Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu (KSP)

3 September 2026

01:39 - 02:04
Urszula Augustyn
KO Posłanka | Tarnów
Zastępca przewodniczącego | Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu
Urszula Augustyn
Dzień dobry państwu, proszę zajmować miejsca.  Otwieram posiedzenie Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego I Ośrodków Przekazu.  Na podstawie listy obecności stwierdzam kworum.  Porządek dzisiejszego posiedzenia przewiduje 1.  Czytanie poselskiego projektu uchwały w sprawie upamiętnienia pięćdziesiątej rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników druk 2889 oraz 1. 
02:04 - 03:29
Speaker 4
Czytanie poselskiego projektu uchwały w pięćdziesiątą rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników druk 3056.  Bardzo proszę o wyciszenie rozmów panowie.  Panowie, uprzejmie proszę, jeśli ktoś z państwa chce rozmawiać, proszę wyjść na na zewnątrz I.  Informuję, że Marszałek Sejmu skierował w dniu trzydziestego pierwszego lipca bieżącego roku projekt uchwały z druku 2008 osiemdziewią...  2889 oraz w dniu drugiego września bieżącego roku projekt uchwały z druku 3056 do pierwszego czytania do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego I Środków Przekazu. 

Zanim przystąpimy do realizacji porządku dziennego, komisja musi wyrazić zgodę na odbycie pierwszego czytania projektu uchwały z jednego I drugiego druku.  To znaczy chodzi mi w tej chwili o ten druk 3056, ponieważ jak państwu przedstawiłam przed momentem, on został skierowany do naszej komisji w dniu wczorajszym w godzinach wieczornych.  W związku z tym nie jesteśmy w stanie zachować terminu krótszego do, znaczy terminu siedmiodniowego, który jest obligatoryjny I żebyśmy mogli obydwa te projekty procedować, to musimy dla druku 3056 wyrazić zgodę na procedowanie w terminie krótszym niż 7 dni od dnia dostarczenia druku druku posłom, o którym jest mowa w artykule trzydziestym siódmym, ustęp 4.  Regulaminu Sejmu.  Czy jest sprzeciw wobec takiego procedowania? 
03:31 - 03:47
Speaker 2
Bardzo proszę.  Panie pośle proszę nie rozmawiać tyle.  Wszystko będziemy wiedzieli.  Czy jest sprzeciw wobec skrócenia tego terminu?  Nie ma. 
03:47 - 04:10
Speaker 4
Dziękuję.  W takim razie przystępujemy do, przystępujemy do procedowania.  Proszę w takim razie pana posła Piotra Adamowicza, który jest wnioskodawcą projektu z druku 2889 o uzasadnienie projektu. 
04:15 - 08:26
Piotr Adamowicz
KO Poseł | Gdańsk
Przewodniczący | Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu
Piotr Adamowicz
Dziękuję Pani przewodnicząca.  Dzień dobry panie I panowie.  Zasadzie treść projektu uchwały stanowi dogłębne I świetne uzasadnienie dla podjęcia tego typu uchwały w pięćdziesiątym rocznicę powstania Komitetu Obrony Robotników.  KOR bez wątpienia był największą, ale też najsilniejszą strukturą opozycyjną w dobie PRL-u.  Jawnie działającą. 

Były oczywiście różnego rodzaju inicjatywy o charakterze niejawnym.  Mówię tutaj na przykład o PPN-ie czy też o ruchu, natomiast KOR, późniejszy Komitet Samoobrony Społecznej, KOR, instrukcją jawny jawnie działającą, największą, najliczniejszą, coraz bardziej rozwijającą się.  Pięćdziesiątej rocznicy KOR-u nie można rozpatrywać wyłącznie w kontekście daty jego powstania przed pięćdziesięciu laty.  A to przesłanie, ten przekaz, który znajduje się w pierwszym akapicie, zamiast palić komitety, zakładajcie własne.  Jest przekazem, jeżeli pamiętamy ówczesne, ówczesną Polskę, ówczesne PLI wydarzenia jeszcze wcześniejsze, bardzo wyraźne wskazanie na to, że nie rewolta na ulicach, nie próba wysadzenia Pomnika Lenina w Poroninie, nie spalenie Komitetu Wojewódzkiego Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej w Gdańsku w grudniu 70. 

