Komisja Ustawodawcza (147.) oraz Komisja Praw Człowieka i Praworządności (156.) - 03.11.2026 r.
Legend
Transcript markers
- text Sentence being played
- text Search result
- text Intervention cited by the link you opened
Click a sentence to play the video from that moment. Select text to quote it with the speaker, timestamp and link.
More options
Komisja Ustawodawcza oraz Komisja Praw Człowieka i Praworządności Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Follow its sittingsMaria Ejchart
I to jest najważniejsza zmiana. Zmiany dotyczą ujednolicenia brzmienia przepisów I uzupełnienia artykułu 43 l a paragraf 6 o skazanego, któremu wymierzono 2 lub więcej, niepodlegających łączeniu kar, o analogiczną, negatywną przesłankę do odbycia w dozorze, czyli o takich przestępców, którzy uczyli sobie z popełnienia przestępstwa stałe źródło dochodu, bądź działali w zorganizowanej grupie lub związku albo popełnili przestępstwo o charakterze terrorystycznym. Chodzi o se zapewnienie spójności regulacji dotychczasowej. Szacujemy, że w na podstawie tych przepisów dozorem elektronicznym zostanie objętych dodatkowo około tysiąca osób. Oczywiście są to wyliczenia niedokładne, bo nie mogą być dokładne, ponieważ zawsze o zastosowaniu dozoru decyduje sąd.
Zawsze jest to decyzja sądu po spełnieniu określonych przesłanek, które, które przewiduje ustawa. Dlaczego ta kara jest skuteczna? Bo zwiększa szanse readaptacji społecznej, obniża poziom recydywy. Na to wskazują badania. Skazani, którzy odbywali karę w dozorze, rzadziej wracają do przestępstwa.
Jest też aspekt finansowy. Kara, która jest wykonywana w warunkach izolacyjnych, w tej chwili kosztuje 6 I pół tysiąca miesięcznie na jest, za jednego skazanego. Kara, która jest wykonywana w dozorze to jest około 1400 złotych. Proszę państwa, SDN nadal pozostanie instytucją selektywną. Tak jak powiedziałam, zawsze sąd decyduje o tym, czy skazany może karę odbyć w dozorze, ale jest ona zarezerwowana dla skazanych, który wobec których istnieje pozytywna prognoza kryminologiczna I którzy nie stwarzają istotnego zagrożenia dla porządku prawnego państwa.
Czyli samo spełnienie przesłanek nie oznacza, że automatycznie, każdorazowo sąd będzie kierował do wykonania kary w dozorze. Proszę państwa, nasz system dozoru, który obecnie funkcjonuje I też ten, którego przetarg obecnie procedujemy, bo kolejny przetarg jest w trakcie, na na operatora tego systemu, przewiduje 10000 miejsc. W tej chwili wykorzystanych mamy wykorzystanych w tym roku I w ubiegłym roku to jest około sześciu 1000. To jest tyle, ile na podstawie tych obecnych przepisów sądy kierują do wykonania w dozorze. Tego nie jesteśmy w stanie większej liczby skazanych skierować na podstawie tych przepisów.
Dlatego uważam, że ta zmiana jest słuszna, jest potrzebna I jest kolejnym krokiem rozwijania dozoru, który który się sprawdził, który bardzo dobrze w Polsce funkcjonuje, który tak jak powiedziałam jest karą skuteczną I I na koniec jako dowód tego, to chcę powiedzieć, że że jedynie 9 procent skazanych, którzy byli objęci SDE wróciło do zakładu karnego na... Czyli złamało te zasady dozoru, czyli 1 na dziesięciu wraca wraca do więzienia. To jest naprawdę skuteczna kara w porównaniu z karami izolacyjnymi. Bardzo dziękuję.
Speaker 4
Dziękuję. Jak pani minister mówi o tym, że różne osoby wypinają piersi do orderu, bo to prawda. Sam projekt się pojawił jeszcze za ministra Ziobry, tylko żeby państwu pewne rzeczy uzmysłowić, dlaczego mówiłem o tych wielokrotnych nowelizacjach ustawy o systemie dozoru elektronicznego w czasach, kiedy byłem ministrem sprawiedliwości w 2000 dziewiątym roku, kiedy przejmowałem odpowiedzialność za system, początkowo jeszcze jako wiceminister w systemie, posługuję
Speaker 5
Się danymi Biura Dozoru Elektronicznej Służby Więziennej było 31 osób, a jak odchodziłem z resortu w danym momencie, no bo jeżeli mówimy o odbywaniu, to jest większa liczba oczywiście, było około dwóch 1000 osób. Tym bardziej się cieszę, że dzisiaj w systemie jest 6000 osób. Oddaję głos pani Mecenas. Bardzo proszę.
Speaker 13
Dziękuję bardzo. Szanowni państwo, biuro legisla... Chciałabym 2 rzeczy wskazać. Po 1. Kwestie opinie biura legislacyjnego.
Po 2. Kwestie pisma, która do Senatu w sprawie ewentualnej poprawki do ustawy I się do niej odniosę. Jeżeli chodzi o przedłożoną ustawę uchwaloną przez Sejm, Biuro Legislacyjne nie zgłasza do niej uwag. Natomiast jeżeli chodzi o pismo, wpłynęło do nas pismo obywatelskie pana Marcina Raźnego, asystenta sędziego w Sądzie Apelacyjnym w Krakowie, który wnosi o dodanie takiego przepisu rozszerzenie zakresu osób uprawnionych o wskazanych, wobec których orzeczono zastępczą karę pozbawienia wolności, karę aresztu, zastępczą karę aresztu, karę aresztu wojskowego, karę pozbawienia wolności orzeczoną w warunkach, o których mowa w artykule 37 b 87 paragraf 2 kodeksu karnego. I teraz podnosząc te argumenty, które podniesiono w tym piśmie, można stwierdzić, że to wszystko jest do rozważenia.
Natomiast jest to propozycja wykraczająca poza materiał ustawy, ponieważ dotyczy artykułu 43 l b, wobec czego Senat jest tutaj związany z zakresem przyjętej przez Sejm ustawy I no nie jest to taka naturalna konsekwencja zmian wprowadzonych ustawą, tylko rozszerzenie jej zakresu, co z punktu widzenia merytorycznego oznacza, że są to nowe koszty, wobec czego powinien być OSR przygotowany w tym zakresie. Ponadto, że jak wskazała pani minister, jest to instytucja selektywna, czyli zarówno ewentualnie projektodawca czy osoba, która taką poprawkę proponowała powinna mieć na względzie to, że ta grupa osób uprawnionych do odbywania kary pozbawienia wolności w systemie SDE, no to jest grupa, można powiedzieć, taka wybrana. I tutaj proponowałabym, ponieważ wiem, że zapewne osoba, która zwróciła się do senatu z tym pismem, obserwuje posiedzenie komisji, o napisanie petycji. Czy to do ministerstwa, żeby strona rządowa się zainteresowała rozszerzeniem, czy do senatu, czy do sejmu, które mogłyby ewentualnie podnieść taką inicjatywę. To wszystko, dziękuję bardzo.
Speaker 5
Szanowni państwo, troszkę sygnał, który wysyłamy do obywatela brzmi następująco, pańska uwaga jest bardzo uzasadniona, prosimy o wysłanie petycji, bo nawet jakbyśmy chcieli, to w tym trybie tej poprawki wprowadzić nie możemy, bo przekroczylibyśmy zakres dopuszczalnej regulacji na tym etapie prac legislacyjnych. Czy nasi goście z różnych instytucji wszelakich chcą zabrać głos? Bardzo proszę, proszę o przedstawianie się.
Paulina Sindrych-Borek
Dzień dobry. Szanowni państwo, szanowny panie przewodniczący, nazywam się Paulina Sindrych-Borek, reprezentuję Wydział do spraw Wykonywania Kar Biura Rzecznika Praw Obywatelskich I oczywiście poszerzenie zakresu osób, które mogą ubiegać się o zezwolenie na odbycie kary w dozorze elektronicznym oceniamy pozytywnie. Należy przy tym zaznaczyć, że projektowana zmiana spójnika I na lub w odesłaniu do artykułu sześćdziesiątego piątego kodeksu karnego porządkuje oczywiście regulacje I usuwa rozbieżność między przepisami. Zamyka też spór, który faktycznie w doktrynie istnieje. Przy tej okazji chcielibyśmy jednak zwrócić uwagę na kwestię bardziej zasadniczą.
Czy uzasadnione jest samo automatyczne wyłączenie tych sprawców z możliwości odbywania kary w systemie dozoru elektronicznego? Warto przypomnieć genezę tego ograniczenia. Tutaj dodano je w 2000 dwudziestym trzecim po uchwale Sądu Najwyższego potwierdzającego, że skazanie w warunkach artykułu sześćdziesiątego piątego, paragraf 1 kodeksu karnego nie stanowiło w tamtym czasie samoistnej przeszkody do udzielenia zezwolenia na odbycie kary w dozorze elektronicznym. W materiałach legislacyjnych prokuratura krajowa postulowała wprowadzenie wyłączenia, powołując się na potrzebę usunięcia wątpliwości interpretacyjnych. I tutaj w uzasadnieniu projektu przedstawiano jako doprecyzowanie regulacji.
I wyjaśnia oczywiście zamiar jednoznacznego ustanowienia zakazu. Nie odpowiada to jednak na pytanie, dlaczego zakaz powinien obejmować bez wyjątku całą kategorię sprawców I dlaczego indywidualna ocena sądów w tym wypadku miałaby być niewystarczająca. Artykuł 65. Obejmuje osoby o różnym stopniu zaangażowania w działalność grup przestępczych, również wcześniej osoby niekarane I sprawca, który pełni podporządkowaną rolę, który zerwał powiązania przestępcze, podjął legalną pracę, ustabilizował sytuację życiową, będzie obejmowany tą samą przeszkodą formalną, co osoba nadal aktywnie związana z grupą przestępczą. Nie ma wówczas możliwości indywidualnego zbadania zasadności wykonania kary tej osoby w dozorze elektronicznym.
Przesłanka ta wyłącza bowiem merytoryczne rozpoznanie. Rozstrzegamy zagrożenie kontynuowania działalności przestępczej poza zakładem karnym. Dozór stacjonarny oczywiście nie kontroluje rozmów telefonicznych ani aktywności internetowej. Uważamy jednak, że aktualne ryzyko powinno być ocenione indywidualnie przez sędziego petentialnego rozpoznającego sprawę. Takie, takie podejście ustawodawca przewiduje wobec wielu kategorii innych sprawców.
Przykładowo samo skazanie za znęcanie się nie wyklucza automatycznie udzielenia zgody na dozór elektroniczny, choć tutaj wykonywanie tej kary może budzić pewne zastrzeżenia. Natomiast przy spełnieniu pozostałych warunków ustawowych, to sąd finalnie ocenia, czy zezwolenie jest zasadne. Więc tutaj podnosimy ten przykład, aby wskazać, że również w sprawach wymagających szczególnej ostrożności, prawo pozostawia przestrzeń do indywidualnej oceny. Sąd penitencjarny dysponuje podstawami do odmowy zezwolenia, uwzględniając cele kary I w zależności od etapu wykonywania kary, także bezpieczeństwo, stopień demoralizacji czy postawę I zachowania skazanego. Więc usunięcie wyłączenia odnoszącego się do artykułu sześćdziesiątego piątego otwierałoby możliwość rozpoznania sprawy przy zachowaniu jednocześnie tych zabezpieczeń, umożliwiając też jednocześnie większej grupie skazanych uzyskanie merytorycznego rozstrzygnięcia I potencjalnie większej grupie osób odbywanie kary w dozorze elektronicznym, a taki też cel przyświeca nowelizacjom.
Dlatego postulujemy rozważenie uchylenia tej przesłanki negatywnej. Samo uporządkowanie jej brzmień nie rozstrzyga bowiem zastrzeżeń dotyczących zasadności tak szerokiego ograniczenia indywidualizacji wykonania kary I ingerencji w swobody decyzji sędziów penitencjarnych. Dziękuję.
Speaker 4
Ja przepraszam, że troszkę łamiąc zasadę, ale byłbym ciekaw opinii strony rządowej na uwagi.
Maria Ejchart
Tak, dziękuję bardzo. Oczywiście ten kierunek myślenia jest nam znany I nie jest obcy. Co więcej, taka była nasza 1. Propozycja tego projektu. I po długich dyskusjach na rządzie projekt ograniczyliśmy.
To był rodzaj też po prostu kompromisu, który został zawarty pomiędzy ministrami podczas posiedzenia rządu. Bo rzeczywiście nasza 1. Propozycja brzmiała tak, jak pani powiedziała. Natomiast dla mnie wartością jest rozszerzenie systemu I ja rozumiem, że czasem musimy iść na kompromis I to był tego rodzaju kompromis ze strony Ministra Sprawiedliwości. Taka jest...
Tak, mówię zupełnie szczerze o tym. Ciekawość kim
Speaker 5
kto wyrażał na posiedzeniu rządu sceptycyzm wobec takiego rozwiązania? Gdzie, posiedzenia Rady Ministrów?
Dobrze, wycofujemy. Dziękuję. Bo ja jestem generalnie za jak najszerszym stosowaniem systemu.
Speaker 4
Czy ktoś jeszcze z państwa chce zabrać głos? Nie widzę. Szanowni państwo, wiemy już, że poprawka zgłoszona przez obywatela nie jest możliwa do przyjęcia. Innych wniosków legislacyjnych nie ma. Poddaje pod głosowanie projekt zmiany ustawy, kodeks karny wykonawczy.
Speaker 5
Kto z pań, panów senatorów jest za jego przyjęciem? 15 głosów za. Kto jest przeciwny? Nie ma głosów sprzeciwu, nie ma głosów wstrzymujących. Mamy to niezwykłe szczęście, że w składzie połączonych komisji mamy byłego zastępcę dyrektora generalnego służby więziennej pana senatora pułkownika Grzegorza Fedorowicza.
Trudno szukać lepszego fachowca, czy pan senator zgodzi się pełnić obowiązki senatora sprawcy.
Grzegorz Fedorowicz
Tak, tak panie przewodniczący, zgodzę się z wielką przyjemnością. Pan senator nie dał możliwości wypowiedzenia się w trakcie dyskusji, ale ale pan senator pozwoli, że te peany w stosunku do strony rządowej, do służby więziennej wygłoszę podczas referowania obrad tej komisji. Bardzo dziękuję. Oczywiście zgadzam się.
Speaker 4
Szanowni państwo, przed wejściem na salę posiedzeń komisji dwójka senatorów delikatnie mi zwraca uwagę, że dzisiaj jest wiele różnych posiedzeń I gdybym procedował w sposób jak najbardziej sprawny, w sposób ułomny, staram się ten cel realizować. Szanowni państwo, przechodzimy do kolejnego punktu, czyli rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy kodeks postępowania karnego zawartego w druku senackim numer 904 witamy też w tym momencie pana ministra Merchy, sekretarza stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości, który skądinąd w
Zakresie tego projektu rządowego jest upoważniony do jego reprezentowania. Ciepło dziękujemy pani minister Eichert I jej współpracownikom. Przypominam, że rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy KPK to jest projekt, który dotyczy wprowadzenia prostszych I bardziej pouczeń dla świadków pokrzywdzonych I oskarżonych oraz rozszerzenia informacji o przysługujących im prawach. Oddaję głos panu ministrowi.
Arkadiusz Myrcha
Dziękuję bardzo. Panowie przewodniczący, wysokie komisje, mam przyjemność przedstawić ustawę. Ustawę, która dokonuje zmian w przepisach kodeksu postępowania karnego w zakresie stosowania pouczeń, w szczególności na etapie postępowania sądowego. Ta ustawa nie wzięła się z wyłącznie z analiz, którymi dysponowało Ministerstwo Sprawiedliwości, ale przede wszystkim u podstaw przygotowania tej ustawy był, były informacje, które zebraliśmy z sądów powszechnych na terenie całego kraju, jak w praktyce stosowane są przepisy I przepisy dotyczące pouczeń w stosunku do wszystkich uczestników tych, tego postępowania, czyli mówimy tu o osobach, które są oskarżonymi, o osobach, które są pokrzywdzonymi czy, czy posiadającymi inne, inne statusy w postępowaniu o karnym. I obraz ten, mówiąc delikatnie, był daleki od ideału.
To ten materiał pokazał, jak bardzo różnorodnie sądy podchodzą do stosowania tych przepisów I jak różnorodny jest też zakres, tych pouczeń prezentowany uczestnikom postępowania. Związku z tym przygotowaliśmy ustawę, która z jednej strony ustandaryzuje pouczenia stosowane na etapie postępowania sądowego, dając jednocześnie ministrowi sprawiedliwości upoważnienie do przygotowania ujednoliconych formularzy, czyli wprowadzenia jednakowych standardów przekazywania informacji uczestnikom postępowania, tak żeby te gwarancje procesowe realizowane były w jednakowym stopniu, bez względu na tym, bez względu na to, w jakim sądzie to prowadzone jest postępowanie. Co więcej, ustawa ta wprowadzi możliwość stosowania w postępowaniu karnym formularzy, które uprzednio będą przygotowane I przetłumaczone przez Ministerstwo Sprawiedliwości I zamieszczone na stronach internetowych ministerstwa na najczęściej, najczęściej pojawiające się w postępowaniach karnych języki obce. I to są języki wskazane przez same sądy, z którymi najczęściej mają do czynienia one I oczywiście prokuratorzy w postępowaniu przygotowawczym, a zabieg ten ma proste I, proste uzasadnienie, nie tylko ułatwić stosowanie tych przepisów organom, procesowym, ale przede wszystkim usprawnić sam ten etap, zwalniając sądy czy prokuraturę z konieczności dokonywania każdorazowo tłumaczeń poszczególnych dokumentów z uwagi na to, że udział bierze w postępowaniu osoba niewładająca, niewładająca językiem polskim. I uzupełniająco, ustawa ta na poszczególnych etapach czy uzupełnia, czy modyfikuje, czy poprawia zakresy tych tych pouczeń, dopasowując je do poszczególnych etapów tego postępowania, czy też do poszczególnych czynności, które determinują zakres pouczeń prezentowanym, czy to osobie zatrzymanej, czy to osobie podejrzanej, czy świadkom, czy wszystkim innym uczestnikom postępowania.
I wydawałoby się, by się, by się mogło, że to jest projekt taki mocno techniczny, dotyczący jakichś formularzy, dotyczący trochę mniej istotnych przepisów, ale pragnę zwrócić państwu uwagę na to, że właśnie pouczenia to jest ten element postępowania karnego, który dla wszystkich tych uczestników, którzy nie są prawnikami, nie są prokuratorami, prawnikami, są bardzo często jedynym źródłem wiedzy o tym, jakie prawa przysługują im w postępowaniu karnym. Dlatego waga pouczeń, czy to w postępowaniu przygotowawczym, czy w postępowaniu sądowym, ma charakter gwarancyjny, ma charakter realizowania przepisów konstytucyjnych o tym, że każdy uczestnik postępowania ma mieć prawo zapoznanie się z zakresem swoich praw I obowiązków zależności od etapu postępowania, postępowania karnego. Dlatego też, podkreślałem to także na etapie prac, prac sejmowych I każdorazowo to, to, to czynię. Wskazujemy, jak mocno może się też zmienić nie tylko, znaczy, jak mocno może się zmienić sytuacja tych wszystkich uczestników po wprowadzeniu tych przepisów. Nie tylko z tego punktu widzenia, że będą stosowane jednakowe, jednakowe standardy, ale wprowadzenie do formularzu prostego języka, zrozumiałego dla tych wszystkich, którzy nigdy w życiu nie mieli do czynienia z przepisami prawa, prawa karnego, jest w mojej ocenie I nie mówię tu I wydaje mi się, że to nie jest ocena jakoś szczególnie nadmiarowa, jest takim kamieniem milowym.
Jest takim kamieniem milowym, bo osoby otrzymają formularz, który nie jest zbiorem przepisów, paragrafów, artykułów, odesłań, tylko otrzymają formularz, który jest zbiorem prostych komunikatów. Proszę zauważyć, to jest to, to są wzory załączone do tej ustawy, które oczywiście w przyszłości jako, jako elementy procedowanych przyszłości rozporządzeń będą podlegały oczywiście konsultacjom, opiniowaniu. Będziemy mogli się w tej sprawie wypowiedzieć, ale proszę zauważyć, jak zupełnie inaczej wygląda, brzmi sformułowanie otrzymujesz to pouczenie, ponieważ jesteś pokrzywdzonym. Jako pokrzywdzony masz prawo wiedzieć, jakie są twoje prawa, obowiązki. Poza informacjami znajdziesz przepisy, z których wynik, z których one wynikają.
Jeśli nie wskazano inaczej, są to przepisu kodeksu postępowania karnego I tak dalej I tak dalej. To jest szereg bardzo prostych, zrozumiałych komunikatów, które będą w sposób czytelny przekazywały zakres praw I obowiązków wszystkim uczestnikom postępowania. W związku z tym, szanowni państwo, to jest tak jak powiedziałem projekt, do którego przy przywiązujemy bardzo, bardzo dużą uwagę I dlatego też jego przygotowanie zostało poprzedzone materiałem zgromadzonym przez sądy, tak żeby faktycznie on był odpowiedzią na te największe bolączki zdiagnozowane na etapie postępowania sądowego, ale także przy okazji postępowania przygotowawczego. Dziękuję bardzo.
Speaker 5
Bardzo serdecznie dziękuję. Oddaję głos pani mecenas Baćman Dylis I proszę też stronę rządową, bo dziękuję, tu jest grupa różnych uwag Biura Legislacyjnego. Będę później po pani mecenas od razu prosił pana miejsca też o zabranie głosu, bo wszędzie tam, gdzie będzie pozytywna opinia strony rządowej, to my jako prezydium od razu zgłaszamy te poprawki, a Senat zawsze korzysta z tej roli tej izby, która w sposób szczególny udoskonala przepisy prawa, które trafiają do nas z Sejmu. Pani Mecenas, bardzo proszę.
Speaker 13
Dziękuję bardzo. Szanowni państwo, na początek powiem taką uwagę generalną, że to bardzo dobrze, że ta ustawa się znajdzie w systemie, że wnosi ona coś istotnego z punktu widzenia podmiotów postępowania karnego, uczestników tego postępowania, zwłaszcza nieprofesjonalnych uczestników. Często do tej pory słyszało się, były takie zarzuty, że te pouczenia mają taki charakter bardzo techniczny, że one bardziej wypełniają obowiązek pouczenia stron o ich uprawnieniach, który leży po stronie organów postępowania karnego, natomiast nie wypełniają tego tego waloru, nie spełniają waloru czytelności, jasności, prostoty. Podnoszono, że no tak, próbowaliśmy tworzyć takie właśnie jasne, proste, ale to wtedy jest 6 stron, 10 stron tych pouczeń, że nikt tyle nie przeczyta I tak dalej. No a teraz okazuje się, że można, że ktoś się, powiem tak, wysilił I że coś takiego próbuje się stworzyć, jest to bardzo godne pochwały.
Natomiast biuro legislacyjne w mojej osobie zgłasza 2 uwagi właściwie do tego projektu. Może to wygląda tak szeroko, bo ja je uzasadniałam I chciałam, żebym, że tak powiem mój tok rozumowania był jasny przy zgłaszaniu tych poprawek. 1. Zmiana dotyczy artykułu 244 I to jest już na pierwszej stronie ustawy w artykule 1 w punkcie 2 w literze b jest upoważnienie dla Ministra Sprawiedliwości, aby określił w drodze rozporządzenia wzór pouczenia, o którym mowa w paragrafie drugim. Tymczasem w paragrafie drugim, jeżeli spojrzymy na artykuł 244 paragraf 2, mówi się, że zatrzymanego należy natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania I przysługujących mu prawach.
Czyli nie ma mowy o tym, że należy go pouczyć. Nie... Czyli tak jakby technicznie nie ma jednak tej relacji prostej pomiędzy paragrafem 2.5. W innych przepisach jest napisane wyraźnie, no chociażby na tej samej stronie w artykule 300 w pierwszym wersie już przed pierwszym przesłuchaniem
Poucza się podejrzanego. I potem kolejne przepisy, poucza się pokrzywdzonego, poucza się stronę. Natomiast w przypadku zatrzymanego jest pominięte to wyrażenie poucza się. Dlatego ja proponuję, aby uzupełnić I troszeczkę zmienić to zdanie wstępne artykułu 244 ustęp 2 w ten sposób, że zatrzymanego należy natychmiast poinformować o przyczynach zatrzymania I pouczyć o przysługujących mu prawach. I dalej już prosto, czyli tylko I wyłącznie kwestia jest uzupełnienia tego przepisu o wyraz pouczyć.
