Komisja Ustawodawcza (146.) oraz Komisja Praw Człowieka i Praworządności (154.) - 27.10.2026 r.

27 October 2026

00:00 - 04:28
Speaker 1
Marcinem Karpińskim witamy na połączonej posiedzeniu komisji praw człowieka I praworządności oraz komisji ustawodawczej w porządku posiedzenia mamy 3 3 punkty rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy kodeks postępowania karnego oraz ustawy o doręczeniach elektronicznych z druku numer senackiego 872, rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych zawartych w druku senackim numer 867 oraz rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy kodeksu postępowania cywilnego zawartego w druku Senackim numer 873.  Czy ktoś zgłasza jakieś uwagi do porządku?  Nie widzę.  Stwierdzamy, że porządek został przyjęty.  Chcielibyśmy wspólnie z panem przewodniczącym przywitać w tym miejscu uczestniczących gości. 

Bardzo się cieszymy, że jest z nami sekretarz stanu, 1.  Zastępca Ministra Sprawiedliwości pan minister Arkadiusz Myrcha.  Witamy bardzo serdecznie.  Panu miejscowi towarzyszą, zastępca dyrektora Departamentu Prawa Karnego pan dyrektor Jakub Kalbarczyk.  Witamy pana dyrektora. 

Dzień dobry.  Przedstawiciel Wydziału Stary Sądów I Prokuratury oraz Biegłych Sądowych z Departamentu tegoż samego, pan Stanisław Barański.  Witamy.  Departament Legislacyjny reprezentuje przedstawiciel Wydziału Legislacyjnego Czwartego, pan Janusz Kopciński, witamy.  Jest z nami także naczelnik Wydziału Legislacji szóstego numer 6 z tego samego departamentu pan Sebastian Bończak. 

A tak z ciekawości do ilu numerów jest w Do ośmiu.  Państwo sobie to wyjaśnią, a ja witam dalej.  W Ministerstwie Sprawiedliwości jest także również Wydział Legislacyjny 6., który reprezentuje Pani Anna Łubińska-Bujak.  Witamy serdecznie.  Przepraszam, jest z nami pan minister, wiceminister w Ministerstwie Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej pan minister Sebastian Gajewski, gdzie jest pan minister, a tu jest pan minister, przepraszam. 

Panu ministrowi towarzyszy zastępca dyrektora Departamentu Ubezpieczeń Społecznych pan dyrektor Sebastian Kamiński, witamy pana dyrektora oraz z Departamentu Ubezpieczeń Społecznych pani Kamila Oleksiuk, Witamy panią serdecznie.  Jest z nami także przedstawicielka Biura Pełnomocnika Rządu do spraw Osób Niepełnosprawnych, a w zasadzie przedstawiciel pan Krzysztof Wiśniewski.  Witamy serdecznie.  Z tego z samego biura jest także pani Magdalena Tarnacka-Szymańska, także witamy ciepło oraz pani Wioletta Jóźwiak, witamy za tak silną reprezentację.  Polski Związek Głuchych I tu zwracam państwu serdecznie na to uwagę, reprezentuje Prezes Zarządu Głównego pan Krzysztof Kotyniewicz. 

Witamy bardzo serdecznie.  Cieszymy się, że jesteście państwo z nami.  Stowarzyszenie Polski Instytut Praw Głuchych reprezentuje pan Prezes Stanisław Porowski, witamy bardzo serdecznie, a Polskie Towarzystwo Ekspertów I Biegłych Sądowych reprezentuje pan prezes Krzysztof Konopka, także ciepło I serdecznie witamy.  Panu prezesowi towarzyszy wiceprezes pan Tomasz Olejniczak, witamy pana wiceprezesa.  Zakład Ubezpieczeń Społecznych reprezentuje pan Mariusz Cisek. 

Witamy.  No I oczywiście, witamy jeszcze przepraszam, postaram się odczytać, ale może mi się to nie udać.  Pani Sylwia Kuźnia, Kuźniar, Ministerstwo Sprawiedliwości, witamy panią serdecznie I witamy nasze biuro legislacyjne na czele z panią dyrektor I z panem mecenasem.  Szanowni państwo, przechodzimy zatem do pierwszego projektu, czyli rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy kodeks postępowania karnego oraz ustawy o doręczeniach elektronicznych, zawarte w druku senackim numer 872.  Ustawa usprawnia postępowania karne I zwiększa ochronę danych osobowych świadków, przedstawiciela Sejmu nie mamy. 

A chcecie państwo zamienić, który punkt ma być 1., nie ma problemu, bo mamy kilka komisji, legislatorzy muszą się przemieszczać, 2.  Czy 3.  Ma być pierwszym?  2., dobrze. 
04:28 - 04:34
Speaker 3
Ale do tego punktu za z kolei tłumaczyć, żeby te tłumacze języka migowego mieli przyjść na dziewiątą 30. 
04:34 - 04:56
Speaker 1
Tylko my mamy sekundę, sekundę.  Na dziewiątą 30 przychodzą tłumacze języka migowego.  To możemy rozpocząć od trzeciego punktu.  Jeżeli nie ma sprzeciwu, to zaczynamy od rozpatrzenia ustawy o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego, zawartych w druku senackim numer 873.  Czy jest z nami przedstawiciele Sejmu na sali? 

04:57 - 05:07

Speaker 1

Nie ma. Kto nam przybliży projekt? Pan minister? A, bo to jest projekt... Oddaję głos biuru legislacyjnemu.

05:07 - 05:12

Speaker 2

Minister, przepraszam, no ale to, bo to nie jest projekt, to jest projekt rządowy, przepraszam.

05:12 - 05:15

Speaker 4

Panie przewodniczący, jest projekt rządowy. Minister rodziny jest ministrem powaganiem.

05:15 - 05:21

Speaker 1

Szczególnie, że mam pełne przekonanie co do kompetencji tej prezentacji. Oddaję głos panu ministrowi. Bardzo proszę.

05:21 - 09:59

Sebastian Gajewski

Szanowni panie, panowie przewodniczący, wysokie komisje. Mam przyjemność przedstawić wysoką, wysokim komisjom ustawę o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego, odzwierciedloną w druku senackim numer 873. Ustawa o zmianie ustawy kodeks postępowania cywilnego dotyczy postępowań sądowych w sprawach z zakresu ubezpieczeń słowno-społecznych, a zatem tych postępowań sądowych, w których rozpatrywane są odwołania od decyzji wydanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego, Zakład Emerytalno-Rentowy przy ministerstwie, przy ministrze spraw wewnętrznych I administracji, biura emerytalne służby więziennej oraz wojskowe biura emerytalne. Tytułem przypomnienia mody sądowej kontroli administracji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych w Polsce, co do zasady ma charakter reformatoryjny. Oznacza to, że postępowanie organami rentowymi jest jednoinstancyjne.

Decyzje są ostateczne, a strony tych postępowań, ubezpieczeni płatnicy składek, świadczeniobiorcy czy następcy prawni składają odwołanie do sądu powszechnego. Sąd powszechny co do zasady może albo takie odwołanie uwzględnić I zaskarżoną decyzję zmienić albo odwołanie oddali. Co do zasady, poza dwoma wyjątkami, nie ma możliwości ani badania prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji, ani uchylenia takiej decyzji I przekazania sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Ten projekt ustawy ma charakter deregulacyjny I on zmierza do pewnego zmodyfikowania tego modelu sądowej kontroli administracji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a zatem szerszego dopuszczenia orzekania kasa seryjnego przez sąd w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Mówiąc prościej, chodzi o to, żeby sąd w, sąd powszechny w postępowaniach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie tylko mógł, jak to się dzieje dzisiaj I będzie się dalej działo w absolutnej większości spraw, zaskarżoną decyzję zmienić albo odwołanie oddalić, ale mógł częściej niż ma to miejsce dotychczas, zaskarżoną decyzję uchylić I przekazać do ponownego rozpoznania organowi rentowemu.

Ten projekt ustawy zmierza do rozwiązania takich trzech zasadniczych problemów, które zidentyfikowaliśmy jako Minister Rodziny, Pracy I Polityki ale także, które były identyfikowane przez stronę społeczną, ponieważ projekt ten ma charakter deregulacyjny I został zgłoszony przez stronę społeczną w ramach inicjatywy deregulacyjnej, sprawdzany. Te problemy, te problemy, o których mówię, są następujące. Po 1., sąd w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych w zasadzie nie ma możliwości reagowania na wadliwości postępowania przed organem rentowym. Tak jak powiedziałem, sąd może albo zaskarżoną decyzję zmienić, albo odwołanie oddalić. To znaczy, że jeżeli sąd w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dostrzeże, że organ rentowy w zasadzie postępowania przed, w zasadzie postępowania nie przeprowadził.