Powinno być scenariuszem działań, ale obrona najpierw robotników, ale także samoobrona społeczna, szeroko szeroko rozumiana.  KOR oczywiście powstał w odpowiedzi na represje, które dotknęły represje robotników Radomia, Prezesa Płocka I też innych miast.  Różne osoby niosły im pomoc I zmartoryzowało się to w formie początkowo właśnie KOR-u, później Komitetu Samoobrony Społecznej.  Bez wątpienia te osoby go, które go stworzyły, pomysły, które wtedy miały, mówię tutaj na przykład o szeroko szeroko rozumianym ruchu wydawniczym, kolporterskim, kółkach samorządowych, wywarły bardzo istotny wpływ na całą pozycję polską drugiej połowy lat siedemdziesiątych.  Bez wątpienia działacze KOR-u, czy też sympatycy KOR-u, bo lista sygnatariuszy jest krótka, a lista współpracowników, zresztą wtedy tak się mówiło sygnatariusz, członek, natomiast byli też współpracownicy, co się wyraźnie podkreślał, bez wątpienia otworzyli tkankę opozycyjną, która była wielce pomocna niebawem później, bo mam tutaj na myśli przygotowanie do wybuchu strajków stoczni gdańskiej, wtedy minęli na firmie osiemdziesiątego roku, którego autorem tego scenariusza był nikt inny jak członek KSE Skorup, Bogdan Brusewicz. 

Czyli można powiedzieć śmiało, że działalność KSE SCOR stworzyła podwaliny, mocne fundamenty, pod narodziny już jawnej, ogromnej struktury opozycyjnej pod nazwą Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Solidarność.  A że mamy 50 rocznicę, należy jak najbardziej oddać hołd twórcom najpierw KOR-u, potem KSS-KOR.  A całe uzasadnienie znajduje się w projekcie uchwały.  Dziękuję bardzo. 
08:27 - 08:49
Urszula Augustyn
KO Posłanka | Tarnów
Zastępca przewodniczącego | Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu
Urszula Augustyn
Dziękuję.  Szanowni Państwo, ponieważ tematyka obydwu druków jest ta sama, w związku z tym na podstawie artykułu czterdziestego ustęp 4.  Regulaminu Sejmu proponuję wysokiej komisji, żebyś wysoka komisja wyraziła zgodę na wspólne ich rozpo rozpatrzenie I sporządzenie sprawozdania.  Czy jest przeciw?  Nie ma, dziękuję. 

08:49 - 08:56

Urszula Augustyn

W takim razie proszę o uzasadnienie projektu uchwały z druku 3056 panią przewodniczącą Joannę Lichocką.

08:57 - 15:41

Joanna Lichocka

Bardzo dziękuję pani przewodnicząca. Rzeczywiście we wrześniu mija 50. Rocznica powstania Komitetu Obrony Robotników, a właściwie wystosowania pierwszego dokumentu do władz I do społeczeństwa wcześniej powstałej organizacji, która nosiła nazwę już Komitetu Obrony Robotników. Dwudziestego trzeciego września jak już było o tym mówione został wystosowany apel do społeczeństwa I władz PRL, który podpisało czternastu sygnatariuszy, w tym osoby, które były, że tak powiem na pierwszej, na pierwszej linii tworzenia Komitetu Obrony Robotników. Komitet powstał spontanicznie, zorganizowany przez ludzi, którzy byli wstrząśnięci skalą represji wobec robotników po tym, oni demonstrowali w czerwcu siedemdziesiątego szóstego roku I skalą represji, jakie zastosowała władza komunistyczna.

Robotnicy jak państwo doskonale wiecie byli bici, byli prześladowani, rodziny były prześladowane, ludzi byli wyrzucani z pracy, byli traktowani jako przestępcy I w lipcu już rozpoczęły się proces procesy pokazowe, komunistyczne, w których robotników broniło siedmiu adwokatów zorganizowanych przez zespół mecenasa Jana Olszewskiego, zaangażowanego już wcześniej w działania opozycyjne, w działanie antykomunistyczne I wolnościowe. Zaangażowano wtedy również harcerzy z czarnej jedynki. Blisko 100 osób, 100 młodych ludzi było zaangażowanych w pomoc rodzinom robotników. Nie tylko jeździli na procesy wspierając jako publiczność, ale też przyjeżdżali do tych rodzin, pomagali w codziennym życiu, zbierali pieniądze na pomoc rodzinom, które utraciły środki do życia. O tym, że coś się takiego dzieje w Radomie I w Ursusie I o tej skali oczywiście Polacy nie mogli się dowiedzieć z rządowych, komunistycznych mediów, tylko dowiadywali się z poczty pantoflowej oraz oczywiście z rozgłośni polskich nadających za granicą, jak Radio Wolna Europa czy Głos Ameryki.

