65. posiedzenie Senatu RP XI kadencji - 23.09.2026 r. - cz. 1
Legend
Transcript markers
- text Sentence being played
- text Search result
- text Intervention cited by the link you opened
Click a sentence to play the video from that moment. Select text to quote it with the speaker, timestamp and link.
More options
Senat Senat Rzeczypospolitej Polskiej
Follow its sittingsMałgorzata Kidawa-Błońska
Wysoki Senacie proponuję uzupełnienie porządku obrad o punkt ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z organizacją dwudziestego szóstego, dwudziestych szóstych Światowego Jambory Skautowego w Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 20., w roku 2000 dwudziestym siódmym I rozpatrzenie go jako punktu czwartego porządku obrad. Ustawa o podatku od nadzwyczajnych zysków osiągnięta w okresie od marca 2000 dwudziestego szóstego roku do marca 2000 dwudziestego siódmego roku, ze zbycia paliw ciekłych I rozpatrzenie go jako punktu dziesiątego porządku obrad. Ustawa o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych I rozpatrzenie go jako punktu jedenastego porządku obrad. Ustawa o zmianie ustawy o podatku od towarów I usług I rozpatrzenie go jako punktu dwunastego porządku obrad. Ustawa o zmianie ustawy o podatku akcyzowym I rozpatrzenie go jako punktu trzynastego porządku obrad.
Ustawa o zmianie ustawy o podatkach I opłatach lokalnych, ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych I rozpatrzenie go jako punktu czternastego porządku obrad. Ustawa o zmianie ustawy prawo energetyczne oraz niektórych innych ustaw I rozpatrzenie go jako punktu szesnastego porządku obrad. Ustawa o ratyfikacji umowy między Rzeczpospolitą Polską a Japonią o zabezpieczeniu społecznym podpisanej w Tokio, 2 ty... Dnia piętnastego kwietnia 2000 dwudziestego szóstego roku I rozpatrzenie go jako punktu dwudziestego pierwszego porządku obrad. Wybór sekretarza Senatu I rozpatrzenie go jako dwudziestego czwartego punktu porządku obrad.
Odwołanie Przewodniczącego Komisji Spraw Unii Europejskiej I rozpatrzenie go jako punktu dwudziestego piątego porządku obrad. Jeżeli nie usłyszę sprzeciwu uznam, że Wysoka Izba przyjęła przedstawioną propozycję. Wobec braku głosów sprzeciwu stwierdzam, że Senat przedstawioną propozycję przyjął. Wysoki Senacie proponuję zmianę kolejności rozpatrywania punktów. Dziewiątego, to jest ustawa o zmianie ustawy kodeks wyborczy I rozpatrzenie go jako punktu piątego porządku obrad.
Ósmego, to jest ustawa o organizacji właściwych I postępowaniach w sprawach reklamy politycznej oraz odpowiedzialności za naruszanie obowiązków w tych sprawach I rozpatrzenie go jako punktu szóstego porządku obrad. Jedenastego, to jest ustawa o wykonywaniu orzeczeń Europejskiego Trybunału Praw Człowieka I rozpatrzenie go jako punktu siódmego porządku obrad, szesnastego I to jest ustawa o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym oraz ustawy o prawach konsumenta I rozpatrzenie go jako punktu ósmego porządku obrad. Jeżeli nie usłyszę sprzeciwu uznam, że Wysoka Izba przyjęła przedstawioną propozycję. Wobec braku głosów sprzeciwu stwierdzam, że Senat przedstawione propozycję przyjął. Czy ktoś z państwa pragnie zabrać głos w sprawie przedstawionego porządku obrad?
Dziękuję bardzo. Stwierdzam, że Senat zatwierdził porządek obrad sześćdziesiątego piątego posiedzenia Senatu Rzeczypospolitej Polskiej jedenastej kadencji. Informuję, że uchwały zawarte w punkcie pierwszym, drugim, trzecim porządku obrad Senat podejmuje bezpośrednio po ich rozpatrzeniu przez aklamację, jeżeli nie zostanie zgłoszony sprzeciw w tym zakresie. Pozostałe głosowania zostaną przeprowadzone jutro, nie wcześniej niż o godzinie dwunastej. Jutro obrady wznawiamy o godzinie dziesiątej.
Ponadto dzisiaj o godzinie dwunastej zostanie ogłoszona półgodzinna przerwa w obrazach, podczas której w holu na pierwszym piętrze I zostanie otwarta wystawa jak najlepiej się da. Panie I panowie senatorowie, zgodnie z artykułem ósmym, artykułem ósmym, ustęp 7. Ustawy o wykonywaniu mandatu posła I senatora, chciała państwa poinformować wysoką izbę, że senator Marcin Zawiła złożył do Marszałek Senatu oświadczenie o wyrażeniu zgody na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej za czyn określony we wniosku pełniącego funkcję zastępcy Prokuratora Okręgowego we Wrocławiu, złożony marszałkowi senatu w dniu dziewiątym lipca 2000 dwudziestego szóstego roku. Proszę senatora, sekretarza, panią senator o przekazanie komunikatu.
