64. posiedzenie Senatu RP XI kadencji - 06.08.2026 r. - cz. 1

6 August 2026

Senat Senat Rzeczypospolitej Polskiej

Follow its sittings
01:47 - 02:27
Trzecia Droga Wicemarszałek Senatu | Okręg wyborczy nr 60
Senator | Senat Rzeczypospolitej Polskiej — XI kadencja
Maciej Żywno
Wznawiam obrady.  Proszę Senatora, Sekretarza o zajęcie miejsca przy stole prezydialnym.  Wysoka Izbo, zajmujemy miejsca.  Bardzo proszę, chciałbym kontynuować.  Przystępujemy do rozpatrzenia punktu dziewiętnastego porządku obrad. 

2.  Czytanie projektu uchwały w trzysetną rocznicę kanonizacji świętej świętego Stanisława Kostki.  Przypominam, że projekt ten został wniesiony przez grupę senatorów I zawarty jest w druku numer 737, a sprawozdanie komisji w druku 737 s.  Sprawozdanie komisji ustawodawczej przedstawi senator Krzysztof Binkowski.  Bardzo proszę panie senatorze. 
02:32 - 08:39
Krzysztof Bieńkowski
PiS Senator | Okręg wyborczy nr 39
Senator | Senat Rzeczypospolitej Polskiej — XI kadencja
Krzysztof Bieńkowski
Panie marszałku, Wysoka Izbo, szanowni państwo.  Ten punkt porządku obrad jest dla mnie szczególny.  Jako senator, wnioskodawca tej uchwały, ale też inicjator upamiętnienia świętego Stanisława Kostki mogę powiedzieć, że ze wzruszeniem go przeżywam, bo postać świętego Stanisława Kostki jest mi szczególnie bliska nie ze nie tylko ze względu na to, że wychowałem się w jego kulcie I w środowisku, w którym on dorastał.  Bo pochodzi spod Przasnysza, z Rostkowa, gdzie dorastał, gdzie zaczęła się jego droga życiowa.  Jego droga życiowa też była niezwykła. 

Podążał za swoimi ideami, które wpojono mu od młodzieńczych lat.  Ideami związanymi z chrześcijaństwem I z zawierzeniem siebie wyższym sprawom.  Do wyższych rzeczy jestem stworzony, tak mówił swoim rówieśnikom, tak mówił swoim rodzicom, wszystkim w swoim otoczeniu.  I ta postać widać zjednoczyła wielu senatorów też, żeby taką uchwałę, nad taką uchwałą procedować I ją tworzyć.  Oczywiście nie jest to postać obojętna, więc odbyły się również też dyskusje na ten temat, które I w jego czasach przecież były nad jego postępowaniem. 

Ale ten młody chłopak, który jest patronem Polski, który jest patronem też dzieci I młodzieży właśnie, podążał za tym, co biło w jego sercu.  Biło bardzo mocno I wyruszył w drogę wbrew rodzicom, wbrew środowisku.  On uczył się I modlił wbrew temu, co mówiło otoczenie wokół.  Jest wspaniałym wzorem do naśladowania dla młodych ludzi.  I już 300 lat temu zauważono to w Europie, gdy kanonizowano jego postać. 

I w towarzystwie Jezusowym prowadzącym szkoły w całej Europie, pokazywano jego przykład jako przykład młodzieńca, który uczył się, ale też podążał wytrwale za tym, co dobre I piękne.  Te 300 lat temu pokazanie jego wzorca I przykładu było sygnałem dla Polski, dla Europy I dla wszystkich młodych ludzi w tych szkołach, by właśnie taką drogą kroczyć.  Nieważne ile lat żyjemy, nieważne ile nam zostało.  Ważne, żeby kroczyć właściwą drogą, mimo że jest trudna, wyboista, ale prowadzi w dobrym kierunku.  Chciałem państwu przedstawić tą uchwałę, którą właśnie odczytam. 

Stanisław Kostka urodzony w 1500 pięćdziesiątym roku w Rostkowie pod Przasnyszem na Mazowszu jest symbolem odwagi, wierności wartościom I konsekwencji w dążeniu do celu.  Jego zakończone w 1500 sześćdziesiątym ósmym roku życie, krótkie, lecz niezwykle intensywne, stało się świadectwem głębokiej wiary, hartu ducha oraz moralnej niezłomności.  Żyjąc w szesnastym wieku, w okresie wielkich przemian religijnych I politycznych w Europie, Stanisław Kostka stał się postacią znaną daleko poza granicami Rzeczypospolitej.  Jego powołanie I wstąpienie do Towarzystwa Jezusowego mimo sprzeciwu otoczenia oraz determinacja w dążeniu do realizacji wyznaczonego celu stanowiły wyraz dojrzałości duchowej I osobistej odwagi.  Dał świadectwo, że Polska potrafi wychować ludzi sumienia, zdolnych do podejmowania odpowiedzialnych decyzji w imieniu wyższych wartości. 

Kanonizacja świętego Stanisława Kostki w 1700 dwudziestym szóstym roku była wydarzeniem o znaczeniu nie tylko religijnym, ale także społecznym I kulturowym oraz wpisała postać świętego w historię Kościoła, narodu polskiego I chrześcijańskiej Europy.  Święty Stanisław Kostka należy do grona tych postaci, które współtworzyły moralne fundamenty Europy oraz autorytet Polski na arenie międzynarodowej.  Jego przykład ukazuje, że siła wspólnot opiera się nie tylko na potencjale gospodarczym czy militarnym, ale też na wartościach, które kształtują obywateli I całe społeczeństwa.  Współczesna Polska stojąca wobec wyzwań związanych z wychowaniem młodego pokolenia potrzebuje dobrych wzorców, godnych naśladowania.  Święty Stanisław Kostka pozostaje symbolem młodości przeżywanej odpowiedzialnie, odwagi w podejmowaniu decyzji oraz wierności zasadom moralnym I duchowym. 

Senat Rzeczypospolitej Polskiej wyraża przekonanie, że trzysetna rocznica kanonizacji Stanisława Kostki powinna stać No się przyznam.  Przyczynkiem do przypomnienia jego przesłania, szczególnie młodemu pokoleniu Polaków, stanowiąc ważny element wychowania, budowania tożsamości oraz kształtowania postaw opartych na wartościach.  Uchwała podlega ogłoszeniu w dzienniku urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej, Monitor Polski.  Dziękuję bardzo. 
08:39 - 08:56
Trzecia Droga Wicemarszałek Senatu | Okręg wyborczy nr 60
Senator | Senat Rzeczypospolitej Polskiej — XI kadencja
Maciej Żywno
Dziękuję bardzo panu senatorowi.  Zanim przejdziemy dalej, poprawię tylko, bo wdarł się mały błąd do scenariusza.  Oczywiście przystępujemy do realizacji punktu osiemnastego.  Czy są pytania do senatora sprawozdawcy?  Nie widzę. 

08:56 - 09:02

Maciej Żywno

Bardzo proszę, otwieram dyskusję. Do dyskusji zapisał się pan senator Aleksander Szwed. Dziękuję

09:05 - 10:27

Aleksander Szwed

panie marszałku, wysoka izbo. Dzisiejsza uchwała zainicjowana przez senatora Krzysztofa Bieńkowskiego jest okazją, aby przypomnieć postać świętego Stanisława Kostki, młodego Polaka, który mimo krótkiego życia stał się jednym z najważniejszych symboli naszej historii I tradycji. Jego droga pokazuje, że wielkie rzeczy mogą być udziałem ludzi młodych, jeśli towarzyszą im odwaga, konsekwencja I silny charakter. Święty Stanisław Kostka przypomina, jak ważną rolę w życiu człowieka odgrywają wartości, odpowiedzialność I umiejętność podejmowania trudnych decyzji. Jego przykład przez wieki inspirował młode pokolenia Polaków I pozostaje ważnym punktem odniesienia także dzisiaj, gdy wielu młodych ludzi poszukuje autorytetów I własnej drogi.

Postać świętego Stanisława Kostki jest częścią naszego narodowego dziedzictwa.

Polskiej z historii, w którym wiara, kultura I wychowanie wzajemnie się przenikały. Pamięć o takich osobach pozwala lepiej zrozumieć, jakie wartości przez stulecia kształtowały naszą wspólnotę. Trzysetna rocznica kanonizacji świętego Stanisława Kostki jest więc nie tylko wspomnieniem ważnego wydarzenia historycznego, ale także okazją do refleksji nad tym, jakie wzorce chcemy przekazywać kolejnym pokoleniom Polaków. Dziękuję bardzo.

10:28 - 11:11

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Informuję wysoką izbę, że lista mówców została wyczerpana. Dla porządku informuję, że głos w dyskusji do protokołu złożył senator Ryszard Majer. Zamykam dyskusję. Teraz Senat mógłby przystąpić do trzeciego czytania projektu uchwały.

To 3. Czytanie objęłoby jedynie głosowanie. Zostanie ono przeprowadzone razem z innymi głosowaniami. Wracamy I przystępujemy do rozpatrzenia punktu szesnastego porządku obrad. Ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw.

Tekst ustawy zawarty jest w druku numer 810, a sprawozdanie komisji w druku numer 810 a. Proszę o zabranie głosu senatora Artura Dunina o przedstawienie sprawozdania Komisji Infrastruktury.

11:22 - 15:52

Artur Dunin

Panie marszałku, wysoka izbo. W imieniu Komisji Infrastruktury mam zaszczyt przedstawić informacje odnośnie ustawy o zmianie ustawy o świadczeniu usług drogą elektroniczną oraz niektórych innych ustaw. Potrzeba uchwalenia ustawy wynika z konieczności wdrożenia Parlamentu Europejskiego I Rady Europy w sprawie jednolitego rynku usług cyfrowych oraz zmiany dyrektywy. Szanowni państwo, akt o usługach cyfrowych to inne rozporządzenie ustanawiające wspólne zasady odpowiedzialności platform internetowych w całej Unii Europejskiej. Jego celem jest stworzenie bezpiecznego I bardzo przejrzystego środowiska online przy jednoczesnym poszanowaniu wolności słowa.

Wedo prezydenta do ustawy wdrażającej DESA w styczniu tego roku uniemożliwiło skuteczną ochronę polskich obywateli przez przed nieuczciwymi praktykami dostawców usług pośrednich. W tym platform internetowych. W Polsce przedsiębiorcy są narażeni na brak egzekwowania zasad równości konkurencji na rynku e-usług. W szczególności wobec podmiotów spoza Europejskiego Obszaru Gospodarczego. Bardzo serdecznie dziękuję ministerstwu, panie ministrze, kłaniam się bardzo nisko, bo tą ustawę żeśmy już przerabiali, tak jak powiedziałem, została zawetowana.

Ministerstwo postanowiło podzielić tą ustawę na 2 części. I dzisiaj zajmiemy się jedną z nich w wdrożeniu właśnie dyrektywy, dyrektywy Unii Europejskiej. Głównym celem ustawy to tworzenie stabilnego I efektywnego... Efektywnych ram prawnych dla cyfrowego rynku w Polsce. Jego głównym celem to wzmocnienie nadzoru nad platformami internetowymi.

Przewidziano mechanizmy nadzoru nad dostawcami usług pośrednich działających w Polsce. Nowelizacja wyznacza 3 kluczowe instrumenty odpowiedzialne za egzekwowanie przepisów DESA w Polsce. Po 1., prezesa UKE, prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji I Konsumentów oraz przewodniczącego Krajowego Rady Radiofonii I Telewizji. Ustawa wdraża akt, akt w usługach cyfrowych, ma nie tylko zapewnić nowoczesny system ochrony użytkowników w sieci, lecz także przejrzyste zasady działania platform internetowych. I teraz posłuchajcie państwo, bo to jest dosyć istotna rzecz.

Składanie skarg będzie odbywało się przez UKE. Proceduralne aspekty nakładania kar I uwaga tylko takie, które są, wynikają z kar wprost z DESA, czyli nic ponad miarę. Przyznawanie statusów zaufanych podmiotów sygnalizujących, którzy, które pozwoli szybciej I skuteczniej zgłaszać nielegalne treści. Dostęp do danych platform dla zweryfikowania badawczych w celach analitycznych. Szanowni państwo, do tej ustawy na komisji została złożona 1 poprawka, bo w tej ustawie wprowadzamy Krajową Radę do usług cyfrowych.

I tam, dzięki poprawce, którą został, została przyjęta przez całą komisję, zostali dopisani prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, przedstawiciele prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Sejmu I Senatu. Szanowni państwo, bez głosów sprzeciwu została ta ustawa przyjęta przez komisję I również państwa proszę o przyjęcie tej ustawy w tym kształcie zaprezentowanym w ostatnim sprawozdaniu. Dziękuję uprzejmie.

15:53 - 15:59

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Czy są pytania do senatora sprawozdawcy? Nie dostrzegam, dziękuję bardzo.

15:59 - 16:00

Dziękuję bardzo.

16:00 - 16:13

Maciej Żywno

Projekt tej ustawy został wniesiony przez rząd. Do prezentowania stanowiska rządu w toku prac parlamentarnych został upoważniony minister cyfryzacji. Witamy serdecznie pana ministra Pawła Olszewskiego. Czy pan minister w przedmiotowej sprawie chce zabrać głos?

16:14 - 16:15

Bardzo proszę.

16:21 - 16:24

Maciej Żywno

Ma pan minister zdecydowanie więcej czasu niż na 2 słowa.

16:28 - 18:14

Paweł Olszewski

Witam państwa bardzo serdecznie. Wiem, że mam więcej czasu, ale pan senator Dunin w zasadzie powiedział wszystko o tej ustawie. Ja chciałbym tylko I wyłącznie uzupełnić, że dzięki tej ustawie polscy obywatele będą mieli takie same prawa jak większość już obywateli w Unii Europejskiej, bowiem większość krajów przyjęła dyrektywę DSA. To jest 1 rzecz. 2.

Rzecz, musimy mieć na uwadze, że Komisja Europejska już wszczęła procedurę w stosunku do Polski za niewdrożenie tej dyrektywy. Grożą nam kary, niemałe kary, 7000000 euro ryczałtu I 50000 dziennie euro za niewdrożenie tej dyrektywy. Dlatego jest ona tak niezwykle istotna, tym bardziej, że reguluje ten rynek, daje podstawowe prawa polskim obywatelom, których dzisiaj nie mają w stosunku do platform nie tylko społecznościowych, ale w ogóle w sieci. Więc ja bardzo dziękuję panom I panią senator za to, że podczas prac w komisji ta ustawa, projekt tej ustawy został przegłosowany, nie było głosów sprzeciwu, więc liczę również na poparcie wysokiej izby tego projektu, a przede wszystkim na podpis prezydenta, bowiem, no jak powiedział senator Dunin, ta ustawa została zawetowana, została w międzyczasie podzielona przez Ministerstwo Cyfryzacji na 2 części, więc liczę na to, że również Senat w obecnym kształcie tej ustawy ją poprze. Bardzo serdecznie, panie marszałku, dziękuję państwu.

18:14 - 26:42

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Czy są pytania do pana ministra? Nie widzę. Dziękuję bardzo. Otwieram dyskusję.

Informuję, że nikt z państwa do dyskusji się nie zapisał. Dla porządku informuję, że głos dyskusji do protokołu złożyli senatorowie. Brejza Ryszard, Czarnowaj Leszek, Godyla Beniamin, Komarnicki Władysław, Majer Ryszard, Szwed Aleksander, Świlski Ryszard. Zamykam głosowanie. Informuję, czy pan minister jeszcze na koniec słowo domknięcia?

Dziękuję uprzejmie. Informuję, że głosowanie w sprawie rozpatrywanej ustawy zostanie przeprowadzone pod koniec posiedzenia Senatu. Wysoka Izbo, muszę ogłosić 5 minut przerwy technicznej. Czekamy jeszcze chwilę na na sprawozdanie z komisji. 5 minut przerwy.

Wznawiam obrady. Przypominam, że punkt 17. Dotyczący zmiany regulaminu Senatu został rozpatrzony wczoraj. Państwo Senatorowie zgodnie z zapowiedzią proponuję uzupełnienie porządku obrad o punkty, Ustawa o zmianie ustawy prawo o adwokaturze oraz ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej I rozpatrzenie go jako punktu dziewiętnastego porządku obrad. I 2., czytanie projektu apelu w sprawie przeciwdziałania aktom wrogości w Polsce I rozpatrzenie go jako punktu ostatniego porządku obrad.

Jeśli nie usłyszę sprzeciwu, uznam, że Wysoka Izba przyjęła przedstawioną propozycję. Wobec braku głosu sprzeciwu stwierdzam, że Senat przedstawioną propozycję przyjął. Przystępujemy do rozpatrzenia punktu dziewiętnastego porządku obrad. Ustawa o zmianie ustawy prawo o adwokaturze oraz ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej. Tekst ustawy zawarty jest w druku numer 788, a sprawozdanie komisji w druku numer 788 a.

Proszę o zabranie głosu senatora Marcina Karpińskiego I przedstawienie sprawozdania Komisji Ustawodawczej oraz Komisji Praw Człowieka I Praworządności.

26:49 - 43:02

Marcin Karpiński

Panie marszałku, wysoka izbo. Jak państwo zauważyli po prostu z chorów szedłem na posiedzenie. No dosyć specyficzne, jeszcze jeszcze nie uczestniczyłem w takiej procedurze pracy nad ustawą. Tak się złożyło, że pracowaliśmy nad tą ustawą 3 dni, a faktycznie największa dyskusja I konkluzje pojawiły się dopiero dzisiaj, w czasie naszej ostatniej części posiedzenia, którą dosłownie pół minuty przed dziesiątą zakończyliśmy. Specyfika tej ustawy jest też taka, że jest to ustawa, która jest projektem komisyjnym komisji sejmowej.

Nie ma tutaj dzisiaj przedstawiciela wnioskodawców, więc jeżeli pan marszałek pozwoli to może poza rolę synatora sprawozdawcy wychodząc. Na początek kilka zdań I informacji dla państwa senatorów jaka jest idea I czego ta ustawa dotyczy. Już szukam tych materiałów. Szanowni państwo, sejm uchwalił tę ustawę siedemnastego lipca, jest to ustawa o zmianie ustawy prawo o adwokaturze oraz ustawy o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej Rzeczypospolitej Polski. Celem tej ustawy jest usprawnienie funkcjonowania adwokatury, dostosowanie ustawowe do zmieniających się realiów społeczno-gospodarczych, społeczno-gospodarczych oraz uzupełnienie brakujących przepisów.

Zmiany jak wskazano w projekcie I w uzasadnieniu odpowiadają na postulaty adwokatów I potrzeby organów samorządu zawodowego. I jakie są najważniejsze założenia w tego pierwotnego projektu, bo potem to uległo modyfikacji. Rozszerzenie regulacji źródeł finansowania samorządu adwokackiego, w tym uwzględnienie dochodów z własnej działalności I z adwokackich. Po 2. Poszerzenie zadań katalogu samorządów o podejmowanie działań na rzecz ochrony zawodu adwokata I występowanie w obronie godności zawodu oraz indywidualnych I zbiorowych adwokatów, interesów adwokatów.

Doprecyzowanie definicji świadczenia pomocy prawnej. Po 4., umożliwienie Okręgowym Radom Adwokackim orzekania nie tylko o trwałej, ale także o czasowej niezdolności adwokata do wykonywania zawodu. Po 5., sprecyzowanie trybu obradowania organów samorządu, w tym zdalnego I hybrydowego. Po 6.,

Ten zgromadzeniom I uchwalania wysokości składek nie tylko rocznych, ale I miesięcznych. Po 7. Usunięcie wątpliwości interpretacyjnych w kwestii zawieszenia adwokata w czynnościach zawodowych z powodu zaległości w płaceniu składki. Eliminacja tak zwanych upomnień dziegańskich. Przyznanie naczelnej radzie adwokackiej kompetencji ustalania wysokości zryczałtowanej opłaty za czynności okręgowych, adwokackich związanych z dokonaniem wpisu na listę adwokatów czy aplikantów adwokackich.

