jaki uzyskać środki na swoje bytowanie codzienne. Natomiast pokazał nam tutaj też taką drugą stronę, stronę tej pieczy zastępczej. Jak można z pieczy zastępczej w momencie ukończenia osiemnastu lat wystawić walizkę I powiedzieć, radź sobie sam czy sama. Wydaje mi się, że tutaj też, dla mnie przynajmniej, jest widoczny kryzys w naszych rodzinach. Bo przecież te dzieci pochodzą z rodzin.
Speaker 36
W wielu przypadkach rodzin, w których są różne problemy. Ja nie, nie lubię używać słowa patologia, bo to jest bardzo szerokie słowo. Natomiast wszystko się rodzi z jakiejś przyczyny. I bardzo ważne jest, aby do każdej osoby podchodzić indywidualnie, ale na to trzeba odpowiedniego systemu, dlatego że no za wszystkim idą środki. No ja na przykład nie wyobrażam sobie, żeby samorządy małe dysponowały mieszkaniami, bo są problemy z mieszkaniami dla rodzin wielodzietnych.
Te rodziny się borykają czasem w pomieszczeniach jednoizbowych, że tak powiem. I nie wiem. Ja myślę, że to jest zadanie dla ministerstwa I dla właśnie takich instytucji, które opiekują się takimi osobami, które mają tą praktykę codzienną I potrafią doradzić. Tylko trzeba wsłuchać się w te głosy I po prostu jest trudno, bo zawsze za wszystkim stoją pieniądze, co jest najtrudniejsze. Ale trzeba to pokonać, bo mamy zbyt mało naszych dzieci, naszego następnego pokolenia, które mogą w sposób doskonały utrzymać nas osoby starsze, które kiedyś może będą właśnie potrzebowały pomocy.
Bardzo dziękuję za tą pracę, bo sama ponad 30 lat zajmuję się działalnością społeczną w różnych aspektach. Natomiast przyznam się, że u mnie w moim rejonie na Podkarpaciu nie słyszałam o bezdomności wśród dzieci. I muszę to sprawdzić. Wiem, mamy noclegownię w mieście, w którym mieszkam, ale noclegownia to jest dla panów, którzy wychodzą z zakładów karnych, dla panów, których rodziny wyrzuciły, bo nadużywają alkoholu. Różni przyjeżdżający akurat, bo się dowiedzieli, że jest noclegownia.
To nie jest, prowadzona jest przez stowarzyszenie, to nie jest włączone w ten system instytucjonalny, który powinien być skoordynowany. Ja bardzo apeluję do pani minister, bo pani minister uczestniczy w naszych spotkaniach. Mieliśmy tu rodziny zastępcze, mieliśmy problemy rodzin, gdzie rodzice są w trakcie rozwodu I te cierpienia, które przechodzą dzieci, wykorzystywane przez jedną bądź drugą stronę w procesach rozwodowych. My to wszystko przerabiamy w tej kadencji, w tej komisji, w tej komisji I myślę, że no niedługo zbliżamy się do końca kadencji I wypadałoby wypracować jakieś takie spójne stanowisko, które pomoże naszym rodzinom, bo tu rodzina
Podstawą. Dziękuję.
Speaker 3
Dziękuję bardzo. Czy ktoś z pań senator, z pań senatorowie nie? Ale z racji tej, że padło tak, więc ja, padło konkretne, bo bo tak to są takie wnioski, deferenda I tak dalej, inne, Ale było pytanie bardzo konkretne pani senator Kaliszuk do przedstawicieli policji, to nim oddam jeszcze głos obecnym, już się zgłaszają jeszcze innym przedstawiciele, to proszę bardzo tak krótko na to pytanie tak odpowiedzieć. Proszę. Bo nie byłam, nie miałam wpisane o przedstawienie się, bo nagrywane jest I my później to do rejestru potrzebne.
Proszę bardzo.
Robert Kumor
Dzień dobry, inspektor Robert Kumor, dyrektor Biura Prewencji Komendanta Główna Policji. Szanowna Pani Przewodnicząca, szanowni państwo, pozwolę sobie trochę bardziej tak nietypowo od refleksji osobistej. Jestem też rodzicem dwójki dorosłych studentów. Co prawda to wybrzmiało w ostatniej wypowiedzi pani senator, ale myślę, że warto o tym pamiętać. Jesteśmy w kryzysie instytucji rodziny, a w tym również kryzysie instytucji autorytetu rodzica.
To ma bardzo istotne znaczenie, szanowni państwo, dla przyszłości młodych ludzi, a jak dobrze wiemy, ci młodzi ludzie za chwileczkę będą naszym krajem rządzić I będą no odpowiadali za za za nas wszystkich. Szanowni państwo, jeśli chodzi o policję, oczywiście dobrze państwo wiecie, że jesteśmy główną formacją państwową, która odpowiada w naszym kraju za zapewnienie bezpieczeństwa I porządku publicznego, ale poza tym zadaniem również 1 z podstawowych zadań policji to ochrona życia I zdrowia ludzi I właśnie w tym aspekcie również policja podejmuje działania. Te działania są także ukierunkowane na osoby w kryzysie bezdomności. Jeśli chodzi o kryzys bezdomności osób młodych dorosłych, to szanowni państwo, chciałbym powiedzieć o dwóch aspektach. Osoba młoda w kryzysie bezdomności to 1 krok do problemu z prawem.
To dobrze wiemy, że niejednokrotnie te osoby są po przejściach. Mimo młodego wieku, to już są po przejściach I tak naprawdę będąc w kryzysie bezdomności, mogą dalej popadać w tą, w ten, w ten, w ten kryzys konfliktu z prawem, stąd też dla nas jako policji jest to bardzo ważne, aby te osoby były dobrze zaopiekowane, ale również, szanowni państwo, te osoby bezdomne w kryzysie bezdomności, młode w kryzysie bezdomności mogą stać się ofiarami przestępstw. Mogą być pokrzywdzone przestępstwem, czy to handlu ludźmi, czy to wykorzystania seksualnego, czy szeregu innych zachowań. Stąd też warto o tym pamiętać, aby zatroszczyć się o te osoby. Natomiast polska policja, szanowni państwo, w szczególności w okresie tym jesienno-zimowym, gdzie mówimy o realnym zagrożeniu życia I zdrowia ze względu na warunki atmosferyczne, podejmuje szereg inicjatyw ukierunkowanych właśnie na bezpieczeństwo osób bezdomnych I wśród tych osób są również osoby młode.