Speaker 3
Dziękuję bardzo. Szanowna Pani Marszałek, szanowni państwo, senatorowie. Na podstawie artykułu dwudziestego piątego ustęp 5. Regulaminu Senatu informuję zgodnie z protokołem komisji, że Komisja regulaminowa etyki I spraw senatorskich na posiedzeniu w dniu w dniu dwudziestym drugim lipca 2000 dwudziestego szóstego roku rozpatrzyła w trybie artykułu dwudziestego piątego ustęp 1. Regulaminu senatu wniosek Prezydium Senatu z dnia dziesiątego czerwca 2000 dwudziestego szóstego roku dotyczący zbadania naruszenia zasad etyki senatorskiej przez senatora Mieczysława Golbę w związku z pismem Macieja Puchalskiego.
Komisja zapoznała się z przedstawionymi przez Prezydium Senatu materiałami oraz oświadczeniem senatora Mieczysława Golby. W toku debaty komisja stwierdziła jednogłośnie, że nie doszło do naruszenia zasad etyki senatorskiej przez senatora Mieczysława Golbę. Dziękuję bardzo.
Małgorzata Kidawa-Błońska
Dziękuję bardzo. Przystępujemy do rozpatrzenia punktu pierwszego porządku obrad. 2. Czytanie projektu uchwały w pięćdziesiątą rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników. Projekt uchwały został wniesiony przez grupę senatorów I zawarty jest w druku 830.
Zgodnie z artykułem osiemdziesiątym czwartym, ustęp 6. Regulaminu Senatu, projekt ten został włączony do porządku obrad z pominięciem pierwszego czytania. W przypadku nie zgłoszenia wniosków legislacyjnych zostanie on przyjęty przez aklamację, jeżeli nie zostanie zgłoszony sprzeciw w tym zakresie. Proszę o zabranie głosu I przedstawienie projektu uchwały upoważnionego przedstawiciela wnioskodawców pana senatora Bogdana Borusewicza. Bardzo proszę.
Bogdan Borusewicz
Pani Marszałek, szanowni Państwo. Komitet Obrony Robotników jest także częścią mojego życiorysu, A mówiąc wprost, ważną częścią mojego życia. To nie było tak, że w sześćdziesiątym, w siedemdziesiątym szóstym roku było wielu chętnych na tego typu działalność. Raczej większość mówiła, że przecież was wsadza. Co wy robicie?
Jeszcze narazi narazicie innych. Przyznam się, że próbowałem członkostwem w KOR-ze zainteresować, namówić innych z tytułami naukowymi, nie to starszych. Ale tak się złożyło I ja nie mam pretensji o to. Nie mam pretensji o to, że spotkałem się z odmowami. KOR, czyli Komitet Obrony Robotników, a potem Komitet Samopomocy Społecznej to przede wszystkim Warszawa I duże miasto, ale także Jazgańska, zupełnie przypadkowo w Radomiu, kiedy pojechałem po raz kolejny, żeby wesprzeć finansowo ty tych, którzy wiedziałem, że są w potrzebie, spotkałem grupę z Warszawy.
I wtedy od Mirka Chojeckiego szesnastego września dowiedziałem się, że jest taka idea powołania Komitetu Obrony Robotników, ponieważ zakres represji, konieczność pomocy wykraczał poza ten krąg znajomych, ludzi, którzy się taką pomocą zaczęli zajmować. Przyznam się, że także ja pomyślałem, no to jeszcze jakieś szaleństwo. W kraju totalitarnym zakładasz organizację, która ujawnia swoich członków, adresy, to jest jakieś szaleństwo. Ale to tak także, że okazało się, że istotne było to, co napisał Havel nieco później, siła bezsilnych. Wydawało się, że jesteśmy bezsilni.
Ale okazało się też, że drzemie tej bezsilności siła. Siła moralna.
Bo w sytuacji, kiedy ludzie, robotnicy byli represjonowani, czyli bici, wyrzucani z pracy, zamykanie w więzieniach, to odruch oczywisty był taki, że trzeba ich bronić. Więc to była, to był odruch moralny, powstanie KOR-u. To nie była jakaś analiza co władza zrobi. W zasadzie jednoznacznie wszyscy uważali, że wiemy co wada zrobi. To znaczy wsadzić do więzienia, tak jak jak robiła wielokrotnie.
Ale okazała się, okazało się też, że ta nowa forma działalności przeciwko władzy totalitarnej, jawna, stała się bardzo skuteczna. Wcześniej było wiele prób, tajnych prób. Ktoś chciał działać przeciwko władzy, no to organizował, robił tajną organizację. No I tu był artykuł w kodeksie karnym, że tajną organizację I ludzie szli do więzienia na początku lat pięćdziesiątych, był wysyp tajnych organizacji młodzieżowych, gimnazjalistów przeważnie. I oni szli do więzienia, a potem co jakiś czas też tego typu działalność.