Ten spontaniczny ruch w ciągu dwóch miesięcy zebrał 160000 złotych, ówczesnych złotych, to była bardzo duża suma na pomoc robotnikom. Siedmiu adwokatów broniło w w procesach robotników I 300 rodzin miało pomoc taką, codzienną pomoc wykonywaną przez tych ludzi, którzy się w to zaangażowali. Mniej więcej na początku września powstała nazwa Komitet Obrony Robotników I ta data dwudziestego trzeciego września jest przez różnych historyków określona jako początek jako ogłoszenie istnienia Komitetu Obrony Robotników, ale ona jest tak naprawdę datą ogłoszenia tego apelu. Zależy nam na tym, żeby tę historię opisać, ponieważ była to 1. Jawnie działająca organizacja antykomunistyczna pod rządami komunistycznymi, która postawiła na solidarność I samopomoc społeczną I pokazała jak Polacy, polska inteligencja, ale też wszystkie warstwy społeczeństwa pomagały w tych działaniach.

Oczywiście to nie była gigantyczna skala, ale wreszcie znalazł się ruch, który postawił na tą samopomoc społeczną wobec represji komunistów I na solidarność. Wtedy po raz 1. Tak wyraźnie zdefiniowano solidarność. Oczywiście osobami, które tworzyły ten Komitet Obrony Robotników I tę akcję od lipca do dwudziestego trzeciego września przynajmniej to były takie osoby jak Antoni Macierewicz, Piotr Naimski, Jan Olszewski, ale oczywiście też w włączył się do wspierania tych akcji, do podpisania się, po po pokazania się publicznego w ramach tej organizacji innych sygnatariuszy Jacek Kuroń czy Jan Józef Lipski. Nasz projekt uchwały powstał troszeczkę w odpowiedzi na przedstawiony przez, przez ją przez pana przewodniczącego Adamowicza projekt uchwały, ponieważ uważamy, że ta rocznica powinna być po prostu obchodzona ponad podziałami I nie być w żaden sposób upolityczniana.

Mnie nie podoba się cytat, który rozpoczyna projekt przedstawiony przez pana przewodniczącego Adamowicza o tym, że trzeba zamiast palić komitetów zakładać własne. Jest to proszę państwa dla mnie frazeologia komunistyczna. Ja oczywiście nie pamiętam roku pięćdziesiątego szóstego I następujących po nim, kiedy to było nośne hasło, ale ono się wywodzi z przekonań, ideologii komunistów, tylko uczciwych komunistów, tak, że ten komunizm można naprawić, budując własne komitety. Jestem przekonana, że ludziom tworzącym KOR żadne zakładanie własnych komitetów partii komunistycznej nie przyszło do głowy ani przez I uważam, że rozpoczęcie od tego cytatu tej uchwały jest zafałszowaniem historii, ustawieniem jej w niedobrych ideologicznie fundamentach I chcę jeszcze podkreślić niczego nie ujmując Jackowi Kuroniowi, który ma swoje niepodważalne zasługi w powstaniu Komitetu Obrony Robotników I powstaniu tego apelu I zebraniu podpisów. Dlatego bardzo proszę wysoką komisję o o rozważenie czy na przykład tym podstawowym projektem uchwały nie powinien być nasz, który ucieka od, świadomie ucieka od jakichkolwiek politycznych, propagandowych odniesień.

To są po prostu fakty, wydaje mi się, że w sposób obiektywny przedstawione.

Tutaj mamy też na sali Antoniego Macierewicza świadka historii, uczestnika tamtych zdarzeń, także proszę też posiłkować się jego jego zasobem wiedzy na ten temat. Dziękuję bardzo.

15:41 - 15:56

Urszula Augustyn

Dziękuję uprzejmie. Ponieważ komisja zdecydowała o wspólnym rozpatrzeniu obydwu projektów otwieram debatę ogólną. Bardzo proszę kto z państwa? Mam tylko taką prośbę, żeby wypowiedzi były zwięzłe. Proszę bardzo.

Pan Posobliński, proszę uprzejmie.