Ujednolicenie zasad urzędowania kancelarii sądów dyscyplinarnych I kancelarii wyższego sądu dyscyplinarnego. Eliminacja odwołania do Ministra Sprawiedliwości w sprawie odmowę wpisu na listę adwokatów z zachowaniem skargi do sądu. W propozycji pierwotnej znalazło się także umożliwienie skreślenia z listy adwokata, któremu ograniczono zdolność do czynności prawnej lub zalegającego z zapłatą składki członkowskiej. Zwiększenie dostępności komisji kwalifikacyjnych przeprowadzających egzaminy wstępne na aplikację adwokacką poprzez ich powoływanie na terenie właściwości każdej Okręgowej Rady Adwokackiej. I jednocześnie ograniczenie liczby członków z jednoczesnym wprowadzeniem członków rezerwowych.

Dopuszczenie orzekania przez sąd dyscyplinarny nie tylko o obowiązku przeproszenia pokrzywdzonego, ale również o obowiązku innego stosownego postępowania I zachowania. Zrównanie orzeczeń wyższego sądu dyscyplinarnego wydanych drugiej instancji z wyrokami sądów apelacyjnych. Prowadzenie postępowania mediacyjnego I zaostrzenie kar za bezprawne posługiwanie się tytułem zawodowym adwokata albo oznaczanie działalności jako kancelarii adwokackiej. A ten projekt no dosyć długo można rzec był procedowany, bo on wpłynął w październiku ubiegłego roku do Sejmu. I tak jak już powiedziałem na początku był, zostało to przyjęte jako przedłużenie komisyjne, Komisji Sprawiedliwości I Praw Człowieka Sejmu.

Siedemnastego listopada został skierowany do pierwszego czytania. No I to 1. Czytanie też dosyć długo trwało III kilkukrotnie I w grudniu I w marcu, w kwietniu, w czerwcu. Komisja pracowała nad tym projektem. I ostatecznie te zmiany, które wprowadzono jeszcze w czasie prac, Też jest ich sporo, bo tak, po 1.

Wprowadzono do ustawy godło adwokatury. Po 2. Wyeliminowano z zakresu świadczenia pomocy prawnej działalność polegającą na zorganizowanym dochodzeniu roszczeń osób trzecich. Po 3., doprecyzowano uprawnienia oraz w postępowaniach o stwierdzenie niezdolności adwokata do wykonywania zawodu. Po 4., wprowadzono wieloaspektowe uzupełnienie przepisów dotyczące przetwarzania danych osopo, osobowych.

Po 5., uzupełniono regulację o przepisy dotyczące prowadzenia przez Okręgowe Rady Adwokackie list adwokatów I aplikantów, a przez Naczelną Radę Adwokacką Krajowego Rejestru Adwokatów I Aplikantów Adwokackich. Po 7., po 6. Przepraszam, znacząco rozbudowano przepisy o postępowaniu wpis na listę adwokatów. I po 7. Umożliwiano adwokatowi skreślonemu z listy ponownego na nią wpisu pod określonymi warunkami.

2. Czytanie jest piętnastego lipca. Projekt został ponownie skierowany do komisji I Sejm uchwalił tą ustawę, tak jak powiedziałem, siedemnastego lipca. Za przyjęciem ustawy głosowało dwustu trzydziestu dziewięciu posłów, stu dziewięćdziesięciu dziewięciu wstrzymało się I 1 głos sprzeciwu. I ta ustawa trafiła do wysokiego senatu.

Połączone komisje ustawodawcze I praw człowieka I praworządności przez ostatnie 3 dni pracowały nad tą ustawą. W opinii, którą przygotowało nasze biuro legislacyjne pojawiło się w sumie 21 uwag, z czego znakomita, nieznakomita, ale duża część dotyczyła kwestii redakcyjnych, językowych, które już pierwszego dnia przyjęliśmy, o których też za chwilę, a także pewne przepisy doprecyzowujące I może tutaj zacznę teraz te, te poprawki, które nam się ostatecznie zaproponowaliśmy wysokiemu Senatowi, przekażę w tej chwili. Natomiast w dalszej części także mówię te poprawki, które nie spotkały się z większością komisyjną, także postaram się przedstawić państwu. 1. Sprawa to wzór godła.

Tutaj sejm przyjął tę, tą propozycję. Został w sposób opisowy przedstawiony wzór tego godła. Natomiast nasze biuro legislacyjne zwróciło na to uwagę I my podzieliliśmy tą opinię, że trzeba także przedstawić załącznik graficzny, no bo opis tego orła znoszącego się ku niebu może no mieć faktyczny. Różne wygląd I każdy może sobie po swojemu to interpretować. Stąd też 1.

Poprawka, poprawka, która dotyczy tego, aby także załącznik graficzny się pojawił, jeżeli chodzi o tą, o tą ustawę. A po 2. Jest cała falanga poprawek dotyczących... Językowych. No z przykrością trzeba stwierdzić, że, że część tych przepisów no nie była językiem prawnym napisana, no co najwyżej językiem prawniczym.

I to są poprawki tego typu, że mamy, aby zamiast pomocy dla członków pojawiło, pojawiły się wyrazy pomoc członkom. Podstaw do stwierdzenia, podstaw stwierdzenia, podstaw do orzeczenia, podstaw orzeczenia. Tych poprawek jest bodajże 11. I tak jak powiedziałem nasza główna dyskusja, prace I no no finał to, co oczywiste był dzisiaj. I z tych może najpierw propozycji, które też z pewnymi modyfikacjami znalazły się ostatecznie w druku 788 a, czyli w przyjętych poprawkach.

To 1. Poprawka. Proponujemy w stosunku do tego, co przyjął sejm zmodyfikować skład komisji egzaminacyjnych. Te komisje propozycją sejmową mają być zmniejszone. My pozostając przy tej liczbie członków tych komisji egzaminacyjnych uważamy I to było wypracowane w konsensusie, aby jeżeli chodzi o przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości nie było tak jak w przedłużeniu rządowym, że to ma być trzech przedstawicieli ministra, którzy mogą być, którzy są sędziami albo sędziami w stanie spoczynku.

1 z tych przedstawicieli Ministra Sprawiedliwości ma być pracownikiem badawczym lub badawczo-dydaktyczy... Tak. I tak do tej pory było w tej obecnie obowiązującej wersji ustawy. Propozycja sejmowa w ogóle eliminowała pracowników naukowych z tych komisji. Po 2.

Dosyć długa dyskusja I taki był także propozycja III poparcie rządowe I wniosek ze strony rządowej Ministerstwa Sprawiedliwości, bo ustawa przewiduje przepis karny za to, że ktoś dokonuje przestępstwa formalnego polegającego na tym, że z z rejestru publicznego rejestru adwokatów, aplikantów, którzy, który prowadzi Naczelna Rada Adwokacka może pobierać jakąś część tych danych I I publicznie je udostępniać. To były podawane przykłady już w tej chwili tego takiego działania, no które sprowadza się do do

Oszustw, do podszywania się pod pod adwokatów, czy pod kancelarie adwokackie. Natomiast te sytuacje nawet, które w tej chwili są one już są penalizowane, bo to czy zarówno przestępstwo oszustwa, czy przestępstwo podszywania się pod inną osobę, to takie przepisy karne są. I komisja zdecydowała się zaproponować wysokie... Komisje zaproponowałyście, zaproponować wysokiemu senatowi wykreślenie tego, tego przepisu. Była także dyskusja, było kilka poprawek, które nie spotkały się z większością komisyjną.

1. Poprawka to senatora Wadima dotycząca możliwości tego, aby adwokaci mogli mieć dwudziestodniowy urlop, w którym mogliby z odpowiednim wyprzedzeniem wpisywać się do odpowiedniego rejestru I te... W tym czasie sąd nie mógłby wyznaczać rozpraw z udziałem takiego adwokata, doręczać mu pism procesowych, wprowadzać takie, prowadzenie takich swoistych wakacji adwokackich. Tutaj szczególnie strona rządowa podniosła argument, że szczególnie przy procesach, w których uczestnicy kilkudziesięciu, a przecież są I takie gdzie I kilkuset oskarżonych, może to prowadzić do całkowitego paraliżu postępowania, szczególnie karnego I uniemożliwić skuteczne procedowanie. Także wskazano na to, że inne zawody adwokackie, inne zawody prawnicze, czy radcowie prawni, komornicy, notariusze nie mają takich uprawnień.

Stąd też natomiast no adwokaci z kolei podnosili argument, że mamy tutaj posiedzenia wstępne, na których można to te sprawy sobie wcześniej ustalić. Ostatecznie... Zresztą 10:10 ten pomysł, ta idea także była w pierwotnym projekcie ustawy czy propozycjach sejmowych, ale zarówno w Sejmie, jak I na naszych komisjach ta propozycja nie spotkała się z z aprobatą. 2. Grupa poprawek, którą zgłosił pan senator, bo już tu szukam, żeby to oddać tą informację szczegółowo państwu, to poprawki.

43:04 - 43:07

Speaker 7

Sekundkę. O, tutaj przepraszam.

43:14 - 45:47

Marcin Karpiński

To po 1. Grupa poprawek, która dotyczy działu samorządu adwokackiego jako, jako organizacja albo pozarządowa, albo jako organizacja społeczna w postępowaniach czy cywilnych, czy karnych, czy administracyjnych, choć jeżeli tutaj też zwróciliśmy uwagę, że jeżeli chodzi o kodeks postępowania administracyjnego tego uchwalonej ustawie nie ma. Pan senator Bodnar zaproponował tutaj doprecyzowanie III wskazanie, jakie, jakiej, jakiemu organowi adwokatury przysługują, jakie uprawnienia, jeżeli chodzi o ten, o ten udział społeczny w tych postępowaniach, jeżeli chodzi o Okręgową Radę Adwokacką, proponował, aby mieli uprawnienie do ochrony niezależności adwokatów oraz tajemnicy zawodowej.

Jeżeli idzie natomiast naczelną radę adwokacką, naczelna rada miałaby uprawnienie do ochrony autonomii I niezależności sądu adwokackiego. Tej, tej propozycji strona społeczna, strona adwokacka sprzeciwiła się, argumentując to w największym skrócie, że to zawęża ich uprawnienia, że w tej chwili te swoje uprawnienia do do występowania jako strona społeczna przed sądami czerpali z artykułu pierwszego prawa o adwokaturze, a, a takie, a te propozycje będą mogły im uniemożliwiać albo znacząco ograniczać działalność jako strona społeczna w różnych postępowaniach. I te poprawki pana senatora Bodnara nie zostały przyjęte. 2. Propozycja to sprawa dotycząca, a nie tutaj, bo modyfikacja komisji została przyjęta.

45:48 - 46:43

Speaker 12

Natomiast, sekundkę, sekundkę, bo ja mówię to wszystko tak na bieżąco, prosto z frontu. Artykuł 1., 1. 21.. Już szukam. Z końcem sierpnia 1041..

46:46 - 46:53

Speaker 8

15 25, już sekundę. Najmocniej przepraszam, ale to tak, to jest.

46:53 - 46:54

Trochę I czas minął.

46:54 - 47:53

Marcin Karpiński

A już czas minął, Dobrze, no to już być może myślę, że pan senator jeszcze w swojej Już potrzeba. Nie będzie jego adwokatem. Ostatecznie... Tak, jeszcze była poprawka dotycząca... Rozpatrzona przez stronę rządową, którą ja poparłem I też ona nie spotkała się z większością komisyjną, dotycząca pozostawienia uprawnienia ministrowi sprawiedliwości do wydania rozporządzenia, jeżeli chodzi o warunki techniczne, organizacyjno-techniczne, minimalne co do funkcjonowania systemu teleinformatycznego.

I to tyle w takim może nie telegraficznym, ale w skrócie panie marszałku, wysoka izbo. Połączone komisje wnoszą o przyjęcie ustawy wraz z przyjętymi poprawkami.

47:53 - 48:14

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Czy są pytania do senatora sprawozdawcy? Nie widzę, dziękuję bardzo. Projekt tej ustawy został wniesiony przez Komisję Sejmową. Nie ma z nami upoważnionego przedstawiciela komisji, zatem przejdziemy do strony rządowej.

Witam serdecznie pana ministra Dariusza Mazura. Czy pan minister w przedmiotowej sprawie zechce zabrać głos?

48:19 - 48:21

Speaker 10

Tak, czy tu stąd można, czy podejść?

48:21 - 48:23

Maciej Żywno

Bardzo proszę, pana ministra Wola.

48:23 - 50:05

Dariusz Mazur

No my chcieliśmy zwrócić uwagę jeszcze szczególnie na tą kwestię rejestrów sądowych, które w naszym przekonaniu jednak powinny... Powinna kwestia ustalenia wymogów wobec rejestru adwokatów pozostać w gestii ministra sprawiedliwości. Chodzi o to, że ten sam wymóg dotyczy listy radców prawnych, ten sam wymóg dotyczy listy notariuszy. Są to, te listy są prowadzone w ramach zadania publicznego samorządu adwokackiego I one powinny być kompatybilne z systemami na przykład sądowymi po to, żeby sprawnie zarządzać organizacją wymiaru sprawiedliwości I I tutaj uważamy, że że że ta poprawka idzie w złą stronę I również ona jest sprzeczna z wymogami ustawy, z wymogami ustawy o informatyzacji działania podmiotów realizujących zadania publiczne (dz. U.

Z 2000 e 24 roku pozycja 307000 220 dwa) oraz za zapewnienia bezpieczeństwa danych, w tym ochronę przed nieuprawnionym ujawnięciem I dostępem I że ten tekst przyjęty w następstwie

Tej poprawki jest sprzeczny z wymogami tej ustawy. Dziękuję.

50:05 - 50:20

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Czy są pytania do pana ministra? To ja mam pytanie do senatora sprawozdawcy, jak mogę na chwilę wrócić, czy ten wątek, po którym poruszył pan minister, był poruszany?

50:20 - 50:21

Tak, oczywiście.

50:21 - 50:26

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Otwieram dyskusję. Bardzo proszę, pan senator Adam Botnara.

50:39 - 01:01:40

Adam Bodnar

Szanowny panie marszałku, szanowne panie I panowie senatorowie. Myślę, że rozpatrywaną ustawę musimy czytać I rozpatrywać I analizować w kontekście tego, czym się zajmowaliśmy 2, 3 miesiące temu, a mianowicie nowelizacją ustawy prawo ustawy o radcach prawnych. Niestety, ja patrzę na to z pewną perspektywą, z pewną przykrością. Została podjęta decyzja, aby ustawy dotyczące tych dwóch samorządów zawodowych dla ochrony prawnej, dla pomocy prawnej procedować jako projekty komisyjne. I już jakiś czas temu przyjęliśmy ustawę o radcach prawnych tutaj na forum Senatu ona uległa pewnej korekcie, a teraz zderzyliśmy się z ustawą prawo o adwokaturze.

Moim zdaniem jest dość krępujące I trudne procedowanie I praca nad taką ustawą, tak ważną dla obywateli, w sytuacji, kiedy posłowie sprawozdawcy nie są obecni, a są to projekty poselskie. I tutaj ani poseł Śliz, ani poseł Tomczykiewicz nie byli obecni na posiedzeniu, na ani jednym posiedzeniu komisji senackiej. I w tej sytuacji wszelkie dyskusje odbywały się, można powiedzieć, w trójkącie Senat czy Komisja Senacka, Ministerstwo Sprawiedliwości, które nie było autorem tej ustawy I które miało wiele różnych uwag krytycznych oraz adwokatura, która tak jakby występowała, czasami można było mieć wrażenie, w imieniu posłów sprawozdawców, którzy nie byli obecni na na sali. I ja uważam, że to tak nie powinno wyglądać. To znaczy to powinno wyglądać w ten sposób, że jeżeli komisja przygotowuje projekt ustawy, to później komisja bierze za to odpowiedzialność I wysyła swoich przedstawicieli tak, aby rozwiać wszystkie wątpliwości.

Tym bardziej, że jeżeli się przyjrzymy procesowi legislacyjnemu, to widzimy, że ta ustawa niejako po powstawała na bieżąco w toku poszczególnych prac komisji sejmowych, Komisji Sprawiedliwości I Praw Człowieka. Te poprawki były zgłaszane I nawet jak prześledzimy stenogramy, to widzimy, że już wtedy były wątpliwości zgłaszane co do tego trybu procedowania. Tu tu wspomnę po wypowiedzi pana posła Tomasza Tomasza Zimącha. No I niestety jak ustawa do nas dotarła, to się okazało, że jednak ustawa jest obarczona szeregiem wątpliwości, ale także krytyki ze strony Ministerstwa Sprawiedliwości, ale także ustawa obarczona jest wieloma uwagami, wadami, które zostały wytknięte przez biuro legislacyjne. Ja czytam na bieżąco opinie biura legislacyjnego dotyczące projektów aktów prawnych I czasami to są jakieś tam 2, 3, 4 uwagi, które poprawiają jakość legislacji, ale w tym przypadku tych uwag było naprawdę bardzo, bardzo dużo.

My całą pierwszą komisję poświęciliśmy na to, aby w ogóle zderzyć się z tymi uwagami natury, natury legislacyjnej, a dopiero później mogliśmy przejść do tych uwag natury merytorycznej. Poprawki, które zdecydowałem się zgłosić, które niestety ubolewam nad tym, nie uzyskały poparcia większości komisji, dotyczyły kwestii, które są moim zdaniem ściśle związane z tym, jak adwokatura ma, samorząd adwokacki ma występować w różnych postępowaniach sądowych, ale przede wszystkim moim celem było doprowadzenie do spójności regulacji z ustawą o radcach prawnych. No bo skoro w przypadku ustawy o radcach prawnych się zdecydowaliśmy jako Senat, że samorząd radcowski, Krajowa Rada Radców Prawnych, Okręgowe Izby Radców Prawnych mogą występować w określonych typach postępowań sądowych dotyczących tajemnicy zawodowej, autonomii, niezależności samorządu zawodowego. I co więcej, zostało to zaakceptowane przez Sejm, bo Sejm rozpatrywał te poprawki I podpisane przez prezydenta, no to wydawało mi się naturalne, że podobnie powinno być w przypadku adwokatury. Co więcej, nawet wskazywałem, że adwokatura przy tym swoim dążeniu legislacyjnym zapomniała o tym, żeby uwzględnić, że warto byłoby w różnych sytuacjach, aby adwokatura występowała także w postępowaniach administracyjnych, w sprawach dotyczących, nie wiem, na przykład wyobraźmy sobie jakieś postępowanie skarbowe prowadzone przez, przez organy podatkowe, które mogłyby gdzieś zagrażać na przykład tajemnicy zawodowej.

No to wyobrażam sobie, że w takich sytuacjach byłoby to w interesie adwokatury, żeby do takiego postępowania się przyłączyć I bronić pewnych określonych interesów. Natomiast tutaj, jak rozumiem, to co zwyciężyło, to było podejście na zasadzie takiej, że obecne ogólne przepisy pozwalają na wszystko, w związku z tym nie ma tego co regulować. Tylko ja wskazuję na to, że czym innym jest organizacja pozarządowa, która może w odpowiednich trybach się zwrócić do sądu o zgodę na udział w postępowaniu, a czym innym jest samorząd zawodowy, który jest regulowany w trybie artykułu siedemnastego konstytucji, który też wykonuje zadania publiczne. To są zupełnie inne sytuacje. Nie możemy tego zrównywać.