Za moich czasów, za mojej pamięci była jeszcze taka organizacja przedtajna, która nazywała się Ruch. Wykryta, wszyscy poszli do więzienia. Sposób istotny, istotna zmiana to jest, którą stworzył KOR, Komitet Obrony Robotników, to jawna działalność opozycyjna. To znaczy jawna, mówimy, że co będziemy robić, że będziemy pomagać tym, którzy władza represjonuje I czekamy. Core po kilku latach, po dwóch latach mniej więcej, oprócz całą sieć agent specjalizujących, nowa czy wydawnictwo I drukarnia.
Grupa, która się zajmowała dalej represjonowanymi, której najważniejsze, najważniejsze osoby to było małżeństwo Romaszewski. Grupy zajmujące się organizowaniem rolników, chłopów I także grupy, które zajmowały się organizowaniem robotników. Ja się nie zająłem tym ostatnim. To znaczy nie ostatnim pod względem ważności, bo organizowanie robotników dla mnie było jasne, że trzeba to robić, że trzeba budować współpracę inteligencji z robotnikami, bo to daje siłę, siłę, jedność daje siłę. Koszt się składał z dwóch grup, takich wiekowych.
Jeżeli chodzi o wiek, to byli, to była grupa przedwojennych działaczy, przeważnie PPS-u, ale także ludzi, którzy byli związani z armią krajową, tak jak Józef Rybicki, szef Kedywu Warszawskiego, byli także księży, tak z księdzem Janem, księdzem Zieją, który był duszpasterzem w roku dwudziestym, a potem w czasie powstania warszawskiego. Czyli to były różne środowiska. W wyniku działania KOR-u, bo przecież ja byłem w KOR-ze I ta grupa robotników, które organizowałem, przygotowała strajk w sierpniu, który zupełnie zmienił sytuację z kolei, jakby rozpoczął się nowy etap. Wtedy KOR I inne grupy opozycyjne, proszę w Gdańsku, był rentę. To w skali kraju kilka 1000, a przejście w sierpniu do innego etapu, no to już 1000000.
Więc akurat uważam, że ta uchwała jest na czasie, bo akurat dzisiaj mija 50 lat, dzisiaj. 50 lat od powstania KOR-u. Jest na czasie dlatego, że nie wszyscy o tym pamiętają. Nie mówię, że nie chcą pamiętać, bo tego nie podejrzewam. No ale zmieniają się pokolenia, przychodzi młodzież.
I powinniśmy, my jeszcze, o tym przypominać. Ja nie będę państwu czytał tej uchwały, bo ona została dostarczona, każdy z was ją, ją ma. Tylko proponuję, żeby ją przegłosować. Bo niezależnie gdzie wtedy byliśmy, albo niezależnie od tego, gdzie jesteśmy w tej chwili, to ten fakt historyczny był dla Polski bardzo ważny. Dziękuję.
Małgorzata Kidawa-Błońska
Dziękuję bardzo. Czy ktoś z państwa senatorów chce zadać pytanie? Nie widzę
Speaker 5
Przepraszam bardzo pani marszałek, ale ja bym oczekiwał od pana marszałka, żeby przedstawił tą uchwałę. No bo zawsze jest tak, że że uchwałę przedstawiamy.
Małgorzata Kidawa-Błońska
Znaczy tak może być, nie musi. To jest jeżeli... Bardzo proszę pani, nie ma takich, że trzeba ją tutaj odsłuchiwać, jeżeli jest takie jeszcze... Nie bardzo proszę pani Martyna.
Speaker 9
Ale panie ma, panie senatorze, czy ja... Panie marszałku, czy może pan, czy może pan przeczytać tę uchwałę?
Bogdan Borusewicz
Oczywiście, bo on, ale sądziłem, że sądziłem, że wszyscy tą uchwałę przeczytali I się zapoznali, zapoznali. Ja rozumiem, wychodzi pan, panu żeby żeby także ci poza poza Salą Senatu usłyszeli. Proszę bardzo. Dwudziestego trzeciego września 1900 siedemdziesiątego szóstego roku Jerzy Andrzejewski poinformował Marszałka Sejmu o powstaniu Komitetu Obrony Robotników I przesłał mu apel Komitetu. Sygnatariusze apelu opisywali w nim brutalne represje wobec uczestników robotniczych protestów w czerwcu 1976 roku w Radomiu I w Urząsie po podwyżce cen mięsa, zwolnienia z pracy, aresztowania I tortury fizyczne, wymuszanie przemocą zeznań bicie.
Czternastu sygnatariuszy podpisanych imieniem, nazwiskiem, adresem I numerem telefonu apelowało do całego społeczeństwa o obronę represjonowanych robotników I pomoc dla nich oraz domagało się amnestii wobec aresztowanych I skazanych. Zapowiadało także ujawnienia wszystkich nadużyć władzy. Komitet Obrony Robotników przekształcony po roku w Komitet Obrony Społecznej KOR działał przez 4 lata. Opieką finansową I prawną objęto setki robotniczych rodzin. Ujawniono przypadki bicia I terroru, łamania prawa.