Żeby było jasne, że to będzie wzór pouczenia, o którym mowa w paragrafie 2. To jest 1. Poprawka. Przy czym, kiedy ją formułowałam, odkryłam, że w treści artykułu, który jest nowelizowany tą ustawą 607 litr paragraf 3 a z kolei też jest niewłaściwe sformułowanie I jest w ten sposób to napisane, że pouczyć o jej uprawnieniach I 1. Do uzyskania informacji o treści nakazu europejskiego.
No I moim zdaniem nie poucza się o uzyskiwaniu, o prawie do uzyskiwania informacji, tylko informuje się o treści nakazu europejskiego I poucza o uprawnieniach. Tak samo jak przy zatrzymaniu. Poucza się o przyczynach zatrzymania, znaczy informuje o przyczynach zatrzymania I poucza o uprawnieniach. I tutaj analogicznie proponuję, aby zastąpić te wyrazy, pouczyć o jej uprawnieniach, dwukropek, do uzyskania informacji o treści nakazu europejskiego I zastąpić wyrazami, poinformować o treści nakazu europejskiego I pouczyć o jej uprawnieniach, dwukropek. I dalej są wymienione uprawnienia.
I to jest ta 1. Uwaga, czyli rozróżnienie pouczenia od poinformowania. Natomiast 2. Uwaga to jest kwestia również w tych przepisach o pouczeniach, w dodawanych nowych wyrazach, ponieważ te przepisy są zmieniane, ale część treści się zmienia. I ta nowa treść to są 2.
Zdania poszczególnych artykułów, które wyglądają w ten sposób. Pouczenie obejmuje również informacje o możliwościach naprawienia szkody lub zadośćuczynienia, zadożnioną krzywdę przez, przez oskarżonego. I czyta się to bardzo źle I wydaje się, że takie sformułowanie, że się poucza pokrzywdzonego o możliwościach naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przez oskarżonego, to tak jakby oskarżony doznał tej krzywdy. Że się pokrzywdzonego poucza o tym, co przysługuje oskarżonemu. Natomiast swoją drogą oskarżony ma prawo do odszkodowania I zadośćuczynienia za oczywiście niesłuszne zatrzymanie lub tymczasowe aresztowanie, co też jest w tym, w tej ustawie nawet wskazane tutaj na pierwszej stronie.
Natomiast chodzi o to, aby doprecyzować te przepisy I to są 4 przepisy w artykule pierwszym, w punkcie 4, 6, 8.9. Ja proponuję, aby wyrazy naprawienia szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przez oskarżonego zastąpić wyrazy, że pouczenie pokrzywdzonego obejmuje również o możliwościach naprawienia wyrządzonej przestępstwem szkody lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. Czyli usunięcie tego wyrazu, że przez oskarżo... Tych wyrazów przez oskarżonego I wskazanie, nawiązanie do artykułu 46 kodeksu karnego, że chodzi o naprawienie wyrządzonej przestępstwem szkody, bez zaznaczania przez oskarżonego lub zadośćuczynienia za doznaną krzywdę. To wszystko, dziękuję bardzo.
Speaker 5
Dziękuję. Już oddaję głos panu Mistowie, ale wcześniej witam, witam bardzo serdecznie panią posłankę Dorotę Łobodę, przewodniczącą komisji nadzwyczajnej do rozpatrzenia projektów ustaw dotyczących prawa do przerywania ciąży. Punkt, na którym pani poseł reprezentuje sejm jest kolejny. W porządku jeszcze pracujemy nad punktem wcześniejszym, oddaję głos panu Mistawi, celem opinii do przedstawionych propozycji Biura Legislacyjnego.
Arkadiusz Myrcha
Dziękuję bardzo, panowie przewodniczący. Przede wszystkim bardzo dziękuję pani mecenas za te słowa wstępu dotyczące tak ogólnej oceny tego projektu I przede wszystkim docenienia I obecnych tutaj przedstawicieli Ministerstwa I wszystkich tych, którzy nad tym projektem faktycznie się pochylili III przygotowali I I finalnie go przygotowali. Oczywiście analizowaliśmy te uwagi, które zostały zawarte w w opinii Biura Legislacyjnego Senatu I przedstawione przed chwilą przez panią Mecenas. No nie ukrywam, że konkluzja z naszej analizy jest taka, żeby mimo wszystko pozostawić ustawę w takim brzmieniu, jak ona została przyjęta przez sejm, została zawarta w druku, w druku senackim. Z tego tytułu, że te zmiany no nie prowadzą finalnie do zmian o charakterze merytorycznym jako takich I, I te, I cele ustawy będą realizowane I te pouczenia czy do, czy do w stosunku do europejskiego nakazu aresztowania I, przepraszam, ale I I zatrzymanego są I będą realizowane na podstawie już tych przepisów, które w tym projekcie są.
Więc jeżeli byłaby taka możliwość I komisja, komisje przychyliłyby się do tego stanowiska, to wnosilibyśmy o o pozostawienie tego tekstu, który został przez Sejm uchwalony.
Speaker 5
Jeszcze zaproponuję pewien kompromis, bo zobaczymy, na razie nie zgłaszamy poprawek, ale wiem, że na przykład Rzecznik Praw Obywatelskich chyba tutaj za chwilę będzie zabierał głos. Zobaczymy, którym kierunku pójdzie dyskusja, czy będą jakieś poprawki, bo argument oczywiście, że to ustawa, która wprowadza prostsze I bardziej przejrzyste pouczenia, żeby jak najszybciej go procedować, jest argumentem istotnym, aczkolwiek oczywiście głos pani mecenas zapadną głęboko w sercach I w umysłach. Otwieram dyskusję. Zwyczajowo poproszę panie I panów senatorów, że pierw wysłuchajmy gości zewnętrznych, rzecznik praw, Biura Rzecznika Praw Obywatelskich. Bardzo proszę.
Piotr Zakrzewski
Witam serdecznie, Piotr Zakrzewski, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich. Bardzo dziękuję panie przewodniczący za możliwość zabrania głosu, właściwie za wywołanie mnie wręcz do tego głosu. Bardzo też dziękuję pa... Ministerstwu, w tym panu ministrowi za przygotowanie tej ustawy, rzeczy praw obywatelskich. Tutaj musimy powiedzieć wprost, my gramy do jednej bramki.
To nie jest tak, że rzeczy praw obywatelskich nie niosą uwagi przeciwko ministerstwu. Nie. Każdą ustawę można przecież doprecyzować, każdą ustawę można doszlifować, można wskazać jakieś elementy, które ta ustawa powinna być jeszcze lepsza. Ona już jest dobra, natomiast ona musi być jeszcze lepsza. W tym pozwolę sobie zwrócić uwagę też I podzielić tą uwagę pani Mendylis co do tego, że można pisać ustawy legislacyjnie lepiej, nawet gdy merytorycznie być może zmiany nie ma, to dobrze byłoby dbać o jakość, jakość usta.
Stąd pozwolę sobie też przytoczyć tylko kilka uwag, bo opinia pisemna została przez rzecznika przełożona. Ona ma nie dlatego, że my lubimy czytać laboratoria, ona ma kilkadziesiąt stron, tylko dlatego, że ustawa, która jest ustawą, może nie aż tak liczną w przepisy, dotyka wielu, wielu zagadnień. W związku z tym myśmy punktowo opisali, co do którego przepisu, jakie uwagi mamy I jakie uwagi powinny były być uzupełnione I to jest rozpisane punkt po punkcie, nie tak, że trzeba wyciągać z labolatu, tylko po prostu jest to wypunktowane.
Piotr Zakrzewski
I w związku z tym zwrócę uwagę tylko na kilka rzeczy. Wydaje mi się, że zupełnie bezspornym powinno być między nami to, że jak tworzymy na podstawie zmienianego artykułu 16, paragraf 4., czy umieszczamy na stronie internetowej, tłumaczenia na języki obce, to także tłumaczenie na język migowy. To chyba nie powinno być w ogóle sporne, że w takiej sytuacji tworzymy także ukłon w stosunku osób niepełnosprawnych I w stosunku do osób, których język polski nie jest pierwszym językiem. W związku z tym, skoro tu, skoro już wprowadzamy tą zmianę, to powinniśmy tak tworzyć te rozwiązania, aby osoby, które nie posługują się językiem polskim jako pierwszym językiem, ani językiem obcym jako pierwszym językiem, właśnie ich pierwszym językiem jest polski język migowy, miały dostęp do pouczenia. W tym zakresie zmiana wydaje się konieczna, aby została wprowadzona.
Dalej wydaje mi się, że to jest tak, że bezsporne między nami a ministrem sprawiedliwości powinno być to, że powinny być odrębne katalogi pouczeń dla osób poniżej osiemnastego roku życia, a nie zawsze takie są. Dla oskarżonego jest, a dla nas trzymanego I tymczasowego, tymczasowo aresztowanego poniżej osiemnastego roku życia nie ma oddzielnego formularza pouczeń. W tym osobę poniżej lat osiemnastu. Czy ona będzie oskarżonym, czy ona będzie tymczasowo zatrzymaną albo tymczasowo aresztowanym, przepraszam, na żadnym etapie nie poucza się o 79, czyli obronie obligatoryjnej.
Wydaje mi się, że jak mamy siedemnastolatka, którego zatrzymujemy, to 1. Pouczenie to jest takie, że masz prawo do obrony obligatoryjnej. Tego nie ma w tym przepisach. Wydaje się to dość oczywiste, nie powinno być, nie powinno budzić żadnych wątpliwości. Dalej jedną z rzeczy, którą powinniśmy także wziąć pod uwagę, skoro tworzymy katalog pouczeń dla pierwszej instancji I to jest dobrze, nigdy go nie było, katalog pouczeń dla pierwszej instancji, to powinniśmy wziąć pod uwagę, zbudujmy katalog pouczeń dla drugiej instancji.
Nie oczekujmy od oskarżonego, że on będzie po kilku latach procesów w pierwszej instancji pamiętał te pouczenia, co to miał przy przedłożone przed pierwszą instancją albo nawet wcześniej. Skoro ma być to, mają to być pouczenia skierowane ku obywatelowi, a tak chyba jest cel ministerstwa, to ku obywatelowi tworzymy pouczenia na każdy etap postępowania karnego. Jeżeli wprowadzamy pouczenia do wyroku łącznego, to nie widzę powodu, aby nie było pouczeń dla postępowania odwoławczego, po prostu odrębnych, a takie nie zostały tutaj zbudowane. I szczegółowe inne, bo my już pozwolę sobie zostawić być może na dopracowanie na kolejny etap prac. Szczegółowe inne uwagi, które żeśmy w punktach opisali w opinii, pozostawię państwu senatorom do lektury I serdeczną prośbą, naprawdę serdeczną prośbą nad pochyleniem się nad tą opinią, bo ona nie jest opinią, która stoi w kontrze do ministerstwa.
Speaker 21
Ona jest opinią, która chce pomóc zbudować jeszcze lepszy system pouczeń. Bardzo dziękuję.
Speaker 5
Bardzo dziękuję. Znam panie I panów senatorów. Wszyscy otrzymali w formie elektronicznej uwagi Rzecznika Praw Obywatelskich. Ja nie mam żadnej wątpliwości, że się szczegółowo zapoznali z państwa propozycją. Jeżeli strona rządowa będzie chciała też się odnieść do jakichś uwag Rzecznika, tylko ja zaproponuję z uwagi na to, że jeszcze Helsińska Fundacja, to byście państwo się ustosunkowali do obu równocześnie ze szczególnym zwróceniem uwagi, gdyby państwo chcieli coś przyoblec w kształt poprawki senackiej.
Fundacja Helsińska.
Speaker 22
Bardzo się Arval Assistance. Wesprę ten głos Rzecznika Praw Obywatelskich. Jest to dla nas bardzo cenny głos. Natomiast chciałbym dodać do tego głosu, że pouczenie jest tylko jednym z elementów budowania społecznej świadomości na temat przysługujących uprawnień. I my się bardzo skupiamy na tym, co powinno być w pouczeniu I jak powinno być to pouczenie.
Ale pamiętajmy o tym, że osoba, która przychodzi na czynności, czyli jest pokrzywdzonym czy podejrzanym, ona dostaje chwilkę na zapoznanie się z tym materiałem. I praktyka też funkcjonariuszy chociażby policji jest taka, bo nie ma papieru w policji. Proszę sobie wyobrazić, że te połączenia, które są coraz obszerniejsze, drukowane są na przykład 2 strony na jednym, 4 strony na jednym arkuszu papieru. I powodzenia z efektywnym zapoznaniem się z takimi uprawnieniami tuż przed przesłuchaniem o charakterze podejrzanego, pokrzywdzonego, zrozumieniem tego I roli jaka tam jest. My cały czas pouczamy o tym, że ktoś ma prawo do odmowy składania wyjaśnień, zamiast wprost powiedzieć, masz prawo milczeć.
Wszystko, co może być wykorzystane przeciwko tobie. Co, co powiesz, może być wykorzystywane przeciwko tobie. To jest bardzo efektywne, wzięte z Ameryki, natomiast jest też efektywne. I 2. Rzecz, tak jak powiedziałem, nie tylko papier, ale budowanie świadomości społecznej.
Brytyjczycy robią mnóstwo materiałów na TikToka, na YouTube'a, które pozwalają oswoić się jeszcze przedczynnością z przebiegiem tej czynności I zrozumieć jak ona będzie przebiegała, I jakie będzie rola I jakie mogą być pytania. Dziękuję serdecznie.
Dziękuję bardzo, strona rządowa.
Arkadiusz Myrcha
Dziękuję, za chwilkę oddam też też głos. Natomiast tylko odpowiadając, materiały o pouczeniach znalazły się także w social mediach I osobiście też miałem okazję promować rozwiązania, które tutaj są właśnie, uwrażliwiając też społeczeństwo na to, jak ważne I jakie znaczenie mają połączenia w postępowaniu karnym.
Agnieszka Tomasie-Wirsteńska
Dzień dobry państwu. Agnieszka Tomasie-Wirsteńska, Departament Prawa Karnego. Jeżeli chodzi o uwagi, może zacznę od uwag rzecznika w zakresie języka migowego. My sobie wzięliśmy głęboko to do serca. Będziemy to rozważać w kolejnych etapach.
Podkreślenia jednak uwaga, podkreślenia jednak, na podkreślenie zasługuje to, że te tłumaczenia, te pouczenia, które będą na podstawie artykułu 16 tłumaczone, to one są dedykowane tak oczywiście, że każdy może się z nimi zapoznać, jeżeli chodzi o uczestników postępowania, ale głównie one są dedykowane do sądu, żeby to I pozostałych organów prowadzących postępowanie przygotowawcze, żeby ułatwić po prostu jednolity tekst takiego pouczenia. Jeżeli chodzi o osoby, które posługują się językiem migowym, to w trakcie czynności te osoby będą miały stosowne tłumaczenie przez tłumacza, jeżeli chodzi natomiast o pouczenia już na dalszych etapach postępowania, gdzie te czynności prowadzone są przed sądem I te pouczenia są doręczane pocztą, prawda? No więc tutaj będą pisemne te pouczenia oczywiście, więc to też ułatwi zapoznanie się. Natomiast, natomiast jeżeli chodzi o ten język migowy, to pokłonimy się nad tym problemem, zobaczymy jak to będzie można, co co będzie z tym tematem można zrobić. Także tutaj jak najbardziej przyjmujemy tutaj z pełną pokorą III zastanowimy się jak rozwiązać 10:10 problem.
Pewne już jakieś koncepcje są wypracowywane, ale to nie jest to też łatwe do zrealizowania, mając na uwadze specyfikę tej problematyki. Jeżeli chodzi o kolejne uwagi I I tego osiemnastolatka, jeżeli chodzi o pouczenia dla tymczasowo aresztowanego, to ja tylko chciałam tak nadmienić, że zanim trafi taki osoba niepełnoletnia do sądu na posiedzenie w przedmiocie tymczas zastosowania tymczasowego aresztowania, to dostanie pouczenie w trybie artykułu 300 I tam właśnie to dedykowane dla niego, dla osoby, która nie ukończyła jeszcze osiemnastego roku życia. A tam mamy wszystko, prawo do obrony I tak dalej. Natomiast... Jeszcze raz?
Mamy w 300 jak najbardziej. Bo osoba, która zanim trafi tymczasowo aresztowany na posiedzenie, to dostaje z 3 setki, tak? A komplet wszystkich pouczeń, w tym o prawie do obrońcy, a przede wszystkim no również ta kwestia, jeżeli chodzi... Tutaj mamy jak najbardziej przygotowane wzory, wzory tych pouczeń I jak najbardziej cały komplet tych tych pouczeń jest tam zawarty I ta osoba będzie już poinformowana o tym, że ma prawo do obrońca. Na to jest obrońca z urzędu, więc na posiedzenie w przedmiocie tymczasowego aresztowanie, on po prostu z tym obrońcą się już stawił, więc to też jest trochę przepis, który nawet nie trochę, to jest przepis, który obliguje sąd do podjęcia pewnych czynności I jeżeli jest to obrona z urzędu, no to sąd musi dopilnować tego, żeby ta osoba na to posiedzenie już z obrońcą trafiła, a nie, a nie bez obrońcy.
Jeżeli chodzi o kwestie zatrzymanego, no to tutaj przepisy jak nie nakazują, a artykuł 244 nie nakazuje nam obrońcy dla zatrzymanego. Tutaj oczywiście jest procedowany projekt ustawy, który to przewiduje I tam stosowane będą regulacje zawarte I wówczas zostanie wydane po prostu na tej podstawie nowe, nowe rozporządzenie I nowe pouczenie w tym zakresie. No w tej chwili, dopóki nie ma takiego przepisu, to my tylko regulujemy pouczenie. Nie zajmujemy się tutaj taką problematyką szerszą, że ten projekt nie miał za zadania tego, żeby regulować te poważne kwestie. Jak państwo widzą, teraz jest projekt poselski, który akurat w tym zakresie jest procedowany I na pewno jak znajdzie się taka podstawa dla dla ustanowienia obrońcy, to nie w ogóle nie ulega wątpliwości, że to jest koniecznością I jak najbardziej potrzebne to jest, tamto jest.
I jak tylko po prostu ta ustawa zostanie uchwalona I podpisana, wówczas zajmiemy się tym, żeby przygotować stosowne rozporządzenie I stosowne pouczenie. Jak najbardziej jesteśmy na to przygotowani. Właśnie chodziło tutaj, żeby to usandaryzować, ujednolicić, jeśli chodzi o te pouczenia I pilnować przez Ministerstwo Sprawiedliwości tego, że jak jakakolwiek zmiana w przepisach zostanie uchwalona, to żeby od razu to zna znalazło odzwierciedlenie w tych pouczeniach, żeby nie dochodziło do takich sytuacji, że jakieś przepisy zostały zmienione, a sąd dopiero po jakimś czasie w tych pouczeniach zawrze stosowne informacje. Właśnie dlatego chcemy tutaj to ustandaryzować, ujednolicić, zawrzeć to w ustawie, żeby też zmobilizować do zmieniania rozporządzeń I pouczeń wraz ze zmieniającymi się przepisami prawa. Jeżeli chodzi o postępowanie odwoławcze, to był 1.
Pakiet. Jak najbardziej zgadzamy się również z tym postulatem. Już zaczęły się prace nad tym, żeby przekazać kolejny kolejny pakiet takich pouczeń, ale proszę mi wierzyć, chodzi o postępowanie odwoławcze, naprawdę tutaj jest różnorodność tego, bo są postępowanie odwoławcze, jeżeli chodzi o postępowanie w postępowaniu przygotowawczym. Mamy
różne
Agnieszka Tomasie-Wirsteńska
Nawet organy, które rozpoznają zażalenia I to jest organ nadrzędny, jeżeli chodzi o prokuraturę. Sąd, czasami sąd prowadzący tam, gdzie prokurator prowadzi postępowanie przygotowawcze, czasami sąd wyższego rzędu, mamy sąd rejonowy jako sąd pierwszej instancji. To postępowanie odwoławcze I pouczenia będą się różniły od tych pouczeń, które zapadają, gdzie orzeka w pierwszej instancji sąd okręgowy, chociażby w kwestii kasacji I tak dalej. Naprawdę to jest taka bardzo rozbudowana tematyka I prace nad tym jak najbardziej zostały już wszczęte tutaj za zgodą pana ministra, bo widzimy też potrzebę ujednolicenia, usandaryzowania. Jak jak najbardziej jest taka potrzeba.
Tutaj nie będziemy z tym dyskutować, bo jest to oczywista oczywistość. I jeszcze taka uwaga ogólna, że my tutaj do uwag zgłoszonych przez... Przez fundację Helsim. Skąd to chcemy powiedzieć, że jeśli chodzi o to prawo do milczenia, no przepisy kodeksu postępowania karnego, my to już podnosiliśmy, nie mówią o prawie do milczenia, tylko prawie do składania wyjaśnień, do odmowy składania wyjaśnień, prawo do do odpowiedzi na pytania, prawo do odmowy odpowiedzi na pytania. I gdy po prostu w pouczeniach znajdą się zwroty, których później już nie usłyszy nikt w postępowaniu ani przed organami postępowania przygotowawczego, ani w postępowaniu sądowym, no to też zdaje się, że to nie będzie tej funkcji gwarancyjnej spełniało.
No nie ma, nie ma po prostu w Polskim kodeksie postępowania karnego. Sąd nie, jak przychodzi ktoś na rozprawę, to sąd poucza, masz prawo do złożenia wyjaśnień, masz prawo do odmowy składania wyjaśnień, prawo do odpowiedzi na pytania, prawda? Nikt nie mówi o prawie do milczenia I chodzi o to, żeby też podejrzany czy oskarżony tej informacji nie nie zrozumiał omylnie. Jeżeli chodzi zaś o to, żeby pouczać I0W tych standardach pouczeń, zgadzamy się z tym, że tutaj jak najbardziej zwracać należy na to uwagę. Też w każdym pouczeniu, niezależnie od etapu, jest zawarta informacja, że jeżeli ktoś nie zrozumiał, jeżeli ma jakieś dodatkowe pytania, to może zawsze zwrócić się do sądu, do organu prowadzącego postępowanie o to, żeby, żeby mu wyjaśnił te wszystkie rzeczy, których on nie nie jest w stanie na podstawie tego pouczenia zrozumieć.
Speaker 5
Ja mam taką prośbę, bo ja przyznaję, wiem, że pani senator Kohan już się zgłosiła, bardzo poważnie rozważam wraz z panem senatorem Karpińskim zgłoszenie poprawki dotyczącej połączenia w polskim języku migowym, bo jak ja słyszę argument, że pochylimy się nad tym problemem, chociaż nie jest to łatwe. Sekundę, zaraz oddamy głos rzecznikowi, to ja bym prosił o wskazanie, jak rzecznik widzi rozwiązanie tego nie niełatwego problemu, bo jeżeli mamy to rozwiązanie, to nie wiem czy czekać. Senat akurat 2 tygodnie temu był gospodarzem bardzo dużej konferencji, gdzie pochylał się nad tą problematyką. Wiele godzin na ten temat rozmawialiśmy. Oddaję głos rzecznikowi celem przedstawienia tej propozycji, czy ona od strony legislacyjnej nie budzi wątpliwości, bo może akurat nie warto czekać w tej sprawie.
Bardzo proszę.
Piotr Zakrzewski
Szanowny panie przewodniczący, bardzo dziękuję. Zanim jednak, 1 zdanie uzupełnienia. Ministerstwo zgodziło się państwa z właściwie ze wszystkimi uwagami rzecznika. Mam takie wrażenie z tej wypowiedzi, pani dyrektor wnioskuję, że większość uwag rzecznika tutaj podniesionych w tej opinii jest, nie jest, nie jest błędna, jest prawidłowa. Przy czym nie mogę się zgodzić z tym, żeby nie dodać do 4, do 244 oddzielnego formularza dla osób w poniedziałek osiemnastu, a to ze względu na to, ten oddzielny formularz będzie pisany innym językiem, będzie pisany językiem do osób dostosowanych do, dostosowanych do tego, żeby one zrozumiały ten formularz.
Dla osoby dorosłej jest inny formularz, dla osoby poniżej lat osiemnastu będzie inny formularz, zatrzymany, nie jest oskarżonym, ma prawo mieć do swojego formularza, w związku z tym tutaj nie, on nie dostanie po po pouczenia z 3 setki, bo nie jest oskarżonym, będzie tylko zatrzymany, w związku z tym dla zatrzymanego oddzielny formularz, poniżej osiemnastu powinien być I już teraz powinien być, nie ma co na co czekać, tak samo jak z przeczytał szesnastką. 2. Rzecz jest też I taka, że faktycznie można było tutaj, skoro jest napisany w 16, paragraf 4, internetowej ministerstwa, z ich tłumaczeniem na języki obce, wystarczyłoby dodać, tak, na, z ich tłumaczeniem także na język polski migowy w formie wideo na przykład, nie. W związku z tym, czy w formie audio, wideo w ten sposób. Dlatego, że wiadomo, że to będzie w ten, w sposób sformułowane.