Jeżeli adwokatura, nie wiem, czy inny samorząd miałby wielką ochotę, żeby przyłączać się do jakichś różnych postępowań, to też nic nie stoi na przeszkodzie, żeby utworzyć jakąś organizację pozarządową, która temu służy, ale ale niekoniecznie występować we wszystkich możliwych postępowaniach. I mówię to, jako chciałbym to bardzo podkreślić. To znaczy ja nie mówię tego jako osoba, która krytykuje czy chce ograniczać w jakikolwiek sposób działania adwokatury, ale osoba, która jest od lat, od wielu lat oddana w pełni wspieraniu na różnych frontach adwokatów, radców prawnych III nieraz w różnych sytuacjach byłem za to, za to doceniony. Tak że ta moja, moje interwencje wynikały raczej z troski o system prawny, bo tak zakładam, że my po to jesteśmy jako ta izba refleksji, żeby nad tym się zastanawiać. Albo 2.

Przykład definicja pomocy prawnej. No jest definicja określona w ustawie o radcach prawnych, a nagle się pojawia nowa definicja pomocy prawnej. Szczerze niespecjalnie jakoś dodająca coś nowego, no w pewnym zakresie, gdzieś być może uzupełniająca jakieś kwestie. No tylko, że przyjęcie tej poprawki akurat, znaczy może inaczej, nie odrzucenie tej poprawki powoduje, że teraz mamy 1 samorząd, będziemy mieli 1 samorząd, który ma inną definicję pomocy prawnej, a 2. Samorząd, który ma węższą definicję pomocy prawnej, już podejrzewa on jakieś pewnie spory dyskusje, kto jest tym lepszym do reprezentowania obywateli, czy adwokaci, czy radcowie prawni.

I temu służyła ta moja poprawka, niestety nie została uwzględniona. I 3. Rzecz, która dla mnie jest ważna, drodzy państwo, ja naprawdę pełniłem funkcję Ministra Sprawiedliwości I starałem się, aby w różnych politykach publicznych działaniach dążyć do osiągnięcia pewnej racjonalności wydatkowania środków publicznych. I jeżeli ja widzę przepis obecnie w obecnie brzmiącej ustawie, który mówi o tym, że egzaminy na aplikację są organizowane, mogą być organizowane w jednej lub więcej I dla jednej lub więcej izb adwokackich, czyli w pewnym sensie, że trzeba gdzieś czasami w pewnych sytuacjach komasować egzaminy dla większej grupy po to, aby po prostu nie mnożyć zbędnie koszty, no to do mnie to trafia. A tutaj jest rozwiązanie, które będzie wskazywało, że każda izba adwokacka ma organizować egzamin.

Czyli teraz bardzo ciekawie, no w czasie komisji I sejmowych I w czasie komisji senackiej wskazywano, że możemy mieć izby, do której, w których będziemy mieli pięciu, siedmiu, dziesięciu, piętnastu, dwudziestu kandydatów na aplikację, na przykład w Radomiu, na przykład w Bielsko-Białej, gdzie nie ma nawet takich porządnych, dużych wydziałów prawa I trzeba będzie organizować egzamin, tak. Tak jakby nie można było na ten egzamin przyjechać do Warszawy. No naprawdę da radę dojechać z Radomia do do Warszawy na egzamin, czy czy z innych miejscowości do do większych miast I to nie jest wielki wielki kłopot. Natomiast jak rozumiem zwyciężył jakiś interes korporacyjny na zasadzie każda izba ma się pochwalić tym, że u niej jest egzamin, tak? Ale ministerstwo za to zapłaci.

Pani dyrektor Kujawa wyliczyła, że to będzie kosztowało nasz budżet 400000 złotych, tak, w skali, w skali roku. Organizowanie właśnie tych konkursów I będą w ogóle sytuacje dość być może kuriozalne, tak, że będzie pięcioosobowa komisja I przed nią siedmiu, dziesięciu kandydatów na aplikację, bo to tak będzie wyglądało I teraz do nas wróci pytanie, kto na to pozwolił, tak? Kto na to pozwolił? No jak rozumiem ustawodawca tak to wymyślił. Dlatego uważam, że tutaj została zmarnowana, zmarnowana szansa na to, żeby to, żeby to naprawić.

Uważam, że w kontekście tej pracy nad tym projektem komisyjnym to to nie była myślę, że jasna sytuacja, że z jednej strony Ministerstwo Sprawiedliwości odpowiada za uregulowanie I, I nadzór tutaj nad całym tym systemem pomocy prawnej, z drugiej strony mamy projekt komisyjny I pojawiają się różnego rodzaju tarcia, tarcia, które w zasadzie mogą być rozwiązane dopiero na etapie senatu rzeczy Rzeczypospolitej. Myślę, że wydaje mi się wydaje, że nie jest to dobre z punktu widzenia kształtowania systemu prawnego. No I wydaje mi się, że w tym kontekście to, o czym pan minister przed chwilą powiedział, jest kwintesencją tej sytuacji. Mamy nowelizację jednego

Opisu, który dotyczy w największym skrócie systemu, tego wewnętrznego systemu informatycznego, który służy prowadzeniu rejestru adwokatów. No I teraz przepis, który obowiązywał do niedawna, do czasu nowelizacji, zakładał, że Minister Sprawiedliwości określi minimalne wymogi techniczne, które zapewnią interoperacyjność tego systemu z innymi systemami państwowymi, tak. I tak było. No dlaczego tak było? Ponieważ taki wymóg wynika z ustawy z 2000 piątego roku o informatyzacji podmiotów publicznych.

Adwokatura w zakresie, w jakim wykonuje zadania publiczne podlega pod ustawę. I teraz to prawo Ministra Sprawiedliwości zostało do wydania rozporządzenia, które określa minimalne wymogi techniczne, zostało wyrzucone z ustawy. I teraz jedynie są ogólne tam przesłanki, które muszą być spełnione. Nie wiem, czym tutaj ustawodawca w sensie Sejm się kierował. Żałuję, że ta poprawka nie została przyjęta, bo tak naprawdę będzie ona musiała oznaczać konieczność dalszej pracy I pewnie nowelizacji tej ustawy, którą teraz właśnie przyjęliśmy.

I na sam koniec chciałbym powiedzieć, ja miałem nadzieję, że w momencie kiedy dyskutujemy o tak ważnych ustawach jak ustawa o radcach prawnych, prawo o adwokaturze, to będzie to swoiste święto dla tych zawodów. Będzie to święto dla wszystkich radców prawnych, adwokatów, a mam takie poczucie niewykorzystanej szansy żalu I tego sporu, który był zupełnie zbędny, ale moim zdaniem praprzyczyną tego tej sytuacji jest to, że pracowaliśmy nad projektem komisyjnym, który nawet projekt komisyjny nie był reprezentowany przez odpowiedzialnych za to posłów. Dziękuję.

01:01:40 - 01:03:30

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Może tylko w uzupełnieniu, bo w przerwie dostałem informację od wspomnianych posłów, jest, był jakiś problem komunikacyjny, który będzie warto wyjaśnić pod kątem obecności, ale to tak informacyjnie. Informuję wysoką izbę, że lista mówców została wyczerpana. Dla porządku informuję, że głos w dyskusji do protokołu złożyły senatorki I senator Sekuła Joanna I Szwed Aleksander. Zamykam dyskusję.

Czy pan minister jeszcze na koniec słowo domknięcia? Nie. Dziękuję bardzo. Informuję, że głosowanie w sprawie rozpatrywanej ustawy zostanie przeprowadzone pod koniec posiedzenia Senatu. Dziękuję bardzo zaproszonym gościom.

Przystępujemy do rozpatrzenia punktu dwudziestego porządku obrad, Wyrażenie zgody na powołanie Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, Komisji Ścigania Zbrodni Przeciwko Narodowi Polskiemu. Przypominam, że zgodnie z artykułem dziesiątym, ustęp 1. Ustawy z dnia osiemnastego grudnia 1900 dziewięćdziesiątego ósmego roku o Instytucie Pamięci Narodowej, Komisji Ścigania Przeciwko Narodowi Polskiemu, Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej I Ścigania Zbrodnie Przeciwko Narodowi Polskiemu powołuje Sejm za zgodą Senatu. Sejm powołał na to stanowisko pana Mateusza Szpytmę, a uchwała Sejmu w tej sprawie zawarta jest w druku senackim numer 797. Pragnę powitać na posiedzeniu Senatu powołanego przez Sejm na stanowisku Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania I Obrony Przeciwko Narodowi Polskiemu, pana Mateusza Szpytmę.

Przypominam, że regulamin Senatu przewiduje możliwość przedstawienia swojej kandydatury przez kandydata. Czy pan ma ochotę I chęć zabrać głos w tej sprawie? Zapraszamy serdecznie.

01:03:57 - 01:13:25

Mateusz Szpytma

Szanowny panie marszałku, wysoka izbo. Chciałbym podziękować za zaproszenie na dzisiejsze posiedzenie wysokiej izby. Zostałem siedemnastego lipca bieżącego roku powołany przez Sejm na funkcję prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, a wcześniej wskazane przez kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. Jeśli można, to kilka minut chciałbym zarysować tego programu, który przedstawiłem, kolegium Instytutu Pamięci Narodowej, ale także po części komisji sejmowej. Szanowni państwo, pracuję w Instytucie Pamięci Narodowej od niemal od jego początku istnienia, od roku dwutysięcznego, czyli prawie już 26 lat, z czego przez 13 lat byłem szeregowym pracownikiem, a przez ostatnie 10 lat jestem wiceprezesem, właściwie zastępcą prezesa Instytutu Pamięci Narodowej.

Byłem zastępcą pana doktora Jarosława Szarka, następnie pana doktora Karola Nawrockiego. Byłem też w przeszłości bardzo bliskim współpracownikiem świętej pamięci prezesa Instytutu Pamięci Narodowej pana doktora habilitowanego Janusza Kurtyki, byłem jego asystentem, a następnie zastępcą dyrektora jego sekretariatu. Startując na na to zaszczytne stanowisko, jakby przedstawiłem kolegium Instytutu Pamięci Narodowej swój program, w którym zarysowałem pewne zmiany, ale też I kontynuację wielu przedsięwzięć. Przede wszystkim kierunek mojej prezesury, gdyby ona została zaakceptowana, będzie wyznaczać preambuła Instytutu Pamięci Narodowej mówiąca o o ofiarach poniesionych przez naród polski przez obywateli drugiej Rzeczypospolitej w czasie drugiej wojny światowej oraz w okresie komunistycznym. Zarysowałem pewne zmiany, jeśli chodzi o chęć zmian pewne w strukturze Instytutu Pamięci Narodowej.

Niektóre z nich wymagałyby akceptacji ze strony parlamentu, jak na przykład przekształcenie struktury organizacyjnej Instytutu Pamięci Narodowej z regionalnej na wojewódzką. Obecnie struktura jest... Funkcjonuje w oparciu o sądy apelacyjne. A chciałbym, aby była ona skupiona wokół, wokół województw, czyli żeby było tyle oddziałów Instytutu Pamięci Narodowej, ile jest województw. To ułatwiłoby pewne, pewne działania między innymi związane z tym, że od 2000 szesnastego roku realizujemy upamiętnienia, które są bardzo ściśle powiązane także ze współpracą z z wojewodami.

Jeśli chodzi o strukturę Instytutu Pamięci Narodowej, to tą którą którą można zmienić, to chciałbym powołania Biura Analiz I Interwencji. To jest komórki, która by się zajmowała tylko I wyłącznie kwestiami walki z z nieuczciwymi informacjami na temat historii Polski w przestrzeni I krajowej, ale przede wszystkim międzynarodowej. Widzimy dojmującą konieczność zintensyfikowania takich działań, które wcześniej były także także potrzebne, ale w dzisiejszej rzeczywistości jest tak, że niemal nie ma nie ma dnia, w którym nie trzeba prostować, interweniować w sprawie, co się dzieje, co mówi, co mówią politycy w innych krajach, czy, czy, czy dziennikarze na temat historii Polski, jak to jest wszystko zniekształcone, a bardzo często po prostu są to wprost kłamstwa. To nie spowoduje zwiększenia, zwiększenia struktury organizacyjnej, dlatego że zaproponowałem zlikwidowanie jednego z dotychczasowych biur, biura wydarzeń kulturalnych. Ale najważniejszą rzeczą, którą chciałbym zrealizować jako prezes Instytutu Pamięci Narodowej, gdyby było dane piastować ten urząd, jest realizacja projektu Rejestr zbrodni 940956, a w szczególności 940945.

Mimo że upłynęło ponad 80 lat od zakończenia wojny, a jeszcze więcej od jej rozpoczęcia, to brak jest, brak jest publikacji, zbiorów, tak, imiennych, które by wyczerpująco pokazywały ofiary, jakie poniósł naród polski, obywatele drugiej Rzeczypospolitej w czasie drugiej wojny światowej oraz także po niej. Zdaję sobie sprawę, wiem oczywiście, że takie publikacje powstawały, zwłaszcza w latach osiemdziesiątych. Główna Komisja Badania Zbrodni Hitlerowskich wydała 49 zeszytów, ale to są jednak bardzo niedoskonałe rejestry I uważam, że nasze pokolenie potrzebuje, nasze pokolenie powinno zająć się tymi kwestiami. Instytut Pamięci Narodowej jest do tego jak najbardziej predestynowane dlatego, że toczy się, toczy się od wielu lat. Prowadzimy projekt straty p l, prowadzimy indeks represjonowanych, a także bazę zbrodni wołyńskiej, więc mamy tutaj dużo doświadczenia.

Ja chciałbym, aby to skutkowało wydaniem

16 pozycji książek, które będą pokazywały ten terror na obszarach poszczególnych przedwojennych województw. Zresztą jak nawet sobie przesłuchałem, to co tutaj państwo, Wysoka Izba, jak jakie postulaty zgłaszała 5 lat temu, gdy powoływano poprzedniego prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, to z różnych stron tutaj tej sali też padały takie oczekiwania wobec Instytutu Pamięci Narodowej, więc to byłoby realizowane. Drugą rzeczą, trzecią właściwie, bo pierwszą to było to biuro nowe, o którym wspomniałem, 2. To rejestr, a trzecią bardzo ważną rzeczą, którą chciałbym zrealizować do sierpnia 2000 trzydziestego roku to encyklopatia dam I kawalerów krzyża wolności I Solidarności. Ważne, aby każda z osób, która która ryzykowała swoją swoją karierę, swoje swoje swoje zdrowia, nawet swoje życie jak wiemy z historii, aby była odnotowana w tej takiej okolicznościowej bogatej księdze, której pokażemy, pokażemy historię ich życia.

Myślę, że jeśli chodzi o kwestie programowe, to byłyby najważniejsze rzeczy, które chciałbym zrealizować. Chciałbym kontynuować wiele rzeczy, które miały miejsce. Projekt, który koordynowałem w Instytucie Pamięci Narodowej przez ostatnie lata, przez ostatnie 2 lata, projekt edukacyjny Silni Polską, w których było zaangażowanych 5000 uczestników, głównie młodzieży. To jest najważniejsza rzecz edukacyjna, która powinna być realizowana także w kolejnych latach. Nie jestem...

Jestem zwolennikiem Instytutu Pamięci Narodowej jakby w dotychczasowym kształcie organizacyjnym. Uważam, że Instytut Pamięci Narodowej przez ostatnie 26 lat, bo działa już 26 lat I I miesiąc, przyczynił się, przysłużył się bardzo dobrze Polsce. Oceniam wszystkie dotychczasowe prezesury w Instytucie Pamięci Narodowej bardzo pozytywnie I chciałbym, aby ten czas, który przed nami, aby został dobrze spożytkowany dla historii Polski, ale przede wszystkim dla Polski. Myślę, że na wstępie to wystarczy. Jestem do dyspozycji państwa senatorów.

Chciałbym też powiedzieć, że wielokrotnie tu przed państwem stawałem, nawet wtedy, kiedy nie musiałem. Przychodziłem często na posiedzenia senatów poszczególnych kadencji. Odpowiadałem wyczerpująco tutaj na pytania szczególności pana marszałka Borusewicza, pani pani pani senator Zdrojewskiej. Tych pytań zawsze było bardzo wiele. Jestem do dyspozycji, tak że I dzisiaj, jak długo tylko będzie potrzeba.

01:13:25 - 01:13:33

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Czy państwo senatorowie chcą zabrać głos? Znaczy, pytania. Bardzo proszę, pan marszałek Bursop.

01:13:37 - 01:13:50

Speaker 20

Panie prezesie, proszę mi przypomnieć jakiej wysokości jest budżet IPN-u I ile pracowników IPN zatrudnia tych firm.

01:13:51 - 01:13:52

Dziękuję, bardzo proszę.

01:13:53 - 01:14:18

Mateusz Szpytma

Budżet Instytutu Pamięci Narodowej wynosi niemal 600000000 złotych, 599000000 wynosił... Jeśli się nie mylę w ostatnim czasie I zatrudnionych jest 2 I pół tysiąca pracowników, około dwóch I pół tysiąca pracowników, z czego etatów będzie troszkę mniej dlatego, że część pracowników jest zatrudniona na na etaty połówkowe lub lub lub inne.

01:14:21 - 01:14:25

Speaker 19

Dziękuję. Bardzo proszę, pan Sanarze.

01:14:29 - 01:15:34

Speaker 21

Ja chciałem zapytać o 2 rzeczy. Dotarłem do raportu najwyższej izby kontroli, która wielokrotnie zarzucała niegospodarność w wydawaniu środków finansowych. Jak pan to ocenia I jakie działania zamierza pan wprowadzić, żeby w przyszłości takiej sytuacji po prostu nie było. I następne pytanie dotyczy tego co pan przedstawił. Program odnosi się do tych funkcji badawczych czy popularyzatorskich.

Natomiast ani słowa nie słyszę o funkcji prokuratorskiej. Ona siłą rzeczy wymiera no wraz ze świadkami, autorami zbrodni, ale też ofiarami zbrodni. Czyli jaki będzie ciąg dalszy? W Senacie sprawami IPN-u zajmuje się komisja prawna, natomiast zastanawiałem się czy nie powinno to być bardziej komisja naukowa, bo I nauka to główne zadanie instytutu w tej chwili. Dziękuję.

01:15:34 - 01:15:36

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Proszę bardzo, panie profesorze.

01:15:36 - 01:21:46

Mateusz Szpytma

Bardzo dziękuję panie senatorze. Jeśli chodzi o sprawozdanie z raportu NIP-u, pewnie tej szerokiej kontroli, pewnie pan senator mówił o tej szerokiej kontroli, bo oprócz tego są kontrole te okresowe coroczne, więc my się wielokrotnie do tej, do tego, do tego raportu odnosiliśmy, także w sposób formalny, zwracając się do, do najwyższej izby kontroli o uchylenie tych, tych zarzutów. Ja bym powiedział, że na wstępie, że jeszcze raz chciałbym zaznaczyć, że była to wyjątkowa kontrola, której w dwudziestosześcioletniej historii Instytutu Pamięci Narodowej nigdy nie było. Zawsze była kontrola poprzedniego... Z poprzedniego roku.

Przychodził 1 kontroler, dwóch, maksymalnie trzech. Tym razem w instytucie pojawiło się kilkudziesięciu kontrolerów, nie w nie w danym momencie wszyscy, ale łącznie kilkudziesięciu kontrolerów I była to, była to trwająca bardzo długo, wiele miesięcy, kontrola. No określaliśmy jako taką kontrolę trałową, można powiedzieć, bardzo dogłębną, Z niektórymi wnioskami, z mniejszością, ale z niektórymi wnioskami zgodziliśmy się tego tego raportu, ale większość jednak tej tych zarzutów odrzuciliśmy I wielokrotnie jesteśmy pytani też o te, o te, o te kwestie dotyczące najwyższej izby kontroli. Pewne zalecenia wprowadziliśmy na przykład polepszenie kontroli zarządczej, czy inne pewne kwestie dotyczące zamówień publicznych, jeśli chodzi o kwestie składania ofert. Natomiast mnóstwo zarzutów w naszej opinii ma charakter wyjątkowo mocno subiektywny.