Po roku władza, władze były zmuszone do zwolnienia wszystkich uczestników. Robotników skazanych za protesty w czerwcu 1900 siedemdziesiątego szóstego roku. Działalność KOR-u najlepiej określa znane hasło Jacka Kuronia, nie parcie komitetów, zakładajcie własne. Komitet inicjował I wspierał liczne działające jawne, jawnie I niezależne instytuty społeczne, inicjatywy społeczne. Międzynarodowane
Ruch wydawniczy, setki książek I wiele czasopism. Komitety Samorony Chłopskiej, studenckie komitety Solidarności, towarzystwo kursów naukowych. Biuro interwencyjne KOR-u tropiło o przypadki łamania prawa I przygotowało raport dla Komitetu Helsyńskiego oraz ujawniło stajne księgi zapisów cenzury. Symboliczne znaczenie miały też wspólne oświadczenia KOR-u oraz oraz czeskiej karty 77, kontakty z dysydentami rosyjskimi. Jednak najważniejszą z szkorowskich inicjatyw były skierowane do robotników pismo robotnik I robotnik wybrzeża oraz wspieranie komitetów wolnych związków zawodowych.
Z tego zrodził się sierpień 1900 osiemdziesiątego roku. Sukces, sukces KOR-u wyrósł w mądrości jego przywódców I ofiarności współpracowników. W oświadczeniach KOR-u czytamy o setkach zatrzymań działaczy I współpracowników, rewizjach I w domach, aresztach I pobiciach. Pięćdziesiątą rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników, Senat Rzeczypospolitej Polskiej, dziękuję I oddaje hołd działaczom I współpracownikom KOR-u, ich odwadze I niezłomności. Uchwała podlega ogłoszeniu w dzienniku urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej, Monitor Polski.
Dziękuję.
Małgorzata Kidawa-Błońska
Dziękuję bardzo, czy ktoś chce zadać pytanie? Jeżeli nie, otwieram dyskusję I jako 1. Głos w dyskusji zabierze pan senator Aleksander Szwed, bardzo proszę.
Aleksander Szwed
Dziękuję pani marszałek, wysoka izbo. 50. Rocznica powstania Komitetu Obrony Robotników jest okazją, aby oddać hołd ludziom, którzy w czasach komunistycznego zniewolenia mieli odwagę stanąć po stronie prawdy, wolności I prześladowanych rodaków. Komitet Obrony Robotników powstał jako odpowiedź na brutalne represje wobec robotników Radomia, Płocka I Ursusa, ale szybko stał się jednym z najważniejszych środowisk polskiej opozycji demokratycznej. Wśród jego twórców byli między innymi główny pomysłodawca Antoni Macierewicz, ale również Piotr Naimski, Jan Józef Lipski I Jacek Kuroń.
Speaker 11
Ludzie, którzy wiedzieli, że za sprzeciw wobec komunistycznej władzy mogą zapłacić więzieniem, pobiciem czy utratą pracy, a mimo to nie zrezygnowali z walki o wolną Polskę. Ich odwaga pokazała, że nawet w czasach zniewolenia można zachować godność, solidarność I wierność ojczyźnie. Komitet Obrony Robotników dawał represjonowanym pomoc prawną I materialną, ale przede wszystkim poczucie, że nie zostali sami. Z tej działalności wyrosły, wyrosły kolejne niezależne inicjatywy, a środowisko CORE odegrało ważną rolę w drodze do sierpnia 1900 osiemdziesiątego roku. Dlatego pamięć o Komitecie Obrony Robotników jest częścią, jest częścią pamięci o polskiej drodze do wolności.
Speaker 12
Dzisiaj w Senacie oddajemy hołd wszystkim jego działaczom I współpracownikom, którzy mieli odwagę przeciwstawić się systemowi komunistycznemu, systemowi odbierającego Polakom wolność I podmiotowość. Ich postawa przypomina nam, że wolność wymaga odwagi, a niepodległa Polska została zbudowana również dzięki tym, którzy w najtrudniejszych czasach nie bali się stanąć po stronie swojej ojczyzny. Dziękuję bardzo.
Małgorzata Kidawa-Błońska
Dziękuję bardzo. Zamykam dyskusję. Informuję dla porządku, że głos do protokołu złożyli w dyskusji senatorowie Ryszard Brejza, Artur Dunin, Ryszard Majer, Robert Namentów, Joanna Sekuła I Adam Szempert. Szanowni państwo senatorowie, zgodnie z artykułem osiemdziesiątym czwartym, ustęp 6., punkt 2. Regulaminu senatu, senat podejmuje uchwałę przez aklamację, jeżeli nie zgłoszono w tym zakresie sprzeciwu.