Postępowanie to było w całości wadliwe. Postępowanie to nie obejmowało postępowania wyjaśniającego. Postępowanie wyjaśniające było pozorne. Nie może takiej decyzji uchylić I przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Musi natomiast samodzielnie naprawić wszystkie wadliwości postępowania, których dopuścił się organ rentowy.

Możemy to zobrazować na przykładzie decyzji, w której Zakład Ubezpieczeń Społecznych ustala, że ktoś podlegał nie z tytułu umowy zlecenia czy pozarolniczej działalności, ale z tytułu umowy o pracę I nie była to 1 osoba, tylko na przykład kilkanaście osób. Wtedy Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien w sposób precyzyjny ustalić za pomocą dowodów, z dokumentów, ze świadków, jak wyglądała w, jak wyglądała w rzeczywistości świadczona przez takiego ubezpieczonego praca, czy była to praca podporządkowana, czy on do tej pracy przychodził, czy wydawano mu polecenia, jak wyglądały wszystkie realia. I Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien w takiej sprawie, szczególności jeżeli dotyczy na przykład kilku czy kilkunastu ubezpieczonych, prawdopodobnie przeprowadzić liczne dowody ze świadków, dowody z dokumentów. Jeśli Zakład Ubezpieczeń Społecznych tego nie robi, poprzestając na przykład na zeznaniach jednego świadka albo wyłącznie na dowodach z dokumentu, to dzisiaj te wadliwości postępowania musi naprawić w całości Sąd Ubezpieczeń Społecznych I musi w rygorach Sądowego postępowania cywilnego wszystkie te dowody przeprowadzić. No nie trzeba tłumaczyć, że przeprowadzanie wszelkich dowodów w rygorach sądowego postępowania cywilnego jest bardziej kosztowne I bardziej czasochłonne, aniżeli przeprowadzenie tych dowodów w postępowaniu administracyjnym.

W związku z czym celem, tym problemem, który chcemy rozwiązać, jest brak tej możliwości reagowania przez sąd na te wadliwości postępowania z jednej strony, a z drugiej strony ten problem faktycznego przerzucania ciężaru, naprawiania wadliwości procesowych I

10:00 - 16:17

Sebastian Gajewski

Prowadzenia pełnego prawidłowego postępowania przed organem rentowym na Sąd Ubezpieczeń Społecznych. 2. Problem, który jest konsekwencją obowiązujących rozwiązań, że co zepsuje organ rentowy, Zakład Ubezpieczeń Społecznych czy inny z organów, to musi samodzielnie I we własnym zakresie naprawić Sąd Ubezpieczeń Społecznych. Konsekwencją tego stanu rzeczy jest niska jakość proceduralna postępowań przed organami rentowymi. To znaczy organy rentowe stosują przepisy kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy procesowe, które zawarte są w poszczególnych ustawach, na przykład w ustawie o systemie ubezpieczeń społecznych, w ustawie o emeryturach I rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych czy w poszczególnych rozporządzeniach proceduralnych.

Niemniej jednak nie zawsze są przywiązane do tych przepisów, nie zawsze stosują je w całości I nie zawsze stosują je tak, jak powinny to stosować, dlatego że nie mierzą się z możliwością sankcji w postaci uchylenia zaskarżonej decyzji I przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia, dlatego że I tak Sąd Ubezpieczeń Społecznych będzie wszystkie te wadliwości musiał samodzielnie naprawić. To przekłada się na przedłużający się czas końcowego załatwienia sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych oraz przedłużający się czas postępowań w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Tu trzeba zwrócić uwagę na to, że w latach 2018, 2023 postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przeciętnie przedłużyło się w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przed sądem okręgowym z niecałych dziewięciu miesięcy do trzynastu miesięcy przeciętnie, a w postępowaniu pierwszoinstancyjnym przed sądem rejonowym z niespełna jedenastu miesięcy do trzynastu miesięcy. To pokazuje, oczywiście są różne przyczyny tego przedłużającego się czasu załatwiania spraw w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przed sądami powszechnymi, ale mamy tutaj pewien problem, a jedną z przyczyn jest właśnie to, że sądy ubezpieczeń społecznych są nadmiernie obciążone naprawianiem błędów, które zostały popełnione przez organy rentowe, tym w szczególności Zakład Ubezpieczeń Społecznych w postępowaniu administracyjnym. Wskazać przy tym należy, że dzisiaj sądy ubezpieczeń społecznych coraz częściej zajmują się właśnie takimi sprawami wynikającymi z decyzji organów rentowych, które wymagają przeprowadzenia takiego pogłębionego, rozbudowanego postępowania wyjaśniającego.

Są to przede wszystkim nie sprawy świadczeniowe, na przykład o emeryturę, o rentę. Z nimi kojarzymy Zakład Ubezpieczeń Społecznych I inne organy, ale głównie sprawy tak zwane dochodowe, czyli na przykład o podleganiu ubezpieczeniom społecznym, czyli na przykład czy ktoś podlegał z umowy zlecenia czy z umowy o pracę, sprawy o przeniesienie odpowiedzialności na za odpowiedzialności za należności składkowe na osobę trzecią, sprawę o ustalenie rzeczywistej podstawy wymiaru, sprawę o ustalenie rzeczywistego płatnika składek. To są wszystko sprawy, które wymagają rozbudowanego postępowania wyjaśniającego, gdzie zakład powinien zgromadzić liczne dowody, a często jest tak, że tego nie robi I musi to robić sąd. Dodatkowo oprócz tych problemów, które które wskazałem, zidentyfikowaliśmy praktyczny problem związany z brakiem możliwości reagowania przez Sąd Ubezpieczeń Społecznych na wadliwości decyzji procesowych, które są zaskarżane do sądów ubezpieczeń społecznych, a raczej brak możliwości właściwego, wydania właściwego orzeczenia przez te sądy. Otóż chodzi o to, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych I inne organy rentowe wydają także decyzje procesowe, a zatem na przykład decyzję umarzającą postępowanie, decyzję o odmowie wszczęcia postępowania.

Są to decyzje wydawane wyłącznie na podstawie prawa procesowego, nie prawa materialnego. Natomiast w świetle przepisów kodeksu postępowania cywilnego Sąd Ubezpieczeń Społecznych musi orzekać wyłącznie na podstawie przepisów prawa materialnego, a jednocześnie nie może uchylić takiej decyzji. W związku z czym sąd, na przykład, kontrolując decyzję o odmowie wszczęcia postępowania, no on nie może przeprowadzić tego postępowania dlatego, że to jest postępowanie przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych I jednocześnie nie ma przepisu, który pozwalałby mu na właściwe, na właściwe zredagowanie sentencji, czyli no prostu uchylenie takiej decyzji I zobowiązanie do wszczęcia postępowania. Dzisiaj sądy jakoś na to reagują w bardzo różny sposób, redagując sentencje tych orzeczeń. Przy czym trzeba powiedzieć, że żaden z tych sposobów, które zidentyfikowaliśmy w praktyce, nie ma większych podstaw w obowiązujących przepisach KPC, jest po taką ekwilibrystyką, którą sądy zresztą słusznie uprawiają, żeby tę decyzję prawidłowo kontrolować.

Z tego powodu zaproponowaliśmy tutaj 3 rozwiązania w tym, w tej ustawie. Po 1. Sąd w razie stwierdzenia, że decyzja organu rentowego została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, będzie mógł ją uchylić I przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Jednocześnie wskazując dla organu rentowego, formułując wytyczne co do dalszego postępowania, na przykład jakie okoliczności ma wyjaśnić, jakie dowody ma przeprowadzić, jakie wadliwości ma naprawić. Po 2., aby przyspieszyć postępowania przed Sądem Ubezpieczeń Społecznych I organem rentowym, zaproponowaliśmy rozwiązanie, które zakłada, że sąd, jeśli dostrzeże już w postępowaniu sądowym, że postępowanie przed organem rentowym będzie mogło zostać umorzone, to sąd będzie obowiązany do tego, żeby taką zaskarżoną decyzję uchylić, umorzyć postępowanie sądowe oraz umorzyć postępowanie przed organem rentowym tak, żeby sprawa już nie wracała do organu rentowego.