Minister sprawiedliwości wówczas może spokojnie opracować tego typu rozwiązania techniczne. Co więcej, proszę państwa, w ogóle nie bójmy się stworzyć takiej strony na, w minister sprawiedliwości, która by opowiadała o tych formularzach. Przecież co szkodzi, żeby, co szkodzi, żeby te formularze tam były prawidłowo napisane, tu się zgodzę. A oprócz tego na tej samej stronie internetowej o każdym formularzu na przykład ktoś opowie, tak, że ten formularz jest o tym, że ten jest o tym, taką czynność przeprowadza się w ten sposób, a taką czynność przeprowadza się w ten sposób. Cała ta, zbudowanie całego takiego pakietu filmików wideo opowiadających, jak powinny wyglądać dane czynności, to tylko dla, tylko korzyść dla ministerstwa.
Jestem przekonany o tym, że to, to tylko I wyłącznie ta przejrzystość dla obywatela. W związku z tym znowu nasze uwagi nie idą w przeciwnym kierunku, idą dokładnie w tym samym kierunku, a zacznijmy od niepełnosprawnych. Dziękuję serdecznie.
Speaker 5
Bardzo dziękuję. Przyznaję, że będziemy tu mocno dopytywać ministerstwo, bo do mnie te argumenty o oddzielnym formularzu dla osób poniżej osiemnastego roku życia przemawiają I sprawa dodania tego tłumaczenia na polski język migowy w formie na przykład audio, wideo. Będę prosił państwa o uporządkowanie. Biuro legislacyjne będę prosił, żeby także w oparciu o tą opinię biura rzecznika ewentualnie zaproponować nam konkretną poprawkę, jeżeli jesteśmy w stanie ją przedstawić. Czy strona rządowa jeszcze ta chce się ustosunkować I zaraz oddaję głos pani Senator, czy pan przewodniczący Senator, która też będzie chciał zabrać głos?
Speaker 26
Nie, dziękuję. Ja chciałem zabierać głos sprawie, którą pan przewodniczący już poruszył przed chwilą.
Bardzo proszę.
Agnieszka Tomasie-Wirsteńska
Jeżeli chodzi o pouczenie dla osoby poniżej osiemnastego roku życia zatrzymanego, to chcieliśmy tylko powiedzieć, że ten formularz, no w zasadzie pouczenie, jeżeli chodzi o tą osobę poniżej osiemnastego roku życia, a osobę dorosłą, pouczenia nie różniłyby się niczym. A proszę mi wiedzieć, że że napisane to jest no niczym, tam żadnego dodatkowego elementu nie ma. Tak? A jeżeli chodzi o język, proszę mi wierzyć, że prościej się nie da tego napisać. To jest dedykowane dla młodych.
Agnieszka Tomasie-Wirsteńska
prostu nie da się tego prościej napisać I nie różniłyby się w zasadzie te pouczenia na tym etapie, dopóki nie wprowadzimy obrońcy dla osoby zatrzymanej poniżej osiemnastego roku życia. Ten formularz by się nie różnił niczym w zasadzie, bo nie ma ani dodatkowego elementu żadnego, ani język, który jest użyty, no prościej się nie da. Państwo dostali, mi się wydaje, że te nasze pouczenia I naprawdę nie da się tego uprościć. My konsultowaliśmy się I z językiem prostym.
Arkadiusz Myrcha
reprezentował Ja tylko nadmienię, że te przepisy dotyczące obrońcy, także dla osoby poniżej osiemnastego roku życia, były objęte tą regulacją z projektu druku sejmowego 1600, następnie zawetowanego I1W dużej mierze odnosiły się do materii, o którym w tej chwili rozmawiamy I obecnie to jest przedmiot prac na, w Sejmie. Projekty te wróciły zarówno w formie projektu prezydenckiego, jak I poselskiego w stopniu w tym zakresie niezmienionym, więc my będziemy tą materię, nad tą materią w sejmie w tej chwili pracowali. I wydaje mi się, że część z tych postulatów, o których dzisiaj I w tej chwili rozmawiamy, będzie można zaadresować I rozwiązać przy okazji realizacji tak zwanej dyrektywy obrończej, w tym także dla osób poniżej osiemnastego roku życia. Bo tamte przepisy będą zmieniane. Zresztą na etapie prac sejmowych biuro legislacyjne wskazywało na to, że, że następuje jakby pewien zbieg materii w tym projekcie I w tym, co w tej chwili, co przed nami będzie w Sejmie.
Speaker 5
Pojawia się coraz więcej pytań ze strony pań I panów senatorów. Pani senator kocha, pani senator Zdrojewska. Bardzo proszę.
Magdalena Kochan
Bardzo dziękuję panie przewodniczący. 1 mnie bardzo zaniepokoiło w wypowiedzi pani dyrektor, przepraszam, chyba tak należy panią tytułować. Mianowicie, że te instrukcje, te pouczenia są bardziej dla sądu niż dla osób, które pouczamy. I to, to, to wobec tego. Przepraszam panie ministrze.
No to, to akurat nie. Ja też bardzo nie chciałabym, żeby to była instrukcja obsługi, jak unikać wymiaru sprawiedliwości, bo na pewno nie o tym mówimy, ale naprawdę
Kwestia informowania o prawach osób, które mają mniej niż lat 18, jest kwestią bardzo nam potrzebną. Szczególnie dlatego, że obowiązuje w Polsce haniebna ustawa o nieletnich. Haniebna ustawa. Wiem, że prace nad nią trwają w ministerstwie, ale nie zmienia to faktu, że ci młodociani podejrzani o przestępstwo lub przestępstwo, ale jednak niepełnoletni, czyli dzieci, są narażone na wielkie konsekwencje, które polski wymiar sprawiedliwości przed nimi stawia, czy które wobec nich wysuwa. I dlatego te instrukcje dotyczące osób małoletnich czy niepełnoletnich, o tak, są bardzo istotne.
Sprawa języka migowego, proszę państwa, to jest 2. Język urzędowy w Polsce. I od parunastu, jeśli nie dziesięciu, parudziesięciu lat obowiązujący. Więc wydaje się, nie wydaje się, ja jestem przekonana, że ten język musi być uwzględniany we wszystkich dokumentach rządowych, państwowych, bo jest to język urzędowy. I w związku z powyższym tutaj też wielki ukłon w stronę Rzecznika Praw Obywatelskich, że ten problem zauważył.
Ja będę stanowczo domagała się tych poprawek I wprowadzenia ich w życie. Oczywiście bardzo tutaj liczę na panią Mecenas, która pomoże nam te poprawki sformułować I w drugim czytaniu ewentualnie zgłosić. Bardzo dziękuję.
Barbara Zdrojewska
Tak, ja szybciutko, żeby się nie rozwodzić za bardzo, jeśli chodzi o język migowy, jestem za tak, już nie będę powtarzała tych argumentów, które były, żeby to, żeby to jednak, żebyśmy to wprowadzili teraz pani ministrze, jeżeli można by było. Jeśli chodzi o drugą sprawę, zwróćmy uwagę na to, co powiedziała pani dyrektor. Powiedziała, że te formularze zostały już maksymalnie uproszczone. No użyła pani określenia prościej się nie da. Ja zwracam uwagę, że będziemy, za chwilę powiemy, że dla osób siedemnastoletnich, szesnastoletnich, piętnastoletnich, że trzeba osobne, dlatego że są w różny sposób przygotowane.
Chciałabym też zwrócić uwagę, że po to upraszczamy te formularze, żeby one były prostsze dla wszystkich. Młodzież powinna mieć przynajmniej w szkole zajęcia, które przygotowują do zrozumienia prostych tekstów urzędowych. I też rozumiem, że będą mieli możliwość poproszenia o wyjaśnienie. Natomiast chciałam też zwrócić uwagę, że wiek nie przesądza o możliwości intelektualnego odbioru tekstu. Po prostu są ludzie, którzy mają, są dorośli, są ludzie wiekowi bardzo, wieku po prostu powyżej siedemdziesięciu czy osiemdziesięciu lat.
Są osoby I też wydawałoby się, że dla nich może też trzeba by było jakieś inne kwestionariusze przygotować. Więc raczej idźmy w stronę maksymalnego upraszczania tego języka, żeby był zrozumiały dla wszystkich. Taki po prostu basicowy język pouczenia. I raczej ja bym szła w tę stronę, bo jak będziemy mnożyć jakby, no to tylko taka moja uwaga, jakby raczej za opinią przedstawioną przez ministerstwo w tej sprawie. Dziękuję bardzo.
Speaker 5
Podziękujemy pani senator Zdrojewski. Pan Senator Jacek Krela. Widziałem już też zgłoszenie fundacji Helsińskiej.
Jacek Trela
Dobrze, ja dziękuję bardzo. Ja chciałem wrócić jednak do tej kwestii pouczenia osoby poniżej osiemnastego roku życia, bo z jednej strony pan minister mówi, że te prace trwają w Sejmie teraz w ramach, w ramach kompleksowej kolejnej nowelizacji, ale wcześniej pani dyrektor powiedziała I twierdziła, że właściwie ten temat jest już uregulowany, dlatego że on wynika z artykułu 300 KPK. I jeżeli sięgnąć do artykułu 300 KPK, to tam nie ma wyszczególnionego artykułu 79, który odnosi się do osoby poniżej osiemnastego roku życia, a tej właśnie osobie przysługuje obrońca z urzędu. Czyli osoba poniżej osiemnastego roku życia nie zostanie pouczona, że przysługuje jej prawo do żądania obrońcy z urzędu. I to jest clue tego, o czym mówił przedstawiciel Biura Rzecznika Praw Obywatelskich.
I wracam do tego, co pan minister mówił, chyba że te prace są w Sejmie, no więc to wtedy, żeby nie dublować, możemy rozważać, czy dziś wprowadzać poprawkę, czy poczekać na wynik prac sejmowych, ale w każdym razie temat nie jest moim zdaniem rozwiązany, chyba że się mylę.
Speaker 4
To jeżeli mogę prosić jeszcze przez fundację helsińską o odpowiedź strony rządowej, no bo tu pan przewodniczący Trala zwróci uwagę na bardzo ważny aspekt. Bardzo proszę.
Agnieszka Tomasie-Wirsteńska
Ja chciałam zauważyć, że w artykule 300 mamy niewskazane podstawy prawne, mamy ogólny zapis, że przed pierwszym przesłuchaniem po poucza się podejrzanego, między innymi no prawie do odmowy I tak dalej, do korzystania z pomocy, pomocy obrońcy. Jest napis, jest opisowo napisane bez wskazywania jakichkolwiek podstaw. Natomiast w samym pouczeniu mamy wyszczególnione wszystkie sytuacje I te z urzędu I te z wyboru, kiedy służy obrońca oskarżonemu. Jest kompleksowo ta kwestia wyjaśniona, czyli z urzędu we wszystkich sytuacjach, jeżeli chodzi o osoby poniżej piętnastego osiemnastego roku życia jest to wskazane jak najbardziej. Jeżeli chodzi o pozostałe, o ten to ten 2.
Formularz pouczenia, czyli kierowane kierowane już do osób, które ukończyły 18 lat, również jest kompleksowo uregulowany dla tej grupy. Czyli zarówno wszystkie sytuacje, które mówią o obronie z urzędu, jak też o możliwości wystąpienia z wnioskiem o ustanowienia obrońcy z wyboru. Także tutaj nie ma podstaw prawnych wskazywanych w artykule 300, ich nigdy nie było, a ten artykuł już funkcjonuje przecież przez wiele lat, tylko po prostu jest w takiej otwartej formie, tak jak I prawo do składania wyjaśnień I odmowy składania wyjaśnień. Niektóre są opisowo zawarte sformułowania, niektóre są poprzez wskazanie numeratywne przepisu. Tu akurat jest opisowo wskazana kwestia, jeżeli chodzi o korzystanie z pomocy obrońcy, a szczegółowo jest to wszystko uregulowane w załączniku I każda sytuacja, jeszcze raz podkreślam, jest opisywana I ta sytuacja, I jeżeli chodzi o ten formularz, o to pouczenie dedykowane dla osoby poniżej osiemnastego roku życia, wszystkie zawiera w tym zakresie regulacje.
Speaker 4
Pan minister chyba chce jeszcze coś uzupełnić I pan senator Jacek Krala.
Arkadiusz Myrcha
Jeśli można jeszcze jedną rzecz. Pamiętajmy, że ta ustawa wprowadza upoważnienie ministra do wydawania tych rozporządzeń I tych formularzy. My dzisiaj podczas prac w senacie nie przesądzamy o kształcie tych formularzy I zakresie informacji, które tam będzie. To dopiero będzie przedmiotem projektu rozporządzenia, który także będzie konsultowany. Uwagi co do języka, jaki tam się znajduje, poszczególnych słów, zakresu wskazanych okoliczności, to dopiero będzie przedmiotem.
My dzisiaj ustawą dajemy upoważnienie, żeby w ogóle minister w tego typu rozporządzenie I takie formularze po prostu ustanowił. Bo dzisiaj realizacja tej dyspozycji, o której mówiła przed chwilą pani sędzia z artykułu 300, po prostu jest bardzo różnie realizowana też w sądach. Część po prostu wskazuje na postawy prawne, część po prostu w sposób opisowy I to dzisiaj jest faktycznie dość niejednolita praktyka. Ale my dzisiaj dajemy przynajmniej upoważnienie do ministra, żeby realizację ujednolicić, ustandaryzować I wskazać, tak jak powiedziała pani sędzia w tej chwili, w formularzu wszystkie okoliczności, w jakich będzie wyjaśnione, jaka jaka pomoc obrońcy przysługuje. Bo proszę zobacz, że podejrzany czy zatrzymany, który na przykład jest poniżej osiemnastego roku życia, nie zerknie do przepisów kodeksu, tylko do formularza.
Dla niego jest istotne to, co jest w formularzu, a nie to, jak brzmi delegacja ustawowa, którą my dzisiaj określimy w kodeksie.
Pan senator.
Jacek Trela
Dziękuję bardzo. Bardzo dziękuję za tę deklarację pana ministra o tym, że te formularze będą pieczołowicie przygotowywane, ale chcę powiedzieć, bo nie zgadzam się z tym, co przed chwilą powiedziała pani dyrektor z Ministerstwa Sprawiedliwości, bo artykuł, te formularze będą przygotowywane na podstawie jakiegoś drogowskazu, prawda. Tym drogowskazem jest artykuł 300 KPK, który mówi o tym, że przed pierwszym przesłuchaniem poucza się podejrzanego I tu jest mowa, o czym się go poucza. I teraz wracając do tego, co powiedziała pani dyrektor, próbując nas przekonać do tego, że tego poniżej osiemnastego roku życia też się pouczy o prawie do obrońcy, to nie zgadzam się z tym,
Stanowiskiem, albowiem treść artykułu 300 mówi ogólnie o tym, że do korzystania z pomocy obrońcy, ale później, proszę zwrócić uwagę, jest mowa w tym do wystąpienia o obrońcę z urzędu w wypadku określonym w artykule 78.78 a. 78 to jest prawo dla ubogich, tak mówiąc w skrócie, nie stać go. Dlaczego nie ma tutaj 79, czyli tego poniżej osiemnastego roku życia? No bo nie ma tutaj. I teraz deklaracja pana ministra, że te formularze będą przygotowywane pieczołowicie, To znaczy mnie satysfakcjonuje, bo znam, znam dociekliwość pana ministra I taką uważność, ale obawiam się, że ten artykuł 79.
W pracach w ministerstwie może jednakże zniknąć I w związku z tym znowu zapomnimy o tym, o tej osobie poniżej osiemnastego roku życia. Ja, ja uważam, że powinno być to dopisane do do artykułu 300, to uzupełnienie o artykuł 79, czyli tą obligatoryjną obronę, ale nie mam przygotowanej poprawki, związku z tym nie jestem w stanie tego dzisiaj przedłużyć.
Speaker 4
Będę prosił, żeby biuro legislacyjne się zastanowiło, czy jesteśmy w stanie taką poprawkę teraz zgłosić. Możemy też oczywiście już na etapie pracy plenarnej, a teraz jeszcze Fundacja Helsińska się zgłosi.
Speaker 22
2 słowa ad vocem do pani Senator Kochen. Musimy też pamiętać, że to jest ustawa, która reguluje postępowanie karne. Natomiast nieletni są poza zakresem tej ustawy I w ustawie o nieletnich w ogóle nie ma delegacji dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzenia ostrającego wzór pouczenia. W efekcie każdy taki nieletni jest pouczany na takim wzorze, jaki akurat jest na Komisariacie Policji. I może pani sobie wyobrazić, że nie są to wzory przystosowane do potrzeb nieletnich.
Dziękuję.
Speaker 5
Dziękuję. To jest też ciekawa informacja o stronie praktycznej, pani Mecenas.
Speaker 13
Dziękuję bardzo. Chciałabym powiedzieć, że o ile poprawkę pana senatora Treli dotyczącą poszerzenia artykułu 300 paragraf 1 o artykuł 79., to uważam, że można ją wprost od teraz głosować, bo to jest bardzo prosta zmiana do zapisania I jasna. O tyle, jeżeli chodzi o poprawki dotyczące języka migowego, bo rozumiem, że to tylko ta 1 byłaby, to ewentualnie poproszę ministerstwo też o współpracę, żeby przygotować to na posiedzenie senatu do drugiego czytania. Dziękuję bardzo.
Piotr Zakrzewski
Jeszcze ewentualnie poprawka oddzielna formularza zatrzymanego poniżej od osiemnastego roku życia, bo to też się da już teraz wprowadzić, skoro w 300 jest wprost napisane, że żebym żebym nie przekręcił, że jest oddzielne pouczenie dla osób, ponieważ no dokładnie ten sam paragraf można przecież przekręcić do 2 4 4 I wyjdzie na 1, prawda? W związku z tym.
Barbara Zdrojewska
Nie polemizuje pan z tym, co ja powiedziałam, bo ja uważam, że to my po co oddzielne pouczenie, skoro to jest najprostsze. Ja to słyszałem. Możemy
Speaker 37
dyrektywę obrończą I jesteśmy w prozu związani do tego, żeby były oddzielne pouczenie dla osób poniżej osiemnastu.
Barbara Zdrojewska
Że jest konieczne, tak? A to, to tak. Natomiast to, że, że jaki jest język tego pouczenia, to
Piotr Zakrzewski
Pani sorry, ja zapytam jedną rzecz. Jakbym sformułował dla pani sensor pouczenie, proszę, może pani nie odpowiadać na pytania albo udzielać odpowiedzi na pytania, a sformułowałbym pouczenie. Może się pani senator nie obciążać. Co które jest czytelniejsze 1. Czy 2.?
Barbara Zdrojewska
Ale to przepraszam, zadaje mi pan pytania, a nie odnosi się pan do tego,
co ja Ja dokładnie o tym mówię.
Barbara Zdrojewska
Czy mają być osobne formularze dla ludzi, dla ludzi poniżej osiemnastego życia, czy niż te dla dziewiętnastolatków? No I z jakiego powodu?
Bo ja nie, nie do końca rozumiem.
Piotr Zakrzewski
Dlatego, że poniżej osiemnastego roku życia mogę mieć także odpowiedzialność karną szesnastolatka.
Piotr Zakrzewski
Nie, ale mogę mieć karną odpowiedzialność, nie z ustawy o nieletnich, mogę mieć działalność karną szesnastolatka przecież. No tak. Mogę mieć I oczekiwać od szesnastolatka, jeżeli pan zrozumie po pouczenie dla osoby dorosłej, to już pani senator pozostaje do dyspozycji, do decyzji pani senator.
Barbara Zdrojewska
Tak, ale ja chciałam zwrócić uwagę, że naprawdę są osoby dorosłe, które mają 40 lat albo 50 I nie rozumieją podstawowych tekstów. Ja panu jestem też w komisjach humanistycznych I zapewniam pana, że tak jest.
Speaker 4
Szanowni państwo, ja troszkę spróbuję to zebrać jakoś w całość. Będę prosił o opinię pana ministra, no bo to się wydaje stosunkowo łatwe, ale czekam opinie. Czy ten artykuł 300 nie uzupełnić o tym pouczeniem o artykuł 70, o dopisanie siedemdziesiątki dziewiątki. Pytanie o państwa opinie. Pani Mecenas rozumie jest gotowa to powiedziała przygotować.
Speaker 5
Czy dobrze zrozumiałem? Tak. My jesteśmy gotowi, chociaż będziemy do tematu wracać, kontekście tego języka migowego, czy nie zgłosić poprawki w drugim czytaniu. Ale nie chcemy tego też robić z zaskoczenia. Jesteśmy gotowi na wspólną pracę pani mecenas my z przedstawicielem biura, z przedstawiciela ministerstwa, czyli dzisiaj byśmy tego nie zgłaszali.
Speaker 4
No I to 3. Zagadnienie, które jest efektem dialogu pani Senator-Zdrojskiej z też Biurem Rzecznika Praw Obywatelskich, czyli proszę o ustosunkowanie się do tej poprawki, co do której zaczynamy być przekonani I do tych dwóch zagadnień, co do ewentualności wspólnej pracy I ewentualnego rozważenia zgłoszenia tych poprawek na posiedzeniu plenarnym. Panie ministrze.
A przepraszam, nie zauważyła.
Magdalena Kochan
Jeśli mówimy o poprawkach, czyli jednak no nie wychodzimy naprzeciw prośby pana ministra, żeby bez poprawek przyjąć ten, tę ustawę, to chciałabym wrócić do poprawek pani mecenas Mandyllis dotyczących sformułowań. I jeśli już o poprawkach mówimy, to ja te poprawki zgłaszam I przejmuję.
Speaker 4
Będę miał taką propozycję, jeżeli się zgodzimy. Wpierw będziemy procedować którąś z poprawek merytorycznych, no tą, o której mówimy, że możemy ją przyjąć. Jeżeli ona zostanie przyjęta, to pani senator będzie zgłaszać na pewno tą poprawkę odnośnie zapisów legislacyjnych. Czy jest zgoda co do takiego sposobu procedowania? Widzę, że jest.
Kto chce jeszcze zabrać głos w dyskusji, bo zaraz pani mecenas, bardzo proszę.
Speaker 13
się, że tu rozmawiamy o przede wszystkim, Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich wnosiło o osobne pouczenie dla zatrzymanych osób poniżej osiemnastego roku życia. I ja chcę powiedzieć tak, że w artykule 300, który dotyczy oskarżonego, świadka I pokrzywdzonego, mamy w paragrafie czwartym takie, taki przepis. To jest na stronie trzeciej, proszę zwrócić uwagę, w literze d. Minister sprawiedliwości określi w drodze rozporządzenia wzór pisemnego pouczenia w ten sposób odrębny dla osób, które nie ukończyły osiemnastu lat, mając na względzie konieczność zrozumienia pouczenia przez osoby niekorzystające z pomocy obrońcy, osoby nieporadne ze względu na wiek lub stan zdrowia lub osoby, które nie ukończyły osiemnastu lat. Czyli tak jakby przy artykule 300 rzeczywiście są to odrębne pouczenia dla osób poniżej osiemnastu lat.
Wydaje mi się wobec tego, że mamy swego rodzaju taką sztampę, mamy wzór, aby przepis artykułu 244, paragraf 5, który mówi o tym, że Minister Sprawiedliwości w drodze rozporządzenia określi wzór pouczenia, o którym mowa w paragrafie drugim, mając na względzie konieczność zrozumienia pouczenia, że ten paragraf 5. Można uzupełnić o dodanie takich słów, że w tym w sposób odrębny dla osób, które nie ukończyły osiemnastu lat. I jest to bardzo prosty zabieg, ponieważ przy artykule 300 praktycznie dla wszystkich podmiotów postępowania będzie pouczenie odrębne dla osób poniżej osiemnastu lat. I rzeczywiście przy tym zatrzymaniu, które jest na etapie bardzo wstępnym, można to zrobić w sposób nietrudny, żeby dopisać w tym w sposób odrębny dla osób, które nie ukończyły osiemnastu lat, mając na względzie osoby nie, no nie można powiedzieć, nie korzystające z pomocy obrońcy, ale osoby nieporadne ze względu na wiek, stan zdrowia. Także...
Albo w ogóle tylko zakończyć poniżej osiemnastu lat.
Speaker 4
Panie ministrze, nieodparte wrażenie, że pani mecenas I przedstawiciele instytucji, które tu współzasiadają, przekonali nas I trafili do naszego serca, żeby tą poprawkę zgłosić.