Proszę wszystkich państwa o powstanie. Stwierdzam, że Senat podjął przez aklamację, uchwałę w pięćdziesiątą rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników. Dziękuję bardzo. Przystępujemy do rozpatrzenia punktu drugiego porządku obrad. 2.
Czytanie projektu uchwały w setną rocznicę urodzin Róży Ostrowskiej. Witam serdecznie obecnych na posiedzeniu członków rodziny, badaczy twórczości artystki oraz przedstawicieli Rzeszenia Kuszubsko-Pomorskiego. Witamy serdecznie. Projekt uchwały został wniesiony przez grupę senatorów, zawarty jest w druku 817. Zgodnie z artykułem osiemdziesiątym czwartym, ustęp 6.
Regulaminu Senatu, projekt ten został włączony do porządku obrad z pominięciem pierwszego oczytania. W przypadku nie zgłoszenia wniosków legislacyjnych zostanie on przyjęty przez aklamację, jeżeli nie zostanie zgłoszony sprzeciw w tym zakresie. Proszę o zabranie głosu I przedstawienia projektu uchwały upoważnionemu, upoważnionej przedstawicielce wnioskodawców pani senator Ani Górskiej.
Anna Górska
Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo zacznę od odczytania uchwały, którą będziemy procedować. Uchwała Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z w setną rocznicę urodzin Róży-Ostrowskiej. Pierwszego września minęła 100. Rocznica urodzin Róży-Ostrowskiej. Pisarki, scenarzystki, adaptatorki I recenzentki teatralnej.
Felietonistki, która przyszła na świat w Wilnie Ałkohała, Kaszuby. Powieść Róży Ostrowskiej, powieści Róży Ostrowskiej doceniane przez krytyków I czytelników wyróżnia perspektywa kobieca z wątkami autobiograficznymi I autofikcyjnymi, dwiema czasoprzestrzeniami I odniesieniem do dwóch najważniejszych dla autorki miejsc, krainy dzieciństwa oraz Kaszub. Obie powieści, wyspa I mój czas osobny niekiedy są uznawane za jedne z najważniejszych dla czasów, którym pisarce przyszło tworzyć. Ponadto jako współautorka BDK-ra Kaszubskiego, który napisała wraz z Izabelą Trojanowską promowała wiedzę o regionie bliskim jej sercu, jego kulturze, historii I ludziach, którzy tworzyli społeczność kaszubską. Jako kierownik literacki Teatru Wybrzeże przygotowała liczne adaptacje sceniczne z fragmentami kwestii w języku kaszubskim.
Róża Ostrowska kierowała się etyką w sferze społeczno-politycznej. Publicznie potępiała okres stalinowski. W marcu 1900 sześćdziesiątego ósmego roku między innymi z Lechem Bądkowskim I Franciszkiem Fenikowskim podpisała list popierający protesty studenckie I krytykujący reakcję władzy komunistycznej. Swoją postawę przepłaciła utratą pracy, zakazem publikacji oraz inwigilacją przez Służbę Bezpieczeństwa. Zmarła przedwcześnie 23 marca 1975 roku w wieku niespełna 49 lat zostawiając niedokończoną powieść I nie doczekawszy pełnego powrotu do publikowania.
Senat Rzeczypospolitej Polskiej w setną rocznicę urodzin Róży-Ostrowskiej przypomina postać pisarki I wyraża uznanie dla jej niezłomnego charakteru I postawy pracy teatralnej I literackiej oraz wkładu w upowszechnianie kultury kaszubskiej. Uchwała podlega ogłoszeniu w dzienniku urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej, Monitor Polski. Wysoka Izbo, historia życia I twórczości Róży Ostrowskiej to trochę jest historia bycia I tworzenia na przekór I wbrew, ale też historia miłości, która pozwala tak żyć. Miłości do ludzi, do otaczającego nas świata, tego, który pamiętała ze swoich dziecinnych lat, ale też tego, który odnalazła w Gdańsku, na Pomorzu I przede wszystkim na Kaszubach. To między innymi jej 2 domy.
Oba domy kobiet. 1 ten w Gdańsku, w który prowadziła razem ze swoją matką I córką, 2. Ten na Kaszubach, który prowadziła najpierw jako leśniczka, a potem ze swoimi przyjaciółkami I sąsiadkami. I to jest też historia bliskości I współpracy z osobami, które były podobnie jak Róża Ostrowska mądre I nieugięte I nieugięcie walczące o wartości, które były dla nich najważniejsze I to znajduje odzwierciedlenie w literaturze, w literaturze róży ostrowskiej. Swoiste rozliczenie z marcem sześćdziesiątego ósmego roku tak źle z Marcem, który miał tak złe konsekwencje dla Róży-Ostrowskiej, który pozbawił ją de facto dochodu.