Ja tylko wspomnę o szeregu takich działań, które podejmujemy standardowo, bo to są działania, które zawsze od od od początku okresu jesienno-zimowego, czyli tak naprawdę od pierwszego listopada podejmujemy przy współpracy z wieloma instytucjami, począwszy od władz samorządowych, poprzez instytucje pomocowe, organizacje, fundacje charytatywne, które prowadzą działalność w zakresie pomocy osobom bezdomnym, to przede wszystkim, szanowni państwo, prowadzimy kontrolę miejsc przybywań takich osób. Staramy się docierać do tych osób wspólnie z pracownikami pomocy społecznej czy też straży gminnych, miejskich, informować, edukować o miejscach, gdzie mogą uzyskać pomocy zarówno w zakresie schronienia, uzyskania odzieży czy też posiłku. Szanowni państwo, my od początku okresu zimowego monitorujemy również zgony osób z powodu wychłodzenia organizmu. Ostatni sezon, czyli okres od pierwszego listopada dwudziestego piątego roku do końca marca bieżącego roku, to szanowni państwo 55 osób, które straciły życie z powodu wychłodzenia organizmu, w tym 19 osób to osoby w kryzysie bezdomności. Na szczęście wśród tych osób bezdomnych, które straciły życie ze względu na niską temperaturę, nie było osób, o których dzisiaj rozmawiamy.
Ale były 2 osoby, które straciły życie, mimo że to były osoby posiadające miejsce zamieszkania w wieku dwudziestu pięciu lat I w wieku osiemnastu lat. Szanowni państwo, ważne narzędzie, które funkcjonuje od 2000 szesnastego roku, to narzędzie o nazwie Krajowa Mapa Zagroży Bezpieczeństwa, a w ramach tej krajowej mapy zagrożeń bezpieczeństwa, czyli takiego narzędzia interaktywnego, które można znaleźć w sieci, jest kategoria zagrożenia osoba bezdomna wymagająca pomocy. Społeczeństwo ma możliwość zasygnalizowania policji, wskazując konkretne miejsce w przebywaniu osób bezdomnych. My każde takie zgłoszenie traktujemy bardzo poważnie I staramy się to miejsca odwiedzać, aby docierać do tych osób bezdomnych I udzielać im pomocy. Od początku funkcjonowania, szanowni państwo, tego narzędzia, czyli od października 2000 szesnastego roku do chwili obecnej, właśnie w ramach tego kanału komunikacji otrzymaliśmy ponad 35000 różnego rodzaju informacji o miejscach przebywanie osób bezdomnych.
Tylko w minionym sezonie zimowym było tych informacji ponad 1700 I większość, może nie większość, ale ponad 1 3. Tych informacji jest potwierdzana przez nas I docieramy do tych osób z ofertą pomocy, kierując ich do instytucji, które mogą takiej pomocy udzielić. Bardzo dziękuję.
Dziękuję bardzo.
Tu było pytanie do pani prezes, czy
Agnieszka Sikora
To ja jeszcze tylko tak nawiązując, żeby nikogo nie pominąć, bo pani senator wspomniała, że jakby fundacja po 2. Jedyna, tak? Pewnie najszerszą mamy ofertę w Polsce, jeśli chodzi o młodzież w sytuacji bezdomności, bo też najdłużej tym się zajmujemy, już taki najbardziej rozbudowany I system udało nam się stworzyć, ale jest tutaj też Ania Grabarczyk z Fundacji Huśtawka z Łodzi, tam działa hostel, taki nowy początek. To może nie jest takie domowe rozwiązanie, ale to też jest rozwiązanie dla młodych. Jest też Grzegorz Głubczyk z Rybnika, gdzie też no podejmowane są próby, bo ciągle jesteśmy jednak na tym etapie, ale po prostu nie chciałam, żeby tu kolegów ich też bardzo ważną pracę pominąć.
Odpowiadając na pytanie dotyczące petycji. Petycja ma charakter dość ogólny, bowiem no my zwracamy się z nią tak naprawdę do społeczeństwa, do obywateli I celem jest jakby zauważenie problemu I zwrócenie uwagi na problem. Ale to, co jest kluczowe I myślę, że to też ważne dla dla pani ministra I tutaj dla całego resortu pracującego jednak nad ustawą o pomocy społecznej, bo myślę, że ten problem bezdomności, poza tym, że on się gdzieś tam w różnych innych zapisach no też koncentrują różne problemy, ale o rozwiązaniach mówimy I one no powinny znaleźć się jednak w tej ustawie. O to apelujemy I apelujemy przede wszystkim o to, aby były osobne rozwiązania dla młodzieży. Tutaj państwo senatorowie też wypowiadając się, mówiliście o tym sprzeciwie, że no nie mieści się wam w głowie, że osiemnastolatek, który się uczy czy nawet nie uczy, jest w noclegowni czy w schronisku.
Mówiliście państwo o tym, to jednak jest jeszcze dziecko, w sensie mentalnym I pewnych potrzeb naturalnych. Dlatego że, dlatego to, co jest kluczowe I o to, pani minister, się zwracamy, to jest to, żeby tych ludzi potraktować osobno, bo inaczej ich stracimy. I to nie jest nasz cel. Ta młodzież nie może trafiać do miejsc, w których nie jest traktowana jak młodzież, w których nie czuje się jak młodzież I w których nie ma dla niej rozwiązań. I tak, apelujemy o domy I o mieszkania, bo mieszkania też są rozwiązaniem, tylko nie są rozwiązaniem na każdym etapie dla każdego młodego człowieka.
O tym mówiłam w swoim wystąpieniu, nie będę tego przedłużać. I to, co jest jeszcze bardzo ważne, bo tutaj już widzę, że państwo troszkę poszliście tą ścieżką. Bezdomność młodzieży to nie tylko piecza zastępcza. Naprawdę, usłyszcie to, bo za każdym razem wchodzimy w to, że dziecko z systemu. Jest dzieci bardzo wiele w Polsce, które są poza systemem, których nie widzimy.