No na przykład można sobie wyobrazić, że sąd w toku postępowania odwoławczego od decyzji o przeniesieniu odpowiedzialności za należności składkowe na następcę prawnego, stwierdzi, że ta osoba nie jest następcą prawnym, więc nie może być stroną, w związku z czym uchyla, umarza 1 postępowanie 2. I sprawa się kończy. No I 3. Rozwiązanie, które proponujemy, to wprowadzenie możliwości, ażeby sąd mógł zareagować prawidłowo na wadliwe decyzje procesowe, czyli po prostu, jeżeli będzie miał decyzję o umorzeniu postępowania albo odmowie wszczęcia postępowania, to będzie mógł takie decyzje uchylić I przekazać sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu, dlatego że no co do zasady sąd tutaj no nie nie może zastąpić organu rentowego, gdyż są to decyzje procesowe. To pokrótce przedstawiłem problemy, które chcieliśmy tą ustawą rozwiązać I rozwiązania, które są zamieszczone w tej nowelizacji kodeksu postępowania cywilnego.

Ja wnoszę o przyjęcie przez wysokie komisje tej ustawy bez poprawek I oczywiście jestem do dyspozycji razem z moimi współpracownikami. Bardzo dziękuję.

16:17 - 16:33

Speaker 1

Dziękuję bardzo. Ja zawsze słuchając pana ministra Gajewskiego, nie mogę wyjść z fascynacji, że ktoś potrafi 2 razy szybciej niż ja I wielokrotnie bardziej kompetentnie przedstawiać nawet złożone kwestie. Szanowni państwo, czy biuro legislacyjne, Pan Mecenas?

16:33 - 16:36

Speaker 7

Bez uwag, sprawa nie budzi zastrzeżeń. Dziękuję.

16:36 - 16:48

Speaker 1

Dobrze, czy ktoś jeszcze ze strony rządowej albo społecznej chce zabrać głos? Nie widzę, otwieram dyskusję pań I panów senatorów. Bardzo proszę, Pan Przewodniczący, Pan Senator Jacek Trela.

16:49 - 20:08

Jacek Trela

Dziękuję bardzo. Ja mam 3 pytania do do pana ministra po tym obszernym referacie. 1. Pytanie chciałbym poprosić o wyjaśnienie, bo idea jest zrozumiała, dlaczego, dlaczego następuje ta zmiana, ale chciałbym poprosić o wyjaśnienie, dlaczego ona jest ograniczona tylko do rażącego naruszenia przepisów o postępowaniu. To znaczy w tym, mówię o tym paragrafie drugim, czyli że zaskarżona decyzja w sposób rażący narusza przepisy o postępowaniu, to wtedy sąd może uchylić, a przy innym naruszeniu rozumiem, że nie.

To jest 1 sprawa. 2., mówił pan minister o tym, że te postępowania, znaczy że to rozwiązanie ma przyspieszyć odciążyć sądy, przyspieszyć rozpoznawanie spraw w sądach. A od strony obywatela chciałem zapytać, jeżeli teraz w tym obecnym stanie prawnym sąd musi prowadzić postępowanie dowodowe, no bo tego postępowania nie przeprowadził organ rentowy. To czy ministerstwo sprawdzało, badało jak długo, jak, ile czasu zajmuje przeciętnie prowadzenie takiego postępowania dowodowego w takich sprawach. Pytam o to dlatego, że zastanawiam się, czy przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do organu rentowego nie wydłuży przypadkiem czasu postępowania tego konkretnego obywatela.

Wędrówka akt, później określona kolejność rozpoznawania sprawy przez organ rentowy I tak dalej I tak dalej. Czyli mówimy, bo pan minister powiedział o tym, że to przyspieszy postępowania ogólnie w sądach, odciąży sądy, ale z punktu widzenia obywatela I jego konkretnej sprawy, czy nie nastąpi tutaj przypadkiem przedłużenie rozpoznawania tej sprawy? I 3. Pytanie, ile było kasacji? Czy ministerstwo wie w takich sprawach, w których sądy orzekały w...

No bo jeżeli sądy obecnie mają możliwość albo zmiany, albo oddalenia zmiany tego rozstrzygnięcia, albo oddalenia odwołania obywatela od od decyzji organu rentowego to zakładam, że jeżeli oddalają tego rodzaju odwołanie, to po wyczerpaniu toku instancji strona kieruje sprawę w trybie skargi kasacyjnej. I I liczba skarg kasacyjnych pokaże jak jak sprawnie

Bądź niesprawnie funkcjonują sądy w obecnym stanie prawnym. To są te 3 kwestie. Dziękuję bardzo.

20:08 - 20:11

Speaker 8

Dziękuję panie ministrze. Pan lub oczywiście któryś ze współpracownikami.

20:12 - 29:07

Sebastian Gajewski

Bardzo dziękuję za te pytania panie senatorze. Jeśli chodzi o 1. Pytanie dotyczące tego, dlaczego w tej nowelizacji konstruując kasacyjną kompetencję Sądu Ubezpieczeń Społecznych posługujemy się wadą kwalifikowaną, to znaczy rażącego naruszenia przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, a nie na przykład istotnego naruszenia przepisów o postępowaniu rentowym albo w ogóle naruszenia przepisów o postępowaniu przed organem rentowym. Wynika to z przyjętego modelu Sądowej kontroli administracji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. To rozwiązanie nie zmienia zasadniczo modelu sądowej kontroli administracji w tych sprawach.

Przypominam, że w Polsce co do zasady mamy model, model kasacyjny sądowej kontroli administracji, który jest wykonywany przez sądy administracyjne. No I tam rzeczywiście sądy administracyjne też co do zasady nie orzekają merytorycznie, tylko właśnie uchylają zaskarżone decyzje I przekazują sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi rentowemu, mogąc uchylać te decyzje z powodu istotnie znacznie szerszego katalogu wad tych decyzji poprzedzających ich wydanie postępowania. No I mamy ten model reformatoryjny, który dotyczy co do zasady spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, no I tych spraw regulacyjnych. My nie mamy, nie mamy ambicji ani woli do tego, żeby zmienić model sądowej kontroli administracji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, a zatem przyjąć rozwiązania, że z modelu reformatoryjnego model ten staje się modelem kasatoryjnym, czyli że sądy ubezpieczeń społecznych nie są skoncentrowane na merytorycznym załatwieniu sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych, tylko na kontroli zaskarżonej decyzji poprzedzającego je postępowania. My jedynie chcemy nieco rozszerzyć możliwość orzekania kasatoryjnego, w tym co do zasady reformatoryjnym modelu.

Innymi słowy, gdybyśmy nie wprowadzili takiego ograniczenia do tej kwalifikowanej wady, no to doprowadzilibyśmy do zasadniczej zmiany modelu sądowej kontroli administracji w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, no bo Sąd Ubezpieczeń Społecznych, on by się co do zasady zajmował tym, czy się zajmuje Sąd Administracyjny, czyli badałby decyzję poprzedzającą je postępowanie, jeżeli stwierdzałby naruszenie przepisów o postępowaniu, to by uchylał I przekazywał do ponownego rozpoznania. Tymczasem zasadą ma jednak pozostać to, że sąd orzeka, to orzeka merytorycznie, a zwalniamy sąd z obowiązku merytorycznego orzekania na rzecz orzekania kasatoryjnego wyłącznie w tych przypadkach, kiedy względy ekonomiki procesowej wskazują, że nie jest to, nie jest to racjonalne. Czyli że chodzi o to, żeby sąd nie musiał powtarzać całego postępowania, które prowadził organ rentowy albo inaczej, nie musiał tego postępowania prowadzić od początku, wtedy kiedy ono było faktycznie postępowaniem nieistniejącym, postępowaniem pozornym, gdzie na przykład mamy 1 dowód czy 2 dowody, a zamiast kilkudziesięciu dowodów. Stąd takie ograniczenie. Zresztą tu patrzę na pana ministra Myrkę, myśmy pracowali razem z Ministerstwem Sprawiedliwości nad właściwą konstrukcją tego ograniczenia tak, żeby nie doprowadzić do zmiany modelu sądowej kontroli administracji w tych sprawach.