Nie zgadzamy się z tymi zarzutami zdecydowanie. I takim też myślę, że wykładnikiem tego tej kontroli jest też to, że minęło od niej ponad rok, a ja nie słyszałem też o żadnych, o żadnych kwestiach, które byłyby rozpatrywane chociażby przez przez prokuraturę, bo jakby naturalną konsekwencją, jeśli są poważne zarzuty, bardzo poważne, to one powinny być kierowane do do prokuratury I prokuratura powinna wszczynać śledztwa w tej sprawie. Ale powiem panu senatorowi jedną rzecz, która myślę idzie w tym kierunku, no bo pan pytał co zamierza jakby też w przyszłości zrobić zrobić Instytut Pamięci Narodowej. My oczywiście chcemy bardziej do tych wszystkich nawet kwestii, których uważamy, że były słuszne, przykładać znaczenie. I też chciałbym powiedzieć, że kolejna kontrola, bo w międzyczasie od tej kontroli, o której pan senator pyta, była już kontrola kolejna.

Ta kontrola kolejna, nie była... Jej wyniki, mam je tutaj nawet za sobą, nie jest negatywna. Ona została wydana kilka czy kilkanaście tygodni temu I ona jest opisowa. Tam są tylko, jeśli chodzi o zarzuty, są powtórzone zarzuty dotyczące powołania przez poprzedniego prezesa biur merytorycznych, że nie zostało to zmienione, że że że obecne kierownictwo Instytutu Pamięci Narodowej nie zlikwidowało tych biur, które zostały według NIK-u powołane niezgodnie, niezgodnie z prawem. Ale ja od razu odpowiem na te, jakby też na te, na te zarzuty, że biura merytoryczne były już wcześniej dużo powoływane, tak że za poprzednich, za poprzedniego prezesa I nigdy nie budziło to zastrzeżeń najwyższej izby kontroli.

Tutaj jesteśmy w pewnym sporze, jeśli chodzi o najwyższą izbę kontroli. Czy prezes Instytutu Pamięci Narodowej może powoływać biura, czy

Tylko należy to do kompetencji parlamentu uważamy że parlament co jest zrozumiałe że decyduje o kwestiach najważniejszych jeśli chodzi o ustawę ale też jest tam dyspozycja tej ustawie, która mówi, że w jakimś sensie, w jakiejś części strukturę organizacyjną Instytutu Pamięci Narodowej może kształtować prezes Instytutu Pamięci Narodowej I to jest kwestia tych nowych biur. 2. Rzecz, słusznie pan senator podniósł, że jakby wprost nie wspomniałem o o innych kwestiach. Jakby można powiedzieć, że załatwiłem to jednym zdaniem mówiąc, że nie zamierzam tutaj wprowadzać rewolucji, wprowadzać innych zmian niż wcześniej wspomniałem. Uważam, że nadal funkcja prokuratorska jest potrzebna w Instytucie Pamięci Narodowej.

Ja tylko przypomnę, że w Instytucie Pamięci Narodowej z tych siedmiu pionów na pionów ustawowych 2 są prokuratorskie, nawet nie 1. 1 ten ważniejszy, większy to jest Komisja Ścigania Zwrotni przeciwko Narodowi Polskiemu, ale też jest biuro lustracyjne, które też jest pionem prokuratorskim. Uważam, że oba oba te piony mają jeszcze sens istnienia, chociaż w przyszłości, jeśli dochodziłoby w ciągu kilku, kilkunastu lat do jakichś zmian, to pewnie one byłyby 1., które wymagałyby jakichś jakichś zmian. Natomiast uważam, że że jest jeszcze wiele rzeczy, które które wymagają zbadania. To pokazują chociażby sprawy związane z zamordowaniem księdza Franciszka Franciszka Blachcińskiego, że po czasie, po wielu latach okazuje się, że można ustalić to w jaki sposób zginęła ta osoba, została zamordowana.

01:21:47 - 01:22:53

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Bardzo proszę, pytanie zadaje pan senator Kazimierz Wiatr. Panie marszałku, panie prezesie, ja na początku chciałem przede wszystkim bardzo podziękować za to wielkie dzieło pana związane z rodziną Ulmów. Wiemy, że tu się dużo wokół tych spraw wydarzyło I to jest niezwykle ważne I dla nas, dla Polaków, ale myślę, że dla całego świata, który dostrzegł no ten ważny rys, rytm naszego naszego myślenia, działania narodu polskiego. Z tym związane jest też takie pytanie, trochę może też nawiązuje do do poprzedniego tutaj pytania, że w tym holistycznym podejściu do zadań IPN-u no wiemy, że że że jest wiele.

No pytanie, która jest priorytetem bardzo ważna edukacja, bardzo ważne upamiętnienia, bardzo ważne pochówki, no te prace naukowe. I jakby pan powiedział parę słów o tych, o tych priorytetach, o tych potrzebach, no bo te zadania są też odpowiedzią na pewne oczekiwania, prawda?

01:22:54 - 01:25:20

Mateusz Szpytma

To... Bardzo dziękuję panie senatorze. Tych oczekiwań wobec listu pani starostowie jest więcej niż możemy zrealizować. Próśb o realizację upamiętnień, pomników jest tak wiele, że to tylko część... Tylko na część możemy odpowiedzieć pozytywnie.

Próśb o renowację nagrobków weteranów jest tak wiele, że tylko na część możemy odpowiedzieć. Natomiast uważam, że w... Że chociaż Instytut Pamięci Narodowej powstał w celach no przede wszystkim, aby pokazać ten okres komunistyczny, pokazać okres zbrodnie komunistyczne. Na tą się, na tym się skupialiśmy w czasie pierwszych lat działalności Instytutu Pamięci Narodowej, to teraz jest większy czas na większy nacisk także na te kwestie dotyczące drugiej wojny światowej. One zawsze były obecne w działalności Instytutu Pamięci Narodowej.

Ale tak jak wspomniałem, ten rejestr zbrodni w czasie drugiej wojny światowej, ja uważam, że jest bardzo istotny. Bo to jest też, to będzie miało też związek z kwestiami upamiętnień. Dzisiaj, szanowni państwo, wysoka izbo, wiele samorządów zwraca się do nas z pytaniami z prośbą o ustalenie osób, które z danej miejscowości zostały zamordowane, zginęły w czasie drugiej wojny światowej. Bo chcą upamiętnić albo tablicą, albo pomnikiem I nie mają tego do końca tych nazwisk personaliów ustalone. Uważam, że to powinno być dokończone.

Nigdy oczywiście nie dowiemy się, nie poznamy wszystkich nazwisk osób zamordowanych, ale powinniśmy dążyć do tego, aby to była lista możliwie pełna, więc ten projekt będzie miał też część edukacyjną, jeśli dana będzie mi go realizować I będzie pokazywał te te zbrodnie, ale będzie miał też część właśnie memoratywną polegającą na upamiętnieniu tych osób, które zginęły w poszczególnych miejscowościach, ale też on też pokaże zbrodnie, które sowieci realizowali na na terenie byłych województw wschodnich drugiej Rzeczypospolitej w latach 940941 I też pokażę czasy stalinowskie. To jest jakby mój priorytet w tym w tym najbliższym czasie.

01:25:22 - 01:25:26

Speaker 22

Dziękuję bardzo. Pytanie zadaje pan senator Filip Libicki, bardzo proszę.

01:25:26 - 01:25:56

Speaker 25

Tak, bardzo dziękuję panie prezesie. Pytanie jest niejako do kandydata, a jako do wiceprezesa instytutu. W kwestii bardzo głośnej ostatnio, czyli kwestii wołyńskiej. Chciałem zapytać w ilu miejscach państwo prowadzicie te prace? Jakie są rezultaty tych prac?

Ile wniosków jeszcze złożyliście o kolejne ekshumacje I jak planujecie, że tak powiem tą sprawę prowadzić dalej. Bardzo dziękuję.

01:25:57 - 01:28:55

Mateusz Szpytma

Bardzo dziękuję panie senatorze. To jest 1 z najważniejszych rzeczy, które teraz realizujemy. Jakby otworzyła się taka możliwość, nie... Bardzo niewielka, ale jednak, na prowadzenie prac poszukiwawczych I ekshumacyjnych. I w momencie, w tym momencie, dzisiaj kończymy prace ekshumacyjne w Ostrówkach.

Do tej pory znaleźliśmy w Oliwieckiej w Ostrówkach 55 szkieletów. Jutro chyba na ten temat będzie dokładna informacja podana w mediach, będzie podsumowanie na ten temat. Tych zgód jest bardzo niewiele, no ale są. My w my wnioskujemy każdego roku o wiele wiele miejsc do ekshumacji, o tym żebyśmy mogli poszukiwać żebyśmy mogli ekshumować. Na niektóre jest odpowiedź pozytywna strony ukraińskiej.

Pod koniec sierpnia ruszymy z ekshumacją żołnierzy Wojska Polskiego poległych w roku 1900 trzydziestym dziewiątym lub zamordowanych w roku 1900 trzydziestym dziewiątym na terenie obecnie to jest Lwów, a wcześniej to była wioska pod Lwowem. W najbliższym czasie złożymy także wniosek o ekshumację w Hucie Pilniackiej. Szanowni państwo, wysoka izbo. Przepisy, które obowiązują na terenie Ukrainy dotyczące poszukiwania ekshumacji są bardzo skomplikowane. Wymagają wpierw starania się o nawet nawet zakładając dobrą wolę decydentów, to jest tak to wiele...

Decyzja wieloetapowa z jednej strony najpierw na poziomie regionalnym musi być podjęta na Ukrainie, później na poziomie centralnym, tu jeszcze dodatkowo rozdzielona jest, to jest inaczej niż w Polsce, rozdzielona jest etap poszukiwań etapu ekshumacji. IPN musi się... Najpierw się może zwrócić o o poszukiwania. Jeśli znajdzie szczątki osób, odkryje, to musi je zakopać. Po to zakopać, wrócić do Polski I złożyć wniosek o ekshumację tych osób.

To jest bardzo skomplikowane, to jest bardzo utrudnione I wymagające to bardzo wiele takiego zaangażowania też, no I też czaso... Nie tylko czasochłonne to 1, ale to jest też I kosztochłonne. Oczywiście nie oszczędzamy na tym, nigdy nie będziemy na tym oszczędzać. To jest dla nas tak ważne, że będziemy nawet przesuwać środki z innych działów na ekshumację, jeśli one będą się pojawiać. To jest tak, że ten proces, jeśli on będzie realizowany w tym tempie, który był dotychczas, to on będzie trwał bardzo długo.

To będzie trwał pokolenia, wiele pokolenia, ale liczymy na to, że się to zmieni. Z zapowiedzi oficjalnych władz ukraińskich wynika, że ma się to zmienić. Czy tak w rzeczywistości będzie, czas pokaże.

01:28:56 - 01:29:01

Speaker 24

Dziękuję bardzo. Pytanie zadaje pan sam pan Adam Adam Bodnar. Bardzo proszę.

01:29:02 - 01:29:49

Adam Bodnar

Szanowny panie prezesie, ja mam pytanie o pana ocenę czy akcja Hiacynt, która była realizowana w latach 85, 87 I polegała na wzywaniu na policję, pozyskiwaniu także do współpracy osób homoseksualnych, łącznie akcją było objętych 15000 osób, pana zdaniem wypełnia znamienia zbrodni komunistycznej. W 2000 ósmym roku prokurator Edyta Myślewicz, prokurator IPN-u, powiedział, odmówiła wszczęcia śledztwa, czy umorzyła postępowanie, nie odmówiła wszczęcia śledztwa w wyniku zawiadomienia trzech osób. Natomiast myślę, od 2000 ósmego roku do dzisiaj wiemy znacznie więcej na temat okoliczności prowadzenia tej akcji. Dziękuję.

01:29:50 - 01:31:20

Mateusz Szpytma

Nigdy osobiście nie badałem tej sprawy, więc mam tylko taką informację z drugiej ręki. Aby odpowiedzieć na pytania pana sedore

Potrzebny jest króciutki wstęp. Mianowicie, zbrodniami w w rozumieniu ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej mogą być tylko te czyny, które były zbrodnicze w... Zbrodnicze I które były przestępstwem w momencie ich popełniania. Na przykład jest... Bardzo wiele osób dziwi się, dlaczego mnóstwo rzeczy, które z dzisiejszego punktu widzenia wydają się niewłaściwe, które były złe, które były, które były represjami, że one nie są ścigane przez Instytut Pamięci Narodowej.

Dlatego, że nie mogą być ścigane, dlatego że one nie wypełniają znamion przestępstwa w rozumieniu tamtej tamtego czasu. Ja nie mam przeciwko temu, żeby prowadzić śledztwo w tej sprawie. Decyzja należy do do prokuratora, do do do konkretnego prokuratora. Myślę, można ponowić wniosek o wznowienie tej sprawy. Jeśli jeśli prokurator uzna ją za zbrodnię komunistyczną, no to powinno być to to śledztwo prowadzone.

To na pewno było, mogę powiedzieć, że było czymś złym taka inwigilacja, w takim sensie z w dzisiejszym stanie prawnym na pewno byłaby to, byłoby to przestępstwo. Czy było to w stanie prawnym w momencie popełniania tego czynu, tego jakby nie chciałbym przesądzać.

01:31:22 - 01:31:38

Speaker 24

Dziękuję bardzo. Więcej pytań nie widzę. Dziękuję bardzo panu prezesowi. Otwieram dyskusję I bardzo proszę pan senator Aleksander Szwed zabiera głos.

01:31:46 - 01:33:38

Aleksander Szwed

Dziękuję panie marszałku, panie prezesie, wysoka izbo. Decyzja o powołaniu prezesa Instytutu Pamięci Narodowej dotyczy jednej z najważniejszych instytucji odpowiedzialnych za zachowanie I ochronę polskiej pamięci historycznej. Kandydatura pana doktora Mateusza Szpytmy to kandydatura doświadczonego historyka, naukowca I wieloletniego pracownika Instytutu Pamięci Narodowej, który zna tę instytucję od środka I przez lata, a w zasadzie od początku funkcjonowania Instytutu Pamięci Narodowej, angażował się w jej misję. Jego dorobek pokazuje, że IPN może skutecznie łączyć działalność naukową, edukacyjną I międzynarodową przywracając pamięć o ważnych wydarzeniach I postaciach polskiej historii. W czasach, gdy nadal pojawiają się próby zniekształcania dziejów Polski I relatywizowania odpowiedzialności za zbrodnie totalitaryzmów potrzebujemy instytucji, która w sposób merytoryczny I stanowczy będzie bronić prawdy historycznej.

Instytut Pamięci Narodowej nie może być miejscem bieżącej walki politycznej, ale musi pozostać instytucją służącą Polsce, ofiarą zbrodni oraz przyszłym pokoleniom. Pan doktor Mateusz Szpytma swoją działalnością udowodnił, że potrafi prowadzić taką misję z odpowiedzialnością I szacunkiem dla różnych środowisk, które tworzą polską wspólnotę pamięci. Przed nami decyzja o przyszłości Instytutu Pamięci Narodowej, a pan doktor Mateusz Szpytma jest kandydatem, który posiada wiedzę, doświadczenie I dorobek pozwalający mu skutecznie kierować tę niezwykle ważną dla Polski instytucją. Polska potrzebuje silnego instytutu pamięci narodowej, niezależnego opartego na badaniach naukowych I konsekwentnie stojącego na straży prawdy o naszej historii oraz dobrego imienia Rzeczypospolitej w kraju I na świecie. Dziękuję bardzo.

01:33:39 - 01:43:08

Speaker 26

Dziękuję bardzo. Głos zabierze pan senator Sławomir Rybicki. Bardzo proszę. Szanowny panie marszałku, panie prezesie, wysoka izbo. Od wielu lat, co najmniej od 2000 szesnastego roku, próbuje odnajdywać argumenty, że Instytut Pamięci Narodowej jest nadal instytucją ważną I potrzebną Polsce.

Powołując instytut w 1900 dziewięćdziesiątym ósmym roku wychodziliśmy z założenia, że nie ma silnego państwa ani odpowiedzialnego społeczeństwa bez pamięci historycznej, bez znajomości historii naszych bohaterów I tragicznych, tragicznych doświadczeń, które ukształtowały naszą narodową tożsamość. Ale aby te założenia realizować IPN powinien być strażnikiem prawdy historycznej, miejscem rzetelnych badań naukowych, uczciwej debaty, edukacji oraz pielęgnowania pamięci od tych, którzy walczyli o wolną Polskę. Jest to misja o fundamentalnym znaczeniu nie tylko dla historyków, ale dla każdego obywatela oraz dla przyszłych pokoleń. Ale Instytut Pamięci Narodowej będzie w stanie wypełniać swoją misję wyłącznie wtedy, gdy pozostanie instytucją niezależną od bieżących sporów politycznych. Historia nie może być zakładnikiem partyjnych interesów, ani narzędziem doraźnej walki politycznej.

Nie może być pisana pod potrzeby jednej czy drugiej partii politycznej, a prawda historyczna musi się opierać na faktach, źródłach I uczciwości badawczej, a nie na politycznym zapotrzebowaniu chwili. Dlatego rolę prezesa Instytutu Pamięci Narodowej wyobrażam sobie jako szczególną formę służby państwowej. Jest to urząd, który powinien służyć wyłącznie Rzeczypospolitej, a nie jakiejkolwiek partii politycznej, środowisku czy ideologii. Prezes IPN powinien kierować się wartościami, które od pokoleń stanowią fundament świata nauki. Przetelnością, niezależnością intelektualną, odwagą w dochodzeniu do prawdy oraz szacunkiem dla faktów.

Powinien kierować się także zasadami, które są fundamentem przyzwoitej służby publicznej, czyli uczciwością, bezstronnością I odpowiedzialnością za dobro wspólne. Na czele IPN-u powinna stać osoba o niekwestionowanym autorytecie naukowym I moralnym, która swoim dotychczasowym dorobkiem udowodniła przywiązanie do niezależności oraz rzetelności badawczej. Polska historia zna takie nazwiska, no choćby Leon Kieres czy Janusz Kurtyka, mimo wyraźnie dostrzeganych poglądów I przekonań potrafili sprawować urząd z poczuciem odpowiedzialności za państwo I z szacunkiem dla prawdy historycznej. Rozumieli, że prezes instytutu nie jest rzecznikiem żadnej partii politycznej, lecz przede wszystkim strażnikiem wiarygodności. Wysoka Izbo, niestety z ogromną szkodą dla państwa I obywateli historia Instytutu Pamięci Narodowej to również okresy będące zaprzeczeniem standardów, o których przed chwilą mówiłem.

Szczególnie mam na myśli 2 ostatnie prezesury, Jarosława Szarka oraz Karola Nawrockiego, podczas których IPN coraz bardziej oddalał się od swojej ustawowej misji, jednocześnie stając się czynnikiem bieżącego sporu politycznego. W tym kontekście kandydatura pana doktora Mateusza Szpytmy budzi moje głębokie, jak sądzę w pełni uzasadnione wątpliwości. Trudno bowiem uznać za zapowiedź nowego otwarcia, skoro istnieje ryzyko graniczące z pewnością kontynuacji polityki prowadzonej przez ostatnią dekadę. Wbrew kreowanemu wizerunkowi osoby apolitycznej stojącej ponad podziałami pan Mateusz Szpytma od lat należy do ścisłego kierownictwa instytutu I jest jednym z najbardziej rozpoznawalnych przedstawicieli modelu zarządzania IPN-em, który doprowadził do głębokiego kryzysu tej instytucji. Od 2000 szesnastego roku nieprzerwanie pełni funkcję wiceprezesa IPN-u.