Więc mówmy o bezdomności młodzieży, mówmy o młodzieży. Czy ta młodzież pieczowa też jest taka super podniesiona, kiedy ciągle z robimy z niej osobną grupę młodzieży? To jest młodzież, ona też potrzebuje tych wszystkich narzędzi, których potrzebuje każdy inny młody człowiek. Więc chodzi nam o osobne rozwiązania I nadal, pomimo że wiem, że to jest bardzo trudne, wiem, że pani ministra I tutaj jesteście nam życzliwi, no musicie to zrobić, no to to nie ma wyjścia. Bo bo bo tak, to to nie niedobrze o nas świadczy, kiedy tego nie ma.
Musicie to zrobić I ja liczę tu na wszystkich państwa, na panią ministrę I cały zespół w szczególności, bo chyba tego nawet nie trzeba tłumaczyć, bo to chyba nawet jest słabe, że my musimy to tłumaczyć. Zróbmy to. Zróbmy osobne rozwiązania dla młodzieży. Przy okazji też to, o czym pani, przepraszam, przedłużyłam, ale bardzo się staram szybko, to o czym pani senator powiedziała, żeby rzeczywiście może stworzyć też jakąś osobną ustawę czy czy coś, co w ogóle mówiłoby I o profilaktyce, I o pewnych
Które miałyby temu zapobiegać, no to jak najbardziej to też jest bardzo ważne, bo w tym naszym rozczłonkowaniu systemu rzeczywiście gdzieś tam ten człowiek zaczyna ginąć. Ale zróbmy to, to nie jest takie trudne.
No przecież
to nie jest takie trudne.
Speaker 3
Bardzo dziękuję. Ja pamiętam o tym, że pani profesor się prosiła już jakby o głos, ale chciałabym, żeby właśnie jeszcze usłyszawszy te różne tutaj wypowiedzi, prosiłabym o głos I tutaj właśnie pani też tam pamiętam. Proszę bardzo, pani profesor.
Renatę Szczepanik
Nie będę zabierała dużo czasu. Pani ministro, my czujemy w pani ogromną sojuszniczkę sprawy I my nie mamy wątpliwości, że pani zna problem I pani wie, co robi. I jak gdyby jeszcze raz powtórzę, nie mamy wątpliwości, że pani zrobi wszystko, co w swojej mocy. Natomiast tutaj w pani wypowiedzi pojawił się taki wątek, który chyba źle odczytałam, bo pani ministra powiedziała, ale przecież mamy narzędzia do pracy z młodymi w kryzysie bezdomności, tylko nie wszyscy być może w tej pomocy społecznej je znają. Wydaje się, że nie mamy takich.
Chyba że pani ministra odwoływała się do narzędzi, jeżeli chodzi o pieczę instytucjonalną, o osoby, które opuszczają instytucjonalne formy pieczy. No bo ja tak zrozumiałam, że pani ministra powiedziała o tych osobnych narzędziach, którymi dysponuje system. Wydaje mi się, że nie nie dysponuje.
Speaker 3
Jeszcze pan minister później, bo jeszcze będą wypowiedzi, to lepiej tak. Proszę bardzo I proszę się przedstawić.
Aleksandra Krugły
Dziękuję bardzo, Aleksandra Krugły, Ogólnopolska Federacja na rzecz rozwiązywania problemu bezdomności. Jesteśmy tutaj razem z koleżanką Anną Grabarczyk, która również jest członkinią zarządu I prowadzi między innymi Dom Samotnej Matki w Łodzi I Hostel. I chciałam bardzo państwu podziękować za, za to posiedzenie, podziękować państwu I również Agnieszko, tobie za to, że ten temat uzyskał swoje osobne spotkanie. My w ogólnej Polskiej Federacji Życzeń Życzeń Życzeń Życzeń I większość organizacji nie jest wyspecjalizowana tylko w jednej grupie I tutaj wielka wielkie podziękowania za pracę twoją, Agnieszko. Natomiast ten problem pojawia się w bardzo, w bardzo różnych wymiarach I też właśnie chciałam, żeby państwa państwa też prosić o kontynuowanie tego tematu I zarówno w kontekście bezdomności osób młodych, ale również innych grup, bo zaczęłabym od tego, co też jest wyzwaniem dla dla państwa z ministerstwa, o w ogóle danych o osobach w kryzysie bezdomności, zarówno osobach młodych, jak I osobach w każdym wieku.
Ministerstwo co 2 lata prowadzi badanie, liczenie osób w kryzysie bezdomności, które no jakby próbuje policzyć, ile takich osób w Polsce jest. To wychodzi liczba około rocznie trzydziestu trzech 1000. Natomiast my tutaj już od lat rozmawiamy z ministerstwem I tym razem udało aby jednak poprawić metodologię tego badania, dlatego że ono nie wychwytuje bardzo wielu osób. I właśnie tutaj za chwilę przekażę głos koleżance, która powie o właśnie bezdomności dzieci I o tym, że właśnie często dzieci, które później są często tą młodzieżą, która pojawia się u progu fundacji Po 2., nie jest w ogóle dostrzegana przez system. Natomiast jeśli chodzi o rozwiązania związane z zaopiekowaniem potrzeb mieszkaniowych młodzieży, to my właśnie jako federacja z zespołem ekspertów, również przy współpracy z ministerstwem, pracowaliśmy nad modelem zdeinstytucjonalizowanych usług w obszarze bezdomności.
To brzmi tak, to słowo deinstytucjonalizacja jest mało, jest jest takie trudne, ale chodzi o to, żeby po prostu wypracować rozwiązania, które pozwolą osobom w kryzysie bezdomności znaleźć wsparcie, usługi poza placówkami. Natomiast to tutaj, o czym mówi Agnieszka, nie nie mieści się w tym modelu, natomiast jest ważnym rozwiązaniem również pomostowym I to jest bardzo właśnie ważne, żeby osoby w kryzysie bezdomności, młode, starsze miały cały katalog rozwiązań, bo na razie rzeczywiście tego nie ma I właśnie najczęściej młodzież jest po prostu w takiej sytuacji, że jeżeli nie znajdzie się organizacja pozarządowa, taka jak Fundacja Po 2., czy Fundacja z naszej federacji, to po prostu te osoby wpadają w luki systemu. Więc chciałabym poprosić I też jakby zaoferować nasze nasze wsparcie przy kontynuacji tego tematu. Jeżeli państwo byście chcieli się szerzej nad nim pochylić, to jest on bardzo ważny, a teraz bym przekazała głos koleżance, żeby troszeczkę jeszcze z praktyki właśnie dzieci I młodzieży też się podzieliła informacjami.