2. Pytanie, czy od strony obywatela dojdzie do przyspieszenia postępowania, końcowego załatwienia sprawy, czy nie? W naszej, w naszej oce, w naszej ocenie tak, z kilku powodów. Znaczy, jasne jest, że posłużenie się tą kompetencją przez sąd w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych na pewno przyspieszy załatwianie sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych w sądowym postępowaniu cywilnym. Natomiast w naszej ocenie doprowadzi także do przyspieszenia końcowego załatwienia sprawy, zarówno tej sprawy, w której zostanie takie rozstrzygnięcie wydane, jak I spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych w ogóle.

W tym pierwszym kontekście widzimy to, widzimy to w ten sposób, że przeprowadzenie na przykład całego wielowątkowego, rozbudowanego postępowania wyjaśniającego, obejmującego na przykład przesłuchiwanie świadków, gromadzenie licznych dowodów z dokumentów w rygorach sądowego postępowania cywilnego jest bardziej czasochłonne I jest bardziej kosztowne, aniżeli przeprowadzenie tego postępowania w warunkach postępowania administracyjnego przed organem rentowym. W szczególności, że sąd nie ma w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, no tak jak w ogóle nie ma w sądowym postępowaniu cywilnym, terminów załatwiania spraw. Tymczasem organ rentowy jako organ administracji publicznej oczywiście zależy to, jakie to jest postępowanie, bo one różnie są uregulowane. Co do zasady te terminy załatwiania spraw ma. To jest po 1..

Po 2., zwracamy uwagę, że organ rentowy, to jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych, czy inny organ rentowy, będzie otrzymywał od sądu, który zdecyduje się uchylić zaskarżoną decyzję I przekazać sprawę do ponownego rozpoznania. Wytyczne, gdzie sąd wskaże okoliczności, które organ rentowy powinien w tym ponownym postępowaniu wyjaśnić, w związku z czym niejako organ rentowy będzie reagował na te wskazówki sądu I po prostu robił to, co sąd w uzasadnieniu wyroku wskaże. Po 3., koncepcja jest taka, żeby to postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w których wydawane jest orzeczenie kasatoryjne, skrócić do minimum. To znaczy w naszej, w naszej ocenie tutaj sąd powinien orzekać co do zasady w na posiedzeniu, na posiedzeniu niejawnym w składzie jednoosobowym I w zasadzie już na samym początku po analizie akt sprawy, sąd w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych powinien dostrzec te rażące naruszenia przepisów o postępowaniu przed organem rentowym I zwrócić tę sprawę do organu, do organu rentowego. Więc wydaje się, że wydaje się, że w tym kontekście, to znaczy konkretnej sprawy, takie orzeczenie zostanie wydane, dojdzie dojdzie do przyspieszenia załatwienia tej, końcowego załatwienia sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych.

Oczywiście zawsze to zależy od sprawności postępowania konkretny skład orzekający I przez konkretny organ rentowy, ale mamy też kontekst szerszy I tego kontekstu nie można pomijać. To znaczy istnienie, istnienie takiego mechanizmu, w którym organ rentowy musi liczyć się z tym, że zaskarżona decyzja zostanie uchylona, a sprawa wróci do organu rentowego, a zatem będzie podwójnie angażować organ rentowy. Po 1. Jako stronę postępowania przed Sądem Ubezpieczeń Społecznych, a po 2. Jako organ administracji publicznej, który będzie musiał prowadzić postępowanie ponowne, raz jeszcze wydawać decyzje, wydaje się, że może pełnić funkcję czy powinien pełnić funkcję takiego motywatora do prowadzenia takiego prawidłowego pełnego postępowania przed organem, przed organem rentowym, czyli wpływać na jakość proceduralną tego postępowania, w konsekwencji na szybsze załatwienie sprawy, dzięki pełnemu przeprowadzeniu postępowania, przede wszystkim postępowania wyjaśniającego, chociaż nie tylko przed organem rentowym.

3. Kwestia dotycząca skarg kasacyjnych od wyroków sądów wydawanych w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Ja rozumiem, że pan senator, pan senator pytał o taką sytuację, gdzie skargi kasacyjne reagują na wyroki w, gdzie jakimś jakimś zagadnieniem, z którym mierzył się sąd była wadliwość postępowania przed organem rentowym, jeśli dobrze zrozumiałem pytanie. To pewnie takie skargi kasacyjne się zdarzają, ale one są pojedyncze I na pewno nie podlegają merytorycznemu rozpoznaniu z tego powodu, że utrwalone, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Sąd ani pierwszej, ani drugiej instancji nie stosuje przepisów KPA oraz innych przepisów procesowych właściwych dla postępowania przed organem rentowym.

On tego nie kontroluje, nie orzeka na podstawie tych przepisów, w związku z czym nie można też sądowi czy w postępowaniu apelacyjnym, w postępowaniu kasacyjnym zarzucić, że on naruszył jakiś przepis procesowy, który jest przed... Obowiązuje przed organem rentowym. Czy są takie, ja sam znam takie sprawy, gdzie próbowano takie rzeczy robić, ale orzecznictwo jest dosyć jednolite. Natomiast spraw, w których istnieje pro... Identyfikowany jest problem tego, że sąd musi przeprowadzić postępowanie zamiast organu rentowego, bo organ rentowy go nie przeprowadził, jest sporo I jest to problem, który jest identyfikowany, jest identyfikowany przez stronę społeczną, ale także nasza analiza, oczywiście dosyć wybiórcza I dotycząca różnych kategorii spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, jest naprawdę bardzo dużo, w szczególności w obszarze dochodowym, ale nie tylko, wskazuje, że nie jest, nie są to sytuacje jednostkowe, gdzie w zasadzie sąd musi przeprowadzić całe postępowanie wyjaśniające za organ rentowy I na ten problem chcemy zareagować.

Bardzo dziękuję.

29:08 - 29:16

Speaker 13

Dziękuję bardzo. Czy Pan Przewodniczący widzę chyba jest usatysfakcjonowany odpowiedzią albo chce o coś dopytać. Bardzo proszę.

29:18 - 30:10

Jacek Trela

W jednej kwestii, tak, dziękuję bardzo panie ministrze za te informacje, ale chciałem zapytać o, wracam do tego pojęcia rażący, bo zrozumiałem ten wywód pana ministra, ale w takim razie powstaje pytanie, dlaczego nie zdecydowano się na zapis taki, jest w kodeksie postępowania cywilnego przy okazji apelacji, że uchyla się, uchyla się orzeczenie, jeżeli przeprowadzenie, jeżeli jeżeli wymaga tego przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości lub w znacznej części.

Czyli mamy gotowy tekst w KPC. Dlaczego tego nie zastosowano, a stosuje się pojęcie rażące naruszenie przepisów?

30:11 - 32:12

Sebastian Gajewski

Bardzo dziękuję za to pytanie. Są 2 powody. Po 1., nie chcieliśmy... Po 1. Pan senator słusznie I trafnie identyfikuje, że tą główną wadliwością postępowania przed organem rentowym, na którą chcemy reagować, są wadliwości związane z postępowaniem wyjaśniającym, a zatem z tym, ono po prostu nie zostało przeprowadzone, jest postępowaniem pozornym, zostało przeprowadzone w całości wadliwie, ale zdecydowaliśmy się na wprowadzenie tego sformułowania rażące naruszenie przepisów z tego powodu, żeby nie ograniczać się do przypadków, do wyłącznie do naruszeń związanych z postępowaniem wyjaśniającym, bo na przykład naruszeniem przepisów postępowania przed organem rentowym może być wadliwe ustalenie kręgu stron postępowania, czyli na przykład mamy decyzję o przeniesieniu odpowiedzialności na następcę prawnego, a sobie sąd ustala, że no to ten, to nie jest następca prawny na przykład.

Takich sytuacji może być, takich sytuacji może być być dużo, w związku z czym nie chcieliśmy, nie chcieliśmy ograniczać się wyłącznie do wadliwości związanych z postępowaniem wyjaśniającym, aczkolwiek o to oczywiście chodzi. Natomiast 2. Powód, dla którego zdecydowaliśmy się na takie rozwiązanie, to jest powód niejako systemowy, bo dzisiaj w kodeksie postępowania cywilnego w artykule 477 ze znaczkiem 14, paragraf 2 ze znaczkiem 1, jest kompetencja sądu w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych do uchylenia zaskarżonej decyzji właśnie w przypadku, kiedy sąd stwierdzi rażące naruszenie przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, ale dotyczy to wyłącznie spraw, gdzie stroną jest ubezpieczony, a jednocześnie spraw decyzji, które ustalają ustalają zobowiązanie, wymiar tego zobowiązania albo obniżają świadczenie. Czyli ta ta kompetencja tu jest dzisiaj bardzo ograniczona od strony podmiotowej I od strony przedmiotowej, więc chcieliśmy niejako nawiązać do tego rozwiązania, które już w kodeksie postępowania cywilnego funkcjonuje w postępowaniach w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Dziękuję.