Róża Ostrowska przez wiele lat nie mogła publikować, co stanowiło podstawę jej egzystencji, nie tylko życia jako pisarki, jako kobiety literatury, ale po prostu jako człowieka, który musi się utrzymać. I to dzięki tej miłości I tym bliskim osobom, które ją otaczały, jednak udawało jej się czasami pod pseudonimem, czasami na czyimś kontrakcie coś wydać, zdobyć wynagrodzenie,
Przeżyć. Ale takie rozliczenie z tym marcem znajdziemy między innymi w powieści Mój czas osobny, ostatniej właśnie tej niedokończonej, chociaż krytycy mogliby też uznać, że może właśnie jednak dokończonej powieści Róży-Ostrowskiej, ale już w sześćdziesiątym pierwszym roku w wydanej powieści Wyspa mamy bardzo wyraźny opis tego, jak świat literacki, artystyczny boksował się z rzeczywistością w tamtym czasie. Czytamy o tym, jak teatralny zespół głównej bohaterki staje przed wyzwaniem stworzenia dzieła niejako niepokornego, jakie emocje im towarzyszą w tym czasie, kiedy ta działalność artystyczna przez aparat PRL-u była kontrolowana, kolaudowana, cenzurowana. I to też w tym czasie język kaszubski był zakazany. Kiedy zamówienie po kaszubsku w szkole dzieci były karane, kiedy nie można było tego języka używać, kiedy był źle widziany.
Na deski Teatru Wybrzeże Róża Ostrowska wprowadzała kaszubszczyznę, wprowadzała kaszubskie postacie, ale też wprowadzała kaszubską mowę, co było swoistym ewenementem I wyraźnym wyrazem buntu I oporu w tamtym czasie. Współpracowała ze Zrzeszeniem Kaszubsko-Pomorskim, z klubem studenckim Pomorania, ze wspomnianą już Izabelą Trojanowską, z Lechem Bądkowskim. Zresztą przez studentów z Pomoranii została nagrodzona jednym z najważniejszych kaszubskich odznaczeń, którzy sami młodzi Kaszubi przyznają ludziom dla nich ważnym, czyli medalem Stolema. A podczas jej pogrzebu odprowadzały ją tłumy. Tłumy Kaszubów, które przyjechały z Wdzydz, które pokochała I które były jej drugim domem I w końcówce jej życia to tam toczyło, tam spędzała czas, ale też właśnie Pomorańcy, zrzeszenie kaszubsko-pomorskie, liczni działacze, duży krąg ówczesnej opozycji antykomunistycznej.
I wdzydze do dzisiaj, a miałam okazję przekonać się o tym, bo spędziłam część tegorocznych, tegorocznego lata na Wdzydzach, pamiętają o Róży Ostrowskiej. Dzisiaj podważa się, osoby, które próbują kwestionować, czy Róża Ostrowska była dla Kaszubów rzeczywiście postacią tak ważną, tak znaczącą. Fakty historyczne to potwierdzają, była. I Kaszuby pamiętają o Róży Ostrowskiej. Wznawiane są jej dzieła.
1. Tom wznowienia jej utworów literackich ukazał się już jakiś czas temu. Wydawnictwo, gdańskie wydawnictwo, które utrwala najważniejszą literaturę pomorską, słowo obraz terytoria, przygotowuje 2. Tom jej, 2. Tom jej pism, gdzie znajdziemy przeróżne rzeczy.
Obecna tutaj dzisiaj na sali profesor Ewa Graczyk, która czuwa nad tym wydaniem, zdradziła mi, że będą to również takie ciekawostki, być może dla niektórych smaczki, jej listy z podróży licznych, zapiski, notatki. Będziemy mogli jeszcze bardziej wgłębić się w to, kim była, ale też w jaki sposób I dlaczego tworzyła Róża Ostrowska. Szanowni Państwo chciałabym zakończyć cytatem, który moim zdaniem fantastycznie podsumowuje dzisiaj byśmy powiedzieli, ale został napisany przed sześćdziesiątym pierwszym rokiem, bo wydany został w książce Wyspa, która ukazała się w tym właśnie roku, ale doskonale rezonuje z tym dzisiejszym dniem I z całym rokiem 2000 dwudziestym szóstym, który przez Rzeszenie Kaszubsko-Pomorskie został ogłoszony rokiem Róży Ostrowskiej. To jest bardzo ważne, bo to też jest dowód na to, że pamięć o Róży Ostrowskiej jest żywa. Jeśli chcę zatrzymać I jakoś poukładać wymykające się, nietrwałe I nieposłuszne myślom strzępy myśli I zdarzeń, to słabe odbicie mnie samej, wirujące wokół jednej sprawy.
Jeśli chcę je zatrzymać I utrwalić, by móc przejrzeć się w nim tak niedoskonałym I niepewnym, trzeba mi cofnąć się do dni, w których po raz 1. Ujrzałam krajobraz wyspy. On 1 pozostał z tego, co się stało ocalony, niezniszczalny, niezmiennie czysty I trwa wciąż nade mną rozpięty jak Baldahim. Dziękuję bardzo. Dziękuję
Małgorzata Kidawa-Błońska
bardzo Pani Senator. Czy ktoś chce zadać pytanie? Nie widzę. Otwieram dyskusję. Mam tutaj zapytanego Pana Senatora Sławomira Rybickiego, ale go nie widzę.