Dobrze, dziękuję bardzo.
Proszę tak zwięźle w miarę.
Speaker 39
I tak bardzo szybko, bo już jesteśmy po czasie. Bardzo wielu mądrych słów już padło. Bardzo dziękuję, pani przewodnicząca, państwu, że w ogóle się tutaj spotykamy. Agnieszko, Renato, dziękuję za zaproszenie. Ja tylko chcę powiedzieć, że każdego dnia w Polsce dzieci rodzą się w kryzysie bezdomności.
Speaker 40
W całej Polsce. Bo dzieci, które rodzą się, będąc w domach samotnych matek, w ośrodkach interwencji kryzysowej, w innych placówkach, które... Specjalistycznych ośrodkach wsparcia dla osób doznających przemocy. Nie patrzymy na nie przez pryzmat osób w kryzysie bezdomności, ale z jakiegoś powodu, najczęściej w kontekście kobiet I dzieci, mamy na to badania zarówno europejskie, amerykańskie, dużo mniej polskich, najczęściej z bezdomnością kobiet I dzieci, potem młodych dorosłych, koreluje przemoc I to doświadczenie. I tak, mamy, chociaż w ustawie o pomocy społecznej tego nie mamy, ale mamy dzieci w kryzysie bezdomności.
Potem te dzieci dorastają, stają się młodymi dorosłymi, którzy którzy sami rodzą swoje dzieci, bardzo często będąc w kryzysie bezdomności. I myślę, że ta świadomość jest kluczowa do tego, żebyśmy budowali system, który będzie międzyresortowy, bo samo Ministerstwo tutaj jakby nie da rady. To jest klucz. Budowanie mostów międzyresortowych. To jest podstawa do tego, żebyśmy włączali kwestie zdrowia psychicznego, kwestie przeciwdziałania przemocy.
To rozwiązanie, o którym dzisiaj rozmawiamy, bardzo ważne. Tak jak cała kwestia mieszkań, całej reszty. Ale szanowni państwo, my znowu gasimy pożar. To jest znowu gaszenie pożaru. My musimy się zastanowić nad tym, co będzie profilaktyką.
I tak jak Agnieszka powiedziała, mieszkania idą to to już interwencja. A profilaktyką jest zadbanie o zdrowie psychiczne rodziców I ich dzieci, wspieranie rodzin, przeciwdziałanie przemocy, przeciwdziałanie przemocy domowej, przeciwdziałanie tym kwestiom problemów społecznych, który tak naprawdę... Tutaj profesor mówiła o tym, bezdomność tak naprawdę jest na samym końcu. Dużo wcześniej jest brak relacji, brak uważności, brak poruszanej empatii, przemoc, trauma I to ogromne poczucie osamotnienia, o którym mówiła Agnieszka. Także szanowni państwo, zanów zastanówmy się, by nie, jakby nie budować pozornych rozwiązań, które będą pięknie brzmiały, świetnie wyglądały, natomiast znowu będą gaszeniem pożarów.
Myślmy o tym, jak interdyscyplinarnie budować rozwiązania, które będą realnie wspierać nas specjalistów, którzy jesteśmy na samym dole. I tak naprawdę wspieramy te osoby w kryzysie każdego dnia I zastanówmy się nad realną profilaktyką problemu bezdomności. I pamiętajmy o tym, że w naszym kraju, w bezdomności, również na ulicy, w namiocie rodzą się dzieci. Dziękuję bardzo.
Speaker 3
Dziękuję bardzo. To tak, tak cały czas dochodzimy do jednego, do tej rodziny. Dlatego nie bez przyczyny największy nasz orędownik, największy Polak Jan Paweł 2. Mówił, że przez rodziny przebiega przyszłość narodu. I to dobrze, że tak sobie przy takich okazjach to uświadamiamy.
Przez rodziny przebiega przyszłość narodu. I proszę bardzo, jak ktoś jeszcze chciałby Może jeszcze młodzież chce coś powiedzieć, jak pod spodem. Akcję właśnie się zgłasza, to bardzo prosimy.
Speaker 14
To ja chciałam powiedzieć, kiedy trafiłam do fundacji, po 2., do dla młodzieży, zaczął się program usamodzielnienia, dopytywanie czego potrzebuję, jakie zdrowie psychiczne, odnośnie dokumentów do urzędu, mieszkanie, ZUS, takie inne potrzeby z osobą niepełnosprawnością. I przyszedł moment taki, wiele rzeczy nie rozumiem. Wiem, że państwo wiedzą, że centrum komunikacji, Polski Związek Głuchych, inne rzeczy, tak. Ale chciałabym powiedzieć ostatnio, kiedy miałam problem z praw urzędowych. Skontaktowałam się z centrum komunikacji, który został przykrywany do fundacji po 2.
I następująco przekazane do mnie. I w tym kontekście było napisane, że mogę prosić o pomoc. Oczywiście. Później skontaktowałam się z tłumaczem języka migowego I mi powiedzieli, że nie zawsze w centrum Kuniaki jest realnie dać dostęp, w którym ja potrzebuję formalnego wsparcia, urzędowych, zdrowotnych, ponieważ też mam swoje sprawy cywilno-karne, którym potrzebowałabym tłumacza zaufanego, a nie biorą centrum komunikacji. Prosiłam, że potrzebuję tłumacza zaufanego albo coś.
I kiedy składam różne wnioski I pytanie z urzędu otrzymałam, czy Polski Związek Głuchnik nie może pomóc praw urzędowych. Ale on nie może zaoferować wsparcia, ponieważ Polski Związek
Głuchych, daje konferencje dla osób Głuchych, wydarzenia, warsztaty, konsultant z ZUS-em, z innymi urzędnikami, robią coś dużo, więc urząd powinien być świadomy, zapewnić tłumacza na miejscu lub online. Przykład mojego partnera, który jest w trakcie do usamodzielnienia, przyprowadzając do Warszawy. Ja jako osoba głucha mu pomagam, bo w urzędzie na przykład Bydgoszcz nie ma tłumacza języka migowego I ja musiałam w wniosku tłumaczyć, że to urząd powinien zapewnić tłumacza języka migowego, a nie mówić, że Polski Związek Głuchych jest urzędnikiem I to oni powinni pomóc osobom Głuchym. Więc to trzeba też te sprawy rozszerzyć, ponieważ kiedy zaczęłam być dumna młodzieży, Głusi zaczęli bardziej mnie śledzić, obserwować I się dowiedziałam, że powoli rośnie skala, spójność Głuchych, bezdulności, którzy nie widzieli, jak złożyć do PFRON-u, jak złożyć o ósmej godzinie, o mieszkanie, czy przyjść do fundacji po 2.. No I co ja mam o nim powiedzieć?