32:12 - 33:02

Speaker 1

Dziękuję bardzo. Nie widzę więcej zgłoszeń. Szanowni państwo, poddaję pod głosowanie ustawy kodeks postępowania karnego, przepraszam, ustawy kodeks postępowania cywilnego zawartej w druku senackim numer 873. Kto z pań, pan bez poprawek oczywiście, kto, bo takie niezgłoszone. Kto z pań, panów senatorów jest za ich przyjęciem?

11 głosów za. Kto jest przeciwny? Nie ma głosów sprzeciwu. Kto się wstrzymał? 4 głosy wstrzymujące.

Stwierdzam, że ustawa tutaj została przyjęta w głosowaniu. Czy pan senator, pan przewodniczący Jacek Trela, który już wykazał się biegłością materii, zgodziłby się pełnić obowiązki senatora sprawozdawcy połączonych komisji.

33:03 - 33:04

Tak, dziękuję bardzo.

33:04 - 33:26

Speaker 1

Bardzo się podziękujemy panu Przewodniczącemu I szanowni państwo przechodzimy I teraz mam pytanie w takim razie. Mamy już tłumaczy, czy przechodzimy do prawo o ustroju sądów powszechnych I zapewnienia osobom głuchym bezpłatnej pomocy tłumacza języka migowego, czy do kodeksu postępowania karnego. Panie ministrze?

33:26 - 33:30

Arkadiusz Myrcha

Już nie miałem, nie mam śmiałości panu przewodniczącym narzucać agenty, jesteśmy gotowi do każdej kolejności.

33:31 - 33:32

Otwarci na rzecz osób.

33:32 - 33:35

Speaker 14

Jesteśmy gotowi do każdej kolejności, od dziewiątej punktowej.

33:35 - 34:12

Speaker 1

Czy jakieś uwarunkowania Biura Legislacyjnego już nie ma. W takim razie z uwagi na to, że mamy wielu gości zewnętrznych ze środowiska, ze środowiska osób głuchych przechodzimy do punktu drugiego z pierwotnego porządku. Rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych, zawartej w druku numer 867. Ustawa zapewnia osobom głuchym bezpłatną pomoc tłumacza języka migowego podczas postępowań sądowych. W międzyczasie bardzo panu ministrowi Gajewskiemu I współpracownikom serdecznie dziękujemy.

Oddaję głos panu ministowi Myśle. Bardzo proszę.

34:13 - 36:49

Arkadiusz Myrcha

Dziękuję bardzo panie przewodniczący. Projekt... Ustawa objęta drukiem senackim numer 200, 867, dotyczy zmian w ustawie o ustroju sądów powszechnych I odnosi się do trzech, trzech ze sobą, może nie legislacyjnie, ale funkcjonalnie, powiązanych, powiązanych kwestii, a mianowicie usprawnienie postępowań tam, gdzie jest potrzeba korzystania z wiedzy czy, czy umiejętności ekspertów. Oczywiście najdalej idąca I kluczowa zmiana to kwestia dostępu do bazy biegłych prowadzonych przez prezesów sądów okręgowych. To jest dla nas taki 1.

Krok, który robimy w reformie funkcjonowania biegłych na potrzeby organów procesowych. Ta zmiana de facto sprowadza się po 1. Do przejścia z systemu papierowego na system cyfrowy I prowadzenie bazy biegłych w systemie teleinformatycznym Robus, który już od wielu lat jest prowadzony przez Ministerstwo Sprawiedliwości z pod nazwą systemu Robus. Kryje się rejestr osób biorących udział w postępowaniu sądowym I obejmuje on bazy kilku, kilku grup tychże właśnie uczestników. Są tam zarówno radcowie prawni, adwokaci, komornicy, prokuratorzy, noszę wszystkie te, wszystkie, wszystkie te zorganizowane grupy, które uczestniczą w postępowaniach sądowych, one z, te bazy są spinane w systemie robuz I I zbierają dane zgromadzone w rejestrach poszczególnych czy to korporacji, czy poszczególnych instytucji.

I do tego systemu chcemy włączyć również biegłych, ale żeby tak się stało, to po 1. Muszą być przepisy, które umożliwią prezesom sądów wprowadzenie ich do systemu prowadzonego przez Ministerstwa, Ministra Sprawiedliwości, no a po 2. Trzeba te dane uzupełnić o pewne elementarne dane samych biegłych począwszy od numeru numeru PESEL, który jak wiemy jest głównym identyfikatorem osób w Polsce, jak I dane, jak I dane kontaktowe. Mówię, że to jest 1., 1. Krok przed nami ustawa,

36:49 - 37:53

Arkadiusz Myrcha

którą już kończymy pracę po uzgodnieniach między resortami I które wprowadzi w ogóle nowy porządek I nowy nowe zasady funkcjonowania biegłych postępowań, ale mam nadzieję, że o tym będziemy mogli za kilka miesięcy w senacie porozmawiać. 2. Kwestia to jak pan przewodniczący wspomniał, dotyczy osób, dotyczy osób głuchoniemych, które także uczestniczą w postępowaniach sądowych. Natomiast dzisiaj brakuje przepisów, które umożliwiają korzystanie z udziału tłumacza dla takich osób na takich samych zasadach jak osoby, które posługują się po prostu językiem obcym. No I 3.

Pomniejsza zmiana, która jest tylko takim uzupełnieniem legislacyjnym, wynikającym z innych przepisów I wprowadza podstawę prawną do wydania przez Ministra Sprawiedliwości rozporządzeń opisujących systemy teleinformatyczne, którymi minister sprawiedliwości zarządza. Dziękuję bardzo. Bardzo

37:54 - 38:06

Speaker 1

serdecznie dziękuję panu ministrowi. O wadze I znaczeniu tego projektu niech świadczy fakt, że tu legislatorem prowadzącym jest osobiście pani Biura Legislacyjnego, pani dyrektor Katarzyna Koniczko. Bardzo proszę.

38:06 - 39:58

Katarzyna Konieczko

Dziękuję bardzo. Szanowni państwo, w swojej opinii w zasadzie podkreśliłam, że ustawa nie budzi zasadniczych zastrzeżeń o charakterze legislacyjnym. Natomiast pozwoliłam sobie podnieść jedną wątpliwość I ta wątpliwość nawiązuje do tego, czym mówił pan minister. Mianowicie projektodawca dostrzegł potrzebę uzupełnienia danych, którymi dysponują prezesi sądu okręgowego tak, aby te dane były objęte listami biegłych wprowadzonymi w systemie teleinformatycznym I w związku z tym w artykule trzecim w ustępie pierwszym w punkcie pierwszym przewidziano, iż Prezes Sądu Okręgowego terminie trzech miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy będzie miał obowiązek wezwania biegłych już ustanowionych do przekazania tych danych, które powinny być objęte nowymi listami. Podobne, podobny obowiązek Prezes Sądu Okręgowego będzie miał w odniesieniu do osób, które ubiegają się o ustanowienie biegłymi, czyli w przypadku tych postępowań o ustanowienie biegłym w toku.

No I takie pytanie, czy te przepisy zostały w ukształtowane w sposób optymalny, skoro mamy z jednej strony potrzebę uzupełnienia list, o czym mówił właśnie pan minister, że będzie trzeba uzupełnić tutaj między innymi numery PESEL, numery telefonów biegłych, ale z drugiej strony nie mamy po stronie biegłych obowiązku przekazania takich danych, co najwyżej właśnie prezes sądu okręgowego wezwie ich do tego

39:59 - 40:01

Speaker 16

I

40:00 - 40:08

Katarzyna Konieczko

Dopóki nie otrzyma stosownych danych, będzie prowadził listy w oparciu o posiadane dane. Dziękuję.

40:08 - 40:16

Speaker 1

Dziękuję bardzo za ważne pytanie. Oddaję głos panu ministrowi lub któremuś ze współpracowników I jednocześnie proszę, żeby przez jakiś czas prowadził pan przewodniczący. Bardzo proszę.