Arkadiusz Myrcha
Jeżeli... Oczywiście przyjmiemy każdą decyzję połączonych komisji I senatu, jeżeli w ślad za tym także pójdzie wyjaśnienie, czym się te pouczenia będą różnić po wprowadzeniu tej zmiany, bo to chętnie byśmy usłyszeli. To nadmieniam przy okazji, ale jeżeli można, jeśli sięgniemy
do
Ustawy zobaczymy sobie załączniki, które są dostępne, które będą punktem wyjścia, czyli pouczenia o uprawnieniach I obowiązkach pokrzywdzonego, który nie ukończył osiemnastu lat. Pouczenia I uprawnienia o obowiązkach podejrzanego, który nie ukończył osiemnastu lat. I zajrzymy sobie do, do środka, o pełnej informacji, o tym jaki jest status tej osoby, kto ją reprezentuje, o adwokacie, o radcu prawnym, o roli sądu opiekuńczego I tak dalej, to zauważymy, że cała ta dyskusja jest tu opisana. Jest zawarta w tych oto formularzach, o których my w tej chwili dyskutujemy. Więc w tym zakresie uważam, że te rozporządzenia, które te formularze ukształtują, będą dawały odpowiedź.
One są dostępne na stronach sejmowych. Gorąco państwa zachęcam przy dalszym procedowaniu tej ustawy, żeby sobie do tego zerknąć. Tam jest językiem wręcz potocznym. To mogę przeczytać, ale to chyba nie wiem, czy, czy jest czas, czas na to. Jak to jest sformułowane?
Twoim reprezentantem w sprawie karnej będzie, będzie adwokat lub radca prawny. Jeżeli pozostajesz pod władzą rodzicielską, a żadne z twoich rodziców nie będzie cię mogło reprezentować, sąd opiekuńczy ustanowi dla ciebie reprezentanta. Twoim reprezentantem będzie wtedy adwokat lub radca. Jeżeli w trakcie postępowania ukończysz 18 lat, będziesz mógł samodzielnie korzystać z prawa pokrzywdzonego. Osoba, która będzie wykonywać twoje prawa, potwierdzi swoim podpisem, że otrzymała pouczenie.
Możesz ustanowić pełnomocnika, adwokata lub radcę prawnego. Pełnomocnik będzie cię reprezentował w toczącym się postępowaniu karnym. Pełnomocnik może reprezentować cię w toku całego postępowania. To są określenia, które są tutaj zawarte. Ja przypomnę jeszcze raz, to to jest źródłem wiedzy.
To co mówiłem na samym początku. To jest źródłem wiedzy o prawach, a nie artykuł 300, do którego przepraszam, ale sądzę, że nie wszyscy nawet dzisiaj mieli okazję zajrzeć, jeżeli chodzi o brzmienie artykułu 300 kodeksu postępowania, kodeksu postępowania karnego. I teraz, jeżeli mamy w tej chwili modyfikować tę, tę treść w oderwaniu od tego, nad czym pracujemy w Sejmie, czyli przy realizacji dyrektywy obrończej, która faktycznie także będzie wpływała na zmianę artykułu 300, oczywiście możemy to zrobić. Tylko zakładam, że później podczas prac sejmowych będziemy musieli uwzględnić naniesioną w senacie zmianę do tej ustawy I albo ją pewnie korygować, albo ją pewnie uspać, bo I tak, I tak zmieni się zakres, zakres pouczeń dla osób poniżej osiemnastego roku życia. Ona tam będzie kształtowana w przepisach materialnych, nie tylko na formularzach, ale w przepisach.
Więc pytam o cel I, I realizację tego, jeżeli chodzi o informację dotyczącą zamieszczenia artykułu siedemdziesiątego ósmego czy dziewiątego w artykule 300. I co więcej, to akurat pan mecenas I pan przewodniczący najlepiej będzie wiedział, że brak pouczenia, właściwego pouczenia o obrońcy albo niedopuszczenie jest bezwzględną przesłanką odwoławczą. Żaden sąd nie pozwoli sobie na to, żeby nawet na odrobinę, błędnie pouczyć jakiegokolwiek uczestnika postępowania o tym, że przysługuje mu prawo do obrońcy, bo będzie miał uchylony wyrok. Żaden sąd sobie na takie coś nie pozwoli. I wszyscy uczestnicy będą zawsze dbali o to, żeby informacja akurat o prawie do obrońcy była realizowana tak jak jest dzisiaj na podstawie artykułu 300.
My tylko dbamy o to, żeby ona była czytelna I żeby ona była zrozumiała także dla osoby poniżej osiemnastego roku życia, która przeczyta te formularze, a nie artykuł 300 kodeksu postępowania karnego. A jeżeli chodzi o język migowy, to my rozmawialiśmy o tym podczas ostatniego posiedzenia komisji, kiedy procedowaliśmy kwestie tłumaczy dla osób głuchych. I każdorazowo podkreślamy, że dbamy o, o to, żeby każdy uczestnik postępowania bez względu na to, w jakim jest stanie zdrowia, jak życie go doświadczyło, miał pełną gwarancję realizacji swoich praw w postępowaniu. My absolutnie nie zamykamy się na kwestie tłumaczeń w języku migowym. My jesteśmy otwarci, żeby to robić.
Jeżeli senat nałoży na, na ministerstwo obowiązek w tym,
Speaker 42
w tej Panie ministrze, my sobie uzgodniliśmy, że mamy na to czas, czy niedużo, bo za
chwilę nie
Arkadiusz Myrcha
To chciałbym jedną rzecz, tylko musimy zawsze pamiętać też o tym, że o ile nałożenie na obowiązku pana ministra nie jest bardzo kłopotliwe, o tyle my będziemy musieli pomyśleć jak to realizować w postaci zamieszczenia pliku audio I umożliwienie jego odtwarzania na każdym etapie postępowania w, na, jakby we wszystkich jednostkach, które to będą miały później stosować. Więc nie mówię, że to jest jakiś nie do przejścia kłopot, tylko musimy mieć z tyłu głowy, że to jest obowiązek, musi być wykonalny następnie.
Magdalena Kochan
Dziękuję, ale naprawdę panie ministrze, żeby nie wiem jak, jakie trudności piętrzyły się przed sądami, to mają obowiązek stosowania wobec każdego uczestnika postępowania, mówić język, zrozumienia przez tego uczestnika tego, co się dzieje. Więc trudności z prowadzeniem urzędowego języka. Ustawa o języku migowym nakłada na wszystkie instytucje państwa obowiązek uwzględnienia potrzeb osób z niedosłuchem czy niesłyszących. I kropka. I tutaj przepraszam, ale żadne trudności sądu nie są w stanie zamienić mojego przekonania na inne.
Obowiązek sąd ma, miał I będzie miał w związku ZIII trudności rozumiem, ale po to są ministerstwa, żeby je rozwiązywać.
Czyli jeśli można pani senator, bo.
Bardzo proszę pani senator.
Barbara Zdrojewska
Ja szybciutko tylko, bo do pani, do pani senator, bo ja mam pytanie osoby głuche, a przecież czytają, Osoby posługujące się językiem migowym mogą przeczytać pouczenie. Czy mogą?
Magdalena Kochan
Bo mogą, szczególnie wtedy, kiedy są na przykład Ukraińcami albo Gruzinami. To jest inna sprawa. Ale między innymi pouczenia I ich tłumaczenia, to jest ustawa, o której rozmawiamy. Zatem język migowy to jest zupełnie inna kategoria. Ja rozumiem, że nam chodzi o to, żebyśmy w sytuacji, kiedy nie w języku potocznym polskim ktoś, kto nie słyszy, nie mógł, może, musi chodzić do szkoły, zna słowo pisane, ale też istotą tego jest zrozumienie każ...
Przez każdego członka postępowania wszystkiego, co mu, co mu przysługuje. Przepraszam. Naprawdę jestem daleka od tego, żeby czynić z pouczeń instrukcję obsługi omijania prawa. Ale jeśli już ktoś jest uczestnikiem tego postępowania, to musi być uczestnikiem świadomym.
Jeśli można.
Bardzo proszę, pan minister.
Arkadiusz Myrcha
Dziękuję bardzo, bo my mam wrażenie, że my mówimy o dwóch różnych materiach. Jeżeli chodzi o prawo dostępu do tłumacza I możliwość zapewnienia osobie głuchej, na przykład uczestnictwa w postępowaniu, to po 1. Mamy to uregulowane w innej ustawie, która była umówiona na komisji I będzie głosowana na jutrzejszym posiedzeniu senatu. I tutaj jest zapewniona pewna pełna pełna realizacja korzystania z takiego tłumacza. I to, to w zeszłym tygodniu na posiedzeniu komisji omawialiśmy.
Ale to jest inna ustawa. To jest inna ustawa. I my się nie, jakby my nie, my nie w ogóle wycofujemy. Wręcz przeciwnie. My zapewniamy wszystkim tym osobom dostęp do tłumacza, żeby mogła na każdym etapie postępowania brać udział.
Tą ustawą my mówimy o formularzach I pouczeniach dla poszczególnych osób I ewentualnie postulat na to, żeby nagrać, nagrać I zamieścić na stronie w formie audio, wideo tego typu tłumaczenia tych pouczeń dla tych osób.
Speaker 4
Państwo, mam następującą propozycję, bo chcę to jednak odrobinę zebrać. Ja przyznaję, po tej dyskusji, w tym momencie my nie zgłaszamy poprawek, co będzie na drugim czytaniu, będę jeszcze z panem ministrem rozmawiał. Zapytam panie I panów senatorów, członków połączonych komisji, czy ktoś z państwa zgłasza jakąś poprawkę? No pamiętamy w sposób szczególny ogniskowaliśmy naszą uwagę na uzupełnienie artykułu 300. Czy ktoś w tym zakresie zgłasza jakąś poprawkę?
Nie widzę żadnej poprawki zgłoszonej przez żadną z pań I panów senatorów, dlatego poddaję pod głosowanie na tym etapie, przypominam o kolejnym czytaniu, projekt ustawy w w ustawę w brzmieniu, która wpłynęła na komisję, czyli poddaję pod głosowanie ustawę kodeks postępowania kar tego, zawartego w druku senackim numer 904. Kto z pań, panów senatorów jest za, jego... Nie było, bez poprawek oczywiście, to mówiłem, że formalnie nie została zgłoszona żadna. 12 głosów za, bez głosów sprzeciwu I głosów wstrzymujących. Kto z pań, panów senatorów chciałby pełnić obowiązki senatora, sprawozdawcy?
Speaker 4
innego
Tata, to ona jest gotowa pełnić te obowiązki, ale może ktoś z pań, panów senatorów chce dokonać zgłoszenia swojej kandydatury. Pani senator Kochen chce dokończyć... Tak jest. Mamy senatora sprawozdawcę, czyli pani Senator Kohun. Bardzo serdecznie dziękujemy.
Szanowni państwo, przechodzimy do... Dziękujemy panu ministrowi. Oczywiście pan minister chyba jeszcze przy jednym z kolejnych projektów jest upoważniony, czy już? Tak jest. Witamy pana ministra Dariusza Mazura, jest już z nami.
Witamy serdecznie I przechodzimy do punktu ustawy. Rozpatrzenie ustawy o zmianie ustawy kodeks karny zawartej w druku senackim numer 880. Ustawa dotyczy częściowej dekryminalizacji przerywania za zgodą kobiety jej ciąży z naruszeniem przepisów ustawy o planowaniu rodziny o ochronie płodu ludzkiego I warunkach dopuszczalności przerywania ciąży oraz pomocy w samodzielnej aborcji. Witam pana ministra Mazura, któremu oddaję głos I jeszcze raz ponownie witam panią poseł Łobodę, która współreprezentuje Sejm w tej sprawie. Tak jest, oddaję.
Speaker 4
czyli USP. Dobrze, to oddaję głos pani poseł Dorocie Łobondzie. Bardzo proszę.
Dorota Łoboda
Bardzo dziękuję panie przewodniczący. Szanowni państwo, ustawa, którą przyjął Sejm, dotyczy uchylenia paragrafu drugiego z artykułu 152 kodeksu karnego, czyli po tej wprowadzonej zmianie osoba, która pomaga kobiecie w samodzielnym przerywaniu ciąży, co przypominam w Polsce, nie jest karane, również nie będzie podlegała karze. Dotyczy to przede wszystkim partnerów, mężów, przyjaciółek, matek, osób, które do tej pory narażały się na odpowiedzialność karną za to, że na przykład dadzą kobiecie pieniądze na zabieg czy też zamówią tabletki do samodzielnej aborcji, wyjadą z kobietą za granicę lub też udzielą jej informacji, w jaki sposób może samodzielnie przerwać ciążę I to jest główna część tej tych zmian. Natomiast oprócz tego doprecyzowujemy paragraf 4., ponieważ równolegle procedowane były zmiany w ustawie o planowaniu ciąży, ochronie płodu ludzkiego I tam dodaliśmy przesłankę, która na przerwanie ciąży z uwagi na nieodwracalne wady płodu, wobec czego logiczne jest to, że również z kodeksu karnego, jeśli coś, na coś pozwalamy w innej ustawie, to uchylamy karanie za, za tę czynność w kodeksie karnym. I to są zasadnicze zmiany.
Ja tylko dodam od siebie, że ostateczna wersja tej ustawy była osiągnięta dzięki kompromisowi pomiędzy koalicjantami, zaakceptowana przez całą koalicję piętnastego października. I tak jak mówił w trakcie procedowania tego projektu minister Arkadiusz Myrcha, kodeks karny jest dla bandytów, dla morderców, dla gwałcicieli, nie jest dla matek, przyjaciółek, partnerów I osób, które pomagają kobiecie w trudnej sytuacji życiowej. Dziękuję.
Speaker 4
Dziękuję pani poseł. Czy wywołany pan minister, bardzo proszę, chce stanowisko przedstawić ministerstwa?
Arkadiusz Myrcha
Panowie przewodniczący, wysokie komisje. To jest projekt, gdzie stanowisko rządu sporządzane nie było. Każdorazowo zabierając głos, podkreśliliśmy tylko propozycje dotyczące samego kodeksu karnego I podtrzymuje w pełni zdanie, które była łaskaw zacytować pani przewodnicząca Łoboda. Dokładnie tak jest. Znaczy przepisy kodeksu karnego w tym brzmieniu, które proponujemy zmienić lub uchylić, nie mają uzasadnienia w z uwagi na materię objętą tą regulacją.
Speaker 4
Dziękuję. Dziękuję panu ministrowi. Otwieram dyskusję. Zapytam, czy ktoś z naszych gości zewnętrznych reprezentujących podmioty I instytucje chce zabrać głos? Jak nie, otwieram dyskusję pań I panów senatorów.
Czy ktoś z pań lub panów senatorów chce zabrać głos? To biura legislacyjne jeszcze, przepraszam.
Speaker 13
Bardzo dziękuję. Szanowni państwo, przedłożona ustawa o zmianie ustawy kodeks karny jest można powiedzieć takim odpryskiem zasadniczej ustawy, zmiany ustawy o planowaniu rodziny, która jest jednocześnie procedowana w se, zarówno w Sejmie, I w Senacie, jednakże w takiej formule dwóch osobnych ustaw. I Biuro Legislacyjne, tak? I biuro legislacyjne chciało zwrócić uwagę, że zmiana prawa karnego w kwestiach tak istotnych wartości aksjologicznych, które zresztą myślę będą omawiane szczegółowo przez państwa senatorów na posiedzeniach dotyczących zmiany ustawy o planowaniu rodziny, to są przepisy karne, zwane takimi przepisami nie tylko ultima, ale ekstrema ratio. W związku z czym kodeks karny I przepisy prawa karnego, tak powiem, podejmują reakcję tylko w tych ekstremalnych przypadkach.
I teraz jedyna uwaga Biura Legislacyjnego tej ustawy jest taką uwagą, że moim zdaniem materia zmiany kodeksu karnego powinna być zawarta w zmianie ustawy o zmianie ustawy o planowaniu rodziny, ponieważ są te materie bardzo powiązane
Speaker 13
sobą, wzajemnie się wiążą. Natomiast w Sejmie wprowadzono zmiany w zakresie vacatio legis, ujednolicając vacatio legis, w związku z czym moja opinia, która podnosiła, że uchybieniem techniczno- -legislacyjnym naruszeniem artykułu 2 ustęp 2 zasad techniki legislacyjnej jest to, że ustawa powinna wyczerpująco regulować całą dziedzinę spraw, nie pozostawiając poza zakresem swego unormowania istotnych fragmentów tej tej dziedziny, a takim istotnym fragmentem moim zdaniem jest kodeks karny, narusza zasady techniki legislacyjnej, natomiast Trybunał Konstytucyjny wypowiedział się w podobnej kwestii już bardzo dawno temu I stwierdził, że konsty... Sama konstytucja nie zawiera żadnych postanowień nakładających na Sejm obowiązek ujmowania określonej materii w jednym akcie prawnym, w związku z czym technika taka, aczkolwiek budzi zastrzeżenia z punktu widzenia zasad techniki legislacyjnej, nie może być oceniana jako naruszająca postanowienia obowiązującej konstytucji. W związku z czym uwaga moja jest techniczno-legislacyjna, a nie natury konstytucyjnej. To wszystko, dziękuję bardzo.
Speaker 5
Dziękuję pani Mecenas. Podsumuję słowami jednego z wicepremierów. Swego czasu po pani uwadze będziemy głosować, ale się nie cieszyć. W kontekście legislacyjnym oczywiście. Pani Senator.
Magdalena Kochan
Tak, ja myślę proszę państwa, że ten temat podnoszony od kilkunastu lat czy kilkudziesięciu, kilku na pewno, jest nam wszystkim doskonale znany I nie ma co rozdzierać szat. Każdy z nas senatorów I senatorek ma wyrobiony w tej kwestii pogląd. Stawiam wniosek o przyjęcie tej ustawy bez poprawek.
Speaker 5
Wniosek złożony. Czy ktoś jeszcze z pań, panów senatorów chce zabrać głos? Nie widzę.
Speaker 2
Poddaje pod głosowanie projekt... Ustawę kodeks karny zawarta w druku numer 880.
Speaker 4
10 głosów za. Kto jest przeciwny? 4 głosy przez przeciwu.
Kto się wstrzymał? Stwierdzam, że ustawa została przyjęta. Kto z pań, panów senatorów chciałby pełnić obowiązki senatora sprawozdawcy połączonych komisji? Czy pani senator Kohan chce pełnić obowiązki senatora sprawozdawcy albo pani senator Sekuła? Nie słyszę czy...
Tak, dobrze. Mamy kandydę panią senator sprawozdawcę pani senator Magdalena Kohan. Serdecznie dziękujemy I przechodzimy do kolejnego punktu, czyli rozpatrzenie ustawy. Bardzo ciepło też dziękujemy pani poseł za uczestnictwo. Rozpatrzenie ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego I bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał Krajowej Rady Sądownictwa podjętych w latach 2018, 2026.
Dziękujemy panu ministrowi, teraz już reprezentuje pan minister Mazur, stronę rządową I panu ministrowi oddaję głos.
Dariusz Mazur
Dziękuję bardzo. Szanowny panie przewodniczący,
Szanowni, szanowne panie, panowie senatorowie. Przedłożona Senatowi ustawa z dwudziestego 22 października 2006 o przywróceniu prawa do niezależnego I bezstronnego sądu I tak dalej, została uchwalona w związku z potrzebą przezwyciężenia bezprecedensowego kryzysu wymiaru sprawiedliwości w Polsce oraz wykonania licznych orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, Sądu Najwyższego I Naczelnego Sądu Administracyjnego, a także ze względu na konieczność zapewnienia obywatelom I wszystkim jednostkom prawa do sądu, poczucia pewności prawa I zaufania do sędziów I sądów. W szczególności ta ustawa jest odpowiedzią na wyrok pilotażowy z dwudziestego trzeciego listopada 2023 w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, wyrok ETP-C. Identyfikujący systemowe naruszenia artykułu 6 ustęp 1 konwencji o ochronie praw człowieka I podstawowych wolności. Na mocy tego wyroku państwo polskie zostało zobowiązane do zastosowania odpowiednich środków ustawodawczych I innych celu zapewnienia w swoim wewnętrznym porządku prawnym zgodności z wymogami niezawisłego bezstronnego sądu ustanowionego ustawą oraz zasadą pewności prawa, gwarantowanym przez artykuł 6, ustęp 1 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Ten problem zdiagnozowany w orzecznictwie europejskich trybunałów I polskich sądów ma swoje źródło o zmianie ustawy o krajowej radzie sądownictwa I dokonaniu przez Sejm wyboru sędziowskich członków tejże rady, a także zmianach przeprowadzonych w zakresie ustroju Sądu Najwyższego, które doprowadziły do utworzenia w tym sądzie dwóch nowych izb. Izby dyscyplinarnej mającej cechy sądu wyjątkowego, następnie zniesione ustawą z dziewiątego czerwca 2022 oraz izbą kontroli nadzwyczajnej I spraw publicznych, jako powołanej do rozpatrywania między innymi skarg nadzwyczajnych, a także następnie na zasadzie wyłącznej właściwości zarzutów I zagadnień prawnych dotyczących braku niezależności sądu lub braku niezawisłości sędziego. I te 2 nowo utworzone izby w całości zostały obsadzone przez sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej we wspomniany wadliwy sposób. Okoliczność zdominowania składu krajowej Rady Sądownictwa przez osoby wyłonione z udziałem czynnika politycznego I także jej działalność, przełożyły się na ocenę, że ta rada nie spełnia kryteriów niezależności, a tym samym sędziowie powołani z jej udziałem, a na to również z dalszymi naruszeniami proceduralnymi, jak w przypadku sędziów Sądu Najwyższego, pomimo zabezpieczeń wydanych przez Naczelny Sąd Administracyjny, czasami również brakowało kontrasygnaty w ogłoszeniu konkursu, mogą wzbudzać w przekonaniu jednostek uzasadnione wątpliwości co do swojej bezstronności, niepodatności na czynniki zewnętrzne, w szczególności od bezpośrednich lub pośrednich wpływów władzy ustawodawczej I wykonawczej, przez co składy sędziowskie z ich udziałem nie czynią zadość wymogom niezawisłości I bezstronności, które są immanentnie związane z konwencyjnym pojęciem sądu ustanowionego ustawą I gwarancjami wynikającymi z artykułu 19, ustęp 1, akapit 2.
Traktatu o Unii Europejskiej w związku z artykułem 47 karty praw podstawowych Unii Europejskiej. Konsekwencją rozstrzygnięć zapadających w tym przedmiocie zarówno przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka, jak I Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz orzeczeń wydawanych przez sądy krajowe, w tym zwłaszcza uchwały połączonych I z Sądu Najwyższego, Izby Cybilnej, Karnej Pracy I Ubezpieczeń Społecznych z dwudziestego trzeciego stycznia 2000 dwudziestego roku, było wprowadzenie w ustawach regulujących ustrój I właściwość sądów przepisów dotyczących testu niezawisłości I bezstronności sędziego. Instytucja ta nie położyła jednak kresu z porą o status sędziów powołanych na wniosek o złożony już po zmianach dokonanych ustawą z ósmego grudnia 2017, o zmianie ustawy o KS I niektórych innych ustaw, dalej zwane ustawą z 2000 siedemnastego roku. Co więcej, kontrowersje powstały także co do skutków prawnych orzeczeń wydanych przez tych sędziów. To z kolei przełożyło się na kwestionowanie ich istnienia w obiegu prawnym oraz dalsze skargi kierowane do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.
Odnotowanie stałego wpływu tych ostatnich doprowadziło Trybunał do konkluzji, że systemowa dysfunkcja związana z funkcjonowaniem KRS w opisanym wyżej kształcie może skutkować potencjalnymi licznymi naruszeniami prawa do sądu gwarantowanego w artykule 6 ustęp 1 konwencji, prowadząc do dalszego zaostrzenia kryzysu praworządności w Polsce. W związku z tym, podzielając wskazówki dotyczące środków ogólnych udzielone państwu polskiemu przez Komitet Ministrów Rady Europy, Europejski Trybunał Praw Człowieka, zarekomendował wypracowanie środków mających na celu po 1. Przywrócenie niezależności KRS poprzez przyjęcie przepisów gwarantujących polskiemu sądownictwu prawo wyboru członków KRS wybranych spośród sędziów. Po 2., uregulowanie statusu wszystkich sędziów powołanych w wadliwej procedurze z udziałem KRS w składzie ukształtowanym ustawą z 2000 siedemnastego roku oraz orzeczeń wydanych z udziałem tychże sędziów. I po 3., zapewnienie skutecznej kontroli sądowej UV KRS, których proponuje się kandydatów do powołania na urzędy sędziowskie przez prezydenta RP, w tym również kandydatów do Sądu Najwyższego.