Nie jestem tłumaczem języka migowego, nie mam kursu, nie mam certyfikatu, no bo w urzędzie też brakuje dostępnych wszędzie. Tłumacz. W Warszawie jest ogromna dostępność, ale trzeba rozszerzyć, żeby w całej Polsce, żeby inni głusi mogli usamodzielnić, znaleźć w dobrym wsparciem w systemie I się usamodzielnić.
Speaker 44
Dziękujemy, brawo młodzieży. Dziękujemy za taki wspaniały, no... Jak parlamentarzystka. Przyszłość dobra, mrużymy. Życzymy przyszłości takiej.
Trybuna. Do tego. Proszę bardzo. Tak, tak. I dlatego jest tak...
Speaker 3
Cieszymy się, że tak dobrze w naszej komisji możecie właśnie swobodnie wypowiadać I I pokazywać swoje bogactwo I myśli, bo ktoś myśli swoje bogactwo intelektualne, wyrażania myśli I tak dalej. Gratuluję, bardzo nam jest miło I patrzeć na takie. To teraz już po takie... A jeszcze pani, tak? A to to jeszcze 2 pani I później panią minister będziemy tak do końca zmierzać.
Pani nam minister wysłuchała tu szczególnie tutaj o tych takich no próśbkach wręcz, to jeszcze poprosimy o głos. Proszę bardzo.
Agnieszka Jarzębska
Dzień dobry, Agnieszka Jarzębska, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Ja w imieniu Pani Rzecznik chciałabym powiedzieć, że problem bezdomności młodych osób jest bardzo ważnym tematem podejmowanym już od lat przez Rzecznika oraz powołano przy nim Komisję Ekspertów do spraw Przecidziałania Bezdomności. Od lat zabiegamy o systemowe spojrzenie na problem I podjęcie tematu pomocy I wsparcia dedykowanego młodym osobom w sposób zintegrowany I również międzyresortowy. W 2000 dwudziestym roku skierowaliśmy takie duże wystąpienie generalne, w którym opisywaliśmy problem, wskazując na propozycję tych rozwiązań systemowych, które być może wychodziłyby naprzeciw tym wszystkim postulatom, które przedstawia również Fundacja Po 2.. Skąd to się to wzięło już w 2000 dziewiętnastym roku na takim kongresie praw praw obywatelskich?
Ten problem omawialiśmy. Wyszło nam wówczas, że ani Ośrodki Pomocy Społecznej, ani osoby, które zajmują się problemem bezdomności, tak jakby nie rozpoznają samego problemu. Młodzi bezdomni kupią się nam w systemie również w statystycznym. Pomimo, że w ogólnopolskim badaniu liczby osób bezdomnych jest kategoria wiekowa, ona jest wyodrębniona, jednak w naszej ocenie są wciąż uzasadnione wątpliwości, czy z przyczyn takich, że młodzi często nie mieszkają ani w ogrzewaniach, ani nie korzystają z tej pomocy w schroniskach czy noclegowniach, te osoby wtedy wymykają się tym takim formalnym badaniom liczby osób bezdomnych. Na wagę rzetelnej diagnozy sytuacji tej grupy w kontekście doświadczonego kryzysu bezdomności I wykluczenia mieszkaniowego zwracaliśmy też uwagę już kilkakrotnie zarówno w aspekcie liczenia tego całej procedury, to o czym Pani tutaj mówiła, w standaryzacji badań dotyczących występowania bezdomności, ponieważ tak naprawdę problemem jest nie tylko określenie liczby osób młodych bezdomnych I skali identyfikowanego zjawiska, ale też pokazania, jakie my mamy problemy, gdzie są kluczowe potrzeby I wykrycie barier utrudniających realizację wszystkich innych, dzisiaj dostępnych już rozwiązań.
Ale też skłanialibyśmy się do takiej oceny, że po 1., oddziaływanie prewencyjne. Ta prewencja to powinno być zapobieganie powstawaniu samego zjawiska bezdomności, wzmocnienie systemu wsparcia, tworzenie finansowanej z budżetu państwa bazy mieszkań, bądź miejsc odpowiadających najpierw potrzebom zdiagnozowanych w sposób rzetelny I dedykowanych jednak tej wyjątkowej grupie osób młodych. Interwencyjny znowu charakter to działania powinny być nakierowane na pomoc przy wychodzeniu z bezdomności. Te rozwiązania powinny być celowane I opracowane, czyli jeszcze te na miarę. Nie będę mówiła o procesie usamodzielnienia, bo o tym ciągle powtarzamy, przesyłamy również te nasze uwagi parlamentarzystom, więc sygnalizujemy to bardzo szeroko, zresztą uwagi do aktualnie prowadzonych prac zarówno do rozwiązań projektowanych w ustawie o pomocy społecznej, jak I ustawie o wspieraniu rodziny I systemie pieczy zastępczej, rzecznik przedstawiał w uwagach I cały czas monitorujemy przebieg procesu legislacyjnego, także nie wykluczam dalszych uwag w tym obszarze.
Natomiast chciałabym wyraźnie powiedzieć, że młodzież w polskim systemie wychodzenia z bezdomności nie była, nie nie jest traktowana jako osobna grupa. Ten postulat był wprost przez nas artykułowany już wielokrotnie. To grupa, która wymaga zarówno rozwiązań I narzędzi innych niż pozostali beneficjenci. Co jeszcze tylko może tak w skrócie, że obecne przepisy regulujące wsparcie ogólne dla osób w kryzysie bezdomności, nie powinny traktować na równi w mechanizmach, w metodyce, w sposobie działania osób w tak różnym wieku, ponieważ zarówno... To tak, ani schronisko, ani noclegownia, ani żaden istniejący dzisiaj system kierowany na wsparcie dla osób bezdomnych, to nie jest miejsce na start.