40:16 - 41:55

Arkadiusz Myrcha

Dziękuję bardzo pani mecenas za za podniesienie tych wątpliwości. Mam nadzieję, że uda się je rozwiać. Jeżeli chodzi o dane kontaktowe I obowiązek to oczywiście nakładamy je na prezesów sądów, którzy oni są zobowiązani do prowadzenia tych list. Obowiązek spoczywa na nich w postaci wezwania. Natomiast to czy biegły będzie chciał po prostu z tej możliwości korzystać I w sposób optymalny zostać ujawnionym w systemie teleinformatycznym z pełnymi danymi, to jest oczywiście po stronie biegłego.

Jego ewentualnie, to jego problemem będzie brak kompletnych danych, które umożliwią nawiązanie kontaktu I korzystanie po prostu z jego usług. No zakładamy, że nie musimy w sposób sankcyjny zachęcać biegłych do tego, żeby udostępniali, chociażby dane kontaktowe, które ułatwią po prostu nawiązanie współpracy. A jeżeli chodzi o podanie numeru numeru PESEL. Proszę zwrócić uwagę, że w swoich, w swoich pracach Bardzo mocny akcent kładziemy na rozwój portalu informacyjnego. Zresztą w tej kadencji już kilkukrotnie na ten temat rozmawialiśmy przy okazji procedowaniu ustaw.

Portal informacyjny jest to narzędzie, które jest, jest I będzie w przyszłości głównym narzędziem komunikacji pomiędzy sądem, a właśnie różnymi uczestnikami postępowań. I tam właśnie numer PESEL jest tym, który jest loginem do portalu informacyjnego. Więc jeżeli chcemy przyszłościowo umożliwić kontakt sądu z biegłymi za pośrednictwem portalu informacyjnego, tak jak to się dzieje z innymi uczestnikami ujawnionymi w systemie Robus, czyli z doradcami, z adwokatami I tak dalej, to po prostu niezbędne jest posiadanie tego numeru numeru PESEL. Bez tego po prostu nie będziemy mogli w tej, w usprawnieniu tej komunikacji zrobić kolejnego kroku.

41:57 - 42:12

Speaker 18

Dziękuję bardzo. Otwieram dyskusję. Może czy ktoś z zaproszonych gości może najpierw byśmy, jeżeli ktoś chce zabrać głos to bardzo proszę. Bardzo proszę, proszę się o przedstawienie do do protokołu.

42:12 - 45:10

Krzysztof Konopka

Szanowni Państwo, Krzysztof Konopka. Ja jestem prezesem Polskiego Towarzystwa Ekspertów I Biegłych Sądowych. Bardzo dziękuję za zaproszenie. Chciałbym tu odnieść się do takich trzech punktów. Na początku chciałbym powiedzieć, że nasze stowarzyszenie oczywiście kibicuje projektowi nowemu ustawy o biegłych sądowych oraz instytucjach opiniujących.

Natomiast tak jak pan minister wspomniał, no te prace jeszcze się toczą. Natomiast są takie rozwiązania, którymi można by już w ten, w tym momencie tą lukę wypełnić. Tutaj chciałbym zwrócić uwagę na paragraf 10. Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie biegłych sądowych z dwudziestego czwartego stycznia 2000 piątego roku, który mówi, że wykaz biegłych sądowych prowadzi się według ustalonych wzorów. I tak być powinno, natomiast wystarczy, że sobie otworzymy dowolne strony internetowe sądów okręgowych I możemy zobaczyć, że każdy sąd okręgowy inaczej ten wykaz prowadzi.

Czy to jest wina sądu? Nie, jest wina po prostu braku uregulowań prawnych, bo przypomnę, że osoba, która aplikuje, aby zostać biegłym sądowym, wypełnia kwestionariusz I sama wskazuje jak ten biegły sądowy, z jakiej dziedziny ma zostać ustanowiony I w ten sposób po prostu następuje sytuacja, że z jednej dziedziny mamy na przykład 9 różnych sformułowań. To jest jakby 1 rzecz. 2. Rzecz, bardzo docenia środowisko biegłych sądowych, anonimizacja danych, natomiast też chciałbym zwrócić uwagę na pewne zjawiska takie kuriozalne.

Mamy biegłych sądowych z zakresu psychologii, którzy na przykład opiniują zorganizowane grupy przestępcze. No I na przykład wszystkie dane są zanonimizowane, po czym biegły sądowe wystawia rachunek, wystawia fakturę, no I prowadzi działalność gospodarczą, którą ma zarejestrowane na swój dom, tak. No I wtedy na pieczątce mamy wszystkie wszystkie dane, które są do dyspozycji pełnomocnika, strony, które mogą być w różny sposób wykorzystane. No I 3. Jakby rzecz, którą też warto byłoby rozważyć, ta propozycja, że lista biegłych sądowych jest przekazywana sądom powszechnym, różnym organom.

Bardzo byłoby dobrym rozwiązaniem, jeżeli można by sformułować jakiś system, który pokazywałby obciążenie biegłych sądowych. Wielokrotnie sędziowie, prokuratorzy, policjanci wskazują, że było to by dla nich bardzo cenne, żeby była taka centralna baza obciążenia biegłych sądowych I żeby wszyscy mieli do tego z tych instytucji dostęp. Wiem, że jest to w projekcie ustawy o biegłych sądowych oraz instytucjach opiniujących, natomiast przypomnę, że w całym procesie czternastu schodków legislacyjnych jest ona obecnie na poziomie trzecim, tak. Także to są takie postulaty, które bardzo by środowisku biegłych sądowych to ułatwiły. Dziękuję bardzo.

45:11 - 45:18

Speaker 18

Dziękuję. Proszę o spokój. Czy ktoś jeszcze? Bardzo proszę.

45:21 - 52:26

Krzysztof Kotyniewicz

Dzień dobry, Krzysztof Kotyniewicz, Prezes Zarządu Głównego Polskiego Związku Głuchych. Dziękuję bardzo serdecznie za zaproszenie na dzisiejsze posiedzenie. Na początek chciałbym też poprosić, żebyśmy zwracali uwagę na terminologię, którą się posługujemy I nie używali słów głuchoniemy, ponieważ to jest pojęcie obraźliwe I korzystajmy ze słowa głuchy I tak też funkcjonujemy w naszym środowisku. Jeżeli chodzi o Polski Związek Głuchych, to jak najbardziej rekomendujemy I proponowane rozwiązania oceniamy bardzo pozytywnie. Natomiast chcieliśmy zwrócić uwagę na to, że projekt nie rozstrzyga wszystkie kwestie, problemy, problemów związanych z praktyczną realizacją prawa dostępności do sądów.

Przede wszystkim brakuje w proponowanym rozporządzeniu jednoznacznej gwarancji dostępności komunikacyjnej w polskim języku migowym przed rozprawą I po rozprawie. Rozporządzenie odnosi się tylko do samej rozprawy. Brakuje też określenia dostępnej procedury zgłaszania zapotrzebowania na tłumacza polskiego języka migowego, jak również prawa osoby głuchej do wskazania preferowanego tłumacza I zgłaszania zastrzeżeń dotyczących jego kompetencji. Kolejną kwestią to brak państwowego systemu specjalistycznej certyfikacji tłumaczy sądowych polskiego języka migowego I niewystarczające też wynagrodzenie tłumaczy wykonujących czynności na potrzeby wymiaru sprawiedliwości. W chwili obecnej mamy taką sytuację, że biegli masowo rezygnują z tłumaczenia w sądach I często sądy ściągają tłumaczy z drugiego końca naszego kraju.

Kolejna kwestia to jest ostatecznie rozróżnienie funkcji tłumacza zapewniającego komunikację biegłego, który sporządza opinie specjalistyczne. Jeżeli chodzi o dostępność polskiego języka migowego na wszystkich etapach kontaktu z sądem, W ustawie w projektowanym artykule piątym paragraf 2 a posługujemy się sformułowaniem występowanie przed sądem. Natomiast z tego zapisu nie wynika jednoznacznie, czy gwarancja bezpłatnego tłumaczenia obejmuje również czynności organizacyjne, informacyjne, czyli dotyczy to kontaktu z sekretariatem, biurem obsługi interesanta, czy uzyskania informacji o postępowaniu, czy składania wniosku o dotyczących dostępności, czy zgłaszania potrzeby tłumacza, czy uzyskiwania informacji o orzeczeniach I dalszych czynnościach procesowych. Więc rekomendujemy, żeby artykuł 5., paragraf 2 a rozszerzyć tak, aby prawo do korzystania z wybranej formy komunikowania się obejmowało również czynności związane z postępowaniem wykonane przed rozprawą I po jej zakończeniu. Odrębnie zagwarantować możliwość zgłoszenia potrzeby tłumacza w polskim języku migowym w szczególności za pomocą nagrania wideo lub innego dostępnego kanału komunikacji.