Nikt nie zapisał się do głosu. Zamykam dyskusję I informuję, że głos w dyskusji złożyli do protokołu pan Senator Ryszard Brejza, Jolanta Hibny, Ryszard Majer, Adam Szenfeld I Aleksander Szwed. Szanowni państwo, Senatorowie, zgodnie z artykułem osiemdziesiątym czwartym, ustęp 6., punkt 2. Regulaminu Senatu, Senat podejmuje uchwałę przez aklamację, Jeżeli nie zgłoszono w tym zakresie sprzeciwu, proszę wszystkich o powstanie. Stwierdzamy, że Senat podjął przez aklamację uchwałę w setną rocznicę urodzin Róży.
Dziękuję bardzo. Przystępujemy do rozpatrzenia punktu trzeciego porządku obrad, 2. Czytanie projektu uchwały w pięćdziesiątą rocznicę śmierci Stanisława Grohoba, Grochowiaka. Witam serdecznie obecnych na posiedzeniu członków rodziny oraz przedstawicieli Leszna rodzinnego miasta Stanisława Grohowiaka. Witamy wszystkich państwa bardzo serdecznie.
Projekt uchwały został wniesiony grupę senatorów I zawarty jest w druku 816. Zgodnie z artykułem osiemdziesiątym czwartym ustęp 6. Regulaminu Senatu projekt ten został włączony do porządku obrad z pominięciem pierwszego czytania. Przypadku nie zgłoszenia wniosków legislacyjnych zostanie on przyjęty przez aklamację, jeżeli nie zostanie zgłoszony sprzeciw w tym zakresie. Proszę o zabranie głosu I przedstawienie projektu uchwały upoważnionego przedstawiciela wnioskodawców pana senatora Wojciecha Ziemniaka.
Wojciech Ziemniak
Pani Marszałek, Wysoki Senacie. Mam przyjemność zaprezentować uchwałę Senatu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 23 września 3000 e e 26 roku w 50 rocznicę śmierci Stanisława Grochowiaka. W 2000 e 26 roku przypada 50. Rocznica śmierci Stanisława Grochowiaka, jednego z najważniejszych twórców literatury polskiej dwudziestego wieku, wybitnego polskiego poety, prozaika, dramatopisarza I publicysty. Stanisław Grochowiak urodzony 24 stycznia 1934 roku w Lesznie był niekwestionowanym liderem generacji literackiej określany jako pokolenie współczesności, której przedstawiciele zdominowali polską poezję po 1900 pięćdziesiątym szóstym roku.
Zadebiutował tomem poetyckim Ballada Rycerska oraz powieścią Plebania z magnoliami, Zaliczany do przedstawicieli nurtu literackiego zwanego turpizmem, zdecydowanie wykraczał poza jego ramy szukając innych form wyrazu artystycznego. Był twórcą interdyscyplinarnym, poetom, prozaikiem, dramaturgiem, autorem słuchowisk radiowych, nieustannie snujących refleksje nad motywami sacrum I profanum w życiu człowieka. Jako publicysta I redaktor naczelny współpracował z takimi czasopismami jak współczesność, nowa kultura, kultura I poezja. Jego dorobek literacki był wielokrotnie nagradzany I tłumaczony na języki obce w ponad dwudziestu krajach Europy oraz poza nią. Zmarł drugiego września 1900 siedemdziesiątego szóstego roku w Warszawie, pozostawiając po sobie bogaty I różnorodny dorobek artystyczny, który do dziś stanowi istotną część kanonu polskiej literatury współczesnej I inspiruje kolejne pokolenia twórców.
Rok 2026., który w którym przypada również 70. Rocznica jego debiutu literackiego stanowi szczególną okazję do przypomnienia sylwetki I twórczości poety oraz do upowszechnienia jego dorobku. Szczególnie znaczenie mają inicjatywy podejmowane w Lesznie, mieście jego urodzenia I młodości, które ogłosiło rok 2026. Rokiem Stanisława Grochowiaka. Stanisław Grochowiak pozostaje ważną postacią dla polskiej kultury, a pamięć o nim jest wciąż żywa dzięki działalności instytucji kultury, inicjatywom literackim oraz obecności jego twórczości w edukacji w życiu artystycznym.
Senat Rzeczypospolitej Polskiej w pięćdziesiątym rocznicę śmierci oddaje hołd pamięci Stanisława Grochowiaka, wybitnego twórcy, który
swoją
Wojciech Ziemniak
Oryginalną I odważną twórczością, trwale zapisał się w historii literatury polskiej. Chciałbym jeszcze dodać, że gościmy tutaj dzisiaj córkę I wnuczkę, dzisiaj Stanisława Grochowiaka, a także I przedstawicieli władz Leszna, a także I biblioteki miejskiej w Lesznie, które właśnie nosi imię Stanisława Grochowiaka. Także miasto Leszno uhonorowało dzisiejszego, nazwijmy to bohatera tego, tej uchwały nazwą jedną z ulic, która jest w Lesznie. Także córko I wnuczko Stanisława Hoffaka możecie być dumne, że dzisiaj o waszym ojcu I dziadku senat podejmuje w jego rocznicę śmierci uchwałę. Dziękuję.