Jednocześnie mając na względzie przedmiot postępowania, na kanwie którego zapadło orzeczenie w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, Trybunał stwierdził, że Polska powinna usunąć lub zmienić przepisy, które po 1. Pozwalają uprawnionym organom na nieograniczoną swobodę w interpretacji podstaw niesienia skargi nadzwyczajnej. Po 2., umożliwiają uprawnionym organom wykorzystanie procedury skargi nadzwyczajnej w praktyce jako zakamuflowanego zwyczajnego ośrodka zaskarżenia I doprowadzenie w ten sposób do ponownego badania sprawy, w tym ponownego ustalenia okoliczności faktycznych. Po 3., przyznają prokuratorowi generalnemu I rzecznikowi praw obywatelskich wyjątkowo wydłużone terminy na wniesienie skargi nadzwyczajnej, w ten sprawach zakończonych przed wejściem w życie ustawy o sądzie najwyższym z 2000 siedemnastego roku. Ponadto pozwane państwo powinno po 4.
Wprowadzić zabezpieczenia przed nadużyciami procesowymi procedury skargi nadzwyczajnej, w szczególności, aby wykluczyć instrumentalizację tej procedury do celów politycznych. Powyższe wskazówki ustawa realizuje, mówiąc w dużym skrócie w następujący sposób. Po 1., przez pozbawienie mocy prawnej UV Krajowego Rady Sądownictwa, podjętej w okresie od 7. Marca 2008 do 15. Maja 2026 o przedstawieniu wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na sąd, stanowisko sędziego Sądu Najwyższego, sędziego sądu apelacyjnego, sędziego sądu okręgowego, sędziego NSA, sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, sędziego Wojskowego Sądu Okręgowego lub Wojskowego Sądu Garnizowo, Garnizonowego.
Z wyjątkiem jednak uchwał, które stanowiły podstawę powołania po 1. Asesora sądowego na stanowisko sędziego Sądu Rejonowego trybie przewidzianym ustawą prawo ustroju sądów powszechnych. Po 2., osoby, która zgodnie z przepisami ustawy z 2000 siedemnastego roku, jedenastego maja o zmianie ustawy o krajowej szkole sądownictwa I prokuratury I innych ustaw, mogła ubiegać się o powołanie na stanowisko sędziowskie tylko w określonym w tej ustawie nieprzekraczalnym terminie, biegnącym od dnia jej wejścia w życie, to jest od 21. Czerwca 2017 I która zajmowała stanowisko asesora sądowego, referendarza sądowego, asystenta sędziego lub asesora prokuratury na stanowisko sędziego sądu rejonowego. Kolejny wyjątek dotyczył grupy asesorów sądowych powołanych na stanowisko sędziego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, pod warunkiem że na stanowisko asesora sądowego w wojewódzkim sądzie administracyjnym zostały powołane na skutek postępowania przed Krajową Radą Sądownictwa rozpoczętego przed wejściem ustawy w w życie ustawy z ósmego grudnia 2017.
Po 4. Kolejny wyjątek, to nie dotyczy te unieważnienie uchwały osoby, która zrzekła się urzędu sędziego w związku ze sprawowaniem określonych funkcji publicznych na poprzednio zajmowane stanowisko sędziego, o ile na to stanowisko została powołana na podstawie uchwały krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej zgodnie z przepisami obowiązującymi przed wejściem w życie ustawy z 2000 siedemnastego roku. Kolejna, taki główny punkt ustawy to jest przesądzenie, że z dniem wejścia w życie ustawy osoby, które zostały powołane na stanowisko sędziego na podstawie uchwały pozbawionej mocy prawnej, po 1., znaczy albo powracają na stanowisko sędziego, na które zostały powołane w następstwie wniosku KRS ukształtowane zgodnie z przepisami obowiązującymi przed dniem wejścia w życie ustawy z 2 sie do 2000 siedemnastego roku albo na zasadzie jednego z wyjątków wymienionych w punktach 1 litera AD. Temu rozwiązaniu towarzyszą gwarancję odnośnie do ciągłości stosunku służbowego, wynagrodzenia czy też uprawnień związanych z rodzicielstwem. I 2., możliwość skutku polegającego na utracie stanowiska sędziego.
Ich stosunek służbowy ulega rozwiązaniu. W przypadku, gdy wcześniej nie zajmowały stanowiska sędziego bądź zajmowały stanowisko sędziego, na które zostały powołane na podstawie uchwały pozbawionej mocy prawnej. Innymi słowy, nie ma tych osób jak ukorzenić w stanie sędziowskim na na w oparciu o działalność legalnej krajowej rady sądownictwa zanim została
Zdemolowana. 3. Główny punkt ustawy. Ustalenie, że osoby wskazane w punkcie 2 litera a, które awansowały w ramach sądów tego samego rodzaju od dnia wejścia w życie ustawy, są delegowane do pełnienia obowiązków sędziego w sądach, do których zostały powołane na podstawie uchwał pozbawionych mocy prawnej. Co do zasady, delegowanie takie będzie trwało do czasu rozstrzygnięcia ponownego postępowania nominacyjnego przed Krajową Radą Sądownictwa, co będzie się, które będzie się odbywało z urzędu, ewentualnie do dnia doręczenia aktu powołania, chyba że sędzia ustąpi z takiej delegacji za sześciomiesięcznym uprzedzeniem.
4. Główny punkt ustawy, zapewnienie osobom wskazanym w literze 2 punkt b, czyli tej, które tracą stanowiska sędziowskie. Po 1. Ubieganie się o mianowanie na stanowisko referendarza, co dotyczy sędziów sądów powszechnych albo po 2. Powrotu na wcześniej zajmowane stanowisko prokuratora, względnie do wykonywania zawodu adwokaty, adwokata, radcy prawnego, notariusza na stanowisko radcy, prokuratorii generalnej albo na wcześniej zajmowane stanowisko w instytucji publicznej, pod warunkiem spełnienia wymagań w przewidzianych przepisach regulujących powierzenie tych stanowisk albo wykonywanie tych zawodów, więc może być wymagana na przykład zgoda samorządu zawodowego.
Z równoczesnym zagwarantowaniem tej kategorii osób odpowiednich praw z zakresu ubezpieczenia społecznego, w tym stosownych zasiłków. 5. Główny główny przedmiot ustawy, zakres ustawy. Uregulowanie według tej samej logiki, która stoi za rozwiązaniami przedstawionymi w punkcie 2 sytuacji osób, które przeszły, tudzież zostały przeniesione w stan spoczynku Z zastrzeżeniem, że osoba, która wcześniej była prokuratorem, uzyska prawo do stanu spoczynku z tego tytułu, jak również sytuacji osób, które zrzekły się urzędu. 6.
Główne zagadnienie, przyjęcie, że dane osób, których dotyczą skutki określone w punkcie 2.3, zostaną objęte wykazem podlegającym obwieszczeniu przez Ministra Sprawiedliwości w dzienniku urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej, Monitor Polski, a zainteresowani będą mogli wnieść odwołanie do Sądu Najwyższego, Izby Pracy Ubezpieczeń I Spraw Publicznych w terminie dwutygodniowym od dnia obwieszczenia. Po 7., ustalenie, że postępowanie w sprawie powołania do pełnienia urzędu sędziego na stanowisku zwolnionym w związku ze skutkami, o których mowa w punkcie 2, przeprowadza się ponownie oraz że uczestniczy w nim osoba, która została na nie powołana na podstawie uchwały pozbawionej mocy prawnej oraz każdy, kto zgłosi swoją kandydaturę. Oczywiście taka osoba może się wycofać z udziału w takim konkursie. Po 8., stworzenie podstawy prawnej do ponownego rozpatrzenia spraw indywidualnych innych niż sprawy dotyczące powołania na urząd sędziego, rozstrzygniętych przez Krajową Radę Sądownictwa w okresie od siódmym marca 2018 do 15. Maja 2026.
Przypadku tych uchwał konieczny będzie jednak wniosek osoby zainteresowanej złożonej w terminie sześciu miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy. Po 9., przesądzenie, że prawomocne wyroki oraz postanowienia orzekające co do istoty sprawy, Wydane z udziałem osób wskazanych w punkcie 2 mogą zostać wzruszone, ale tylko jeżeli strona, uczestnik postępowania, podniosła wcześniej stosowny zarzut związany ze składem sądu, chyba że orzeczenie o wywołało nieodwracalne skutki prawne. Wniosek w tym zakresie, który ma być wolny od opłaty sądowej, będzie musiał zostać złożony w terminie miesiąca od obwieszczenia wykazu. To samo odnosi się do orzeczeń Sądu Najwyższego, wydanych w przedmiocie skargi nadzwyczajnej. Natomiast wykładnicze uchwały Sądu Najwyższego oraz wykładnicze uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego podjęte w poszerzonym składzie, ale z udziałem osób wskazanych w punkcie 2, nie będą wywoływały skutków przewidzianych dla takich uchwał.
10. Zagadnienie regulowane to jest uchylenie przepisów dotyczących skargi nadzwyczajnej, przy czym skargi nadzwyczajne wniesione przed dniem wejścia w życie ustawy, rozpoznane we właściwych izbach Sądu Najwyższego. I 11. Zagadnienie zniesienie Izby Kontroli Nadzwyczajnej I Spraw Publicznych Sądu Najwyższego oraz przekształcenie Izby Pracy I Ubezpieczeń Społecznych Sądu Najwyższego w Izby Pracy Ubezpieczeń Społecznych I Spraw Publicznych Sądu Najwyższego. Ponadto w związku z wyeliminowaniem systemu prawa skargi nadzwyczajne, zwiększa krąg podmiotów wyposażonych w kompetencje do wnoszenia skarg kasacyjnych, przyznając je rzecznikowi finansowemu, rzecznikowi małych I średnich przedsiębiorstw oraz rzecznikowi praw pacjenta.
Z kolei wobec zniesienia Izby Kontroli Nadzwyczajnej I spraw publicznych Sądu Najwyższego w ustawie uregulowano także kwestie związane z zatrudnieniem pracowników Sądu Najwyższego, wykonujących zadania w tej izbie. Ustawa zmierza dodatkowo do pozbawienia Prezydenta Rzeczypospolitej kompetencji w zakresie wyznaczania sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej Sądu Najwyższego, jako że kompetencja ta ma zostać przyznana pierwszemu prezesowi Sądu Najwyższego, zaś zmiany dokonywane na gruncie ustaw regulujących ustrój sądów, sprowadzają się do wyznaczenia prezydentowi Rzeczypospolitej trzymiesięcznego terminu na powołanie sędziego w przypadku przedstawienia przez Krajową Radę Sądownictwa w tym przedmiocie. Przewidziana w przepisie końcowym vacatio legis wynosi 30 dni. Niemniej przepisy odnoszące się do obwieszczenia wykazu obejmujących dane osób powołanych na stanowisko sędziego na podstawie uchwał pozbawionych mocy prawnej wejdą w życie po upływie czternastu dni od dnia ogłoszenia. Projekt ustawy został wniesiony przez radę ministrów dwudziestego dziewiątego grudnia 2025.
1. Czytanie, odbyło się na pięćdziesiątym posiedzeniu Sejmu dwudziestego pierwszego stycznia bieżącego roku, ponieważ zgłoszony na tym etapie wniosek o odrzucenie projektu nie uzyskał większości. Projekt został skierowany do dalszych prac Komisji Sprawiedliwości I Praw Człowieka. Jeszcze w tym samym dniu komisja podjęła uchwałę o przeprowadzeniu wysłuchania publicznego, które odbyło się dziesiątego lutego 26. Komisja Sprawiedliwości I Praw Człowieka rozpatrzyła następnie projekt ustawy na posiedzeniach w dniach dwudziestym dziewiątym lipca, trzydziestym lipca trzeciego września I w przyjętym sprawozdaniu zarekomendowało Sejmowi jego przyjęcie wraz z poprawkami.
2. Czytanie miało miejsce na sześćdziesiątym szóstym posiedzeniu Sejmu ósmego października 2026. Wobec faktu, że został zgłoszony kolejny wniosek o odrzucenie projektu ustawy oraz wnioski o wprowadzenie poprawek, projekt został ponownie skierowany do Komisji Sprawiedliwości I Praw Człowieka. Dwudziestego pierwszego października bieżącego roku komisja negatywnie ustosunkowała się do wniosku o odrzucenie projektu, poparła wszystkie poprawki. 3.
Czytanie projektu ustawy zostało przeprowadzone na kolejnym posiedzeniu Sejmu. Ustawa została uchwalona większością dwustu trzydziestu 1 głosów, przy dwustu głosach sprzeciwu I sześciu głosach wstrzymujących się. W toku prac legislacyjnych w Sejmie projekt ustawy został poddany korektom zmierzającym do poprawienia jego redakcji, uściślenia regulacji zawartych w poszczególnych przepisach, usunięcia dostrzeżonych lub konstrukcyjnych. Uwzględniono również kilka uwag o charakterze merytorycznym zawartych w opiniach przedłożonych do projektu ustawy. Dziękuję bardzo.
Speaker 5
Bardzo serdecznie dziękuję panu ministrowi przy prezentacji tej jakże niezwykle ważnej I potrzebnej ustawie. Oddaję głos pani dyrektor Katarzynie Konieczko, Biuro Legislacyjne Senatu.
Katarzyna Konieczko
Dziękuję bardzo. Szanowni państwo, chciałabym rozpocząć prezentację opinii przygotowanej dla państwa w związku z realizacją zadań Biura Legislacyjnego od potwierdzenia tego, czym mówił pan minister, a mianowicie tego, że istotnie wyroki zarówno Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jak I Sprawiedliwości Unii Europejskiej, a także wyroki naszych krajowych sądów, Sądu Najwyższego I Naczelnego Sądu Administracyjnego, wskazywały na olbrzymi problem systemowy, który zaistniał wobec znowelizowania ustawy o krajowej radzie sądownictwa, a także ustawy o sądzie, a także wskutek wejścia w życie nowej ustawy o Sądzie Najwyższym, która utworzyła 2 izby, izbę dyscyplinarną I izbę kontroli nadzwyczajnej I spraw publicznych. I tak jak pan minister właśnie wskazał, rzeczywiście w wyroku pilotażowym wydanym przez Europejski Trybunał Praw Człowieka w sprawie Wałęsa przeciwko Polsce, państwo polskie zostało zobowiązane do zastosowania odpowiednich środków ustawodawczych I innych w celu zapewnienia w swoim wewnętrznym porządku prawnym przede wszystkim zgodności z wymogami niezawisłego I bezstronnego sądu. Powiedziawszy to, muszę przejść do trzeciej części opinii, która została państwu przedłużona, w
której
Katarzyna Konieczko
Zdecydowałam się podnieść kilka uwag mających na celu zwrócenie przede wszystkim uwagi państwa senatorów na fakt, że rozwiązania, a zwłaszcza kierunek tych rozwiązań zawarty w przedłożonej państwu ustawie nie jest bezsporny I wywołuje pewne wątpliwości nawet oczach Komisji Weneckiej I Dyrekcji Generalnej do spraw Praw Człowieka I Praworządności, które przedłożyły do tej, do projektu tej ustawy pilną, wspólną opinię w dniu dwudziestego siódmego lutego 2000 dwudziestego szóstego roku. Muszę też dodać, tak jak jest to wskazane w opinii, że zastrzeżenia do tego przedłużenia zgłaszały inne podmioty, przede wszystkim Prezes Naczelnego Sądu Administracyjnego, Rzecznik Praw Obywatelskich, Helsińska Fundacja Praw Człowieka, a także Instytut Prac Legislacyjnych Naczelnej Rady Adwokackiej. Jak państwu wiadomo I jak już to podkreślił pan minister, wejściowym postanowieniem ustawy jest pozbawienie skutków prawnych uchwał Krajowego Rady Sadownictwa wydanych w okresie od siódmego marca 2000 osiemnastego roku do piętnastego maja 2000 dwudziestego szóstego roku. Oczywiście chodzi o uchwały indywidualne, w sprawach indywidualnych dotyczących powołania na urząd sędziego. Dotyczyło to wszystkich rodzajów I szczebli sądownictwa.
Problem z takim rozwiązaniem, przede wszystkim 1. Problem, bo bo wydaje się, że że problemy te można by mnożyć, biorąc pod uwagę samą formułę pozbawienia skutków prawnych. Natomiast zasadniczy problem sprowadza się do tego, jak rozwiązuje to ustawę. Biorąc pod uwagę uzasadnienie projektu ustawy, gdzie wskazano, że Krajowa Rada Sądownictwa utraciła swoją konstytucyjną tożsamość, ustawodawca sejmowy przyjął, że należy te uchwały, które podjęła tak skonstruowana Krajowa Rada Sądownictwa, pozbawić skutków prawnych, bowiem nie były to uchwały w rozumieniu artykułu 100 siedemdziesiątego dziewiątego konstytucji. Tyle, że tę koncepcję już na samym początku wykonuje się niekonsekwentnie, dlatego że tak jak pan minister zauważył w artykule drugim w ustępie drugim niektóre z tych uchwał nadal zachowuje się w mocy.
Ustawa stanowi, że artykuł 2. Ustęp 1. Nie ma zastosowania do czterech grup osób, które stanęły w takiej sytuacji przymusowej, musiały złożyć swój, zgłosić swoją kandydaturę Krajowej Radzie Sądownictwa ze względu na bieg terminu. I o ile można zgodzić się czy próbować usprawiedliwić takie przychylne potraktowanie tych osób przez ustawodawcę ze względu na, na przykład, zasadę równości czy też właśnie już konkretnie prawo do jednakowego dostępu do służby publicznej, a mówiąc wprost, odejście o tak rozumianych ustaw ze względu na to, że te osoby zasługują na szczególne potraktowanie, to o tyle z punktu widzenia samego stwierdzenia, że Krajowa Rada Sądownictwa utraciła swoją konstytucyjną tożsamość, a zatem jej uchwały nie mogą być uchwałami, o których mowa w artykule 100 siedemdziesiątym dziewiątym konstytucji, to rozwiązanie jest kontrowersyjne. Ono jest kontrowersyjne również w takim zakresie, w jakim artykuł 26.
Ustęp 2. Stanowi, że te uchwały podjęte właśnie w tym okresie wciąż mogą być podstawą powołania do pełnienia urzędu sędziego. Zatem z jednej strony ustawodawca mówi, że uchwały unieważnia czy też pozbawia skutków prawnych, a z drugiej strony mówi, że nadal na tej podstawie prezydent może powołać sędziego. Wydaje się, że to rozwiązanie nie do końca jest spójne z założeniami tej tego te tego przedłużenia. Po 2., I chyba to jest jednak ważniejsza sprawa ze względu na to, że ta sprawa, rozwiązania, które są tutaj za zaproponowane w ustawie mogą mieć dalekosiężne skutki.
To jest właśnie kwestia reakcji ustawodawcy w stosunku do osób, które zostały powołane na stanowiska sędziów poprzez podzielenie ich na 2 grupy, czyli tych, którzy byli wcześniej sędziami innych sądów I albo awansowali, albo w ramach na przykład sądownictwa powszechnego, albo zostali powołani na stanowisko sędziego sądu najwyższego czy też w ramach, czy też na przykład sędziego naczelnego sądu administracyjnego. To 1. Grupa. 2. Grupa osoby, które nie zajmowały wcześniej stanowiska sędziego I mówiąc tak bardzo upraszczająco przyszły do zawodu sędziowskiego z innych zawodów prawniczych.
Problem tego rozwiązania polega przede wszystkim na tym, że ustawodawca przesądza, że 1. 1. Osoby z pierwszej grupy wracają na poprzednio zajmowane stanowisko sędziego, natomiast osoby z drugiej grupy tracą ten urząd, zostają złożone z urzędu I co najwyżej mogą wrócić na poprzednio znajmowane w innej instytucji, bądź też do wykonywania zawodu, który wykonywały wcześniej. Oczywiście, jeśli spełniają warunki do zajęcia takiego stanowiska czy wykonywania takiego zawodu. I jakkolwiek pan minister ma rację, że ustawa w pełni zabezpiecza, nazwijmy to tak ogólnie prawa socjalne tych osób, kwestie wynagrodzeń, kwestie ich ubezpieczenia społecznego, nawet kwestie zasiłkowe, o tyle samo to rozwiązanie musi zostać ocenione z punktu widzenia artykułu 100 osiemdziesiątego, ustęp 1.
I ustęp 2. Konstytucji. Dlatego, że przepisy te przede wszystkim gwarantują nieusuwalność, nieprzenoszalność sędziego, pozwalając wyjątkowo na złożenie sędziego z urzędu lub przeniesienie go na inne miejsce służbowe na mocy orzeczenia sądu. I jeżeli zderzymy to z rozwiązaniem, które zostało państwu przedstawione w w przyjętej przez Sejm ustawie, to mamy tutaj problem polegający na tym, że to nie sąd ostatecznie decyduje o przeniesieniu sędziego lub o złożeniu go z urzędu, lecz ustawodawca. I to rozwiązanie jest nie tylko wątpliwe z punktu widzenia artykułu 180...
Jakby nie tylko z punktu widzenia dotychczasowego orzecznictwa trybunału konstytucyjnego, które powstało w związku z artykułem 100 osiemdziesiątym ustęp 1.2. Konstytucji, ale też budzi zastrzeżenia w świetle opinii Komisji Weneckiej. Komisja zwróciła bowiem uwagę, że istotnie ustawodawca musi brać pod uwagę również te gwarancje, które wynikają z polskiej konstytucji. I tutaj wprost wskazał na... Komisja Wenecka wskazała na artykuł 180., ustęp 2..
I w związku z tym, ze strony komisji jest taka rekomendacja, aby odwrócić chronologię zdarzeń, czyli najpierw, aby te osoby potwierdziły w ponawianych konkursach swoją, swoją niezawisłość, swoją przydatność do zawodu sędziego, a następnie, aby stosowne rozstrzygnięcie, jeżeli to potwierdzenie nie nastąpi, zostało podjęte przez w stosunku do sędziego I by taki sędzia miał oczywiście prawo odwołania się do sądu. Powiedziawszy, to chciałabym jeszcze uzupełnić to, jest w przedłożonej państwu opinii. To znaczy ja mam świadomość tego, że w publicystyce prawniczej pojawiło się po pojęcie sędziego ustawowego I że w związku z tym jest taka teza, że do sędziego ustawowego, czyli właśnie takiego powołanego w wadliwej procedurze, procedurze, która naruszała artykuł 179. Konstytucji, nie musimy stosować tych wszystkich gwarancji, które wynikają z artykułu 100 osiemdziesiątego, ustęp 1.2. Konstytucji.
Tyle, że ta koncepcja póki co nie znajduje potwierdzenia w żadnym z orzeczeń, które zapadły w sprawach dotyczących sędziów powołanych z udziałem wadliwie ukształtowanej krajowej rady sądownictwa, a w szczególności muszę wskazać, że takiego... Podstawy do wyciągnięcia takiego wniosku, że mamy do czynienia jedynie z sędziami ustawowymi, nie daje ani uchwała trzech izb, połączonych trzech izb Sądu Najwyższego,
Ani późniejsze uchwały podejmowane przez Sąd Najwyższy w ramach testu niezawisłości bezstronności sędziego, na przykład uchwała podjęta w składzie sędziów siedmiu sędziów w izbie karnej o sygnaturze 1 KZP 2 na 22 a. Podobnie w orzecznictwie naczelnego sądu administracyjnego można znaleźć orzeczenia, które wskazują na to, że samo uchylenie uchwały krajowej Rady Sądownictwa w sprawie złożenia wniosku o powołanie danej osoby na stanowisko sędziego nie pozbawia skuteczności aktu powołania tego sędziego dokonanego przez prezydenta. I wreszcie należy przypomnieć, że jednym z ostatnich orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, to jest w orzeczeniu wydanym dwudziestego czwartego marca 2000 dwudziestego szóstego roku, ten Trybunał zauważył, że istotnie mamy do czynienia z wadliwościami systemowymi, istotnie potrzebna jest regulacja ustawowa, ale nie jest tak, że osoba powołana na stanowisko sędziego w wadliwej procedurze z udziałem wadliwie ukształtowanej krajowej rady sądownictwa, nie jest sędzią I per se nie traci taka osoba możliwości czy legitymacji do wykonywania, do sprawowania wymiaru sprawiedliwości, a co najwyżej jakieś szczególne okoliczności związane z procesem nominacyjnym mogą powodować, że wobec takiego sędziego I tu muszę jeszcze uzupełnić, sędziego sądu powszechnego, mogą być zasadnie podnoszone zarzuty, co będzie skutkowało uznaniem, że, że taki sędzia nie może być uznawany za sąd w rozumieniu, w rozumieniu tutaj akurat karty praw podstawowych, ale także jakby należało przyjąć Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.