Ono nie uczy, Ono reaguje w sytuacji powstania kryzysu. Dlatego te rozwiązania powinny być celowe. Nie jest rolą rzecznika oczywiście wskazywanie rozwiązań, natomiast sygnalizujemy mocno ten problem I wskazujemy, że obecny system jest nieefektywny I powinien być dopasowany do potrzeb młodych osób w kryzysie bezdomności. Jeszcze 1 kwestia. Ważnym obszarem w systemie wsparcia, także z punktu widzenia kryzysu bezdomności młodzieży, jest dostępność do ośrodków interwencji kryzysowej.
To takie miejsca, które wciąż mamy deficyt. Nie każdy powiat organizuje u siebie ośrodek interwencji kryzysowej, a wyobrażamy sobie, że w momencie wystąpienia pierwszej fazy kryzysu, to tam te osoby mogłyby zostać przynajmniej czasowo zaopiekowane, Szczególnie to, o czym mówili tu przedmówcy. W całym spektrum polikryzysów, z którymi mierzą się młodzi ludzie, już będący nawet osobami w kryzysie bezdomności, ale też osobami, które są właśnie w tym finiszu I wejściu na start. W każdym bądź razie, Rzecznik Praw Obywatelskich w sposób ciągły będzie zwracał uwagę na potrzebę rozwiązań systemowych dla osób młodych, żeby one nie wpadły nam w system bezdomności.
Speaker 3
Dziękuję bardzo. Dziękuję bardzo. Proszę bardzo, to pani ostatnio, później pani minister.
Paulina Nowosielska
Dziękuję bardzo. Paulina Nowosielska dla porządku. Reprezentuję urząd pani Rzecznik praw dziecka. Jestem dzisiaj w zastępstwie pani Rzecznik tutaj. Może zacznę od prozaicznej rzeczy.
Podpisane, petycja podpisana. W międzyczasie widzę, że jeszcze kilka osób się podpisało. Mówi o tym dlatego, o tym podpisaniu, bo pani Rzecznik od początku, od już wielu długich miesięcy jest rozmowach z panią Agnieszką Sikorą. Była w domu, rozmawiała przede wszystkim z młodzieżą, bo to jest o młodych osobach przede wszystkim. Bardzo chętnie wrócimy do stolika do rozmów, także w Ministerstwie Rodziny, bo też mieliśmy rzeczywiście, tak jak pani minister wspomniała, spotkania.
Jest też, delikatnie sugeruję, na na stole rozwiązanie, o którym dyskutowaliśmy, również rozwiązanie, jeżeli
chodzi
Paulina Nowosielska
Przepisy prawne, konkretne, do którego można podejść I podjąć. Oczywiście ono nie jest idealne, nie jest skończone, ale jest jako ewentualnie punkt wyjścia. No I delikatnie wspomnę, że jeżeli chodzi o pilotaż, to ten pilotaż, nie zapominajmy, trwa już od jakiegoś czasu, a tym pilotażem jest działalność fundacji, która w bojach, w pocie, we krwi działa na rzecz młodych osób w kryzysie bezdomności. I to jeszcze ostatnie słowo, bo już dzisiaj bardzo wiele mądrych słów zostało powiedzianych, za które wszystkie bardzo dziękujemy w imieniu pani Rzecznik I Biura. Dlaczego biuro jest w tym temacie?
Bo to nie jest tak, że 18 lat I nagle coś się wydarza, bezdomność, kryzys zaczyna się w dzieciństwie. I I to jest jakby ta rzecz, o której musimy pamiętać. Dziękuję bardzo.
Katarzyna Nowakowska
Bardzo dziękuję. Nie ma co z nami pana senatora. Wyszedł, prawda? Ja miałam nadzieję, myślę też, że nie będę.
Miałem nadzieję, że uda się bez polityki, bo to nie jest temat, gdzie powinniśmy gdzieś tam dotykać polityki. I na pytanie, dlaczego nic się nie zmieniło od wielu lat, pozwolę sobie nie udzielić odpowiedzi, bo być może to będzie bardziej wymowne niż jakakolwiek moja dłuższa wypowiedź w tym temacie. Dlaczego nie spłonęłam, gdy usłyszałam tę wypowiedź? Jakby płonę jako człowiek za każdym razem, gdy słyszę. Ja myślę, że każdy tam ma odrobinę empatii I rozumie, że to nie powinno się wydarzać.
Mam to natomiast ten przywilej, że już mogłam państwa poznać wcześniej. Byłam w domu, byłam na konferencji, więc nie jest tak, że zapoznajemy się dzisiaj. I choć tak jak powiedziałam, nie mamy dzisiaj przepisów legislacyjnych, to nie dlatego, że ignorujemy lub nie uważamy, że są ważne, tylko dlatego, że chcemy zrobić dobre rozwiązanie, a nie jakieś rozwiązanie, które nam nie naprawi systemu. I dlatego to trwa dłużej niż chcielibyśmy również my. I mają państwo rację, jestem sojuszniczką I mam nadzieję, że uda nam się tak wypracować I tak tą współpracę dalej pokierować, że będziemy, państwo będą widzieli, że ten postęp jest, a my będziemy mogli powiedzieć, że przepisy są po prostu, będą dobre, bo na tym mi zależy, żebyśmy nie zrobili dodatkowego zapisu, który rzeczywiście po prostu w rzeczywistości nie zadziała, bo może się okaże, że osoby, które tej empatii do pracy mieć nie będą, nie będą potrafili też tych działań wdrożyć.
Więc to jest coś, nad czym się zastanawiamy. Ale ja bardzo dziękuję za tą możliwość jeszcze dzisiaj tak szerszego spotkania I usłyszenia również państwa głosów, usłyszenia głosu również ogólnopolskiej federacji, dlatego że my też, nie ukrywam, konsultujemy I oceniamy też te przepisy, które będą w ustawie o pomocy społecznej szeroko, tak żebyśmy mieli co do nich zgodę, więc też dziękuję, że te stanowiska już są coraz bardziej zbieżne I mam nadzieję, wypracujemy ostatecznie dobre przepisy. Więc tak, uważam, że odpowiedzialność jako ministerstwo, nikt z nas od niej się nie odsuwa, natomiast ponosi ją zdecydowanie dużo więcej osób niż, niż 1 czy 1 resort. A jako człowiek uważam to już tak, jak pani powiedziała, jako ludzie, tą odpowiedzialność jako dorośli wobec młodzieży niesiemy jeszcze, jeszcze bardziej. Kilka rzeczy takich bardziej już odpowiadających na pytania chciałabym podnieść, to znaczy to, co się zadziało do tej pory, bo rzeczywiście ustawa jeszcze nie jest w pełni, w pełni opublikowana, nie ma wszystkich finalnych przepisów I ten proces trwa I będzie zakończony.