Najpierw u boku Irotowa Szarka, następnie Karola Nawrockiego. Jako członek jego najwyższych władz współtworzył decyzje wyznaczające kierunek funkcjonowania tej instytucji I ponosił odpowiedzialność za zło I dewastację instytucji, która powinna służyć wszystkim obywatelkom I obywatelom Polski bez względu na ich ideowe wybory I poglądy. Wbrew obrazowi przedstawionemu, przedstawianemu przez pana Mateusza Szpytmę podczas przesłuchania przed kolegium IPN-u czternastego kwietnia 2000 dwudziestego szóstego roku w Instytucie Pamięci Narodowej równolegle prowadzono systematyczne działania kadrowe o charakterze czystych. W pracy niejednokrotnie z naruszeniem zasad etyki zwalniano lub zmuszano do odejścia co najmniej kilkadziesiąt osób I dotyczyło to pracowników, których niezależność intelektualna oraz otwarte podejście do badań nad przyszłością przestały być w instytucie cechami pożądanymi. Po przegranych przez zjednoczoną prawicę w wyborach parlamentarnych z października 2000 e 23 roku Instytut Pamięci Narodowej zaczął pełnić również rolę zatrudnienia dla osób związanych z byłym obozem rządzącym Wysoki Senasie, jeżeli przez ostatnią dekadę Instytut w ocenie wielu obywateli, licznych środowisk naukowych I znacznej części opinii publicznej utracił swój ponadpartyjny charakter, to trudno przekonywać, że osoba nieprzerwanie zasiadająca w jego ścisłym kierownictwie pozostanie od tych procesów całkowicie niezależna.

W tym kontekście warto przytoczyć tezy obszernego raportu najwyższej izby kontroli z dwudziestego października 2000 z 21 października 2000 e 25 roku w której najwyższa izba kontroli ocenia negatywnie działalność Instytutu Pamięci Narodowej komisji ścigania zbrodni przeciwko narodowi polskiemu w zakresie zarządzania

Wyjątkiem I rozporządzeniami środkami publicznymi ten raport jest dostępny ja go nie będę cytować większość z państwa miała okazję się z tym raportem zapoznać ale to jest raport, który też obnaża jakość zarządzania instytucją, jako nie powiem, że prywatnym folwarkiem, ale z dużą swobodą traktowania przepisów dotyczących no ważnych kwestii zamówień publicznych, wydawania środków budżetowych poza przetargami, no I jest tam cały zestaw różnych niepokojących ocen. Dlatego zasadne jest pytanie, czy osoba, która przez blisko 10 lat współtworzyła ścisłe kierownictwo instytutu może być dzisiaj wiarygodna I stanowić symbol nowego otwarcia. Trudno oczekiwać, że osoba współtworząca dotychczasowy model funkcjonowania instytutu stanie się jednocześnie gwarantem jego rzeczywistej odbudowy, odzyskania autorytetu I przywrócenia społecznego, społecznego zaufania. Wymownym sygnałem są również głosy płynące ze środowiska naukowego. Wielu wybitnych historyków podpisało apel wyrażający sprzeciw wobec kandydatury pana Mateusza Szpytmy.

Wśród sygnatariuszy znaleźli się uznani badacze akademiccy I eksperci, którzy od lat zajmują się historią najnowszą. Tego głosu nie można zlekceważyć, ani wprowadzić do politycznej polemiki. Niepokój budzi również fakt, że podczas przesłuchania przed Sejmową Komisją Sprawiedliwości I Praw Człowieka pan Mateusz Szpytma nie przedstawił przekonującej diagnozy problemów instytutu, instytutu ani realnej wizji zmian. Podobnie no dzisiaj podczas tych, podczas wystąpień, wystąpienia pana prezesa zapowiedział jakieś korekty, ale generalnie można mieć wrażenie, że ta konstatacja była, że jest dobrze, nie ma co robić zasadniczych zmian, bo jest całkiem, całkiem dobrze. Polska potrzebuje dziś Instytutu Pamięci Narodowej, który odzyska autorytet, wynikający z niezależności profesjonalizmu bezkompromisowego szacunku dla prawdy.

Instytutu, który znowu będzie służył całemu państwu I wszystkim obywatelom, a nie pozostanie narzędziem politycznym jednej formacji politycznej, tak jak do tej pory Prawa I Sprawiedliwości I obozu Zjednoczonej Prawicy. Dotychczasowe świadectwo pracy wiceprezesa Mateusza Szpytmy I jego ewentualny wybór na stanowisko prezesa IPN nie daje wystarczającej gwarancji, że taki kierunek zostanie obrany, a co więcej spowoduje, że możliwość rozpoczęcia naprawy instytutu tak, aby służył swoim ustawowym celom zostanie odłożona na kolejne lata. Senat nie powinien na to pozwolić. Proszę państwa, nie możemy wyborem pana prezesa Szpytmy legitymizować no całego zła, tych złych praktyk, które się zakorzeniły w instytucie w ostatnich dziesięciu latach. Zapowiadam, że senatorowie Koalicji Obywatelskiej nie poprą kandydatury pana Mateusza Szpytmy na prezesa IPN-u.

Dziękuję bardzo.

01:43:09 - 01:43:20

Speaker 24

Dziękuję bardzo I bardzo proszę pan senator Bogdan Borusewicz zabiera głos. Bardzo proszę panie senatorze panie marszałku.

01:43:38 - 01:44:52

Bogdan Borusewicz

Panie marszałku, panie prezesie, wysoka izbo. Ja byłem przy powstawaniu IPN-u 26 lat temu. IPN został powołany przede wszystkim w celu lustracji, nabudowany na komisji do zwalczania zbrodni hitlerowskiej, ale taki był pierwotny cel. Lustracja. Ja nie...

Usłyszałem, jakie pan widzi zmiany, jaki jest kierunek, który pan będzie prowadził IPN. Budżet IPN-u 600000000 złotych. Budżet Polskiej Akademii Nauk 200000000. Czyli 1 3. IPN-u.

01:44:56 - 01:47:02

Speaker 30

Na IPN idą olbrzymie pieniądze. Czy IPN powinien być w tym kształcie jak dzisiaj? No przecież to pokolenie w polityce, które, które obejmowała lustracja odchodzi, odchodzi z polityki. Prokuratura, prokuratura w IPN-ie, poprzednicy wskazywali, że ona jest niepotrzebna, że trzeba ją usunąć, połączyć z prokuraturą. Ogólną.

A dlaczego? A dlatego, że prokuratorzy mają po kilkanaście spraw rocznie. Biorą te same pieniądze, co ten najwyższy szczebel prokurator I kilkanaście spraw rocznie. Czyli wiadomo, jaka jest sytuacja w tej, w tej prokuraturze, jak ona jest obciążona. Przecież można te sprawy realizować w prokuraturze ogólnej.

Na początku prokuratura w IPN-ie no miała przyspieszyć, usprawnić. Czy przyspieszyła I usprawniła? Niektóre śledztwa się toczą po kilkanaście lat, nie są zakończone. Podobnie badania. Badania w IPN-ie I publikacje IPN-u są coraz słabsze.

01:47:03 - 01:47:05

Speaker 27

Ja je czytam.

01:47:05 - 01:47:38

Speaker 31

Nie wszystkie, ale niektóre. Ich ogląd to jest IPN, IPN-owski, materiały SB, które są istotne. Ale oprócz ich materiałów one muszą być zweryfikowane z tym, co ludzie żyjący jeszcze mogą na ten temat powiedzieć. No.

01:47:41 - 01:49:42

Speaker 30

Chcę przypomnieć, czytałem pracę doktorską. To znaczy część, część, pracę doktorską Karola Nawrockiego. Ta praca dotyczy działania opozycji w Elblągu. Ta dział, te działanie rozpoczynał, czy przefars, przefarsował z Gdańska mąż Szaliny Pieńkowski, Piotr Pieńkowski, który, z którą była już rozwiedziona. Ale ja byłem o tym informowany, wiedziałem.

Tylko materiały esbeckie, które da, dają takie, takie ograniczenie spojrzenia. Dlaczego nie sięgnąć po innych? Dlaczego nie weryfikować tego? Ale także inne publikacje, przyczynkarskie, fragmentaryczne. I mówię, pisane tylko na podstawie archiwum IPN-u, czyli materiałów SB.

Ja rozumiem, że jest to wygodne, bo pracownicy IPN-u siedzą na tych materiałach. Też tam jest tak, że oni 1. Mają dostęp, 1. O tym mogą napisać, a inni później. Ale to też nie jest dobra sytuacja, otóż IPN powinien powinien finansować publikacje, finansować badania, ale już koniec powinien być tego, że sam te badania realizuje.

01:49:45 - 01:50:00

Speaker 29

Bo problem z badaniami w IPN-u jest taki, że to jest, że to są badania jednostronne. Tylko jednostronne. To znaczy, jeżeli

01:50:00 - 01:50:45

Speaker 30

Z punktu widzenia polityki obecnej to był nasz człowiek, to go chronimy. A jeżeli to jest przeciwnik polityczny, to go w nim wali, walimy w niego jak bęben. Więc ja zarzucam IPN-owi, nie tylko z pańskiej winy, Tym badaniom brak obiektywności. Do tego dochodzi, dochodzą zwolnienie pracowników, a takie zwolnienie były w Lublinie, w Szczecinie. Panie senatorze pająk, niech pan się zapisze.

01:50:45 - 01:51:01

Speaker 32

Nie pająk. A pająk jest tu, przepraszam, nie będę wymieniał w związku tym pana pana imienia. Panie senatorze Dobkowski, bardzo proszę o nieprzerywanie.

01:51:05 - 01:51:30

Speaker 31

Więc kilkaset osób, naukowców, historyków, zajmujących się tym okresem najnowszym napisał list. My się także dlatego, o czym mówię, którą, którzy mówią, że pan nie będzie dobrym prezesem.

01:51:31 - 01:51:55

Speaker 30

Ja chcę powiedzieć więcej, żeby IPN... Pan nie jest w stanie oczywiście przybudować tego IPN-u, bo pan był w tym zespole. Pan jest także odpowiedzialny za to, co się w IPN-u działo. Za to, że IPN miał skrzywienie polityczne. Nie miał?

01:51:57 - 01:52:21

Speaker 31

Poprzedni prezes IPN-u potraktował IPN jako świetną Trampolinę do startów na prezenta. I został skazany przez partię polityczną. Nie był to kandydat obywatelski. A dlaczego został skazany, skazany?

01:52:23 - 01:52:24

O, obywatele.

01:52:24 - 01:53:47

Speaker 30

Obywatel taki jak pan senator obywatel, tak jest. Tak, słusznie, słusznie. Pan jest obywatelem. Nie, nie polemizuję. Nie polemizuję z tym, że pan jest obywatelem.

No właśnie. Mi paru jeszcze takich profesorów. Więc, więc IPN trzeba przebudować I trzeba mieć wizję przebudowy IPN-u. Nie ma, nie ma niestety pan wizji. Tutaj tej wizy pan nie nakreślił.

Kolegium IPN-u też nie nakreślił. Bo kolegium IPN-u nie próbowało, nie przedstawiło także swojej wizji. Wszystko było dobre, dobrze, jest dobrze I należy kontynuować. Nie było dobrze. Nie należy kontynuować I trzeba myśleć co w tej sytuacji zrobić IPN-em.

Ja oczekuję od osoby, która będzie kandydowała odpowiedzieć na to, jak ten IPN powinien wyglądać teraz, bo się sytuacja po dwudziestu sześciu latach zmieniła.

01:53:49 - 01:53:56

Speaker 24

Dziękuję bardzo I bardzo proszę pan senator Waldemar Pawlak zabiera głos. Bardzo proszę panie premierze.

01:53:57 - 02:00:03

Waldemar Pawlak

Szanowny panie marszałku, panie I panowie senatorowie. Rozpocznę od odniesienia do osoby kandydata do pana Mateusza Szpytmy. Pan Mateusz Szpytma skończył studia historyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim I rozpoczął pracę w Instytucie Pamięci Narodowej. Tu wspomniany przez pana senatora Rybickiego, pan prezes Janusz Kuletyka był swoistym mentorem dla pana Mateusza Szpytmy I pod jego skrzydłami rozpoczynał swoją pracę naukową I w pewien sposób nawiązuje jego postawa I jego osoba do tego, jak Janusz Kurtyka widział te sprawy historyczne. On nie był też łatwym prezesem IPN-u dla środowisk politycznych, bo miał swój dość taki wyrazisty charakter.

I zacząłbym właśnie od zwrócenia uwagi na dorobek osobisty pana Mateusza Szpytmy, przywołując konkretne przykłady, to znaczy Muzeum Markowej, upamiętnienie rodziny Ulmów, bardzo też duże zaangażowanie I wiele prac poświęconych historii ruchu ludowego I związanych z tym często nowych odkryć pokazujących rolę ruchu ludowego w historii Polski w ostatnich latach I też związane z tym różnego rodzaju dramatyczne wydarzenia, szczególnie w okresie powojennym, a także bardzo duży szacunek dla pana Mateusza Szpytmy wśród sprawiedliwych wśród narodów świata związany z jego zaangażowaniem właśnie w tą naszą wspólną pamięć dotyczącą okresu zarówno drugiej wojny światowej, jak I późniejszego, późniejszych badań I kultywowania tej pamięci. Przy czym też trzeba zwrócić uwagę na to, że nie miał takiej słabości, do takiego uległego patrzenia na te sprawy I po po potrafił podejmować też trudne polemiki w tym, w tym obszarze. Biorąc to pod uwagę w imieniu senatorów PSL, przedstawiam pozytywną opinię. Informuję wysoki Senat, że będziemy głosowali za powołaniem pana Mateusza, przypytmy, na Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej. Chcę też zwrócić państwa uwagę na to, że możemy mówić o polityce takiej marzycielskiej, ale też musimy patrzeć na to, jakie są dzisiaj realia.

Realia są takie, że zgodnie z ustawą o IPN prezesem IPN-u do dzisiaj jest Karol Nawrocki, ponieważ ustawa mówi, że do czasu powołania nowego prezesa poprzedni jest prezesem IPN-u. Taki jest stan prawny. Nie, nie, nie odnoszę się do stanu faktycznego, bo stan faktyczny się zmienił z chwilą powołania pana Karola Nawrockiego na prezydenta RP, ale pozostawił swoje upoważnienia I na podstawie tych upoważnień Instytut Pamięci Narodowej funkcjonuje. Kolegium IPN-u zostało powołane w 2000 dwudziestym trzecim roku I jego kadencja wygasa w 2000 trzydziestym roku, bo jest powołany na 7 lat. Myślę, że kandydatura pana Mateusza Szpytmy wskazana przez kolegium IPN-u jest pewnego rodzaju taką kandydaturą zbliżoną do kompromisu, która pozwalałaby na pewną ewolucję całej instytucji I taką ewolucję w kierunku właśnie umiarkowanego I naukowego, uczciwego podejścia do naszej historii.

Jeżeli ta kandydatura nie zostanie przyjęta, trudno prorokować, jak dalej będzie postępowało kolegium IPN-u, ale nie sądzę, żeby żeby szukało kandydata, który będzie zupełnie nie odpowiadający poglądom członków kolegium Instytutu Pamięci Narodowej. Nie będę tego roztrząsał, bo myślę, że, że to jest zagadnienie czysto hipotetyczne. Natomiast biorąc pod uwagę tą stronę taką polityczną, Wydaje się, że warto się nad tą kandydaturą spokojnie I rozważnie zastanowić. Pozwolę sobie na zakończenie przywołać takie osobiste doświadczenie też związane z historią. Mamy grudzień dziewięćdziesiątego drugiego roku, 50.

Rocznica zbrodni w Ciepielowie. Jesteśmy tam razem z ambasadorem Izraela panem Mironem Gordonem I po tych uroczystościach rozmawiamy o tam w tamtym czasie 10:10 klimat był też trudny. Były bardzo radykalne głosy z jednej I z drugiej strony. Ja zapytałem pana ambasadora, panie ambasadorze, dla dlaczego ludzie umiarkowani, szukający dialogu są tak zajadle I wściekle atakowani przez radykałów z jednej I z drugiej strony. A on odpowiedział bardzo prosto I tak dosadnie, bo powiedział tak, bo widzi pan, my im psujemy

Całą zabawę w dziką nienawiść. Dziękuję bardzo.

02:00:07 - 02:00:15

Speaker 24

Dziękuję I zapraszam pana senatora grzebarzowskie tyle. Panie marszałku, bardzo proszę.

02:00:21 - 02:01:05

Speaker 35

Panie marszałku, wysoka izbo, panie prezesie. Chciałbym przywołać historię, takie historyczne spojrzenie, które miał I marszałek Borusewicz I premier Pawlak. Też byłem przy, przy tym, jak powoływaliśmy Instytut Pamięci Narodowej. Pamiętam tamte rozmowy I całą debatę, która wtedy dotyczyła historycznej pamięci, ale też wpływu na bieżącą politykę. Bo tak jak mówił marszałek Borusewicz, wtedy ilustracja była czymś, co wisiało tak jak miecz nad, nad polską polityką, zabójczy.

02:01:07 - 02:02:13

Speaker 36

Ciągle to czuliśmy I wydawało się, że to, że trzeba wymyśleć właśnie taką ucieczkę do przodu, żeby znaleźć instytucję niezależną, która zajmie się, która zapisze, zajmie się tą... Przesunie do historii to, co ma wpływ na bieżącą politykę. I to w jakimś stopniu się udało, tak. Możemy powiedzieć, że instytut spełnił w tym wymiarze swoją rolę, szczególnie przez to, że, że cały pomysł na wybór prezesa, kolegium najpierw, szukania tego, takiego połączenia różnych spojrzeń, różnych charakterów, też doświadczeń, takiego różnorodnego spojrzenia na polską historię, na naszą historię. Uważam, że to dominowało wtedy, takie miałem przekonanie, że to było w dominującym takim przekazie poszukiwanie tego, żeby żeby mieć, mając dystans do polityki, duży dystans, ogromny dystans do bieżącej polityki, szukać w historii tego, co prawdziwe.

02:02:13 - 02:03:57

Speaker 39

To by się udawało przez lata. Udawało się to robić właśnie przez jakość ludzi, którzy zajmowali się Instytutem Pamięci Narodowej. Najpierw przez napisanie tej ustawy, przez wizję, zbudowanie tej... Wizji, a potem już krok po kroku budowanie kolegium, znajdywania pomysłu na prezesa, na na prezesów kolejnych, kolejnych kadencji. Ale to wszystko, co dobre w polskiej historii, zresztą to często tak bywa, ma swój koniec.

Ja jeszcze pamiętam w 2000 dziesiątym roku jako marszałek Sejmu też pamiętam tworzenie składu kolegium, kolejnego kolegium. Właśnie jak, jaki sposób dobierano te nazwiska, jak szukaliśmy takiego, takiego różnorodności politycznej, historycznego spektrum. I to się udawało robić I miałem takie wrażenie I przekonanie, że wszyscy mają, mamy takie właśnie wspólne przekonanie, że to tak zawsze będzie, że że że IPN będzie właśnie częścią takiej dobrej politycznej aktywności, która na historię jest w stanie spojrzeć w taki otwarty, otwarty, uczciwy I rzetelny sposób. No ale to, to, to ma swój, miało swój kres, to już jest, to już jest koniec, to jest historia, to już się, to już się nie zdarzy, bo IPN jest po prostu częścią politycznego, politycznej aktywności. To widzieliśmy prezes IPN-u, były prezes IPN-u jest dzisiaj prezydentem z taką mocną przecież polityczną, polityczną aktywnością.

Ale to jest też nie ma tutaj...

02:03:58 - 02:04:12

Speaker 24

Pani senator, bardzo proszę. Panie senator, pani senator Zając. Panie senator, bardzo proszę. Słychać panie tutaj bardzo dobrze.