Obowiązek zapewnienia dostępności nie może powstawać dopiero po skutecznym zgłoszeniu potrzeby tłumaczenia, jeżeli sama procedura zgłoszenia jest niedostępna dla użytkownika polskiego języka migowego. Wpływ osoby głuchej na wybór tłumacza to co do zasady formalna o powołaniu tłumacza do czynności przedsesowej należy do właściwego organu, a nie do uczestnika postępowania. Natomiast nie oznacza to, że osoba głucha nie może wskazać konkretnego tłumacza lub zgłosić zastrzeżeń wobec osoby wyznaczonej. Natomiast brakuje ogólnej jednoznacznej gwarancji nakazującej sądowi rozpatrzenie preferencji komunikacyjnych osoby głuchej I określenie sposobów postępowania w przypadku problemów ze wzajemnym zrozumieniem. Jest to szczególnie istotne, ponieważ posiadanie formalnych kwalifikacji nie gwarantuje jednakowego poziomu kompetencji wszystkich tłumaczy.

Tłumacze mogą różnić się doświadczeniem w zakresie terminologii prawnej, Natomiast między osobą głuchą a tłumaczem mogą również występować istotne bariery komunikacyjne I w naszej niewielkiej społeczności głuchych mogą też występować konflikty interesów lub wcześniejsze relacje osobiste. Niestety tłumaczy polskiego języka migowego w naszym kraju mamy około dwustu, dlatego też rekomendujemy wprowadzenie wskazania preferowanego tłumacza polskiego języka migowego, rozpatrzenia tego wniosku przez sąd, uzyskania informacji o kwalifikacjach wyznaczonego

Zgłoszenia uzasadnionych zastrzeżeń dotyczących bezstronności kompetencji lub skuteczności komunikacji I wnioskowanie o zmianę tłumacza w przypadku stwierdzenia istotnych problemów. Kolejną kwestią jest brak państwowej certyfikacji tłumaczy sądowych polskiego języka migowego I artykuł 1. Ustawy o zawodzie tłumacza przysięgłego wyłącza tłumaczenie języka migowego z jej stosowania. Oznacza to, tłumacze polskiego języka migowego nie są objęci państwowym systemem kwalifikacji tłumaczy przysięgłych. Tutaj tego tematu już na ten moment nie chcę rozwijać, natomiast no niezbędne są standardy kompetencji językowych I specjalistycznych, ale myślę, to jest też tak bardziej kwestia Ministerstwa Rodziny, Pracy I Polityki Społecznej.

Natomiast jeżeli chodzi o kwestie przedmiotowej ustawy, o której dzisiaj rozmawiamy, kolejnym problemem jest również wynagrodzenie tłumaczy sądowych, ponieważ podstawowe stawki wynagrodzenia za tłumaczenie języka migowego, wykonywanie na potrzeby sądu, pozostają niskie w stosunku do specjalistycznego charakteru pracy. I według przyjętych do analizy za ten rok te stawki wynoszą 42 złote 77 groszy za godzinę tłumaczenia z języka migowego I 55 złotych 72, 74 grosze za godzinę tłumaczenia na język migowy, migowy. Wskazane kwoty wymagają potwierdzenia w aktualnym brzmieniu właściwych przepisów przed wykorzystaniem oficjalnym stanowisku. Wynagrodzenie tłumacza sądowego powinno uwzględniać nie tylko czas samego tłumaczenia, ale także wymagane przygotowanie merytoryczne I specjalistyczną odpowiedzialność. Niskie stawki mogą ograniczać zainteresowanie doświadczonych tłumaczy współpracą z sądami I w konsekwencji powstaje ryzyko niedoboru specjalistów I trudności z realizacją ustawowego prawa do tłumaczenia.

Myślę, że na razie to są takie najważniejsze kwestie, które, o których też powinniśmy pamiętać przy nowelizowaniu tej ustawy, ponieważ pomimo tych zmian, które są korzystne dla osób głuchych może się okazać, że brakuje tłumaczy biegłych I ustawa nie będzie realizowana. Dziękuję.

52:27 - 52:32

Speaker 18

Dziękuję bardzo Panu. Czy jeszcze ktoś? Tak, proszę bardzo.

52:41 - 52:53

Stanisław Porowski

Szanowni Państwo, wysoka Komisjo, jestem Stanisław Porowski. Dzień Jestem prezesem Stowarzyszenia Polski Instytut Spraw Głuchych.

52:55 - 57:25

Stanisław Porowski

Jestem osobą Głuchą od urodzenia. Jestem w świecie Głuchych od urodzenia I proszę zapomnieć o słowie głuchoniemy, ponieważ to jest bardzo dyskryminujące określenie dla głuchych. Przechodząc dalej, w imieniu stowarzyszenia serdecznie dziękujemy za zaproszenie na to posiedzenie. W pełni popieramy projekt ustawy gwarantujący osobom Głuchym bezpłatny dostęp do tłumaczy polskiego języka migowego PJM w postępowaniach sądowych. Rozwiązanie to stanowi bezpośrednią odpowiedź na naszą petycję z dnia dziewiętnastego maja 2000 dwudziestego piątego roku, skierowaną do Ministra Sprawiedliwości I Sejmu.

Cieszymy się, że postulat ten uznano za zasadny, co zaowocowało podjęciem prac legislacyjnych nad nowelizacją ustawy z dnia dwudziestego siódmego lipca 2000 pierwszego roku Prawo sądów powszechnych. Wyrażamy ogromną satysfakcję z przyjęcia tych rozwiązań przez Sejm, stanowiących kluczowy krok w stronę równości. Jednocześnie wskazujemy na konieczność dalszej współpracy ze stroną społeczną przy wdrażaniu praktycznych mechanizmów realizujących te zapisy. Jako stronę społeczną niepokoją nas jednak realia systemowe, które mogą zablokować działanie ustawy w praktyce. Zwracamy uwagę wysokich komisji na 3 ważne punkty.

Kryzys kadrowy tłumaczy PJM. Niskie stawki I opóźnienia w wypłatach ze strony instytucji publicznych powodują, że tłumacze odmawiają współpracy z sądami I szpitalami na rzecz sektora komercyjnego. Państwo musi tworzyć realne mechanizmy finansowe zachęcające ich do powrotu. Po 2., zwracamy uwagę na optymalizację budżetu. Proponujemy ograniczenie tłumaczeń PJM w telewizji do komunikatów kryzysowych, na przykład alertów RCB, a w zwykłych audycjach zastąpienie ich tańszymi napisami rozszerzonymi.

Uwolnione środki należy przenieść tam, gdzie, gdzie decydują się losy ludzkie, do sądów I szpitali. Zwracamy też uwagę na infrastrukturę techniczną. Wszelkie wideotłumaczenia online w sądach I medycynie muszą odbywać się wyłącznie przez stabilne łącza światłowodowe. Korzystanie z Wi-Fi czy sieci komórkowych powoduje rwanie obrazu, co uniemożliwia precyzyjne odczytanie mimiki I znaków migowych, grożąc tragedią procesową lub medyczną. Apel o stałą współpracę z Senatem.

Zwracamy się do wysokich komisji z uprzejmą prośbą o włączenie ekspertów stowarzyszenia do spraw głuchych do stałej współpracy przy ukształtowaniu rozwiązań legislacyjnych. Z chęcią podzielimy się naszą praktyczną wiedzą dotyczącą realiów komunikacji językowej oraz codziennych barier, przed którymi staje nasze środowisko. Licząc na otwartość, na dialog, serdecznie dziękujemy za dotychczasową uwagę I pozostajemy do Państwa dyspozycji. Mam przy sobie stanowisko, chciałbym tutaj państwu rozdać to wszystko I czekamy na współpracę ze strony komisji, Komisji Senatu. Dziękuję.