Mam nadzieję I tu akurat będę robiła wszystko, co w mojej mocy, by to zakończyło się jak najszybciej, byśmy nie weszli w ten okres, nie daj Bóg, wyborczo taki szalony, bo to też już będzie mniejsza uwaga. Mam nadzieję, chociaż że tak się nie wydarzy, ale że unikniemy, by to robić na ostatnią chwilę, tylko w spokojnym rytmie. Ta ustawa trafi do Sejmu I do Senatu, ale też im więcej rzeczy uda nam się wydyskutować na poziomie rządowym, tym mniej potem też będziemy mieć wątpliwości na etapie, mam nadzieję, parlamentarnym. Więc też... I dlatego też te konsultacje są I takie dodatkowe jeszcze prowadzone tak dokładnie, żebyśmy już potem nie musieli fundamentalnych kwestii w ustawie zmieniać szybcikiem lub gdzieś po po tym etapie rządowym, choć oczywiście taka przestrzeń będzie, by je udoskonalać.
Natomiast my w ministerstwie, bo to słowo metodologia, badania padło kilkukrotnie, my już wdrożyliśmy wypracowanie nowej metodologii w jednym z projektów z funduszy europejskich, tak by na kolejne badanie, jeśli dobrze pamiętam I już była przeprowadzona zgodnie... Jakby żeby kolejne badanie było przeprowadzone z nową metodologią, bo co do niej, tak, wiemy I wcześniej już to oczywiście takie informacje do nas spływały. No nie widzi wszystkich osób w kryzysie bezdomności, więc to ważne, żeby to badanie było jak najbardziej rzetelne. Również to jest może mała rzecz, ale ważna, że w programie pokonać bezdomność też dodaliśmy punkty za to, gdy organizacja wspiera osoby młode w kryzysie bezdomności, tak żeby uwrażliwiać, pokazywać, że organizacje, które działają I pozyskują środki z ministerstwa, nieduże, choć podwojone, bo gdy, na początku 2000 dwudziestego czwartego roku ten budżet to było 5000000, to dzisiaj jest 10 I pół miliona, więc to dalej nie są duże kwoty, ale podwojone w tej kadencji, by organizacje pozyskując te środki również wiedziały I uwzględniały osoby w kryzysie bezdomności, by to było młode osoby, by to było premiowane w jakiś sposób. No I oczywiście uwzględniamy w naszych codziennych działaniach I też cała ta dyskusja też pokazuje, że widzimy I staramy się też te każde rozwiązanie, o którym myślimy, dotyczące osób kryzysie bezdomności, również poruszać w kontekście osób młodych.
O tych narzędziach wsparcia ja tutaj chciałabym się odnieść, bo rzeczywiście tu są 2 wątki. Choć nie powinno tak być, no ale ta dyskusja naturalnie nam się dzieli na trochę na te pieczowe I niepieczowe. Staramy się rzeczywiście od tego odchodzić, no szczególnie, że gdy my mówimy, że o systemie wspierania osób w kryzysie bezdomności, to to już nie ma znaczenia, jakie były przyczyny. Ważne są narzędzia, jakie damy, by z tego kryzysu wyjść I się usamodzielnić. Natomiast co do narzędzi, które są już dzisiaj, tutaj po prostu padły takie słowa, że w systemie pieczowym potrzebny jest koordynator indywidualny lub indywidualny plan.
I takie zapisy ustawa ma już dzisiaj, że ta... Osoby wychodzące z pieczy zastępczej są objęte takim wsparciem. Natomiast no dzisiejsza dyskusja pokazuje mi, że pokazuje, znaczy pokazuje nam I pokazuje nie 1. Raz, że one są prawdopodobnie niewystarczające. Dlatego nowelizowana jest również ustawa o wspieraniu rodziny I pieczy zastępczej, która też trafia teraz na stały komitet Rady Ministrów, więc mam nadzieję, idzie takim równoległym trybem, już niedługo będzie również w Sejmie I w Senacie.
Natomiast w systemie takim już powszechnym, który nie dotyczy dzieci, młodzieży wychodzącej z pieczy zastępczej. To, co miałam na myśli, to jest to, że rzeczywiście my dzisiaj nie mamy zapisane w ustawie, że pewne zada... Gdy osoba jest w wieku, to należy wobec niej stosować jakieś konkretne działania. Natomiast to nie oznacza, że oczywiście samorząd nie może. On może bardzo wiele, tylko nie zawsze.
Ja wiem, nie będzie. Jakby ja rozumiem tą dyskusję, tylko chcę też pokazać, że w zależności od tego, jak ta osoba się zgłasza do ośrodka, to w zależności od tego, na jakiego pracownika trafi, on ma po prostu wachlarz. Bo może I ośrodek I powiat, który prowadzi interwencję kryzysową, powinien móc, chociażby wynająć miejsce w hostelu czy miejsce zabezpieczyć w mieszkaniu interwencyjnym. A Ośrodek Pomocy Społecznej może oczywiście w zależności od tego, jakiego mamy tam włodarza I możliwości budżetowe mieć zatrudnionego psychologa lub korzystać z usług psychologa, pozyskać, zdecydować o zasiłku celowym na inne konkretne w tym indywidualnym przypadku potrzeby lub po prostu pracować ze specjalistami, tak jakby to wsparcie było jak najbardziej indywidualne I kompleksowe, bo generalnie ustawa o pomocy społecznej mówi o indywidualnym wsparciu. Dlatego pokazuje to również to, ona nie była nowelizowana przez wiele lat I te zapisy już dzisiaj należy uaktualnić.
My ustawę, dlatego nowelizujemy tak szeroko, bo zwyczajnie bardzo dawno jej nikt nie nowelizował I one czasami nie odpowiada rzeczywistości, a czasami ona nawet bardzo szerokie daje ramy. Tylko to są znowu, to jest kolejny wątek, który chciałabym poruszyć, zadania własne samorządów. I my dzisiaj możemy powiedzieć, że potrzebujemy systemu I to jest coś, co do czego wszyscy się zgadzamy, że potrzebujemy systemu, tylko potem to ktoś realizuje ten system. I system pomocy społecznej jest przede wszystkim realizowany przez samorządy. I my opisać możemy różne zadania I dać te narzędzia do rąk, tylko potem w zależności od tego, na jakie możliwości samorząd ma, tak, je będzie realizował.