02:04:12 - 02:05:29

Speaker 36

No właśnie, mikrofonu nie trzeba, a my musimy się wspierać. I ten polityczny, polityczny wymiar, on jest po prostu czymś, na co patrzymy I to rzeczywiście te nazwiska 1. Pierwszych prezesów, czy profesora Kieresa, czy profesora Kurtyki, różnych kompletnie ludzi I z kompletnymi też innymi życiorysami, ale mieliśmy takie wrażenie wtedy, że, że odpowiedzialność dominowała w tej, w tej pracy nad tworzeniem IPN-u I nad prowadzeniem go. A później już uważam, że to się właśnie zaczęło I także prezes Szpytma jest częścią tej, tej zmiany, do której doszło w IPN-ie, że przecież I doktor Szarek I potem doktor Nawrocki To już były osoby bardzo z takiego politycznego nadania, nie boję się tego powiedzieć, znaczy bardzo polityczne. I to można, można mieć do tego dystans, można odwracać się, mówić, że przecież wszyscy jesteśmy częścią polityki, ale akurat w tym miejscu wydawało się, że, że to, że, że ci wszyscy, którzy zakładali, mieli pomysł na IPN właśnie pisali ten scenariusz zupełnie inaczej.

02:05:29 - 02:05:56

Speaker 34

Inaczej niż się teraz realizuje. Bo teraz IPN jest po prostu na pierwszej linii partyjnego I politycznego frontu, tak. Mamy takie... Mamy wrażenie, też mówię to jako historyk I jako osoba, jako przewodniczący, były przewodniczący Platformy Obywatelskiej, który mówił o 2000 szesnastym roku, już mówiliśmy o IPN-ie, o przyszłości IPN-u III0 tym, co trzeba zrobić, żeby żeby IPN spełniał swoją ustawową rolę. Nie spełniał.

02:05:57 - 02:06:28

Speaker 38

I teraz dzisiaj jest, dzisiaj jesteśmy po tym, co się stało w Sejmie po wyborze prezesa Szpytmy, po tym, że wiadomo, że w Senacie będziemy debatować I jak że będą tutaj także różne inne zdania niż niż ma je większość, miała je większość sejmowa, to ja liczyłem na to, że że pan po po pan prezes Szmytła tutaj powie, pokaże jakby takie nowe otwarcie, że pan napisze scenariusz swojej aktywności, swojego IPN-u, nie.

02:06:32 - 02:06:35

Speaker 24

Czy mogę prosić po raz kolejny?

02:06:36 - 02:07:30

Speaker 34

A ja mam takie wrażenie, że to po prostu, że to jest dalszy ciąg, że wy się tam świetnie czujecie, że macie takie poczucie, że jesteście u siebie, że IPN jest częścią tego projektu politycznego, częścią PiS-u I okolic, nie. Że macie... Mam takie wrażenie, że tak jak patrzę na PiS, na na na IPN I na waszą aktywność, na to w jaki sposób się wypowiadacie, to ja mam takiej, takie skojarzenie z telewizją Kurskiego, że to jest bardzo podobne spojrzenie na taką poczucie właśnie głęboko... Takiej głębokiej własności, tak, że to jest po prostu częścią elementu własności politycznej, projektu politycznego, którym zarządzane jest, zarządzane jest przez PiS I politycznych akonitów. I to jest po prostu katastrofa.

02:07:31 - 02:09:59

Speaker 37

I ma pan okazję, przychodzi pan do senatu, izby, która jest otwarta IIW tej dyskusji argumenty zawsze są na pierwszym... Jestem tutaj pierwszą kadencję I mogę to absolutnie powiedzieć, bo byłem przez lata w Sejmie. Argumenty są najważniejsze. Znaczy, tu nie ma żadnej, tu nie ma żadnej tezy. Znaczy, jeżeli pan by przedstawił tutaj koncepcję funkcjonowania IPN-u, swoją koncepcję, nie kolegów, którzy, z którymi pan pracuje.

Swoją, bo to pan tutaj staje przed nami I pan ma nas przekonać, nie. I ma pan trudną sytuację, bo nie ma pan większości, nie. Może pan nie mieć większości. I wszystko od pana zależy. A pan po prostu tutaj opowiada rzeczy, które są no częścią, częścią tej smutnej historii, którą robicie w IPN-ie, no.

Naprawdę. III mówię to dlatego, że, że, wie pan, że sam fakt sześciuset 1000000, jakie to są ogromne pieniądze, jakimi pan dysponuje, nie, jaką musi pan mieć, jakie musi pan mieć mocne przekonanie, żeby żeby tutaj dotrzeć do do do do do emocji, do senatorów, żeby im powiedzieć jak pan wyda te 600000000 I jak pan szanuje, że to jest tak bardzo dużo w porównaniu do tego wszystkiego, do innych instytucji państwowych. Agencja Wywiadu ma 442000000, która jest odpowiedzialna za, za bezpieczeństwo naszego kraju. Przecież to jest ogrom I pan mówi o rzeczach, mówi, zaczyna pan od tego, że pan zmieni konstrukcje regionalne na wojewódzkie. To jest pana 1.

Merytoryczny argument w przebudowaniu struktury IPN-u. Znaczy, wie pan, to nas obraża, no bo jeżeli pan chce przekonać ludzi, którzy no wiedzą, o co chodzi w tym wszystkim, wiedzą, o co chodzi w IPN-ie, wiedzą, co chodzi w budżecie, wiedzą, co chodzi w historii I w polityce, to uważam, że to jest po prostu coś, co, co chce nas obrazić. I mówię o tym dlatego, że, że to jest po prostu też sposób, w którym wypowiada się pan unikając najważniejszych problemów I spraw. Ja chciałem do pana, jeżeli można prosić. Jeżeli, jeżeli wiemy wszyscy, czytamy wszyscy list historyków, ponad trzystu historyków,

02:10:00 - 02:11:24

Speaker 38

Którzy podważają część nieujawnionych nazwisk, którzy są, pracują dalej w IPN-ie, bo boją się, boją się retorsji kadrowych, tak, boją się, zostaną wyrzuceni. I oni zarzucają panu, naszej ekipie, która zarządzała IPN, zarządza cały czas, pan w niej jest, jest w, na takim bardzo ważnym miejscu, zarzucają bardzo poważne sprawy. To tu no są przywoływane kwestie NIK-owskich, kwestie złych wyda... Złego wydatkowania pieniędzy, ponad czterdziestu siedmiu 1000000. To są poważne sprawy.

Tu są, to są kwestie personalnych decyzji. Takiego lądowiska, które organizowaliście w IPN-ie po przegranych wyborach przez PiS. To, że prezes radia znajduje, czy były prezes, była prezes radia, czy były wojewoda gdański, czy szef gabinetu ministra Czarnka znajdują po prostu pracę w IPN-ie, że są przyjmowani, bo nie mogą gdzieś indziej się przytulić, no to, to dostają wyciągniętą rękę z z IPN-u, tak, dostają, dostają pracę, żeby przeżyć. No III wie pan, jeżeli pan chce przekonać, przekonać nas do swojej kandydatury, to powinien pan od tego zacząć. Powinien pan się zmierzyć z tymi poważnymi zarzutami, które są wypisane, są podpisane, są poważne nazwiska, które, które te sprawy przywołują.

02:11:24 - 02:12:06

Speaker 37

A pan w ogóle o tym nie mówił. Pan mówi o o czymś, co jest kompletnie z boku, bo ja tam, ja szanuję historyczne pańskie prace, ale to to nie jest o pańskiej historii. To nie jest o pańskiej też ambicji bycia historykiem. Pan jest odpowiedzialny za sześciosetmilionowy budżet I Instytut Pamięci Narodowej, a nie za pracę naukową, którą będzie pan, czego życzę, kontynuował po po pracy w w IPN-ie. I to jest to wyzwanie I uważam, że tego po prostu nie rozumiecie.

To znaczy państwo tutaj narzuca wam wielkie rzeczy, a wy po prostu mówicie o rzeczach małych, bo nie je rozumiecie I nie widzicie tych, tych naprawdę wielkich. Dziękuję bardzo.

02:12:06 - 02:12:22

Speaker 40

Dziękuję bardzo. I bardzo proszę, pan senator Wojciech Konieczny. Dziękuję bardzo.

02:12:22 - 02:19:15

Wojciech Konieczny

Panie marszałku, panie prezesie, szanowni państwo. Rozumiem stanowisko Polskiego Stronnictwa Ludowego, które ocenia pracę pana prezesa I jego zaangażowanie w w upamiętnienie ruchu ludowego, we wpłat ruchu ludowego w walkę o niepodległość Polski, o demokrację.

I rozumiem, że dlatego chcecie państwo poprzeć pana prezesa. Chociaż z niektórymi słowami pana premiera nie mogę się zgodzić, to znaczy inaczej, ja je trochę inaczej rozumiem. Jeżeli pan premier mówi, że kandydatura jest tu zbliżona do kompromisu, Ja powiem jako lekarz, że to jest taka trucizna zbliżona do lekarstwa w moim odczuciu. To trochę tak, to nie jest wystarczająca rekomendacja moim zdaniem, może to w ten sposób. Ale ja się odniosę do tej sytuacji jako przewodniczący, radny naczelny Polskiej Partii Socjalistycznej, najstarszej partii w Polsce.

Partii, która oddała morze krwi za Polskę, której działacze byli niszczeni, gnębieni w różnych okresach czasu od końca dziewiętnastego wieku I również w okresie czasu, którego, który jest w zakresie zainteresowania IPN-u. I ponieważ to, co przedstawię jest jednoznaczne, to będzie wskazywać na to, że państwo jednak jesteście upolitycznioną instytucją, która na jedną krew patrzy inaczej przelaną za Polskę, na drugą inaczej, jeżeli jest za bardzo czerwona, to już nie należy się jej uwaga. I to odnosi się do Polski socjalistów. I tutaj chciałbym parę rzeczy przytoczyć. Dysponujemy danymi o publikacjach z lat 24021, 22, 24, 25.

IPN przygotował 1124 publikacje lub nowe tytuły, nie licząc części dodruków. Po ich uwzględnieniu liczba wydań przekracza 1200 pozycji. Ile publikacji dotyczy polskiej partii socjalistycznej? 5 książek dotyczących szeroko rozumianej historii PPS środowisk socjalistycznych, w tym 4 książki odnoszące się bezpośrednio do okresu 919948. Jedną książkę, biografię indywidualnego działacza PPS.

0 całościowych monografii PPS obejmujących okres 1918, 48. 0 książkowych monografii udziału PPS-WRN w Polskim państwie podziemnym. 0 książkowych monografii udziału socjalistów w Powstaniu Warszawskim. 0 kompleksowych książek o likwidacji niezależności PPS I represjach wobec przeciwników połączenia z PPR w skali całego kraju, kraju. Inaczej mówiąc, na około 225 publikacji IPN przypada 1 książka szerzej związana z PPS.

Na około 281 publikacji IPN przypadała 1 książka dotycząca PPS w okresie 1918, 48. IPN potrafił w jednym roku wydać ponad 300 tytułów, podczas gdy ponad 10 lat przygotował tylko 4 książki bezpośrednio dotyczące historii PPS w interesującym nas okresie. W kolejnych siedmiu pełnych latach od 2021 do, do 2025 nie zidentyfikowano nowej książki bezpośrednio poświęconej PPS w okresie 1918, 48. Od 2000 szesnastego roku nie zidentyfikowano samodzielnych I książkowych monografii IPN poświęconych następującym postaciom. Ignacy Daszyński 0, Bolesław Niemanowski 0, Herman Liberman 0, Norbert Barlicki 0, Mieczysław Niedziałkowski 0, Kazimierz Pużak 0, Tomasz Arciszewski 0, Zygmunt Zaręba 0, Zygmunt Żuławski 0, Adam Ciołkosz 0, Józef Dzięgielewski 0.

Łącznie w przypadku dwunastu najważniejszych działaczy I przywódców polskiego socjalizmu niepodległościowego zidentyfikowano 0 nowych samodzielnych monografii książkowych IPN wydanych od 2000 szesnastego roku. W przeciwieństwie do PPS niektóre obszary historii doczekały się w IPN. Odrębnych serii wydawniczych, katalogów tematycznych, albumów, komiksów, teg edukacyjnych, gier planszowych, portali internetowych, cyklicznych konferencji wydarzeń rocznicowych, wystaw. Tutaj muszę oddać, że ponieważ jest rok Daszyńskiego ogłoszony w Sejmie to IPN również zaangażował się I tutaj jest również rola pana prezesa, to oddaje. No jest to jakaś jaskółka, ale ona żadnej wiosny niestety nie czyni.

Proszę państwa, przykładem różnicy w skali jest rok 2020.. W jednym roku IPN wydał 304 tytuły, przygotował osobny katalog publikacji o powojennym podziemiu niepodległościowym, katalog dotyczący opozycji ruchu społecznego w latach 1976-osiemdziesiąt 9 oraz folder w grudniu 1970. W tym samym roku, czyli 304 tytuły. W tym samym roku ukazała się tylko 1 książka z szeroko poświęcona historii PPS o niepodległość I socjalizm. Proszę państwa, od 2000 szesnastego roku Instytut Pamięci Narodowej wydał setki, a prawdopodobnie ponad 2000 książek I innych publikacji.

Tylko w pięciu wybranych latach było ich co najmniej 1124. Tymczasem w tym samym okresie możemy wskazać około czterech książek dotyczących historii PPS-u od odzyskania niepodległości do likwidacji jej przez komunistów. To mniej niż pół procenta nawet w ciągu pięciu lat proporcje około jednej książki o PPS na 281 innych pozycji. Nie powstała ani 1 całościowa monografia udziału PPS w polskim państwie podziemnym, ani 1 monografia udziału socjalistów w powstaniu warszawskim, ani 1 kompleksowa praca likwidacji niezależnej PPS przez PPR. No panie prezesie, jest sporo do nadrobienia.

No dzisiaj oczywiście nie możemy poprzeć pana kandydatury, no bo to, co czytałem, przekłada się również na pana kandydaturę, ta praca IPN-u w ostatnich latach. Mogę tylko zachęcić do tego, że będziemy obserwować, co się będzie działo w IPN-ie. Jeśli rzeczywiście będziemy mogli jako, jako przedstawiciele lewej strony sceny politycznej odnieść wrażenie, że coś się zmienia, to na pewno to zauważymy. Na razie niestety muszę powiedzieć, że zapomnieliście o tylu bohaterach, zapomnieliście o takim morzu przelanej krwi, ponieważ nie pasuje wam do dzisiejszej polityki, że nie możemy poprzeć kandydatury. Gdyby pan był osobą spoza IPN-u, ze swoim dorobkiem naukowym, ze swoimi poglądami I dzisiaj by pan tutaj przyszedł I nam się przedstawił.

Moglibyśmy mieć nadzieję, że się ta sprawa jakoś odmieni, ale tutaj słowa pana senatora Schetyny są prawdziwe. Miał pan okazję, no nie wykorzystał pan jej dzisiaj, tak mi się wydaje. Dziękuję bardzo.

02:19:17 - 02:19:22

Speaker 24

Dziękuję bardzo I głos zabierze pan senator Jerzy Chruścikowski. Bardzo proszę.

02:19:29 - 02:19:59

Jerzy Chruścikowski

Panie marszałku, wysoka izbo. No dyskusja rzeczywiście rozgorzała czy poprzeć czy nie poprzeć. Ja muszę powiedzieć, że mam bardzo dużą współpracę z IPN-em I jako wieloletni przewodniczący Krajowego Solidarności Rolniktualnych ta współpraca układała się różnie, ale w większości muszę powiedzieć, że na oczekiwania rolników ruchu ludowego I za to zasną słowa uznania. Teraz w tym roku mamy czterdziestą piątą

02:20:00 - 02:23:37

Jerzy Chruścikowski

Rejestracji też były różne wspólne działania I mają być nasze publikacje I mam nadzieję, że uda mi się wynegocjować, bo nie ukrywam, że wielokrotnie mówiłem, że potrzebna nam jest taka zbiorowa krajowa dokumentacja dotycząca Solidarności Rolnikowalnych. Ona jest cząstkowa w niektórych regionach, ale nie mamy takiej krajowej. Ja już wracałem się do poprzednich prezesów. Oczywiście wracam się również do pana prezesa, żeby jeszcze kontynuować to nasze dzieło Solidarności Rolników I Dolnych. Jeśli chodzi o zasoby w IPN-ie są bardzo marne dlatego, że o ile bardziej można powiedzieć dokumenty w IPN-ie znalazły się z Solidarności pracowniczej I to było bardziej nakierowane, tak, my jako rolnicy w zakładach pracy nie byliśmy, albo jak byliśmy to dwuzawodowcy.

A jeśli chodzi o dokumentację, którą robiło SB, no to nie zawsze tam jest ona zawarta w rzeczywistości, dlatego mieliśmy wiele problemów uzyskania dla naszych członków, udokumentowania ich działalności w stanie wojennym I tak dalej, ale trudno było powiedzieć, żeby to wszystko udowodnić I był największy problem, jak udowodnić to działanie, które nie zostało zarejestrowane, a było wbrew I zagrażało życiu wielu ludzi, którzy włączali się w stanie wojennym, po stanie wojennym. W związku z tym ta praca jeszcze jest potrzebna. Ja muszę podziękować, że taka komisja jest powołana, wspólna, żeby uzbierać materiały jeszcze od nas, tych którzy jeszcze mają nagrania I tak dalej, żebyśmy to robili, bo ludzie odchodzą, ludzie odchodzą I za chwilę już nie będzie tych, którzy rzeczywiście... Bo kto miał jeszcze wtedy lat 30, czy tam, to jeszcze dzisiaj ma tę okazję rozmawiać, mając te 75 lat, no to jeszcze jest okazja, żeby takich ludzi, czy o już 80, jeszcze jest. Ale ci, mieli 50, 60 lat wtedy, no to już ich nie ma I ja tylko jeżdżę po pogrzebach tych zacnych ludzi, którzy byli internowani, którzy rzeczywiście I ta prośba nasza jest.

No byłem też wtedy przy uchwalaniu tej ustawy tutaj w senacie I powiem szczerze, no profesor Kieres, który był akurat wtedy przewodniczącym Komisji Samorządu Terytorialnego, bo razem pracowaliśmy w tej komisji, został tym pierwszym prezesem, więc jakiś kierunek został nakreślony który do realizacji. No I myślę, że jeśli są jakieś uwagi tutaj ze strony, mogę powiedzieć, obecnej, która mówi, że powinny być pewne zmiany, to przecież można wskazywać te zmiany I prezes powołany może rzeczywiście realizować te oczekiwania. Nie musiał sam mieć takich pomysłów, a jak mu propozycję damy, jak się mu powiemy, jakie działania ma być robione, to przecież uważam, że jeżeli wybieramy, to go zobowiązuje do tego, żeby realizował te działania I zmieniał. Jestem za tym, żeby powołać pana prezesa na stanowisko, nie tylko jak teraz pełni wice, ale na pełnego prezesa IPN-u, żebyśmy mogli rzeczywiście, bo on daje wiarygodność tutaj, jego praca I doświadczenia, działania. Ja jako ruch ludowy też mogę powiedzieć, bo przecież my jako rolnicy, dawniej chłopi się mówiło, no przecież my jesteśmy powiązani mocno z ruchem ludowym od przedwojennych działań do obecnych.