Wracając do tego wywodu, który znajdą państwo w opinii Biura Legislacyjnego, muszę wskazać, że nie tylko to jest problematyczne w rozwiązaniach ustawy. Problematyczne jest również to, że zarówno w opinii Komisji Weneckiej, jak I I chociażby we wspomnianym orzeczeniu Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej Zalecano jednak indywidualne podejście do osób, które uzyskały powołanie na stanowisko sędziego w wadliwym trybie. Przede wszystkim zaś sama komisja wenacka zauważyła, że, że ta procedura, która ma na celu naprawienie polskiego sądownictwa będzie skutkowała taka, takie generalne podejście, będzie skutkowało również tym, że te, ta, taka niepewność czy otoczka związana z wadliwym powołaniem będzie dotyczyła tych sędziów, którzy istotnie zostali powołani na stanowiska sędziowskie z racji swoich kompetencji. I jak stwierdzono w opinii, oczywiście sędziowie ci będą mogli następnie w konkursie ponowionym wykazać, że ich awans czy też powołanie na na stanowiska w innych sądach nie był przypadkiem, nie był powiązany z jakimiś politycznymi wpływami. Natomiast, I tutaj przytoczę te słowa z opinii, ta ingerencja będzie już miała miejsce, a ich status, czyli status zawodowy tych osób zostanie niekorzystnie naruszony.
I to wiąże się też poniekąd z innym problemem, który można zdiagnozować na tle rozwiązań zawartych w ustawie. Chodzi mianowicie o to obwieszczenie, o którym wspomniał pan minister. To znaczy obwieszczenie zostało przewidziane w ten sposób, że zostaną w nim wymienione osoby, których mają dotyczyć te najdalej idące skutki przewidziane przez ustawę I te I tym osobom gwarantuje się prawo do odwołania, prawo do odwołania do Sądu Najwyższego. Aczkolwiek I to ustawodawca sam zdaje się potwierdzać ze względu na terminy zawarte w ustawie, to odwołanie będzie miało tylko czysto formalny charakter. To znaczy Sąd Najwyższy będzie miał możliwość jedynie zbadania czy ta osoba istotnie została powołana w wadliwej procedurze, czy wcześniej była sędzią, czy też nie I odpowiednio, ewentualnie nakazać korektę tego obwieszczenia.
W żaden sposób merytorycznie nie będzie weryfikowane czy taki sędzia spełnia czy też nie spełnia kryteriów niezawisłości, został powołany w procedurze, co do której można mieć zastrzeżenia, że była upolityczniona czy też nie. Odrębnym problemem na gruncie ustawy jest jakby, jakby to podzielić na 2 elementy. Z jednej strony bardzo szerokie otwarcie drzwi do kwestionowania prawomocnych orzeczeń sądowych, z drugiej strony zawężenie tego przez wybór jedynie tych orzeczeń, które dotyczą istoty sprawy. I 2. Część problemu z...
Problemów z tym związanych jest jakby konsekwencją przyjęcia warunku, że z kwestionował... Prawo do kwestionowania orzeczenia będą mieli tylko ci, to znaczy strony, uczestnicy postępowania, którzy wcześniej we właściwym trybie, we właściwym momencie żądali w po postępowaniu sądowym wyłączenia sędziego. Następnie taki zarzut podtrzymywali w kolejnych instancjach, ewentualnie wnieśli skargę do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka. No I z tak, z zaproponowanym modelem uporządkowania spraw, orzeczeń wydanych przez sędziów powołanych w wadliwej procedurze, mamy, mamy tutaj jakby 2 problemy. 1.
Rzecz to przede wszystkim taka, że, że zbyt szeroko otwarte zostały te drzwi do kwestionowania orzeczeń prawomocnych, a więc tych, które objęte są taką ochroną ze względu na konieczność stabilizacji orzeczeń sądowych. Dlatego, że nie mamy tutaj wprost wymogu, aby strona ubiegająca się o uchylenie orzeczenia wykazała, że jego wydanie w istocie było związane z tym, że sędzia był upolityczniony, nie spełniał kryteriów niezawisłości. Innymi słowy, od strony nie wymaga się tego, żeby wskazała na materialne przesłanki uchylenia przesądzające o zasadności uchylenia orzeczenia, a jedynie by dopełniła pewnych, by po jej stronie dopełnione były wymogi formalne. Z drugiej strony mamy taki problem, który też opinii Komisji Weneckiej został wcześniej... Jakby wiąże się z tym, co zostało wcześniej w komisji, w opinii Komisji Weneckiej zastrzeżone.
Ustawa mówi tylko o, o tym, że strona musiała we właściwym momencie, ale na gruncie danego postępowania sądowego podnieść stosowny zarzut w obecnej zawisłości sędziego. Natomiast pomija się tutaj rekomendację, która może mieć znaczenie z punktu widzenia zaufania do państwa I do stanowionego prawa, a mianowicie fakt, że dopiero od wyroku, który zapadł w sprawie Reczkowisk przeciwko Polsce przed Europejskim Trybunałem Praw Człowieka. Istotnie można było, strony mogły mieć takie wątpliwości czy rzeczywiście fakt, że w wadliwej procedurze sędzia został obsadzony, nie skutkuje tym, że, że sąd z udziałem takiego sędziego nie stanowi sądu w rozumieniu artykułu szóstego ustęp 1. Konwencji, Europejskiej Konwencji Praw Człowieka. I wreszcie uwaga 5.
Zawarta w opinii. Odnosi się do zmian zaproponowanych na gruncie ustaw regulujących ustrój poszczególnych rodzajów sądów. Chodzi o te zmiany, o których pan minister też wspomniał, czyli o wydłuż... O wskazanie, doprecyzowanie terminu, który... O wskazanie może tak, o wskazanie
Terminu powołania sędziego, który zostałby wyznaczony prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej. Miałby być to termin trzech miesięcy I dotyczyłby zarówno sędziów sądów powszechnych, sędziów sądów wojskowych, sądu, sędziów Sądu Najwyższego, jak I sędziów sądów administracyjnych. To rozwiązanie jest problematyczne przede wszystkim z tego powodu, że już w takie rozwiązanie kiedyś ustawodawca próbował wprowadzić, to znaczy wówczas proponowany był termin miesięczny I to rozwiązanie zostało zakwestionowane przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia piątego czerwca 2000 dwunastego roku w sprawie o sygnaturze akt k 18 na 0 9. Ja mam świadomość, że do tego orzeczenia zostało złożone zdanie odrębne, które być może przedstawiało też bardzo istotne racje, że tego typu regulacja powinna być wprowadzona. Natomiast należy zwrócić uwagę, że nawet jeśli przyjmiemy, tak jak w tym zdaniu odrębnym zostało to podkreślone, że artykuł 179.
Konstytucji wcale nie jest normą kompletną I ustawa zwykła może ten, tę normę konstytucyjną uzupełniać, a wręcz ją uzupełnia, to przede wszystkim trzeba mieć na względzie fakt, że po 1. Trybunał stwierdził, że prezydent powinien wykonywać swoją kompetencję niezwłocznie, ale z drugiej strony interpretacja artykułu 100 siedemdziesiątego dziewiątego Konstytucji powinna dawać prezydentowi pewien czas, pewną przestrzeń na podjęcie finalnej decyzji ze względu na to, że to może być konieczne z punktu widzenia właśnie dobra, sprawiedliwości, czyli w sytuacji, gdyby na przykład wobec osoby, której dotyczy wniosek krajowej Rady Sądownictwa, toczyło się postępowanie dyscyplinarne. I na tle tak postawionego zagadnienia powstaje pytanie, czy właśnie ten termin trzech miesięcy, czyli dłuższy niż tamten zakwestionowany przez trybunał o 2 miesiące jest wystarczający w tym aspekcie. Niemniej jeszcze bardziej istotne wydaje się być to, że ustawodawca przeprowadzając tutaj ten termin trzech miesięcy, niestety nie, nie, nie wprowadza żadnej sankcji ani żadnego mechanizmu, który osobie poddanej postępowaniu, będącej uczestnikiem tego postępowania nominacyjnego, dawał w jakikolwiek realny instrument spowodujący to, że ta osoba mogłaby dochodzić swoich praw. Innymi słowy, mamy do czynienia wciąż z tak zwanym lex imperfecta I zgodnie z orzecznictwem trybunału wprowadzanie tego typu rozwiązań, które są w istocie pozornymi mechanizmami, jest niezgodne z artykułem drugim konstytucji.
I być może, już kończąc ten wątek, ustawa powinna... Ustawodawca powinien rozważyć wprowadzenie innych mechanizmów, które jak też podnoszą uczestnicy dyskursu publicznego, są nieodzowne dla ochrony niezawisłości I niezależności sędziowskiej. Bowiem rzeczywiście nie ma żadnych norm konstytucyjnych, które by pozwalały prezydentowi na szeroko, szeroko stosowaną odmowę, bądź przewlekanie przez bardzo długi okres czasu postępowań nominacyjnych. I tutaj trochę odbierając chleb panom z Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka, bo wiem, że fundacja wielokrotnie apelowała o to, aby właśnie jakieś rozwiązania, jakąś formę kontroli sądowej w tym aspekcie wprowadzić, bo sam fakt, że, że dochodzi do odmów powołania sędziów na wniosek Krajowego Sądownictwa w dużej liczbie może być takim efektem mrożącym I rzeczywiście nie sprzyja zagwarantowaniu niezawisłości sędziowskiej. Dziękuję.
Speaker 5
Dziękuję pani dyrektor. Z tą uwagą szczególnie dotyczącą ewentualnie jakiejś formy kontroli nad przewlekaniem postępowań nominacyjnych przez prezydenta w pełni się zgadzam. Ja mam 1 pytanie, bo wiem, że równolegle mamy wiele różnych posiedzeń komisji I innych aktywności. Czy pan senator, pan profesor Adam Godnar by się zgodził, ja już pytam o konto, zgodziłby się pełnić obowiązki pana sprawozdawcy przy tym projekcie?
Speaker 56
Szanowny panie przewodniczący, będzie mi bardzo miło, a jednocześnie chciałbym bardzo serdecznie państwa przeprosić, że będę musiał opuścić komisję, ale mam taki no dość duży zaszczyt dla nauczyciela akademickiego, że za chwilę jest obrona doktoratu mojej doktorantki I po prostu muszę być tam, gdzie ona się znajduje, a nie tutaj niestety nie byłem w stanie tego skoordynować idealnie.
Speaker 5
Zaszczyt dotyczy zarówno uczestnictwa w obronie doktorantki, jak I ewentualności pełnienia obowiązków senatora. Już wyrażam zgodę. Dziękuję bardzo. Szanowni państwo, oczywiście otwieramy dyskusję. Dziękuję pani dyrektor.
Zwracam państwu uwagę na bardzo trudne tematy, które przychodzi nam rozstrzygnąć. Z jednej strony słyszymy w opinii o zbyt szerokim zapisie umożliwiającym kwestionowanie orzeczeń, czyli na przykład bez potrzeby wskazywania, że wadliwość procesu nominacyjnego miała wpływ na wadliwość rozstrzygnięcia, a z drugiej strony na przykład ta uwaga, że dopiero od pewnego momentu strony mogły ten zarzut podnosić. Ale ja o tyle nie mam tej obawy, że chyba jak pan minister przedstawi nam statystykę, dotyczącą ile, jeżeli państwo je posiadają, ile osób kwestionowało wadliwość powołania sędziego, czy państwo to macie, to moim zdaniem to zbyt szerokie kwestionowanie okaże się nie aż takie szerokie z uwagi na ilość takich potencjalnych spraw. Czy pan minister dysponuje tymi danymi, bo ja słyszałem o pewnych danych na posiedzeniu Krajowej Rady Sądownictwa. Przy okazji państwa informuję, trwa posiedzenie KRS-u I mam pisemne pisemną informację ze strony pana przewodniczącego Zawistowskiego, że nie może dzisiaj uczestniczyć w posiedzeniu komisji.
Speaker 4
Czy pan minister dysponuje ewentualnie takimi danymi I czy państwo w jakiś sposób też jeszcze chcą I zaraz otworzę dyskusję jeszcze przedstawić swoje stanowisko, uzupełniwszy je ewentualnie po stanowisku Biura Legislacyjnego. Bardzo proszę pani ministrze.
Dariusz Mazur
Dziękuję bardzo panie przewodniczący. Niestety, Ministerstwo nie dysponuje takimi danymi statystycznymi. Nie jest to jakaś duża liczba, bo nie słychać takich sygnałów z sądów. Natomiast no w naszym przekonaniu ta ta podwójne ograniczenie, czyli że należy to należało to kwestionować I w trakcie postępowania I później w środku odwoławczym no stanowi taką wystarczającą zaporę.
Speaker 5
Ja przyznaję, nie mając tych danych przy sobie, ale na jednym z posiedzeń KRS-u, kiedy na ten temat rozmawialiśmy, słyszałem o tysiącach, może kilkunastu tysiącach. Mówimy oczywiście w kontekście też 1000000 rozstrzygnięć przez tych sędziów wadliwie powołanych, więc przyznaję, że ta obawa moim zdaniem jest mniejsza niż by to mogło wynikać bez takiej pogłębionej analizy. Otwieram dyskusję, zgłasza się Fundacja Helsińska. Bardzo dziękuję,
Speaker 22
My w całości popieramy biuro legislacyjne, zastrzeżenia na nakreślone przez panią Mecenas Konieczko. Tutaj absolutnie nie
będziemy już nic w tym zakresie dodawać, aby nie przedłużać. Za wyjątkiem tego orzeczenia c 521 przez 21 z marca tego roku, w którym jednak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zakreślił dużo mniejszą perspektywę, jeśli chodzi o konieczność weryfikowania statusu sędziów. I też ten argument, który przed chwilą pan minister Mazur po podał, że to jest niewielka liczba I to, co powiedział pan senator, wskazuje, że może nie jest ten problem aż tak poważny, aby wyrzucać kilkaset osób z sądów niższej instancji, przenosić 1500 osób do niższej instancji, później delegować to. To jakby się nie spina, drodzy państwo, pod względem racjonalności ustawodawcy. Czy na pewno jest ten problem w sądach niższej instancji?
A mówię o tym dlatego, że my cały czas nie poznaliśmy tak naprawdę skutków tej ustawy. Nikt na etapie rządowego procesu legislacyjnego w Sejmie nie powiedział, jaka będzie cena dla wymiaru sprawiedliwości tego, że my wprowadzimy te rozwiązania. My sobie zadaliśmy trud tego, żeby wylistować każdego sędziego powołanego przez poprzednią KRS, skąd przyszedł do tego systemu, kto jest adwokatem, kto jest prokuratorem, kto jest referendarzem. Więc wiemy,
Mniej więcej I jak w poszczególnych sądach kształtują się te obsady I jak zadziała ta ustawa. Oczywiście nie robiliśmy tego dla każdego sądu, bo też nie mamy na to zasobów, ale proszę mi wierzyć, że na przykład w sądzie rejonowym Opoczne, ja już tę Opocznę parę razy powoływałem. To jest sąd, który w zeszłym roku rozpoznał 3000 spraw. W Wydziale Karnym tam jest pięcioro sędziów. 6 z tych sędziów to są adwokaci powołani przez nową Krajową Rejestrę Sądownictwa na stanowisko sędziów.
Oni z tego systemu, mówiąc kolokwialnie, wylecą. Oni będą mogli zostać najwyżej referendarzami. Zostanie dwóch sędziów, w tym 1 referendarz, którego... Który też jest powołany przez nową krajową radę sądownictwa, ale jego ustawa oszczędza. Kto będzie w tym opocznie robił te sprawy karne?
Kto je będzie załatwiał? Tam opanowanie wpływu co prawda było już ponad 100 procent, ale nadal tych spraw, które zostają na kolejny rok to jest kilkaset kolejnych. Idąc dalej, Warszawa, Żoliborz, Wydział Rodzinny. Sąd, który jest właściwy dla jakichś dwustu pięćdziesięciu 1000 osób Bielany, Żoliborz, gminy takie jak Izabelin et cetera. 40 procent sędziów, trzech z ośmiu sędziów orzekających w tym wydziale, będzie cofniętych do statusu nie sędziego na gruncie tej ustawy.
Sąd rejonowy Warszawa Wola 33 procent, trzech z sześciu obecnie obowiązujących orzekających tam sędziów. I akurat w na Żelborzu w tym Wydziale Rodzinnym byłem, reprezentowałem tam klienta przed właśnie obliczem na sędziego. Proszę mi wierzyć, nie miałem wątpliwości co do niezależności, rzetelności rozpoznania tej sprawy. Nie wiem czy konieczne jest z punktu widzenia systemu anihilowanie tego statusu, tego konkretnego sędziego. No jeśli chcecie państwo podejmować taką decyzję, to moim zdaniem powinniście mieć to zmapowane I wiedzieć jakie będą konsekwencje, aby podjąć tę decyzję świadomie.
Dziękuję bardzo.
Speaker 5
Dziękuję. No proces jest bardziej złożony, bo po 1. Stwierdzenie, że ewentualnie mała ilość orzeczeń ma być elementem rozstrzygającym co do tego, żeby nie regulować sprawy wadliwie powołanych sędziów. Ja uważam, że łączenie tego w taki bezpośredni sposób nie jest proste. Przypominam także I tu posługuję się danymi statystycznymi Ministerstwa Sprawiedliwości, że wadliwie powołanych bez rozdziału oczywiście na te grupy I poziomu ich wadliwości mamy 28 procent sędziów rejonowych, a 60 procent sędziów w sądzie najwyższym.
Ten problem jest daleko bardziej złożony. Jeżeli mówimy o tej procedurze przed NOKS-em, to miałem możliwość obserwowania tą tej procedury także przed tym wadliwie powołanym KRS-em z uwagi na reprezentowanie Senatu. I tam były konkursy, jak konkurs do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, gdzie było kilkunastu kandydatów, profesorów akademickich, sędziów z dwudziestokilkuletnim stażem I wygrał były steward lotniczy, którego atutem niezwykłym było to, że był asystentem ministra Kalety w Ministerstwie Sprawiedliwości, korzystając z zapisu ustawowego, że w szczególnie uzasadnionych przypadkach osoba, która nie spełnia wymogów formalnych, on nie miał żadnej prawniczej, może być powołany. Ten zapis był po to, żeby powoływać profesorów akademickich, a nie osoby, których doświadczenie w zakresie stosowania prawa było, delikatnie mówiąc, mocno ograniczone. Dlatego niestety takie uproszczenia mówiące o tym, że w zasadzie to nie ma problemu ze smutkiem, ale nie mogę się zgodzić z tą, nie mogę się zgodzić z tą opinią.
Speaker 22
Absolutnie, my się zgadzamy, że problem jest, że trzeba uregulować. Jest wyrok VNS-a przeciwko Polsce do wykonania, który nakazuje wręcz polskiemu państwu wdrożenie środków, które ustalą status, ale on nie przekreśla tego, jaki będzie kierunek tego rozstrzygnięcia I jaki będzie zakres, jak głęboko państwo pójdziecie. My od trzech lat mówimy o indywidualizacji po to właśnie, żeby takie przypadki jak tego Stewarta wychwycić, a nie traktować en masse wszystkich, którzy mieli pH akurat startować na stanowisko sędziowskie wtedy, kiedy była KRS. Tak naprawdę nie było perspektywy, że ta KRS kiedyś się zmieni, ba, ona teraz też się nie do końca zmieniła, bo mamy
Zgadza się. Zmieniła się.
Mamy sędziów.
Speaker 4
Fundamentalnie, tam są teraz przedstawiciele sędziów, a nie nominaci partyjno-polityczni, bo sędzia Dobrze. Się sam ograniczył za dwoma wyjątkami. No właśnie. Przedstawiciela klubu PiS-u, czyli pana Piebiaka I przedstawiciela klubu Kontaktu.
Speaker 22
Będziemy się pięknie różnić, panie senatorze, w tym temacie, ale apelujemy o rozwagę I Pełnacjonalną
Speaker 4
Ale w oparciu o swoje doświadczenia też jako Ministra Sprawiedliwości przyznam, że ja bym nie miał odwagi mówić o trzech tysiącach zindywidualizowanych ocen, bo tylu nominacjach mówimy przez wadliwie powołanych KRS, to by kompletnie zniszczyło system polskiego sądownictwa. A czy my nie jesteśmy w sytuacji idealnej, szukamy jakiegoś wyjścia z tej sytuacji, czy pan minister bardzo, to zanim pan minister jeszcze, pani senator kocha, później pan minister.
Magdalena Kochan
Bardzo dziękuję. Ja powiem tak, ładne różnienie się w dzisiejszych, w dzisiejszej sytuacji naszej ojczyzny nie jest wyjściem. Wyjściem jest znalezienie wyjścia z tej sytuacji, który powiem państwu, ja
Magdalena Kochan
jestem prawnikiem, ale od wielu lat stanowię prawo. I dzisiaj widzę, jak wielką wagę należy przywiązywać do każdej kropki, każdego przecinka I ile szkody obywatelom robią nieuczciwi prawnicy, ustawodawcy. To, co dzisiaj zbieramy, to jest efekt nie dyletanctwa, świadomej polityki ministra dziś zbiegłego z naszego kraju oraz grupy prawników, która mu dzielnie w tym pomagała. Sam Ziobro nie byłby w stanie tego przygotować. I teraz naprawdę należy się z tej sytuacji, która jest kryzysowa na pewno, ja bym oczekiwała od prawników, którzy są zrzeszeni między innymi w Fundacji Helsińskiej, ogromnej wagi do każdego słowa, które wypowiadają.
Ja nie wiem, czy możemy powiedzieć sobie tak, część rozgrzeszymy, część poniesie konsekwencje. Każdy sędzia, który występował o awans wiedział, że KRS jest wadliwie powołana. Wiedział, skoro był sędzią, znał prawo. Jeśli znał prawo, nie mógł tego akceptować. A jednak występował o awans, który otrzymywał.
Czy ustawodawca, który III konstytucjonaliści, którzy przygotowywali konstytucję, mogli przewidzieć, że świadome łamanie prawa przez prawników ukształtuje ciała, które sędziów będzie powoływać? Kto zakładał złą wolę w tej sprawie? My nie możemy nad tym przejść do porządku dziennego. Czy my jesteśmy w stanie, jeszcze raz powtarzam, ja nie jestem prawnikiem. Staram się, żeby mechanizmy, które rządzą moim I państwem w różnych jego dziedzinach, były jak najlepiej działającymi mechanizmami dla obywateli, w imieniu których to prawo sta, stanowię.
Jak mogę założyć, że Stewart proponowany na stanowisko sędziego sądu najwyższego, był proponu administracyjnego, był tam proponowany z dobrą wolą. Nie, nie był proponowany z dobrą wolą. Coś z tym musimy zrobić. Ministerstwo przygotowało jakąś drogę wyjścia z tej sytuacji. I powiem państwu, łatwo siedzieć I krytykować, trudniej dać konkretne rozwiązania czy też podpowiedzieć, bo ten problem dotyczy pana ministra Mazura, ale także obywatela Mazura.
Pana ministra Żurka, ale także obywatela Żurka, senatorki Kohan I obywatelki Kohan. Więc proszę, żebyśmy do tego podchodzili naprawdę serio. To jest także pora na to, żebyśmy się zastanowili, w jaki sposób kształcimy zawód sędziowski, jak dochodzi do tego, że pan Piebiak, pan Święczkowski mogą zostać sędziami? Kto serio potraktuje wyrok? Kto serio potraktuje I traktuje wyroki sędziego, który wiedząc, że nie ma uprawnień, startował I został byłym rzecznikiem praw dziecka.
Można się uśmiechać. Może to panów prawników bawi mnie o obywatelkę, żadnym razie. Dla mnie to jest poważne zagrożenie. Czy ostracyzmem powinniśmy traktować osoby, które dopuściły do tej sytuacji? Tak, powinniśmy.
Czy karę za koniunkturalizm powinni popełniać ci, którzy w imię swoich własnych karier
Występowali akceptując wadliwie, niezgodnie z bezprawie. Powinni. I to jest tylko tyle I aż tyle w moim imieniu. Naprawdę, nie znoszę symetryzmu w tym momencie, bo to nie jest czas na szukanie szarości barw. To jest czas na szacunek dla prawa, którego mieliśmy prawo nie mieć po stu dwudziestu trzech latach zaborów, po wojnach, po komunizmie, po lekceważeniu prawa I narzucania nam zawsze tego prawa przez innych.
Jak wyszliśmy prawie na prosto w Polsce I zaczęliśmy prawo szanować, to przyszły rządy poprzedników, 8 lat I kompletna dewastacja tego szacunku dla prawa.
Speaker 1
Za za za za sekundkę w kolejności zgłoszeń. Pani Senator Zdeńska, pan minister Mazur, Fundacja Helsińska.
Dariusz Mazur
Dziękuję bardzo. Ja oczywiście z uwagą wysłuchałem wystąpienia panów przedstawicieli, pana przedstawiciela Helsińskiej I również wystąpienia pani Konieczko.