57:26 - 57:41

Speaker 18

Dziękuję bardzo. Czy jeszcze ktoś ze strony społecznej? Jeśli nie, to czy ktoś z pań I panów senatorów pragnie zabrać głos? Jeśli nie, to czy ministerstwo do tych uwag strony społecznej jakby,

57:42 - 59:47

Arkadiusz Myrcha

by się Dziękuję bardzo panie przewodniczący. Na wstępie, szanowni państwo, proszę przyjąć moje oczywiście wyrazy I I moje przeprosiny. Oczywiście moją intencją posłużenie się określeniem, które jest uznawane za dyskryminujące, w szczególności, że przepis wprost wskazuje, że odnosi się on do do osób głuchych. Tak więc raz jeszcze proszę przyjąć, proszę przyjąć moją także deklarację, że to był po prostu ostatni raz I I mam nadzieję, że ta, że to, że to posiedzenie będzie także dla nas dodatkową nauką, przynajmniej dla mnie, jeśli byłem ostatnią osobą na tej sali, która nie nie miała do końca takiej pewnej wyobraźni I wyczucia. Jeżeli chodzi o zakres regulacji, my my częściowo do tych uwag się odnosiliśmy na etapie konsultacji publicznych, wskazując na na na nasze stanowisko.

Tu jak rozumiem też jest taki zbiór postulatów, który jest trochę szerzej kierowany niż tylko I wyłącznie do do Ministerstwa Sprawiedliwości czy do wysokiej wysokiej komisji. Tak jak powiedziałem na wstępie, my oczywiście zawsze podkreślamy gotowość do do do współpracy, realizowania postulatów. Zresztą dziękuję za za te ciepłe słowa odnoszące się do naszej reakcji na państwa petycje. Być może część z tych postulatów uda się, uda się zrealizować przy okazji tej szerszej, nowej szerszej reformy instytucji, instytucji biegłych, a a jeżeli nie, to oczywiście skrupulatnie będziemy notowali I monitorowali sytuację związaną z realizacją przepisów, które wprowadzamy tą tą tą ustawą I będziemy oczywiście starali się jej w jak najszerszym sposób zapewnić wszystkim, wszystkim uczestnikom, wszystkim państwa jak, jak najbardziej dogodne uczestniczenie w postępowaniach sądowych. Dziękuję bardzo.

59:47 - 59:59

Speaker 1

Dziękujemy panu ministrowi. Bardzo nam się zawsze podobają projekty, których państwo polskie pokazuje swoją empatyczną twarz wobec różnych środowisk I grup, w tym tych grup, które z

59:59 - 59:59

różnych

01:00:00 - 01:01:08

Speaker 1

Mają po prostu trudniej w różnych okolicznościach. Czy ktoś z państwa chce jeszcze zabrać głos? Nie widzę, poprawki nie zostały żadne zgłoszone, związku z tym poddaję projekt ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych pod głosowanie. Kto z pań, panów senatorów jest za, proszę o podniesienie ręki. 12 głosów za, bez głosów sprzeciwu I głosów wstrzymujących.

Stwierdzam, że przyjęliśmy prawo I sądy sądów powszechnych. Kto z państwa przy tym empatycznym, ważnym I wyjątkowym projekcie chciałby pełnić obowiązki senatora sprawozdawcy? Nie widzę, zgłaszam swoją kandydaturę, chyba że są inne. W takim razie stwierdzam, że senatorem sprawozdawcą połączonych komisji jest senator Krzysztof Kwiatkowski I przechodzimy do ostatniego punktu, czyli do punktu rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy kodeks postępowania karnego oraz ustawy o doręczeniach elektronicznych zawarty w druku senackim numer 872 I znowu oddaję głos pan minister Mercha I współpracownicy.

01:01:08 - 01:01:51

Arkadiusz Myrcha

Dziękuję bardzo panowie przewodniczący, wysoka, wysoka Komisjo, to jest kolejna zmiana w obrębie kodeksu postępowania karnego. Już w tej kadencji mieliśmy duże reformy, systemowe reformy, ta jest tym, tą akurat z tych mniejszych, ale bardzo mocno porządkujących codzienne funkcjonowanie jednostek prokuratora, w szczególności osób, które stawiają się w charakterze świadka, a mianowicie poszerzamy, poszerzamy zakres informacji odbieranych przed pierwszymi czynnościami właśnie od tychże, od tychże osób w celu po 1. Z zapewnienia większej pewności co do identyfikacji.

01:01:51 - 01:02:04

Speaker 1

Przepraszam, ja tylko jednym zdaniem. Bardzo doceniamy, że państwo byliście z nami I proszę o podziękowanie całej stronie społecznej, która przy tym punkcie była wraz z nami. Dziękuję serdecznie I oddaję ponownie głos panu ministcowi.

01:02:04 - 01:03:47

Arkadiusz Myrcha

Dziękuję bardzo. Zwiększenia pewności co do osób stawiających przed, przed organem w charakterze świadka poprzez uzupełnienie tych danych o numer PESEL. Dzisiaj tych tych danych się nie pobiera poza imieniem nazwiskiem, wiekiem I którego jeszcze innymi informacjami. Takich szczegółowych, takich szczegółowych danych brakuje, ale to, co najważniejsze wprowadzamy przepisy dotyczące możliwości kontaktowania się z osobami za pośrednictwem poczty elektronicznej czy nawet w niektórych przypadkach także telefonicznie, celem po prostu usprawnienia tego funkcjonowania. W związku z tym, że otwieramy się na z te narzędzia cyfrowe, no to definitywnie żegnamy się z tymi analogowymi instytucjami, czyli pozbywamy się w kontekście postępowania karnego telefaksu jako elementu komunikacji pomiędzy prokuratorem, pomiędzy prokuratorem a uczestnikami postępowania.

To oczywiście już dzisiaj mało kto albo pewnie już nikt nie używa tych Telefaksów, niestety jednak przepisy cały czas wymuszają w razie czego korzystanie z tego typu urządzeń, w związku z tym definitywnie kończymy epokę Telefaksów w postępowaniu karnym. No I ostatnia może najmniej wpływająca na funkcjonowanie, ale bardzo mocno porządkująca, czyli zmiana w zakresie nomenklatury. Odchodzimy od pojęcia linie daktyloskopijne I zamieniamy je na określenie, które jest po prostu stosowane już w nauce, czyli, czyli linie papilarne, przepraszam. Dziękuję bardzo.

01:03:48 - 01:03:54

Speaker 23

Dziękuję bardzo. Biuro legislacyjne, pani Mecenas, bardzo proszę. Bardzo dziękuję.

01:03:54 - 01:03:57

Speaker 22

Biuro legislacyjne nie zgłasza uwag do tej ustawy. Dziękuję.

01:03:57 - 01:04:46

Speaker 1

Z pewnym rozrzewnieniem będziemy żegnać Telefax, jak z orzewnieniem żegnaliśmy Walkmana I inne elementy rozwoju cywilizacji, które nam na określonych etapach towarzyszyły. Czy ktoś z Państwa chce zabrać głos? Nie widzę, w takim razie poddaję pod głosowanie ustawę kodeks postępowania karnego oraz ustawę o doręczeniach elektronicznych zawartych w druku senackim numer 872. Kto z pań, panów senatorów jest za jej przyjęciem? 11 głosów za.

Czy ktoś jest przeciwny? Nie ma. Czy ktoś się wstrzymał? Nie ma. Stwierdzam, że ustawa została przyjęta.

Szanowni państwo, kto chce dźwigać na swoim ramieniu pożegnanie Telefaxu na posiedzeniu plenarnym Senatu?

01:04:47 - 01:04:50

Speaker 24

Senator Komorowski widzę chyba się nie...

01:04:55 - 01:04:58

Speaker 25

Pan Senator dziękuję na tak, czy dziękuję na nie?

01:05:00 - 01:05:04

Speaker 27

Spotkanie mam, nie wiem czy, bo to nie, ale to na tym posiedzeniu, czy na następnym?

01:05:04 - 01:05:06

Speaker 26

Na kolejnym.

01:05:06 - 01:05:33

Speaker 1

Dobrze. Czyli będzie pan senator dźwigał telefax na ramieniu. Dobrze, czyli mamy kandydata, nie widzę innych kandydatur. Pan senator Komorowski jest senatorem I sprawozdawcą. Szanowni Państwo, tym samym wyczerpaliśmy porządek posiedzenia wraz z panem przewodniczącym Karpińskim.

Zamykamy posiedzenie. Dziękujemy wszystkim, którzy uczestniczyli, a w szczególności licznej delegacji Ministerstwa Sprawiedliwości na czele z panem ministrem. Dziękujemy bardzo.