No a ile razy protestów rolniczych I przed wojną, ile rolników zginęło przed

02:23:37 - 02:23:39

wojną, można mówić, omówić I

02:23:39 - 02:24:28

Jerzy Chruścikowski

jeszcze ile jest rzeczy. Więc IPN spełnia tego oczekiwania ruchu ludowego. Stąd panie prezesie, no ja będę głosował I uważam, że, że to jest rzecz wskazana I należą, apeluję do kolegów, żeby również tutaj senatorów, żeby jednak zastanowili się, a mówienie takiego słowa, no szanuję bardzo pana senatora Schetynę I powiem tak, no gdyby nawet powiedział, że ma takie ostre, jak oczekujecie zmiany w tym IPN-ie, No to przecież, dlaczego już premier Donath Tusk powiedział, że nie będzie wybrany? Ja rozumiem, że my jesteśmy też organizacją, która ma jakieś klubowe czasami decyzje, no jeżeli wasz szef mówi, że nie będzie wybrany, no to,

02:24:28 - 02:24:32

Speaker 44

no to już zaczyna się być takim, co by nie powiedział to I

02:24:32 - 02:24:58

Jerzy Chruścikowski

tak nie będzie wybrany, bo już macie decyzję podjętą, no. A może zmienicie to co wasz premier powiedział, premier rządu powiedział, że nie będzie wybrany. No ja tego po prostu nie rozumiem. No chcecie, żeby powiedział, a jak powie to też nie będzie wybrany, no. Szanujmy się, no I apeluję jeszcze, zmieńcie decyzję I spróbujcie zagłosować.

Jest to człowiek doświadczony, a jak mu zadania dajemy,

02:24:58 - 02:25:01

Speaker 43

przecież my możemy też w Sejmie I Senacie nakreślić

02:25:01 - 02:25:18

Jerzy Chruścikowski

jeszcze jakieś zadanie. Dlaczego nie możemy? Parlament może określić. Możemy zmienić jeszcze prawo I pokazać jaką stronę ma zmierzać IPN. To jest naszą rolą.

Dziękuję. Dziękuję I bardzo proszę pan senator Adam Bodnar zabiera głos.

02:25:25 - 02:34:16

Adam Bodnar

Szanowny panie marszałku, szanowne panie I panowie senatorowie, szanowne panie prezesie, dostojni goście. Bardzo mi utkwiły w głowie te słowa kolegów senatorów, którzy mówili, że byli przy tym, kiedy powstawał Instytut Pamięci Narodowej I kiedy w Polsce toczyła się ta duża debata związana z lustracją, rozliczeniami z przeszłością I kiedy to tak mocno wpływało na rzeczywistość polityczną. Pochodzę z takiego pokolenia, dla którego oczywiście debatę śledziłem, ale siłą rzeczy nie mogłem tego aż tak bardzo współodczuwać, jak panowie senatorowie, panowie uczestnicy, twórcy naszej historii. Ale pamiętam, że wtedy, w tamtym czasie pracowałem w Helsińskiej Fundacji Praw Człowieka I pamiętam, że zawsze w głowie mi brzmiały słowa z preambuły, o których zapominamy, a które są myślę, że istotne także z punktu widzenia dyskusji o IPN-ie. A mianowicie te słowa brzmią tak, pomnij gorzkich doświadczeń z czasów, gdy podstawowe wolności I prawo człowieka były w naszej ojczyźnie łamane, pragnąc na zawsze zagwarantować prawa obywatelskie, a działaniu instytucji publicznych zapewnić rzetelność I sprawność.

I przyznam, że jak ja czytam te słowa, pomnij gorzkich doświadczeń z czasów I widzę to w preambule, to ja tak czytam misję współczesną Instytutu Pamięci Narodowej. To znaczy, że musimy wyciągać doświadczenia z tego właśnie, z tych okresów czasów, kiedy prawa były łamane, abyśmy teraz właśnie współcześnie byli w stanie obywatelom wytłumaczyć, po co mamy rozdział drugiej konstytucji, po co instytucje mają działać rzetelnie I dlaczego to jest tak silnie powiązane z naszą historią. Że te prawa I wolności obywatelskie to nie jest jakiś, nie wiem, produkt tego, że ktoś w latach dziewięćdziesiątych tutaj przyjechał I powiedział, macie, przestrzegać tych I innych praw, ale nie, że właśnie musimy wyciągać wnioski z tych sytuacji, kiedy ludzie byli mordowani, torturowani, podsłuchiwani, inwigilowani, kiedy nie można było normalnie ślubu wziąć w kościele I tak dalej I tak dalej. Tych przykładów można mnożyć. I moim zdaniem to jest, to jest bardzo istotne, tak, z punktu widzenia tego, jak zastanawiamy się I jak myślimy o roli Instytutu Pamięci Narodowej.

Z tego się także wzięło moje pytanie dotyczące akcji Hiacent I doceniam odpowiedź, że... Bo naprawdę liczę, że my do tej, do tej sprawy wrócimy. Natomiast no jednak jakby na to nie patrzeć, mamy sytuację zupełnie bezprecedensową, ponieważ Senat I wcześniej Sejm debatuje nad powołaniem Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej, a jednocześnie stu siedemdziesięciu historyków, niezwykle poważne nazwiska, mówią my się nie zgadzamy, my nie chcemy, chcemy, aby ta decyzja została podjęta w tym właśnie kierunku. Ale ja ten list traktuję nie tylko w kategoriach takich, że te osoby protestują przeciwko kandydaturze pana prezesa, ale ja bardziej myślę, że to jest list po prostu troski o to, aby, jak oni zresztą piszą, aby IPN stał się instytucją, która służy wszystkim obywatelkom I obywatelom Polski, bez względu na ich ideowe wybory I pochodzenie. I jak przeczytałem listę sygnatariuszy tego, te tego apelu, zwróciło moją uwagę nazwisko powszechnie znanej osoby, profesora Andrzeja Friszke.

Myślę, że nie muszę tutaj nikomu przedstawiać, ale to jest dość ciekawe, że w tym samym czasie, kiedy ten list był dystrybuowany, kiedy tutaj debatujemy na temat przyszłości Instytutu Pamięci Narodowej, pod koniec czerwca odbyła się szczególna uroczystość przekazania całego archiwum profesora Friszke do Archiwum Akt Nowych. No to jest, myślę, że no kim trzeba być, żeby Archiwum Akt Nowych chciało zaakceptować cały dorobek historyczny takiej postaci. Jednak taka postać, tak, absolutnie myślę, że nie budząca jakichkolwiek wątpliwości co do swojego autorytetu moralnego, siły I także bardzo takiej rzetelnej analizy, jednak taki list podpisuje. Myślę, że powinniśmy o tym pamiętać. Natomiast w kontekście IPN-u to, co szczególnie jest dla mnie istotne, to jest kwestia, I tu będę wracał, budżetu,

Instytutu Pamięci Narodowej I nieprawidłowości, które są z tym związane. 600000000 złotych. Przypomnę, że budżet Rzecznika Praw Obywatelskich, czyli budżet, który służy temu, że te 320 osób ma działać na rzecz ochrony praw I wolności obywatelskich, organu konstytucyjnego to jest 85000000 złotych, tak. Czyli 8 razy mniej niż cały budżet Instytutu Pamięci Narodowej. I oczywiście moglibyśmy przytaczać inne przykłady.

Tutaj pan marszałek Hetyna trafnie wskazał, że Agencja Wywiadu, która jest odpowiedzialna za nasze bezpieczeństwo wewnętrzne I zewnętrzne, ma mniejszy budżet niż, niż cały IPN. No dobrze, ale skoro już tak się stało, skoro tak się stało, że na przestrzeni tych ostatnich lat ten budżet rósł I w ciągu ostatnich lat no dość skokowo wzrósł z trzystu osiemdziesięciu pięciu 1000000 do 4 do sześciuset 1000000 złotych, no to musimy jednak dbać o to, aby ta gospodarka finansowa była prowadzona w sposób maksymalnie odpowiedzialny. A niestety no w październiku 2000 dwudziestego piątego roku I Najwyższa Izba Kontroli opublikowała no niezwykle krytyczny raport, tak? Wręcz no powiedziałbym niespotykany. Stwierdzono nieprawidłowości, które dotyczyły wydatków o łącznej wartości czterdziestu siedmiu 1000000 złotych, co stanowiło 44 procent spośród stu 7000000 wydatków objętych badaniem.

Czyli prawdopodobnie, gdyby przebadano wszystko, to byłoby być może I jeszcze więcej. Nie wiemy tego. Finansowanie większości z badanych przedsięwzięć o charakterze edukacyjno-kulturalnym nastąpiło z naruszeniem wymogu prawidłowego, gospodarnego, celowego I rzetelnego gospodarowania środkami publicznymi. I, I można przeczytać w tym raporcie o przedstawieniu Miś Wojtek, o przedstawieniu Szlak nadziei Odyseja wolności, o tym, że na promocję gry komputerowej gra szyfrów, przeznaczono 4700000 złotych I tak dalej I tak dalej. Natomiast wydaje mi się, że to, trochę nawiązuje do wypowiedzi panów senatorów, to wskazanie, 1, 1 taka króciutka uwaga w tym raporcie NIK, a mianowicie w części przypadków nie zachowywano zasady konkurencyjności poprzez stwarzanie jej pozorów przy przeprowadzaniu zapytań ofertowych wskutek kierowania zapytań do podmiotów powiązanych zawodowo lub prywatnie z osobami zajmującymi stanowiska dyrektorów biur w centrali IPN lub przez nich wskazanymi, tak.

Czyli oskarżenie ze strony najwyższej izby kontroli, że tak naprawdę procedury, konkursy były ustawiane, tak, po to, aby osiągnąć określony skutek, co zresztą NIK bardzo sprawnie wskazuje. I tutaj chciałbym poinformować pana prezesa, bo pan prezes o tym mówił na samym początku, że o ile pan prezes wie, to nie trafiło żadne zawiadomienie, nie było tutaj żadnych działań ze strony NIK-ów w stosunku do prokuratury. Ja zostałem poinformowany przez Prezesa Najwyższej Izby Kontroli pod koniec czerwca, że, że zawiadomienie zostało skierowane do końca czerwca tego roku. Zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa z artykułu 231 kodeksu karnego. Także to nie jest tak, że Najwyższa Izba Kontroli tylko zakończyła postępowanie na tym raporcie.

To zawiadomienie jednak poszło dalej. Na sam koniec chciałbym powiedzieć ci 1 1 zdanie, takie dość trochę smutne, ale no trzeba. Sesja Senatu rozpoczęła się od przyjęcia uchwały w 80 rocznicę śmierci Inki. Senat wskazał, że postać Danuty jest sieć główny, symbolizuje tragizm I heroizm pokolenia żołnierzy niezłomnych, których jedyną winą była miłość do ojczyzny. Niestety, jak spojrzymy do tego raportu najwyższej izby kontroli na temat IPN-u, też znajdziemy Inkę 9 razy w kontekście tego, że przy różnych lekcjach organizowanych na temat Inki dochodziło do nadużyć I różnych sytuacji nieuczciwych.

I to nie jest chyba ten sposób, w jaki powinniśmy prowadzić promocję naszej historii. Dziękuję.

02:34:17 - 02:42:07

Maciej Żywno

Dziękuję bardzo. Bardzo proszę, pan senator Kazimierz Wiatrczak. Panie marszałku, panie prezesie, panie I panowie senatorowie. Więc ja przede wszystkim chciałem tutaj sprostowanie, bo pewna magia wielkich liczb ma duże oddziaływanie na wyobraźnię. Pan senator Borusewicz przytoczył tutaj Polską Akademię Nauk, która otrzymuje 200000000.

To jest może I prawda, ale nie cała prawda, panie senatorze, ponieważ subwencje dla instytutów Polskiej Akademii Nauk to jest 1148453300 złotych, więc mówi pan o jakiejś cząstce kwoty, która jest na na na na fragment działalności tego, co robi Polska Akademia Nauk. Poza tymi dwoma kwotami są jeszcze inne środki. Tak że to trzeba trzeba trzeba tutaj jakby mieć wyobrażenie o czym o czym rozmawiamy, bo ta kwota 200000000 w budżecie państwa na na struktury Polskiej Akademii Nauk, na tą stowarzyszenie profesorów, no to to jest ważne, ale jest też w budżecie Ministra Nauki, są też w innych budżetach, są projekty, tak że ta kwota prawdopodobnie jest znacznie, znacznie wyższa. Ja muszę powiedzieć tak, oczywiście ocena polityczna działalności IPN-u zależy od bieżących potrzeb I pewnego nastawienia I priorytetów formacji politycznych, które takich ocen dokonują I to obserwuję co najmniej od dwudziestu lat jako senator Najjaśniejszej Rzeczypospolitej. Nie mam wątpliwości, że wybór przez Sejm pana Mateusza Szpytmy jest jest bardzo dobry.

Ja będę głosował za I państwa do tego do tego namawiam. Przywołuję do pamięci rok 2000 bodajże 4. Czy czy 5., może 6.. Jako szef ZHR-u, przewodniczący związku Adressat Rzeczypospolitej, podpisywałem porozumienie o współpracy związku harcerstwa Rzeczypospolitej z Instytutem Pamięci Narodowej z prezesem Kurtyką. Co zresztą było ciekawe, bo przy okazji pytałem pana prezesa Kurtyki, jak to jest, że nam się wydawało, że to konspiracyjne harcerstwo jest tak mocno inwigilowane przez Służbę Bezpieczeństwa, a w IPN-ie jest tak mało na ten temat.

To pan prezes Kurtyka ciekawą opinię w tej sprawie wyraził. Powiedział, że zachowały się tylko archiwa I to nie całe. Natomiast my jako konspiracyjne harcerstwo byliśmy w tej obróbce jakby do końca, a to one przede wszystkim spłonęły. Ja muszę powiedzieć tak, mamy na sali, no ona w tej chwili jest niepełna, ale mamy mamy osoby odznaczone Krzyżem Wolności I Solidarności po obu stronach sali senatu, po obu stronach naszego sporu politycznego. Ja bardzo dziękuję panu prezesowi Pawlakowi za takie całościowe wypowiedzenie się na temat pana Mateusza Szpytmy, jego wykształcenie, działalność, aktywność, zasługi.

Ja muszę powiedzieć, że dla mnie szczególnie ta Markowa jakoś tak bardzo głęboko się wryła w moją świadomość, ponieważ to bardzo głębokie zbadanie przez pana Szpytmę tego zagadnienia. Wiemy, że wyjeżdżał wielokrotnie do Niemiec w tej sprawie, że że na Podkarpaciu to zakorzenienie tych prac było bardzo duże. No I szeroka promocja tej sprawy. Przecież, proszę państwa, ten przykład rodziny Ulmów to jest ukazanie pewnego uniwersalnego wymiaru postawy tych ludzi. To jest niewiarygodne.

My takich przykładów mieliśmy wiele, nie nie wszystkie znamy, nie o wszystkich wiemy, ale właśnie rolą nie tylko IPN-u, ale także Senatu I wielu innych dykasterii naszego państwa jest pokazywanie przede wszystkim tych dobrych przykładów, prawda? To jest, to jest to, co buduje. Dlatego jakby mając... Tu jeszcze takie krótkie odniesienie, bo tutaj pan senator, lekarz mówi trucizna zbliżona do lekarstwa. No panie senatorze, no przecież pan jak jako lekarz wie, że bardzo dużo lekarstw, żeby nie powiedzieć większość, to są przecież substancje także I szkodliwe, także I trujące.

To jest kwestia dawki, więc przykład trochę nie nietrafiony, ale to tak jest z przykładami. Na pewno, na pewno jest tak, że lewą stronę sceny politycznej, a przynajmniej jej część, boli to, że IPN przypomina o tym, co się działo w Polsce w latach

44956 zapewne to nie nie do pana senatora uwaga ale wiele takich wypowiedzi słyszałem że za mało o lewicy no pytanie czy są autorzy czy czy czy są naukowcy bo to często tak jest, że to trzeba trzeba się tym zająć. Sam miałem okazję z panią profesor rozmawiać, która która akurat zajmowała się badaniem tych partii lewicowych poza granicami kraju, no szczególnie w tym ośrodku londyńskim. Zresztą sam miałem okazję rozmawiać na początku lat dziewięćdziesiątych z córką pana prezydenta Sabata, która bardzo ciekawie mi o tych sprawach opowiadała. Także to są niezwykle ciekawe sprawy, ale musi być osoba, która która się tym zajmie, bo bo bo to też jest też bardzo ciekawy fragment naszej historii I zresztą pan senator wie, nie tylko ja, ale pewnie tutaj obie strony sceny politycznej, z jakim szacunkiem odnosimy do ojców założycieli naszego odrodzenia w osiemnastym roku, gdzie także był, prawda, I Witos, I Daszyński, prawda. Nikt tego nie nie nie podważa.

Ostatnio oglądałem niezwykle ciekawy film o Dmowskim, prawda? Ale to, to, to trzeba widzieć, te wszystkie elementy. Są osoby, które popadają w pewne skrajności, w pewne emocje, to nigdy nie jest dobre. Dlatego, żeby już nie przedłużać, bardzo tutaj dziękuję za to, co dobrego zostało powiedziane I bardzo państwa namawiam do tego, żeby żeby tą umiarkowaną, naukową osobę, pana Mateusza Szpytmy, który wydaje mi się też gwarantuje pewną uczciwość, bo bo ja muszę powiedzieć, że to jest kwestia pewnej formacji. Ja myślę, że przy okazji właśnie tego zaangażowania w sprawę Ulmów My też poznaliśmy też tą tą formację wewnętrzną pana pana Mateusza Szpytby.

To jest niezwykle ważne, dlatego kładę to państwu na sercu. Dziękuję bardzo.

02:42:07 - 02:42:13

Speaker 24

Dziękuję bardzo I pan senator Waldemar Pawlak po raz 2.. Bardzo proszę.

02:42:15 - 02:44:20

Waldemar Pawlak

Panie marszałku, szanowni panie I panowie senatorowie. Zainspirował mnie pan senator Wojciech Konieczny I z jednej strony powiem, że rozumiem to rozgoryczenie PPS-u, że historia PPS-u jest pomijana I zakłamywana zarówno przez komunistów, jak I konserwatystów. Być może warto, żeby IPN niezależnie od tego, czy są autorzy, czy nie, może właśnie zbadał też kilka postaci z tego środowiska, bo w tym okresie szczególnie powojennym mieliśmy dokładnie te same przeżycia, mówię o politykach z ruchu ludowego I z PPS-u, szczególnie tego PPS-u takiego prawdziwego, który który miał po wojnie też bardzo dużo osób, które były prześladowane, jeżeli się nie wpisywały w nowe, w nowe czasy historyczne. Natomiast jeżeli rozstrzygamy dylematy polityczne, to tragizm polityki polega na tym, że nie zawsze można wybrać najlepsze rozwiązanie. Czasami trzeba wybrać tak, że można powiedzieć, że nasza decyzja poprawi sytuację, że będzie trochę lepiej, a może się okazać, że ta decyzja sprawi, że będzie trochę gorzej albo dużo gorzej.

I tak pewnie tutaj mamy w tej sprawie do rozstrzygnięcia. Natomiast trochę, czy czy absolutnie z boku tej dyskusji, tylko w takim trybie polemicznym a propos pana senatora koniecznego argumentu, to po po powiem o takim właśnie tym temacie dokąd prowadzi taka twarda pryncypialność moralna. Otóż jest taka anegdota, jak dwóch kolegów spotyka się I 1 pyta drugiego, co robicie, co robisz wieczorem? Organizuję seks zbiorowy. Kto będzie?

No ja, ty I twoja żona. Absolutnie się z tym nie zgadzam, protestuję. No trudno, to ciebie skreślamy.

02:44:26 - 02:44:42

Speaker 24

Dziękuję bardzo. Pan Senator będzie konieczny po raz 2.. Ale proszę nie zaostrzać anegdot.

02:44:44 - 02:46:20

Wojciech Konieczny

Nie proszę państwa panie marszałku, panie prezesie, myślę, że że trochę trochę krotochwili nie zaszkodzi nawet przy takich poważnych tematach, ale jednak no nie jest to takie dla mnie lekkie. Jednak, jednak z tym seksem okay, fajny przykład, ale tutaj rozmawiamy jednak o ludziach, którzy którzy są zapomnieni, którzy zostali po prostu, przepadli jak w studni, oddali życie. Ich rodziny były często gnębione przez lata PRL-u, nie mogli się przyznać do tego, gdzie zginęli, jak zginęli. Nie było o nich nic mowy I dzisiaj o te teraz też o nich nikt nie mówi. No Instytut Pamięci Narodowej właśnie skupił się tak bardzo na tym, na tej części, o której też było bardzo cicho.