Dlatego to jest podwójnie trudne, bo z jednej strony trzeba dobrze zapisać te kwestie legislacyjnie, no ale po 2. Potem ta praktyka ma ogromne, ogromne znaczenie. Ale nie może być oczywiście tak I to podkreślę, bo to nie jest coś, na co się zgadzamy. Podkreślę, że oczywiście od kodu pocztowego nie może zależeć to, jakie wsparcie człowiek uzyskuje. I to jest zadanie, które myślę jeszcze przez wiele lat będą ministerstwa w różnych aspektach naprawiać, modyfikować, ale to nie jest coś, co można w rok po prostu za pstryknięciem palca zmienić.
Natomiast tak, nie odżegnujemy się absolutnie od tego, od tej odpowiedzialności I ta ustawa będzie jak najszybciej w Sejmie, będzie uwzględniała młodych ludzi. Mam nadzieję bardzo, że znajdziemy takie rozwiązania legislacyjne, które pozwolą nam ją przeprowadzić w sposób sprawny I mieć zadowolenie z tego, że te przepisy są dobre I zadziałają, ale będą realnie odpowiadać na te potrzeby. Dlaczego nie mamy dzisiaj legislacyjnych przepisów? Bo to najprościej by było. My mamy propozycję, którą zaproponowała pani rzecznik.
Mamy propozycję, którą wypracowaliśmy roboczo I warsztatowo, ale my jeszcze pochyliliśmy się nad tym, jaki ostatecznie szczebel samorządu powinien mieć tą odpowiedzialność, czy obligatoryjną,
Fakultatywną. I więc jeszcze potrzebujemy chwili I to się po prostu zadzieje I zakomunikujemy w gdy będzie to skierowane do na stałe na stałe komitet Rady Ministrów, więc będzie ta informacja też publiczna, jaka jest propozycja ustawowa I też ona będzie oczywiście podlegała I dyskusji jeszcze przed Radą Ministrów I pracą w Sejmie. My oczywiście bardzo, bardzo nam zależy na tej dobrej współpracy, no I po prostu współpracy merytorycznej, bo co do zasady my się, co do celu my się nie różnimy, tylko chcielibyśmy móc wypracować wspólne ostateczne przepisy I to się na pewno wydarzy. Bardzo dziękuję.
Speaker 3
Dziękuję, pani minister. Bardzo dziękuję, że pani zawsze jest z nami właśnie, jak omawiamy te sprawy, czy problemy niepełnosprawnych I chcę wszystkim też jeszcze powiedzieć. Jest tak, że w komisji tak I to sobie najbardziej jakoś sami cenimy I my się tym ubogacamy I pogłębiamy swoją wrażliwość na te tematy rodzinne, społeczne I tak dalej. Przez to, że zapraszamy, gdy mówimy o tych problemach, czy niepełnosprawnych, czy dzisiaj młodzieży, to właśnie nie rozmawiamy tylko jakby sami ze sobą, urzędnicy, Ministerstwo, zawsze uczestniczymy, przywiązujemy do tego wagę, zapraszamy z Polski przedstawicieli. Zawsze przyjeżdżają, jak mówimy o chorych, na przykład chorych z Żabich, to zawsze są przedstawiciele tych właśnie osób.
I tak jak dzisiaj właśnie tak sobie bardzo cenimy, że jesteście wy z nami. Jesteście, bo nic tak nie robi jak świadectwo I własny ten przykład. Dziękujemy za tą odwagę, za to świadectwo. Możemy tylko życzyć, żeby nigdy wam nie zabrakło męstwa I odwagi w wkroczeniu właśnie taką drogą I szukaniu pomocy, pomocy, gdy jej potrzebujecie, żeby nie zostawać nigdy sami ze sobą, bo to jest najgorsze. Jeżeli się ma problem, to uczą was też ci, co prowadzą was w tych problemach, że trzeba wyjść jakby od siebie I trafić na aniołów, bo zawsze anioły są, chodzą po tej ziemi w postaci właśnie tutaj przedstawicieli prezesów fundacji I innych ministerstwach, schodzą wśród nas anioły.
Tylko do młodych się zwracam, szukajcie zawsze I trafiajcie na tych aniołów, którzy zawsze wyciągną rękę I pomogą. Bo z takich, co też złe ręce wyciągają, to też nie brakuje. Ale jak będziecie tacy tacy sami jako dziewczyny, tu jest pana, ale tak bardziej kobiety, więc jak będziecie takie męszne I odważne, to będziecie też I jesteście przyszłością naszej ojczyzny, bo macie takich, którzy was prowadzą. I my dzisiaj wysłuchawszy wszystkich tutaj głosów I was przede wszystkim I tych, którzy was prowadzą I pani minister I I wszystkich tu obecnych, mamy taką propozycję, nie propozycję, tylko zawsze po takiej komisji właśnie zbieramy te, mamy przez to nagranie, zbieramy te wszystkie wypowiadane postulaty, propozycje rozwiązań I w formie takiego jednego wystąpienia komisji, pani nam zawsze też pani senator przygotowuje, za co jesteśmy wdzięczni. Później to omawiamy na komisję oczywiście I wystąpimy do resortów.
Też nie jednego, bo pani jest tu dziękujemy bardzo, ale wystąpimy do resortu z propozycją właśnie takich zmian, które przez was są głównie oczekiwane, bo o to chodzi. O to chodzi. My jesteśmy po to, żeby rozwiązywać problemy, które trapią mieszkańców naszej ojczyzny. My rozmawiamy tu merytorycznie, nie politycznie jakby powiedzieć. My nie...
Tutaj pani się przekonała, nie raz pani minister wysłuchujemy wszystkich, Wszyscy jesteśmy dziećmi naszej pięknej ojczyzny Polski. Bardzo za za obecność. Dziękujemy I I do zobaczenia gdzieś tam. Może się spotkamy, gdy się pochwalimy rozwiązaniami z panią minister. Zamykam posiedzenie komisji.
Dziękuję wszystkim.