Małgorzata Kidawa-Błońska
Dziękuję bardzo. Czy ktoś z państwa senatorów chce zadać pytanie? Nie widzę. Otwieram dyskusję. Mam zapisane trójkę mówców.
Pan Sławomir, nie ma. Pani Ewa Matecka, bardzo proszę Pani Senator.
Ewa Matecka
Szanowna Pani Marszałek, Wysoka Izbo, zacni goście. W przypadku twórców tej miary jak Stanisław Grochowiak wskazać można całą paletę wartości godnych upamiętnienia. Dziś jednak najważniejsze wydaje się swoiste memento, że to, co w nas najcenniejsze pozostaje dalekie od promowanego w popkulturze ideału człowieka pięknego, potężnego I doskonałego. Godność ludzka nie zależy bowiem od jakości estetycznych, manifestacji siły fizycznej, intelektualnego potencjału czy społecznego uszeregowania. Poszukiwać jej należy według Grochowiaka w momentach słabości, w oznakach przemijania I we wszelkich stadiach cierpienia.
Paradoksalnie bowiem to właśnie tam życie ludzkie nabiera świadomej I nieprzemijalnej wartości. Jako twórca, Grochowiak nigdy nie godził się z maskowaniem przez kulturę tego, co kruche, śmiertelne I niedoskonałe, a solidarność z człowiekiem cierpiącym stanowiła jego etyczne credo. Potrafił z barokowym kunsztem opisać brzydotę, upadek I rozpacz, które dopełniały bezduszne, klasyczne wzorce piękna. Głęboki humanizm Grochowiaka mieścił w sobie jednak przede wszystkim organiczny sprzeciw wobec sytuacji, w których człowiek staje się jednostką anonimową, uprzedmiotowionym elementem historii. Każde jednostkowe doświadczenie warte jest bowiem, bowiem upamiętnienia, warty jest empatii I warty jest uwznioślenia.
Gdy kończąc 1 ze swych najpóźniejszych wierszy deklarował, powołał mnie pan na bunt. Błąd to był przeciwko skłonnościom ludzi jako zbiorowości do upodlenia człowieka, jednostki bezbronnej, odartej spraw I godności. Błąd Grochowiaka nigdy nie wspierał się na nienawiści. Był nieustannym upominaniem się o dobro, o prawdę, miłość I wrażliwość międzyludzkich relacjach. Z czułością starał się uwznioślić wszystko, co upodlone, dostrzegać piękno wbrew pospolitym nawykom estetycznym I nobilitować człowieka w systematycznie dehumanizowanym świecie.
Stanisław Grochowiak z pewnością nie mieści się w najpopularniejszych dziś formach I kanałach komunikacji. Przypomina nam za to, że nie są one jedynymi możliwymi formami kontaktu. Nie mają możliwości pełnego wniknięcia w nasze życie duchowe I nie potrafią oddać subtelności prawdziwie ludzkiej natury, bo w człowieku wbrew upowszechnionym, upraszczającym modelom koegzystują ze sobą wszelkie sprzeczności, bo człowiek na powrót dokonuje w sobie połączenia światła I ciemności. Każdy, kto dziś chciałby powtarzać za biogenesem, że szuka człowieka, może traktować dorobek grochowiaka jako latarnię I drogowskaz. Upominając, upamiętniając dziś tego wybitnego poetę, dajemy sobie zatem kolejną szansę ocalenia tego, co esencjonalne I niezbędne, by słowo człowiek nie oznaczało wyłącznie miejsca w biologicznej systematyce organizmów.
Dziękuję bardzo.
Małgorzata Kidawa-Błońska
Dziękuję bardzo I zapraszam pana senatora Marcina Zawiłę. Bardzo proszę panie senatorze. Dziękuję bardzo, to zamykam dyskusję. Za, za. Bardzo dziękuję, zamykam dyskusję.
Informuję, że głos w dyskusji do protokołu złożyli pan senator Ryszard Drejza, Jolanta Hibny, Ryszard Maje, Adam Szempel I Aleksander Szwed. Szanowni państwo senatorowie, zgodnie z artykułem osiemdziesiątym czwartym ustęp 6. Punkt 2. Regulaminu Senatu, Senat podejmuje uchwałę przez aklamację, jeżeli nie zgłoszono w tym zakresie sprzeciwu. Proszę wszystkich państwa o powstanie.
Stwierdzam, że Senat podjął przez aklamację uchwałę w pięćdziesiątą rocznicę śmierci Stanisława Drochowiaka. Dziękuję bardzo I ogłaszam Prześlemy. Półgodzinną przerwę do godziny dwunastej 30. Dziękuję bardzo.