Ja oczywiście te wszystkie uwagi komisji weneckiej I różne zastrzeżenia są mi znane. Natomiast każdy z nas chciałby poddać indywidualnej weryfikacji. Te osoby, które startowały w konkursach przed nieprawidłową powołaną Krajową Radą Sądownictwa I gdybyśmy żyli w świecie idealnym, to byśmy tak zapewne zrobili. Różnica między optymistą a pesymistą jest taka, że optymista wierzy, że żyjemy w najlepszym z możliwych światów, a pesymista, pesymista się boi, że optymista może mieć rację. Ja staram się być realistą.
Było kilka państw, w których były przeprowadzone tak zwane procedury wettingowe, czyli indywidualna ocena sędziów. Między innymi to była Ukraina, Mołdawia, Azerbejdżan, pewnie jeszcze kilka innych państw. Tylko są między sytuacją tych państw a naszą sytuacją zasadnicze różnice. Otóż tamta procedura wyettingowa dotyczyła zarzutów, różnorakich powiązań sędziów z jakimiś grupami przestępczymi uczestnictwa w korupcyjnych układach. Wtedy weryfikacja takiego sędziego bardziej przypomina, nie wiem, karną procedurę.
Rzeczywiście wymaga to poczynienia indywidualnych ustaleń, zresztą bardzo trudnych. I w tych krajach wszystkich to wyglądało tak, że najpierw były powoływane komisje do oceny sędziów, potem komisje do oceny komisji sędziów, potem to czuły się postępowanie odwoławcze I te całe procedury wettingowe trwały 10 lat na przykład I nigdy nie zakończyły się sukcesem. Nigdzie to się nie udało, więc musielibyśmy przyjąć założenie, że będziemy tym pierwszym krajem, którym jak cudem to się uda. No pomimo że skala tego zagadnienia jest u nas bardzo duża. Różnica jest również taka między tą naszą sytuacją a tymi, którymi, które opisałem, że tam no jakby trudno jest znaleźć punkt wyjścia, punkt zaczepienia.
Jak oceniać te indywidualne sytuacje? Rzeczywiście trzeba nad każdym pochylić się, przeanalizować zgromadzone dowody. Natomiast tutaj u nas mamy znacznie prostsze kryteria oceny. My dokładnie wiemy, którzy sędziowie po raz 1. Zostali sędziami czy asesorami z udziałem nieprawidłowo powołanej krajowej rady sądownictwa, którzy zostali awansowani z jej udziałem, którzy przyszli spoza zawodu.
Czyli jakby te grupy podlegające ocenie są łatwe do ustalenia, jeżeli chodzi o zindywidualizowane osoby I sytuacja osób znajdujących się w tych poszczególnych grupach jest w gruncie rzeczy do siebie bardzo zbliżona. Ja nie mówię, że dydaktyczna. Więc 1. Wzgląd to jest no taka, takie powody pragmatyczne. Jeżeli to ma się udać, ma zostać przeprowadzone w rozsądnym terminie, to moim zdaniem indywidualna ocena w ogóle nie wchodzi w grę, bo spróbujmy sobie wyobrazić taką sytuację, że polskie sądownictwo zamiast skupiać się na sprawach, rozstrzyganiu spraw obywateli, przez na przykład 10 lat będzie się kisiło we własnym SOS-ie w ramach procedur wettingowych.
To wszystko będzie oczywiście komentowane w mediach. No I ja nie wyobrażam sobie, żeby społeczeństwo coś takiego zaakceptowało I powiedziało, okay, to wy na 10 lat się zajmujcie sobą, a jak już skończycie, to może kiedyś zajmiecie się I nami. Po prostu sobie tego... To to nie są te czasy, kiedy w taki sposób można działać. I to jest jakby 1.
Warstwa problemu, taka pragmatyczna. Do tej warstwy pragmatycznej jeszcze dorzucę taką metodę zupełnie pozaprawną, metaforę medyczną. Otóż, jeżeli ktoś doznał jakichś drobnych urazów, no to łatwo możemy go uleczyć, naklejając plasterek na nosie, na nodze, na czole, na brzuchu I to się wszystko wygoi. Natomiast jeżeli cały organizm jest zainfekowany głęboko chorobą, która to choroba rozwijała się przez 10 lat, nie tylko nieleczona, ale wręcz podsycana, no to już wtedy plasterek nie wystarczy. Wtedy trzeba zastosować środek o charakterze ogólnym typu antybiotyk czy czy jakieś podobne rozwiązanie.
I to, to, to jest ta strona taka, nazwijmy to pragmatyczna. A przechodząc do strony etycznej, bo ta strona również ma tutaj znaczenie. No od kogo, ale jak nie od sędziów powinniśmy wymagać najwyższych standardów moralnych, przestrzegania przepisów nawet na wylot, przestrzegania zwłaszcza konstytucji. Wydaje się, że trudno znaleźć grupę, która bardziej powinna być adresatem tego rodzaju wymagań. No I tutaj mieliśmy do czynienia z taką sytuacją, że już w 2000 siedemnastym roku, jak komisja wenecka oceniała projekty ustaw, to było projekt ustawy o Karesie, o Sądzie Najwyższym I projekt zmiany ustawy o sądownictwie, o organizacji sądów powszechnych, to ona porównała w podsumowaniu tej opinii te zmiany do do systemu rządowego czasów komunistycznych.
Nie wiem, czy na wyrost, czy nie na wyrost, natomiast już wtedy bardzo mocno jakby zapaliła się czerwona lampka. Nie wiem na ile to było popularne w szeroko pojętym społeczeństwie wśród sędziów. Ta opinia komisji weneckiej była bardzo, ale to bardzo dobrze znana. A potem, no potem to już było tylko gorzej, bo potem mieliśmy wybory do tej Neokrajowej Rady Sądownictwa. No I cóż tam się wtedy stało?
No tych kandydatów było niewielu, oni zebrali te swoje głosy poparcia po 25 I co... I potem chcieliśmy sprawdzić, czy chociaż według tej niekonstytucyjnej ustawy te osoby były prawidłowo wybrane. I co się z tym stało? Przez 2 lata, pomimo wyroków wojewódzkich sądów administracyjnych, listy poparcia do Krajowej Rady Sądownictwa były najbardziej strzeżoną tajemnicą państwową. Natomiast 1 jedyny sędzia, który się uparł, żeby je ujawnić, sędzia Paweł Juszczyszyn, najpierw został zawieszony, przerwano jego czynności, Minister Sprawiedliwości to zrobił, czy czy może jego prezes, już w tej chwili nie pamiętam, a potem specjalnie uformowany, żeby no jakby stłumić opór wśród sędziów, taki pluton egzekucyjny w postaci izby dyscyplinarnej, zawiesił go I on był najdłużej zawieszonym polskim sędzią.
Przez ponad 2 lata pozostawał w zawieszeniu dlatego, że chciał uzyskać listy poparcia do Krajowej Rady Sądownictwa. To wszystko było we wszystkich mediach. Cała ta epopeja sędziego już czy szyna. Wszyscy sędziowie o tym bardzo dokładnie wiedzieli. Potem jak już te listy zostały ujawnione, to wtedy okazało się, się, dlaczego one były ukrywane, bo 1 sędziów w ogóle nie miał tej wystarczającej liczby głosów poparcia, żeby nawet w świetle tej niekonstytucyjnej ustawy w ogóle zostać członkiem tej krajowej Rady Sądownictwa, dlatego te listy trzeba było zakopać tak głęboko, jak to tylko możliwe.
Taki taki drobny kamyczek. Mogą się państwo zastanawiać, kiedy te listy ujawniono. Otóż te listy ujawniono nie w nieprzypadkowej dacie po dwóch latach ukrywania. To był 14. Lutego, dokładnie w dniu wejścia w życie ustawy kagańcowej, a więc tej ustawy, która zabraniała kwestionowania statusu między innymi krajowej Rady Sądownictwa pod groźbą dwóch kar dyscyplinarnych, najsurowszych w całym katalogu, przeniesienia na inne miejsce służbowe albo wyrzucenia z zawodu.
Przypadek, no, no ja nie wierzę w takie przypadki. A potem było jeszcze gorzej, bo
Kiedy w lipcu 2000 dwudziestego pierwszego roku TSUE de facto zdelegalizował w świetle prawa europejskiego izbę dyscyplinarną Sądu Najwyższego I kiedy sędziowie no coraz bardziej powszechnie kwestionowali status czy to izby dyscyplinarnej, czy na O krajowej Rady Sądownictwa, czy sędziów powołanych za jej udziałem, no to rozpoczął się jakieś takie prawdziwe polowanie na czarownice, na tych sędziów, którym były dość wyraźnie podzielone role, bo mieliśmy inkwizytorów wyznaczonych przez Ministra Sprawiedliwości, takich specjalnych rzeczników dyscyplinarnych, ludzi do specjalnych poruczeń. Mieliśmy sacrum, oficjum postaci Izby Dyscyplinarnej Sądu Najwyższego I mieliśmy wreszcie młodna czarownicę w postaci ustawy kagańcowej, która zabraniała sędziom badania statusu wadliwie powołanych organów oraz statusu nieprawidłowo powołanych sędziów pod groźbą śmierci zawodowej. Mieliśmy jeszcze I takiego swojego małego tor kemadę pana ministra Ziobry pociągającego sznurkami za za za kurtynę. I to naprawdę nie były żarty, bo wtedy stu sędziów, około stu sędziów miało prowadzone postępowania dyscyplinarne nie za to, że popełnili jakieś wykroczenia dyscyplinarne czy przestępstwa. Większość z nich miała je właśnie za próbę implementacji orzeczeń trybunałów międzynarodowych albo za pro publiczne protestowanie przeciwko temu, co się działo z sądownictwem.
I wtedy w ciągu dosłownie paru miesięcy, dziesięciu sędziów zostało zawieszonych czy to przez Ministra Sprawiedliwości, czy przez swoich prezesów w proporcji 4 do 6, a potem czterech kolejnych z nich zostało zawieszonych bezterminowo przez Izbę Dyscyplinarną Sądu Najwyższego. I o tym wszystkim było niezwykle głośno we wszystkich polskich mediach, obojętne lewicowych, prawicowych, środkowych. Różnie oczywiście było to oceniane. No I teraz jakby my mamy powiedzieć, no okay, dobrze, pojawiła się dla sędziów pokusa, wsiądźcie do tego pociągu, a zajedziecie dalej, więc powiedzmy, że wolno im było to zrobić. No, przykro mi to powiedzieć, ale no dla mnie takie osoby wysiadły z pociągu praworządność na przystanku kariera zawodowa.
Nie potrafię tego za bardzo inaczej ocenić. A jeszcze z drugiej strony mieliśmy taką grupę sędziów, którzy pomimo tej całej pokusy, roztaczanych im pięknych perspektyw zawodowych, bo przecież mieliśmy przypadki niesamowitych błyskawicznych karier, że w ciągu dwóch lat sądu rejonowego można się było dostać do sądu apelacyjnego albo I do Sądu Najwyższego. To może nie były bardzo liczne przypadki, ale one były I były niezwykle kuszące. No I, ale mimo tego wszystkiego I mimo tych jednak dość poważnych prześladowań, bo tych stu sędziów z postępowaniami dyscyplinarnymi to był 1 procent całej liczby sędziów, jednak setki czy 1000 sędziów nie skorzystało z tej perspektywy przyspieszonej kariery zawodowej. No I teraz mamy im powiedzieć, no naprawdę słuchajcie, nic się nie stało.
No to żebyście zacisnęli zęby w imię praworządności, no to sobie kupcie te szyny na zęby, dlatego że wam się wtedy starły, a ci, którzy na tym skorzystali, bardzo pięknie niech jadą dalej. Więc no, no jest tutaj też taka bardzo, bardzo mocna w tym zagadnieniu, w moim przekonaniu, strona etyczna. No I jeżeli powiemy naprawdę, nic się nie stało, no to będzie znaczyło, że godzimy się na to, żeby sędziami były osoby, które mają konformistyczne podejście do wykonywania swojego zawodu, dla których no praworządność jest tą wartością taką drugiego rzędu w stosunku do do szybkości ich kariery. Odnosząc się jeszcze do niektórych takich, no tych poszczególnych zagadnień podniesionych, ta kwestia trzech miesięcy dla prezydenta tutaj no nie ma przewidzianej żadnej sankcji. No jednak wydaje się, że skarga na na na bezczynność tutaj by przysługiwała.
Speaker 58
Dostęp do wznowień. Przy przy przy przepisach medycznych przy dostęp I do wznowień, ale to jest tutaj chodzi o formalne przesłanki, tylko że tak jest, że
Speaker 4
Ja wykorzystując czas, pan minister uzupełnia wiedzę, jedną rzecz dopowiem później pani senator Zdojewska, bo ja też byłem na granicy ulegnięcia pokusie zindywidualizowanej oceny I wbrew temu, co powiedział pan minister, był 1 taki przypadek. 2017. Rok nieprawidłowo powołano w Islandii czterech sędziów sądu apelacyjnego. Tam naruszono procedurę przy tworzeniu nowego sądu apelacyjnego. Minister sprawiedliwości zamienił kolejność I powołał 4 osoby niżej ocenione.
Szanowni państwo, ile lat trwało wychodzenie z tego problemu? 2017. Rok, nieprawidłowe powołania. 2018. Rok, sprawa trafia do Europejskiego Trybunału Prawczej EK.
2019. Rok, wyrok ETP, ETP-cze, zawieszenie tych sędziów. 2012., 20. Rok, ponowna procedura nominacyjna. 2022.
Rok, Komitet Ministrów Rady Europy kończy nadzór nad wykonaniem wyroku, uznając wdrożone środki za wystarczające. 4 osoby, 5 lat to zajęło. Mamy 3300 nominacji KRS-u w wadliwej procedurze. Naprawdę życzę szczęścia wszystkim tym, którzy proponują zindywidualizowaną ocenę tych przypadków. Czy pan minister bardzo proszę?
Dariusz Mazur
Tak, tak, tylko jednak już króciutka uwaga, bo tu był ten zarzut niezmapowania jakby skali skutków, tych ewentualnych usunięć z zawodu czy powrotu na poprzednie stanowiska. Znaczy, generalnie uważam, że ta ustawa ma jednak charakter inkluzywny, bo jednak każda z tych grup w jakiś sposób jest zabezpieczona. Nawet te, które są potraktowane no gorzej niż niż grupa zielona, tak zwana. No jednak w przypadku grupy żółtej to jest powrót na poprzednie stanowisko ze startem w konkursie z możliwością oceny również tego nowego dorobku, więc wydaje się, że z realną szansą na nawet I na wygranie takiego konkursu. Natomiast w odniesieniu do do grupy czerwonej, tutaj poza powtórzeniem konkursu, możliwością powrotu do zawodu wykonywanego wcześniej, no jest to również ta propozycja referendarza, objęcia stanowiska, referendarza sądowego.
Także no w jaki sposób pewne takie rozwiązania, nazwijmy to amortyzacyjne, w tym projekcie zostały wprowadzone. Natomiast jeżeli wracając do tego zmapowania skutków, co by było, gdyby ustawa weszła w życie, ta liczba sędziów zostałaby usunięta z zawodu. Myśmy to bardzo dokładnie zmapowali w ministerstwie I z tego, co pamiętam, w skali kraju byłoby kilkanaście sądów rejonowych, w których ubytki kadrowe z tego tytułu byłyby w jakiś sposób odczuwalne, ale to nie byłoby na tyle poważne, że mogłoby rzeczywiście, nie wiem, zagrozić paraliżem działalności tych sądów. Także te dane zapewne gdzieś mamy w ministerstwie, więc w razie potrzeby to jesteśmy w stanie to dostarczyć. Znaczy, pewno ten skutek nie jest tym, który by miał takie następstwa, taki wpływ na bieżące działanie wymiaru sprawiedliwości, że należałoby ze względu na jego wystąpienie odrzucić 10:10 projekt ustawy.
Barbara Zdrojewska
Tak, już, ja już troszkę w temacie, troszkę obok tematu, bo bo bo też nie chcę tak kategorycznie wyrażać pewnych sądów. Natomiast odbyłam w życiu parę spotkań, które sobie bardzo cenię, na przykład z panem profesorem Strzęboszem, który bardzo często odnosił się do swoich doświadczeń jako prawnika, sięgając od czasu do czasu do swojej młodości, opowiada o pewnych rzeczach. Więc ja tutaj skieruję swoje słowa przede wszystkim do tych osób młodych lub bardzo młodych, które są tutaj w większości, jeśli się porównuje na tej sali do mnie. I chciałam państwu powiedzieć, że ja pamiętam 2 takie sytuacje. 1, nie uczestniczyłam z tym, ale pamiętam bardzo dobrze skutki, to była sprawa docentów marcowych tak zwana.
I I pracy w nauce na uniwersytetach bez habilitacji na równolegle na to samo stanowisko. To były polityczne decyzje w tym czasie, obrzydliwe I później przyszedł rok przełomu I tak naprawdę nic z tymi docentami nie zrobiono I oni na tych uczelniach
Również na wydziałach prawa, zostawali, pracowali I uczyli studentów. I ja muszę państwu powiedzieć, to nie tylko było na wydziałach prawa, ale także na, ale także na innych wydziałach I zapisali się fatalnie. 68. Rok, docenci marcowi, oni stali się, weszli w skład wszystkich komisji, które nagle były w stanie wojennym na uczelniach I tak dalej, tak dalej. Ożywili się znowu.
Czyli jakby skutki pewnych zaniechań prawnych rzutują naprawdę na lata I mówię o tym, że ci docenci, tak zwani marcowi, oni przetrwali, odchodzili na emeryturę gdzieś tam w latach, na początku lat 2000 czy coś. Nie potrafię w tej chwili szybko tego, ale to ile napsuli, ponieważ nawet po roku dziewięćdziesiątym nic z tym nie zrobiono de facto, tylko pozostawiono ich na uczelni I pozwalano im uczyć nowe kadry, również prawników, to to miało swoje konsekwencje. I 2. Rzecz już szybciutko, to była kwestia tego, że w pewnym momencie w osiemdziesiątym drugim roku bodajże, Jaruzelski podjął, to już, to już jest moje doświadczenie jakby z moje, z moich czasów. Jaruzelski podjął decyzję, że bez egzaminów na studia prawnicze pójdą zasłużeni zomowcy, którzy po chowali ludzi I tak dalej I się zasłużyli dla, dla ojczyzny.
I oni weszli naprawdę to była ogromna ilość w tym czasie zomowców, którzy weszli na wydziały prawa na uczelnię. Oczywiście część z tych zomowców w ogóle odpadła, bo nie, bo nie dawali sobie rady, ale część została. Część została I zaczęła funkcjonować. Niektórzy zostawali nawet szybką, ciężką, awansową asystentami I tak dalej na wydziałach prawa. Mówię o tym, że brak pewnego rodzaju rozliczeń, brak jakby wyciągnięcia konsekwencji w takich trudnych momentach, jak, jak mieliśmy teraz, powoduje, że skutki są wieloletnie, czasami czasami dwudziesto, trzydziestoletnie.
Naprawdę proszę mi wierzyć I I proszę posłuchać osoby, która pewne rzeczy pamięta. Dziękuję bardzo.
Speaker 22
Bardzo dziękuję. Króciutko. Temat niezależności sądownictwa. Oczywiście państwo możecie nazywać nas symetrystami, no. Dla nas ta niezależność sądownictwa jest wartością samą w sobie.
Między innymi dlatego reprezentowaliśmy przed Europejskim Trybuna Praw Człowieka wspomnianego tu już pana sędziego Juszczyszyna, który miał swoje kłopoty związane z tym, że próbował bronić niezależności. I z tego samego powodu dzisiaj sprzeciwiamy się sytuacji, w której ustawodawca traktuje artykuł 188., a 180. Ustęp 2 konstytucji zakładający, że przenosinie, usunięcie sędziego z urzędu może nastąpić tylko na mocy orzeczenia sądu jako artykuł nieistniejący I próbuje budować jakieś konstrukcje związane z, z tak zwanym sędzią ustawowym, ad hoc, gdy tymczasem powinien przynajmniej zapewnić minimum gwarancji proceduralnych. Ten projekt, ta ustawa w tym zakresie nawet tego nie gwarantuje, że ktoś może się odwołać skutecznie do sądu. Może się odwołać do tego, jest się na odpowiedniej liście.
To trochę mało. I nie spełnia to kryteriów strasburskich. I jeżeli mówimy o czasie, który zajęłaby indywidualna weryfikacja, oczywiście pełna zgoda. To nie jest tak, że że widzimy tylko same zalety. Jest to problem.
Natomiast musimy też wliczyć sobie tym czas, który będzie związany z kontestacją tego rozwiązania, między innymi złożeniem skargi do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, jakimiś interimami I się nagle okaże, że my za 10 lat cały czas będziemy mieli problem tak zwanych neosędziów, bo pojawią się na przykład orzeczenia sztrasburskie, że zostało naruszone ich prawo do sądu, prawo do dobrego imienia, prawo do prywatności w tym ujęciu prawa zawodowego. To może będzie symetryzm ze strony Europejskiego Trybunału Praw Człowieka, no ale takie będą po prostu konsekwencje. Nieuwzględnianie tego scenariusza przy projektowaniu rozwiązań jest moim zdaniem dosyć optymistyczne. I jeszcze w kontekście tych tych deklaracji pana ministra, że nie udała się weryfikacja indywidualna. Myślę, że mogę się podpisać pod tym pod tym zdaniem, że ona się nie udała, bo pewnie nie była dobrze zaprojektowana I nie było tam przeznaczonych odpowiednich zasobów.
Myśmy proponowali rozwiązania dosyć szczegółowe. To nie jest tak, że my tutaj przychodzimy tylko z krytyką pani senator. Napisaliśmy całą dużą publikację na temat tego, jak taki system mógłby wyglądać. Temat został jeszcze za ministra Bodnara trochę potraktowany po macoszemu. Okej, takie prawa polityki.
Natomiast nie znam też żadnego państwa, które wyrzuciło jedną trzecią sędziów ad hoc po prostu, tak, z dnia na dzień na mocy ustawy. Takich doświadczeń też nie mamy w świecie, więc musimy być bardzo ostrożni, gdy je proponujemy. Nawet, nawet po PRL-u nie zrobiliśmy tego w Rzeczypospolitej Polskiej. Miało to swoje konsekwencje. Trzeba zawsze wyważyć, które rozwiązanie było lepsze, a które gorsze.
Dziękuję serdecznie.
Pan minister Mazur.
Dariusz Mazur
Tylko 1 zdanie dosłownie. Ta opcja wyrzucenia według takich zbliżonych obliczeń dotyczy około czterystu pięćdziesięciu osób. Więc więc nie 1 3., tylko no no sporo mniej jednak. Rzeczywiście cofnięcie na poprzednie stanowiska to było około między 101200, już nie pamiętam w tej chwili, ale wyrzucenie to około 400.
Speaker 5
Jeszcze z państwa zwracam uwagę, że nikt nie zgłosił żadnych poprawek. Nie widzę zgłoszeń. Poddaje pod głosowanie projekt ustawy o przywróceniu prawa do niezależnego I bezstronnego sądu ustanowionego na podstawie prawa przez uregulowanie skutków uchwał KRS podjętych w latach 2018, 2026. Kto z pań, panów senatorów jest za ich przyjęciem? 8 głosów za.
Kto jest przeciwny? Głosy sprzeciwu. Kto się wstrzymał? Nie ma głosów wstrzymujących. Ustawa została przyjęta.
Speaker 4
Przypominam, mamy zgodę publicznie wyrażoną pana senatora Podnara, który jest gotów pełnić obowiązki senat oraz sprawozdawcy, innych kandydatur nie ma. Bardzo ciepło I serdecznie państwu dziękuję. Pana ministra jeszcze trzymamy, bo jeszcze 1 projekt dotyczący funkcjonowania sądów. Przechodzimy do ostatniego punktu w porządku posiedzenia. Rozpatrzeniu ustawy o zmianie ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych, ustawy prawo o ustroju sądów wojskowych oraz ustawy prawo o prokuraturze zawartej w druku senackim numer 902.
Przypominam, ustawa dotyczy uregulowania na nowo dwóch obszarów dotyczących funkcjonowania sądownictwa powszechnego odnoszących się do sytuacji prawnej sędziów. Możliwości pełnienia dalszego służby przez sędziego. Nie wiem dlaczego. Przez sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w spoczynku. Oddaję głos panu ministowi celem przedstawienia projektu.
Projekt jest rządowy. Bardzo proszę.