Ja nic nie wiedziałem o żołnierzach wyklętych prawie nic. To były bandy przedstawiane za czasów, kiedy chodziłem do do szkoły w osiemdziesiątych latach. Tutaj wielka praca została wykonana, ale nie mogę nie być rozgoryczony, patrząc na te 600000000 I na to, że, że ci ludzie nie są docenieni do dzisiaj. A dla pana profesora Wiatra, no jeżeli lekarstwo nie, nie ma działań ubocznych, a w efekcie w nadmiarowym podawaniu nie doprowadzi do nawet do zgonu, no to nie jest lekarstwo, to jest placebo. Więc to jest też taki przykład.

No trucizna to co innego, a lekarstwo jednak co innego. Dziękuję bardzo.

02:46:21 - 02:46:58

Speaker 24

Dziękuję bardzo. Informuję, że lista mówców została wyczerpana. Dla porządku informuję jednocześnie, że do protokołu swojego wystąpienia w dyskusji złożyli senatorowie Ryszard Brejza, Beniamin Godyla, Janusz Gromek I Józef Jodłowski. Zamykam dyskusję. Czy powołany przez Sejm na stanowisko Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu pan Mateusz Szpytma chciałby jeszcze zabrać głos?

Zapraszam panie Prezesie.

02:47:13 - 02:49:59

Mateusz Szpytma

Bardzo dziękuję panie marszałku, bo padło tutaj bardzo wiele różnych kwestii. Warto myślę, że się do nich odnieść, ale na wstępie bardzo chciałem podziękować za te wszystkie głosy popierające moją kandydaturę, ale to za te wszystkie głosy, które były głosami krytycznymi. Doceniam to, że może... Ale uznam też, że nawet I głos pana senatora Koniecznego też nie był ad personam. Dziękuję za te, za to, że były to głosy, które dotyczyły właśnie spraw merytorycznych.

I chciałem się po kolei odnieść panie marszałku, jeśli mogę do do do poszczególnych osób, do do poszczególnych głos głosów. Zgadzam się z tym z pierwszą częścią wypowiedzi pana senatora Rybickiego na temat tego, czym powinien być Instytut Pamięci Narodowej, jaki powinien być Prezes Instytutu Pamięci Narodowej. Natomiast jakby nie, nie zgadzam się jakby z tą diagnozą tego, czym w ostatnich dziesięciu latach ona ten Instytut Pamięci Narodowej był. Tu jeśli chodzi o konkret, mówił pan senator o czystkach, że że prezesi Instytutu Pamięci Narodowej zwalniali pracowników. Ja byłem...

Spodziewałem się tego pytania I przygotowałem się na odpowiedź I powiem tak, że za czasów poprzedniego prezesa Instytutu Pamięci Narodowej doktora Karola Nawrockiego Przez 4 lata zostało zwolnionych 8 osób w centrali, 20 w tym... A w całej Polsce łącznie z centralą 19. Jeśli to, jeśli to porównamy do liczby pracowników, którzy są zatrudnieni, do tych dwóch I pół tysiąca, ale także do poprzednich lat, to tutaj nie ma żadnego dysonansu, żadna jakby różnica jest nawet różnica na plus, bo jeśli porównamy to do czasów prezesa, prezesa Jarosława Szarka, to zostało zwolnionych w centrali 17 osób, znaczy zostało zwolnionych 32 osoby, w tym w centrali 17. Ale jeśli porównamy do prezesury doktora Łukasza Kamińskiego, to zostało zwolnionych 33 osoby, w tym w tym 13 w centrali, więc to widać, że że

02:50:00 - 03:07:33

Mateusz Szpytma

Po prostu jakby pewna stała, która nawet uległa zmniejszeniu za czasów doktora Karola Nawrockiego. O raporcie Najwyższej Izby Kontroli już mówiłem, jeśli chodzi o apel sprzeciw wobec mojej kandydatury. Chciałem tutaj zdementować, zdecydowanie chciałem zdementować jakoby to było, jaka to był, jako jakoby to była petycja stu siedemdziesięciu historyków, stu siedemdziesięciu naukowców. To jest petycja trzystu ośmiu obywateli, z których część jest historykami, część jest naukowcami, trzystu ośmiu, z których stu jedenastu nie podpisało się... Czy jak...

Jest anonimowe. Ja nie wiem kto jest. Pan senator Schetyna może zna te nazwiska domniemanych pracowników Instytutu Pamięci Narodowej, może nawet I obecnych pracowników Instytutu Pamięci Narodowej. Ja nie wiem. Ja nie wiem kto jest w gronie tych stu jedenastu, ale wiem kto jest w gronie tych dwustu, tych stu kilkudziesięciu, podpisanych.

Owszem, tam tacy naukowcy jak pan profesor Friszke, którego prace naukowe czytam I bardzo cenię. To jest znakomity naukowiec, naprawdę. Specjalista w wielu sprawach, ale jeśli chodzi o jego wypowiedzi medialne, publicystyczne, czytałem ostatnio w OCOPrest, naprawdę to jest poziom głęboko poniżej profesorskiego, doktorskiego czy nawet innego jeśli chodzi o fakty. Więc tutaj po prostu w tym w tym zakresie rozdzielam pana profesora jako tutaj naukowca znakomitego I rozdzielam jako jako publicystę. Odrzucam jakby to zarzut też pana senatora Rybickiego, że Instytut Pani Stanowej reprezentuje jedną opcję polityczną.

Pan profesor, pan senator, przepraszam, pan marszałek Bogdan Borusewicz powiedział, że IPN powstał w celu lustracji. Właściwie w pewnym sensie tak, dlatego że miał uzupełniać rolę Rzecznika Interesu Publicznego, bo to przede wszystkim Rzecznik Interesu Publicznego od 1900 dziewięćdziesiątego siódmego roku był od lustracji. Instytut Bank Centralny bardziej był od kwestii badania tych spraw od strony naukowej, a od 2000 szóstym roku przejął rzeczywiście wprost zadania lustracyjne. Na ten, natomiast te kwestie dotyczące tych spraw cały czas są podejmowane I cały czas są ważne. Jeżeli mówimy, jeżeli mówimy, że te sprawy dotyczące lustracji, pan senator powiedział, odchodzą.

Nie odchodzą. Nie odchodzą w sensie takim, że cały czas proszę mi wierzyć, że jest bardzo wiele osób, także na tej sali, nie wypominając wieku nikomu, urodzonych przed rokiem 1900 siedemdziesiątym drugim. Jeśli popatrzymy chociażby na osoby ważne, osoby w państwie, 4 najważniejsze osoby w państwie, to też nie wypominając wieku, tylko 1 nie podlega lustracji. I każdy w wieku państwa uważam, że ma prawo startować na posła, ma prawo startować na senatora, w związku z tym jeśli będzie to osoba, która wcześniej nie pełniła funkcji publicznych ona winna być poddana poddana lustracji, więc nie jest to sprawa, która, która można ją uznać za, ograniczoną. Zdecydowanie nie zgadzam się z panem marszałkiem, że publikacje są oparte tylko I wyłącznie na materiałach Służby Bezpieczeństwa.

Nie, tak może było na początku Instytutu Pamięci Narodowej, jak powstawały te 1. Prace, jak mieliśmy ten dostęp do źródeł. Wcale on nie jest inny, ten dostęp do... Dzisiaj dostęp do źródeł Instytutu Pamięci Narodowej dla pracownika, dla dla osoby z zewnątrz, to to są te same zasady I każdy może docierać, każdy może składać katalogi, są dostępne nie tylko w Instytucie Pamięci Narodowej, ale także I I online, więc nie, to nie jest tak. Te prace, które powstają, są oparte na bardzo różnorodnym materiale źródłowym I z IPN-u, z I archiwów magnowych I z archiwów kościelnych, archiwów państwowych, więc to moim zdaniem nie tak.

Czy IPN powinien finansować badania? To jest kwestia ustawodawcy. My nie... Była taka próba w roku 2000 jedenastym zmiany ustawy w tym kierunku. Ona później została, to zostało później zmienione.

Nie wiem, to jest dobry pomysł, ale Instytut Pamięci Narodowej nie może finansować zewnętrznych badań. Robi to NCN, robi to NPRH, są ku temu odpowiednie struktury, gdzie można, gdzie można aplikować. Pan senator Borusewicz wspominał jeszcze o tym, że, że prezes Instytutu Pamięci Narodowej został prezydentem Rzeczypospolitej. To prawda. Ten zaszczytny urząd objął z woli, z woli narodu.

Tak jak z woli, tak jak z woli wyborców senatorem Rzeczypospolitej został w 2000 siódmym roku ponownie Leon Kieres. Został 2 lata po tym, jak przestał być prezesem Instytutu Pamięci Narodowej. Nie ma tutaj nic złego, że profesor Leon Kieres był senatorem, a wcześniej był prezesem Instytutu Pamięci Narodowej I uważam, że że to, że jest doktor Karol Nowicki jest prezydentem Rzeczypospolitej, no jakby to jest dla Instytutu Pamięci Narodowej jest to powodem do do dumy, że z grona, z naszego grona naszych pracowników mamy głowę państwa. Zresztą to nie 1. Raz, gdy gdy ktoś, kto pełnił taką funkcję został prezydentem, bo w Niemczech Joachim Gauk, były prezes tamtejszego, można powiedzieć, Izby Pamięci Narodowej, również został, został prezydentem Republiki Federalnej.

Jak będzie wyglądał Instytut Pamięci Narodowej teraz? Pan Sandor tutaj proponuje czas na zmiany. Jeśli chodzi o zmiany głębokie, ustawowe, to tylko może parlament zrobić. Natomiast rzeczywiście potwierdzam I to co powiedział pan senator Rybicki, pan senator Borusewicz, inni państwo tutaj z lewej strony tej sali, że nie jestem człowiekiem, który będzie robił gdybym został prezesem Instytutu Pamięci Narodowej który będzie robił rewolucję w Instytucie Pamięci Narodowej. Ja jestem człowiekiem, który woli ewolucję, woli drobnymi krokami zmieniać instytucje I uważam, że zaproponowałem program.

Ten rejestr, badanie rejestru zbrodni, nowe zagadnienia projektowe uważam za bardzo istotne, zwłaszcza że jest odpowiedzią też na głosy państwa strony wypowiadane wielokrotnie na tej sali przy różnych okazjach, że te kwestie powinny być badane. Jest bardzo ważna rzecz I ja bym tego naprawdę nie bagatelizował. Pan senator z Hetyna wspomina o też o lustracji. Ona rzeczywiście teraz jest w sposób, przeprowadzona w sposób cywilizowany, są pewne procedury na ten w tym zakresie, nie budzi to nawet jakichś wielkich kontrowersji. Nawet są oceny osób takich bardziej zdecydowanych, radykalnych, że ta sposób lustracji, jaki jest prowadzony przez Instytut Pamięci Narodowej jest za bardzo łagodny, że właściwie to są zarzuty bardziej niż do do Instytutu Pamięci Narodowej, co do do do sądów.

Pan senator tutaj z Kytem też powiedział, że miałem szansę na to, żeby się tu zaprezentować, pokazać swój program I przekonać wysoką izbę, większość senacką. Muszę powiedzieć, że starałem się to czynić mimo zapowiedzi pana premiera Donalda Tuska, rzeczywiście to, co wspomniał pan senator Chruścikowski, że sprawa jest przesądzona I tutaj nie można mieć żadnych nadziei, ale doceniam pana senatora, bo słuchałem wywiadu z panem senatorem, wielu, które miały miejsce w ostatnich dniach I pan senator Schetyna jednak nigdy nie powiedział, że na pewno doktor Szpytma nie zostanie prezesem. Jest wysoce prawdopodobne, że nie zostanie, ale dajemy mu szansę, to więc to należy docenić I to panie senatorze doceniam. Doceniam. Jeśli chodzi o program, nie konsultowałem go z żadnych politykiem, żadnych polityków.

Ten, który przedstawiłem, ten, który I w kolegium I tutaj, a wcześniej w senacie. Jeśli chodzi o kwestie zatrudnienia,

Osób które gdzieś pracowały no za poprzednich rządów no nie możemy też dać możliwości żeby osoby które są, mają jakieś doświadczenie, żeby nie mogły gdzieś znaleźć pracy. To jest tak, że pewne osoby rzeczywiście znalazły znalazły zatrudnienie w Instytucie Pamięci Narodowej, ale ja uważam, że ktoś kto jest byłym nawet byłym prezesem radia, ktoś kto jest byłym byłym szefem jakiejś instytucji, ma prawo pracować w urzędzie państwowym. Uważam nawet, że ktoś kto jest byłym posłem albo przestanie być senatorem, też może pracować w Instytucie Pamięci Narodowej. Ja naprawdę nie chciałbym ograniczać, bo gdyby państwo konsekwentnie do tego chcieli podejść, do tej propozycji, to powinni zapisać, zapisać w ustawie o Instytucie Pamięci, o Instytucie Pamięci Narodowej, że byli ministrowie, byli posłowie, byli senatorowie, nie mogą pracować w Instytucie Pamięci Narodowej. Ja bym nawet, ja bym jako prezes Instytut Pamięci, jako teraz jako zastępca bym protestu nie składał, ale uważałbym, że nie jest to do końca rozsądne, do końca rozsądne rozwiązanie.

Pan senator Wojciech Konieczny z... Jest na sali, czy czy pewnie wyszedł wyszedł na chwileczkę, ale mimo wszystko tutaj odpowiem, bo długo mówił pan senator, ja też postaram się trochę na jego kwestie, które podniósł odpowiedzieć. Proszę pozwolić mi wymienić, chociażby z ostatnich lat 3 publikacje dotyczące socjalistów. Przeciw socjalistom, Komunistyczna Partia Robotnicza Polski, Komunistyczna Partia Polski wobec Polskiej Partii Socjalistycznej, wypisy z prasy I dokumentów, rok 1900... Rok 2021.

Wydanie. 2. Książka. Antykomunizm socjalistów, PPS wobec Komunistycznej Partii Polski, wypisy. 3., o niepodległość I socjalizm studia I szkice z dziejów polskiej partii socjalistycznej redaktor Maciej Żukowski Kamil Piskała Warszawa 2020.

No I albumy o Daszyńskim rok 2000 osiemnastym teraz przygotowane 2. Wydanie na rok Daszyńskiego. Spektakle o Daszyńskim, premiera była w teatrze. Zapraszaliśmy wszystkich państwa senatorów, otrzymali państwo zaproszenie. Zapraszam też do do Krakowa, będzie 2.

Raz pokaz tego spektaklu o Ignacym Daszyńskim, naprawdę bardzo dobry. Sporo publikacji wydaliśmy o Józefie Piłsudskiego. Co by nie powiedzieć, to jednak w dużej części jego biografia to biografia socjalisty, a publikujemy nie tylko okres wtedy, kiedy był naczelnikiem państwa czy był, czy no zakulisowo był najważniejszą osobą w państwie. Więc tych rzeczy o socjalistach jest sporo. Jedną rzecz, naprawdę szkoda mi bardzo, że nie ma pana senatora na sali, ale ale trochę nieuczciwe uważam jest to, że nie powiedział o jednej rzeczy.

Mianowicie pan senator Wojciech Konieczny był tą osobą, która chyba jeszcze nie była w parlamencie, ale pisała wiele pism do IPN-u ze skargami na oddział IPN-u w Katowicach, że popełnił skandal, błąd I tak dalej, bo zlikwidował pomnik poświęcony Janowi Martyniakowi. Ja byłem osobą, która te skargi otrzymywała I rozpatrywała. No I stwierdziłem, że 2. Skarga przyszła, wezwałem do wyjaśnienia sprawę, do wyjaśnienia pracowników, musieli pogłębić kwerendę I co się okazało? Okazało się, że pan Wojciech Konieczny ma rację.

Zlikwidowaliśmy pomnik, pomniczek zaniedbany. Nikt o niego w tej społeczności nie dbał poświęconej Janowi Martyniakowi, który był bojowcem Gwardii Ludowej PPS, a został uznany przez nas za bojowca tej Gwardii Ludowej PPS-owskiej. PPP nie nie P P tej tej tak tej PPR. Więc co zrobiliśmy? Zadekratowałem, że należy ten pomnik odbudować.

Odbudować. I ten pomnik powstał. Na odsłonięciu tego pomnika pan senator już chyba wtedy czy był obecny I pojechałem również ja. Mogłem wysłać pracownika, Mogłem wysłać dyrektora tego, który zawalił, albo jego pracowników. Mogłem wysłać dyrektora z centrali, który odpowiada za upamiętnienia.

Pojechałem ja osobiście. Po co pojechałem? Żeby przeprosić. Stanąłem przy mikrofonie I powiedziałem, przepraszam popełniliśmy błąd. Nie wiem ile osób jest skłon, jest zdolnych do tego, aby aby wziąć na siebie winę, przeprosić, zadośćuczynić w postaci budowy nowego pomnika.

I ten pomnik jest znowu już trochę zaniedbany przez mniejszą społeczność, ale my tam jeździmy I staramy się, staramy się, aby to upamiętnienie było w odpowiedni sposób jednak widoczne. Tak, to bardzo będę wdzięczny, żeby żeby po żeby powtórzyć. Pan senator Bodnar wspominał o preambule IPN. Ja w swoim programie właśnie wyborczym poświęcam 1. 3 1.

2 strony to w ogóle właśnie jest odniesienie do preambuły ustawy o Instytucie Pamięci Narodowej, bo uważam właśnie, że w oparciu o nią powinien każdy prezes realizować wszystko, dzieje się w Instytucie Pamięci Narodowej. Natomiast w dalszej części to, tak ponowie to, że nie było to stu siedemdziesięciu historyków. Bo odnosiłem się już do pana profesora Andrzeja Friszke. Też, jeśli chodzi o kwestie najwyższej izby kontroli, mówiłem o pewne rzeczy, jeśli chodzi o kwestie przetargów, tych nawet nie przetargów, tylko tych rozeznań. Zmieniliśmy w Instytucie Pamięci Narodowej.

Najwyższa Izba Kontroli w ostatnim raporcie to doceniła. Dziękując raz jeszcze za za głosy pozytywne też panie senatorze, to było dziewiętnastego kwietnia 2000 szesnastego roku, bo do 2000 szóstego roku to porozumienie z ZHR-em Rzeczywiście nawet jako wtedy jako asystent prezesa Janusza Kurtyki pomagałem w organizowaniu tego tego spotkania. Raz jeszcze dziękuję państwu bardzo za możliwość zaprezentowania swojego programu. Dziękuję za te wszystkie głosy, które padły. Naprawdę doceniam to, że ta dyskusja jest była bardzo...

Była bardzo dobra, oceniam ją, ja ją oceniam bardzo pozytywnie I też bardzo dziękuję panu marszałkowi, że zgodził się, abym teraz mógł odpowiedzieć także na te kwestie, które padły w dyskusji. Dziękuję

03:07:33 - 03:08:11

Speaker 24

bardzo. Zgoda I tak miała wymiar proceduralny, także także nie jest to moja zasługa, ale to naturalne oczywiście, że żeby pan prezes mógł odpowiedzieć na głosy w dyskusji. Tak więc zakończyliśmy ten punkt I informuję w tej chwili wysoką izbę, że głosowanie w tej sprawie zostanie przeprowadzone pod koniec naszego posiedzenia. W tej chwili ogłaszam przerwę do godziny piętnastej, zgodnie z zapowiedziami. Dziękuję bardzo.