Dariusz Mazur
Szanowni panie przewodniczący, szanowni państwo. Ta ustawa ma na celu uregulowanie na nowo dwóch obszarów dotyczących funkcjonowania sądownictwa powszechnego odnoszących się do sytuacji prawnej sędziów. Po 1. Możliwości dalszego pełnienia służby przez sędziego po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku, w szczególności poprzez wyeliminowanie obowiązku uzyskania zgody Krajowej Rady Sądownictwa, na możliwość dalszego pełnienia służby po osiągnięciu wieku uprawniającego do przejścia z transportu oraz umożliwienie orzekania po osiągnięciu tegoż wieku w zmniejszonym wymiarze udziału w przedziale spraw. Po 2., ta ustawa dotyczy delegowań sędziów, w szczególności delegowań pozaorzeczniczych przez wyeliminowanie możliwości delegowań związanych z wykonywaniem czynności administracyjnych na czas nieokreślony oraz określenie przesłanek branych pod uwagę przy podejmowaniu decyzji o takim delegowaniu, także ograniczeniem ilości podmiotów, do których może zostać sędzia delegowany I to jest poprzez wyeliminowanie możliwości delegowania sędziów do kancelarii prezydenta oraz do Urzędu Ministra właściwego do spraw zagranicznych, a także możliwość powierzenia sędziemu w stanie spoczynku również funkcji rzecznika dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości, a po poprawkach zgłoszonych w toku prac nad projektem w komisji sejmowej również koordynatora do spraw współpracy międzynarodowej I praw człowieka w sprawach cywilnych bądź karnych.
W zakresie pierwszego zasadniczych celów ustawy istota zmiany polega na zastąpieniu regulacji uzależniającej dopuszczalność dalszego orzekania przez sędziego, który osiągnął wiek przejścia w stan spoczynku od zgody Krajowej Rady Sądownictwa. Taką regulacją, która pozostawi wyłącznie w woli sędziego, oczywiście potwierdzona jest godnością ze względu na stan zdrowia do dalszej służby za świadczeniem lekarskim, decyzję czy chce przejść w stan spoczynku, czy nadal orzekać jednak nie dłużej niż do osiągnięcia siedemdziesiątego roku życia. Ta zmiana łączy się z dopuszczalnością obniżenia sędziemu
Po sześćdziesiątym piątym roku życia udziału w przedziale spraw o 50 procent z proporcjonalnym do tego obniżeniem wynagrodzenia w części w jakiej wynagrodzenie zostanie obniżone, będzie w jego miejscu wypłacane świadczenie równe odpowiedniej części uposażenia spoczynkowego. Tutaj ponieważ w Sejmie były podnoszone wątpliwości, a żeby rozwiać, chcę tylko zaznaczyć, nie ma tu możliwości takiej sytuacji, że sędzia w stanie spoczynku będzie zarabiał więcej niż sędzia czynny, zawsze będzie zarabiał mniej, bo będzie to określane w taki sposób, że połowa jego wynagrodzenia to będzie połowa czynnego sędziego, a połowa to będzie połowa, która by się należała w stanie spoczynku, więc to zawsze będzie mniej niż czynny sędzia, tak żeby rozwiać wątpliwości. W pierwotnej wersji projektu ustawy przewidywano też możliwość obniżenia udziału w przedziale spraw zgodnie z wyborem sędziego o 25, 50 albo 75 procent, z czego wycofano się po dyskusji na posiedzeniu komisji sejmowej, która ostatecznie przyjęła poprawkę ograniczającą możliwość obniżenia udziału w przedziale sprawy łącznie do pięćdziesięciu procent. Tutaj no przemówiły takie względy praktyczne. Po prostu łatwiej jest kompletować, mówiąc przenośnie załogę sądu klockami o jednakowej wielkości, dopasowywać je do siebie niż niż żonglować klockami o różnej wielkości.
Zwłaszcza, że tam jeszcze w tym pierwotnym projekcie tam co 6 miesięcy sędzia mógł sobie zmieniać tą wysokość, co co już w ogóle sprowadzałoby chyba dość spore zamieszanie. Celem tego rozwiązania ograniczenia możliwości przedziału spraw do pięćdziesięciu procent jest to, żeby zwiększyć aktywność zawodową sędziów po ukończeniu sześćdziesiątego piątego roku życia. No z jednej strony dlatego, że jesteśmy wciąż w sytuacji kryzysu wymiaru sprawiedliwości z wywołanego zawirowaniami systemowymi, bardzo poważnymi I po prostu potrzebujemy rąk do pracy, a z drugiej strony no zawód sędziego to jest 1 z tych zawodów, w których doświadczenie zawodowe odgrywa ogromną rolę. Natomiast oczywiście po po wielu, wielu latach pracy no może już tych sił nie stracić, żeby przerzucać taką ilość spraw jak jak młody sędzia. W zakresie drugiego z celów ustawy istota zmiany sprowadza się do wyeliminowania możliwości bezterminowych pozaorzeczniczych delegowań sędziów do Ministerstwa Sprawiedliwości, Biura Krajowego Rady Sądownictwa I Krajowej Szkoły Sądownictwa I Prokuratury, a także delegowań do Sądu Najwyższego albo Sądu Administracyjnego w ten sposób, że te delegowania będą mogły następować na łączny okres co najwyżej czterech lat.
Natomiast po upływie takiego delegowania czy kolejnych okresów przedłużenia w łącznym wymiarze czterech lat, sędzia będzie zobowiązany do powrotu do wykonywania czynności orzeczniczych w sądzie powszechnym, a ewentualne kolejne jego delegowanie pozaorzecznicze będzie mogło nastąpić dopiero po upływie okresu równego okresowi odbytego delegowania, a jeżeli to będzie krótsze delegowanie niż 1 rok, to I tak co najmniej rok takiej okresu orzeczniczego będzie musiało tam się pomieścić między delegowaniami. Dodatkowo okres delegowania pozaorzeczniczego, którego nie można łączyć z delega z orzekaniem, nie będzie podlegał zaliczeniu do okresu pracy na danym stanowisku sędziowskim, od którego zależy prawo do wynagrodzenia w kolejnej stawce awansowej. Ograniczenie maksymalnego czasu delegowań pozaorzeczniczych zapewnia realizację zasady jedynie czasowego wsparcia Ministerstwa Sprawiedliwości I innych instytucji podległych Ministrowi Sprawiedliwości, co da pewność podmiotom zarządzającym kadrą orzeczniczą w sądach, że sędzia powróci do jednostki macierzystej w określonej perspektywie czasowej, a kadrze kierowniczej Ministerstwa Sprawiedliwości I innych jednostkach stosowny czas, aby wiedzę I doświadczenie osób delegowanych właściwie wykorzystać wyłącznie w tym celu, w którym nastąpiło delegowanie. Wyeliminowanie możliwości delegowań sędziów do kancelarii prezydenta RP I Urzędu Ministra właściwego do spraw zagranicznych, a także do Państwowej Komisji do spraw Badania Wpływów Rosyjskich na Bezpieczeństwo Wewnętrzne Rzeczypospolitej wynika z tego, że okazało się to całkowite całkowicie zbędne z punktu widzenia właściwego funkcjonowania tych organów.
Żaden sędzia nie został delegowany do żadnego z tych organów, z czego wynika, że te zadania mogą być z powodzeniem wykonywane przez pracowników tych organów, nie potrzeba tu wsparcia sędziów. Wprowadzenie możliwości powierzenia sędziom stanie spoczynku pełnienia czynności administracyjnych w Ministerstwie Sprawiedliwości. Obecnie taka możliwość jest ograniczona tylko do osób pełniących funkcję wizytatora. I powierzenie możliwości takim sędziom sprawowania funkcji rzecznika dyscyplinarnego Ministra Sprawiedliwości czy koordynatora do spraw współpracy międzynarodowej I praw człowieka, spraw cywilnych albo karnych służy umożliwieniu maksymalnego wykorzystania wiedzy sędziów w stanie spoczynku, którzy nie chcą lub nie mogą już orzekać, ale dostrzegają możliwość aktywności zawodowej na innych polach. Dodam, że wszystkie te funkcje są tego rodzaju, że bardzo tam jest przydatne bogate orzeczenie, doświadczenie sędziowskie.
Projekt ustawy podlega uzgodnienia, opiniowany konsultacjom, został uzgodniony międzyresortowo. Uwagi zgłosiło RCL, koordynator oceny skutków regulacji Minister Finansów. Uwagi te zostały bądź wyjaśnione, bądź uwzględnione. SKRM przyjął projekt dwudziestego piątego czerwca. Dwudziestego pierwszego lipca projekt został przyjęty przez Radę Ministrów.
Następnie dwudziestego drugiego lipca wpłynął do sądu, do Sejmu, gdzie został skierowany do pierwszego czytania. Czwartego września było 1. Czytanie projektu ustawy, potem był skierowany do dalszych prac do Komisji Sprawiedliwości I Praw Człowieka. Tam w dniach 16. Września o ósmego października projekt został zmodyfikowany w zakresie uzgodnionym z Ministerstwem Sprawiedliwości, wobec czego wprowadzono umożliwienie sędziom, którzy podjęli decyzję o dalszym pełnieniu służby po osiągnięciu wieku, nazwijmy to w skrócie, emerytalnego I złożyli wniosek o uczestniczenie w przedziale spraw zmniejszonym w wymiarze dalszego pełnienia funkcji koordynatora do spraw współpracy międzynarodowej I praw człowieka w sprawach cywilnych albo w sprawach karnych I umożliwienie powierzenia sędziemu stanie spoczynku funkcji koordynatora do spraw współpracy międzynarodowej I praw człowieka, spraw cywilnych bądź karnych.
Przepraszam, powtórzenie. Następna zmiana to zawężenie możliwości wyboru przez sędziego po ukończeniu sześćdziesiątego piątego roku życia stopnia uczestnictwa w przedziale spraw wyłącznie do pięćdziesięciu procent. Następnie odstąpienie od zmiany polegającej na wykluczeniu możliwości łączenia funkcji orzekania z delegowaniem do jednostki nadzorowanej przez Ministra Sprawiedliwości, co dotyczy w szczególności krajowej szkoły sądownictwa I prokuratury. Ostatecznie w toku głosowania nad projektem ustawy I wnioskami mniejszości do ustawy został dodany, oprócz zmian uzgodnionych z Ministerstwem Sprawiedliwości artykuł 83 CUSP przewidujący szczególne uprawnienia dla sędziów związane z lecznictwem dopuszczalność obniżenia o 25 50 lub 75 procent udziału w przedziale spraw dla sędziów w okresie ciąży urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego, rodzicielskiego albo wychowawczego z zastrzeżeniem, że nie wpływa to na uprawnienia wynikające ze stosunku służbowego. Ministerstwo Sprawiedliwości opowiadało I nadal opowiada się przeciwko tej zmianie.
Do ustawy uchwalonej przez Sejm, druk senacki 902.
Speaker 1
Biuro legislacyjne, później pani senator Magdalena Kocham, później ja się też zapisuję.
Katarzyna Konieczko
Dziękuję bardzo. Szanowni państwo, w opinii biura są przedstawione uwagi podzielone na 3 kategorie. 1. Kategorie to są zastrzeżenia natury konstytucyjnej I to już właśnie od... Co co przed chwilą próbował zasygnalizować państwu pan minister.
Chodzi właśnie o dodany na etapie postępowania legislacyjnego w Sejmie artykuł 83 c ustawy prawo o ustroju sądów powszechnych. To jest zmiana objęta artykułem pierwszym punkt 5. Ustawy. Artykuł ten przyznaje sędzi będącej w ciąży oraz sędzi, sędziemu sprawującemu osobistą opiekę nad dzieckiem. To może być zarówno kobieta, jak I mężczyzna.
W okresie urlopu macierzyńskiego, ojcowskiego, rodzicielskiego albo wychowawczego, prawo złożenia wniosku o zmniejszenie udziału w przedziale spraw o 25 procent, 50 procent albo 75 procent. Przepis opisu, przepisy artykułu 83 c opisują szczegółowo procedurę, a jednocześnie paragraf 4. Stanowi, że korzystanie z uprawnienia, o którym mowa w paragrafie pierwszym, czyli tego uprawnienia do złożenia wniosku, nie wpływa na okres pracy na zajmowanym stanowisku sędziowskim, ani na inne uprawnienia wynikające ze stosunku służbowego. Pan minister wspomniał, że przepis ten został dodany w trakcie prac w Sejmie. Na etapie prac komisji został zgłoszony wniosek mniejszości I w trzecim czytaniu ten wniosek uzyskał poparcie izby.
Problem natury konstytucyjnej, który tutaj udało się nam zdiagnozować, polega na tym, że przepis tak wprowadzony został wprowadzony z naruszeniem zasady trzech czytań. Czyli po 1. Wychodząc od tego, że nie nie kwestionuję jakby jeszcze merytorycznego rozwiązania, zwracam uwagę państwu senatorom, że dodanie takiego rozwiązania, które w żaden sposób nie wpisywało się w w potrzebę poprawienia projektu przedłożonego Sejmowi, nie było związane z uwzględnieniem jakimś, jakichś konsekwencji I zmian dokonywanych w trakcie prac legislacyjnych, ani też w żaden sposób nie łączyło się z tymi podstawowymi celami, które założył sobie projektodawca, jest niezgodne z zarówno z ze wspomnianą zasadą trzech czytań, jak też I może być uznane za obchodzące konstytucyjne, konstytucyjne wymogi dotyczące inicjatywy ustawodawczej. No I nie mieści się przy okazji właśnie w ramach tego, na co Trybunał w swoim orzecznictwie pozwalał zarówno posłom, jak I senatorom w ramach składania poprawek do procedowanych projektów czy też ustaw, jak to jest w senacie. I to jest zastrzeżenie natury formalnej.
Natomiast wprowadzenie tego przepisu na takim bardzo późnym etapie spowodowało również niestety dalej idące konsekwencje, a mianowicie w przekonaniu moim jest tutaj problem natury równościowej. To znaczy przepis ten został dodany bez uwzględnienia konsekwencji, a jednocześnie jest niespójny z tym, co już jest w ustawie. Dlatego, że jeżeli wezmą państwo pod uwagę obowiązujący już artykuł 83 a, to przepis ten stanowi, że prawo do urlopu wychowawczego sędzia, który nie pełni funkcji, może wykonywać także przez zmniejszenie udziału spraw co najwyżej o 50 procent z jednoczesnym obniżeniem wynagrodzenia zasadniczego w tym samym stopniu. Pominę już tu te kwestie proceduralne, jak się składa taki wniosek w sensie terminu III tego, że jak można się wycofać z takiego zmniejszenia przydziału spraw. Problem polega na tym, że zakresy podmiotowe obu przepisów, czyli tego, który już jest w ustawie Prawo o ustroju I sądów powszechnych, jak I tego wprowadzonego na etapie postępowania w Sejmie do przedłożonej państwu ustawy, pokrywają się w zakresie urlopu wychowawczego.
Czyli artykuł 83 c dodany tą ustawą będzie, będzie dawał sędziemu dalej idące uprawnienie zarówno w zakresie tego, że będzie mógł żądać zmniejszenia w trakcie urlopu wychowawczego, swojego pensum czy, czy też właśnie tego przydziału spraw o nie tylko o 50 procent, ale również o 25 procent, 75 procent. To jest 1 rzecz. Będzie mógł zgłosić wniosek w innych terminach, no ale to dotyczy powiedzmy urlopu wychowawczego. Rozwijając te, te kontrowersje dalej, należy wskazać, że tak zaprojektowany przepis dotyczy tylko sędziów. Nie dotyczy już asesorów, podczas gdy asesor sądowy może korzystać już także z uprawnienia osiemdzie...
O którym mowa jest w artykule 83 a. Czyli asesorzy sądowi z punktu widzenia tych gwarancji związanych z rodzicielstwem, będą traktowani w perspektywie urlopu wychowawczego gorzej. Mało tego, przepis ten nie został również uwzględniony w stosunku do sędziów sądów wojskowych. Ale niezależnie od wszystkiego, zwracam państwu uwagę, że dodany artykuł 83 c przewiduje zmniejszenie o 25 procent, o 75 procent. Więc to, z czego wycofano się w przypadku sędziów, którzy pozostają w służbie czynnej po osiągnięciu wieku uprawniającego do stanu spoczynku.
Tam pozostawiono tylko te 50 procent, bo jak stwierdził pan minister, uznano, że tak będzie łatwiej prowadzić tą etatyzację sądów. No I wreszcie tak skonstruowane rozwiązanie wywołuje zastrzeżenia z punktu widzenia zasady równości również z tego względu, że w przypadku sędziego korzystającego w tej chwili z obniżenia udziału w przedziale spraw w trakcie urlopu wychowawczego, mamy do czynienia z obniżeniem wynagrodzenia. Ten dodany przepis tego nie przewiduje. Pozostawiając będzie mu pełne wynagrodzenie. I jeszcze raz chcę podkreślić, że ja sygnalizuje tutaj pewne uchybienia, które mogłyby ewentualnie zostać przez państwa senatorów naprawione poprawką.
Natomiast nie zmieni to faktu, że przepis został dodany w sposób proceduralnie
Speaker 4
Za chwilę, to nie jest duży projekt, a musimy go skończyć, bo on jest w porządku. Ja wiem, że mamy kolizję z innymi komisjami, tak. Nie, Pani dyrektor musi skończyć, jest zapisana pani senator, ale gorąco proszę wszystkich nas o takie bardzo konkluzywne stanowiska. Bardzo proszę.
Katarzyna Konieczko
Dobrze, to ja już tylko do tego problemu. Jeszcze odnosząc się tak ostatecznie, wskażę państwu jedną rzecz, bo bo rzeczywiście jakby pierwszoplanowy jest ten zarzut natury proceduralnej. Problem związany z naruszeniem zasady równości jest nie mniej ważny, aczkolwiek drugorzędny. I przy tej okazji chcę również państwu zwrócić uwagę na to, że ten przepis, który został dodany na etapie postępowania sądowego w istocie stwarza szczególne uprawnienia dla sędziów związanych z rodzicielstwem, bo ono, bo to uprawnienie idzie daleko, dalej aniżeli przepisy kodeksu kodeksu pracy w stosunku do pracowników. Ten obowiązujący artykuł 83 a jest bardziej zsynchronizowany z rozwiązaniami powszechnymi kodeksu pracy, aniżeli ten przepis artykułu 83 c, który został dodany.
Przechodząc do drugiej uwagi natury konstytucyjnej, chciałabym wspomnieć o wątpliwości, która wyłania się na na gruncie artykułu 7 ustęp 1. Mamy tutaj zagwarantowane w ramach przepisu przejściowego prawo powrotu do czynnej służby dla sędziego sądu powszechnego, który przed przejściem, przed wejściem w życie niniejszej ustawy przeszedł w stan spoczynku albo został przeniesiony w stan spoczynku z przyczyn, o których mowa w artykule 71, paragraf 3 ustawy zmienionej w artykule pierwszym. I problem, który tutaj można dostrzec, polega na tym, że w istocie gwarancja powrotu dotyczy tylko sędziego sądu powszechnego, podczas gdy ustawa będzie miała zastosowanie w zakresie tego przechodzenia, stan spoczynku z powodu uzyskania wieku uprawniającego do przejścia w stan spoczynku, zastosowanie do wszystkich sędziów, nie tylko do sędziów sądów powszechnych. Jakkolwiek projektodawca w uzasadnieniu podkreślił, że problemy kadrowe sędziów sądów, powszechnych uzasadniają takie rozwiązanie, czyli przyznanie sędziom sądów powszechnych prawa powrotu, mimo że przeszli już stan spoczynku, to wydaje się, że to w ogóle nie współgra z celem ustawy, którym jest, którym od początku było to, aby sędzia, który osiągnął wiek uprawniający do przejścia w stan spoczynku, nie musiał poddawać się ocenie arbitralnej, którą, która przynależała do Krajowej Rady Sądownictwa, tylko by mógł oświadczyć, że pozostaje w czynnej służbie I przedłożyć stosowne zaświadczenie lekarskie potwierdzające, że jest zdolny do pełnienia obowiązków sędziowskich.
Więc tak zakreślone, zakreślone zróżnicowanie w grupie sędziów w naszej ocenie nie przechodzi testu równości, który Trybunał sformułował w swoim orzecznictwie. Osobnym problemem na gruncie artykułu siódmego I to jest już bardziej zarzut natury systemowej, jest to, że przepis po pozwala na powrót do pełnienia czynnej służby także sędziemu, który został przeniesiony. Nie przeszedł, przeniesiony został w stan spoczynku z powodu zmiany ustroju sądów lub zniesienia sądu jakby nie z powodu wieku, tylko z powodów organizacyjnych sądownictwa. I tutaj można zauważyć 2 problemy. Po 1., przepis przejściowy nie nawiązuje w tym zakresie do przepisów materialnych ustawy.
To znaczy, ustawa w artykułach poprzedzających nie dotyczy tej instytucji przechodzenia w stan spoczynku.
W związku z tym niezrozumiałe jest objęcie zakresem artykułu siódmego ustęp 1. Również sędziów, którzy zostali przeniesieni w stan spoczynku. Natomiast osobną sprawą jest to, że mamy tu konstrukcję, która nakazuje zgłoszenie stosownego wniosku prezesowi sądu apelacyjnego, podczas gdy to nie prezes sądu apelacyjnego wyznacza, przydziela etaty sędziowskie do poszczególnych sądów. O ile w przypadku artykułu 71, paragraf 3, prawo o ustroju sądów powszechnych już przewiduje możliwość powrotu
Katarzyna Konieczko
Powrotu do sądu I przewiduje tam kompletną procedurę, oczywiście z udziałem Krajowej Rady Sądownictwa, ale też z udziałem Sprawiedliwości w zakresie przydzielenia etatu dla takiego sędziego powracającego do sądu, tutaj tego rozwiązania nie ma. I w opinii też zostało zasygnalizowane to, że, że zasadzie rozwiązania co do tego przydzielenia etatu dla sędziego, który powraca do czynnej służby, nie ma również w tym zakresie, który jest akceptowany z punktu widzenia celu ustawy, czyli w zakresie sędziego, zakresie w jakim te prze ten przepis odnosi się do sędziego, który przeszedł stan spoczynku z powodu osiągnięcia wieku uprawniającego do ugody właśnie stanu spoczynku. Niezależnie od tej... Wszystkie uwagi, to to jeszcze muszę uzupełnić, wszystkie uwagi, które przedstawiłam do tej pory są po powiązane z propozycjami poprawek przygotowanymi przez biuro legislacyjne. Są to propozycje zawarte w części trzeciej opinii w punkcie pierwszym, w punkcie drugim I w tej chwili chciałabym przejść IWW punkcie drugim również ta ta 2.
Część dotycząca sędziego przeniesionego w stan spoczynku.
Speaker 4
Ja tylko jedną rzecz zapytam. Przepraszam, że powiem tak, z bolszewicką szczerością chciałem państwa zapytać, czy ktoś za chwilę nam wyjdzie. Powiem dlaczego. Bo nie będziemy mieli już po prostu, ale ja szukam pragmatycznego wyjścia. Będziemy w razie czego zgłaszać poprawki na drugim czytaniu, no bo ja muszę prze procedować, prze procedować projekt, który wchodzi nam w porządek.
Przyznaję, będę państwa przekonywał za chwilę, żebyśmy przyjęli projekt bez żadnych poprawek z zastrzeżeniem, co też mówię publicznie, że sam mam pewne uwagi dotyczące opinii Biura Legislacyjnego. Będę prosił pana ministra ze współpracownikami o pozostanie po zakończeniu komisji celem przedyskutowania pewnych rzeczy, bo przyznaję, kieruje się pragmatyczną potrzebą. Pan przewodniczący nas nie opuszcza jeszcze w tym momencie. Pragmatyczną potrzebą przyjęcia projektu I pani dyrektor, dlatego przepraszam, że to powiem. Czy pani może z nami zostać I będziemy pracować nad konkretnymi uwagami?
Tak, oczywiście.
Speaker 4
Bardzo serdecznie dziękuję. Szanowni państwo, zgłaszam projekt, zgłaszam wniosek o przyjęcie projektu bez żadnych poprawek. Kto z pań, panów senatorów jest za jego przy ustawy bez żadnych poprawek? Kto jest za jego przyjęciem? 8 osób za.
Kto jest przeciwny? 2 głosy sprzeciwu. Kto się wstrzymał? Nie ma głosów wstrzymujących. Szanowni państwo, jeżeli się zgodzicie, jestem w pełni obowiązki senatora, sprawozdawcy przy tym projekcie, znając też tą problematykę I wiedząc, z czego ten projekt się pojawił.
Mówię o praktyce działania Krajowej Rady Sądownictwa w poprzedniej kadencji. Nie ma innych zgłoszeń, mamy senator sprawozdawcę z nim senator Kwiatkowski. Zamykamy z panem przewodniczącym połączone posiedzenie komisji. Proszę panią dyrektor, pana ministra I wszystkich zainteresowanych, którzy chcą się pochylić nad potrzebą ewentualnych poprawek do tego projektu, o pozostanie na sali w celu konsultacji roboczych. Zamykamy połączone posiedzenie komisji.
Speaker 1
Pan minister ma czas, dosiadamy się do państwa. Panią dyrektor też zapraszamy I pana przewodniczącego.