16:04 - 21:18

Piotr Gliński

Dobrze, poszło. No mimo, że ktoś próbował zablokować, mogę się dorwać do was. Ja mam propozycję taką, żeby jednak poprosić nie świadka uczestnika historii, a nawet więcej, animatora historii obecnego na naszym posiedzeniu, Antoniego Macierewicza, który był inicjatorem powołania Komitetu Obrony Robotników razem z Piotrem Naimskim I Wojciechem Monuszkiewiczem. I on, ta koncepcja powołania tej tej instytucji pomagającej robotnikom IIII takiej bardzo praktycznej, tak, bo to się zrodziło z poczucia konieczności powołania ludziom, pomocy ludziom pokrzywdzonym, wynikała z doświadczenia tego środowiska, z której, z którego pochodził Macierewicz, Naimski Wojciech Onuszkiewicz, a mianowicie ze środowiska harcerskiego, które przedtem na obozach poza Warszawą także przywiązywało dużą wagę do kontaktu z miejscową ludnością IZZ także w ramach pomocy dla tej ludności. Żyliśmy w komunizmie.

Misja inteligencka po po polegała między innymi na tym, że inteligent miał zobowiązania wobec swojej wspólnoty, tak że tych słabszych w tej wspólnocie, czy bardziej pokrzywdzonych. Z tego wyniknęła ta idea I ta odwaga, bo w tamtych czasach to była nieprawdopodobna odwaga, żeby przełamywać no taką izolację wewnętrzną jeszcze przez pogłębioną przez stalinizm, przez wiele innych oczywistych czynników. Zresztą na tym polegało sterowanie tym społeczeństwem, żeby właśnie izolować ludzi, żeby rozbijać wszelkie wspólnoty, zwłaszcza wspólnoty niezależne czy wspólnoty solidarnościowe. I to to środowisko było inicjatorami I warto powiedzieć, że wśród szerszego środowiska opozycyjnego, które funkcjonowało wtedy przecież od lat w Polsce, czy my mówimy w tej chwili o Warszawie, ja mam z kolei swoje osobiste doświadczenia od siedemdziesiątego piątego roku, od akcji podpisów przeciwko Konstytucji, która wzmocniła. No ja na przykład jako student poczułem się elementem tego środowiska w momencie, kiedy podjąłem decyzję o podpisie, o podpisie.

Pamiętam jak dziś, że nawet osoby z rodzin zaangażowanych w wiele różnych rzeczy, no nie miały tej... Nie nie nie zdecydowały się na to. To był, to był jakiś 1 z wielu takich istotnych, istotnych barier z jednej strony, z drugiej strony decyzji. I I to środowisko studenckie już w siedemdziesiątym piątym roku było wyraźne, ukształtowało się. No właśnie harcerze, kik, no wiele różnych było, czy duszpasterstwa przecież aktywne, to co w Krakowie odgrywa olbrzymią rolę.

W tym samym czasie też 2 środowiska przecież tam zbudowały SKS krakowski I później SKS-y nasze, warszawski, wrocławski I wiele innych. Ale ja wracam do tej, do KOR-u, no bo to jest dość istotne. Ta inicjatywa wyszła z czarnej jedynki I coś jest istotne. Nie wiem czy w uchwale to zapiszemy, to już będzie decyzja komisji, także decyzja Antoniego Macierewicza myślę, bo on ma najwięcej do do powiedzenia. To środowisko, które

Wymyśliło tę formę pomocy I tę formę instytucji jawnej, musiało przełamać pewne opory. One nie były upubliczniane, ale w każdym bądź razie sytuacja była dość jasna. I w momencie, kiedy podjęło decyzję o fakcie dokonanym, że my to powołujemy niezależnie czy w szerszym zakresie tego, jak mówię, no już większej wspólnoty, która się w Warszawie wyraźnie kształtowała. Tam były różne grupy, prawda, o różnym, różnej proweniencji. No była grupa z tak zwanego, tak zwanych starszych państwa, to były osoby jeszcze przedwojenne z doświadczeniami różnej walki niepodległościowej w czasie wojny także I I przed wojną zaangażowania społecznego, ale także była ta grupa lewicy raickiej, więc były różne środowiska I różne opinie.

No I w momencie, kiedy osoby, o których ja mówię, przede wszystkim wiem o tych trzech osobach, podjęły tę decyzję, że no musi, to trzeba powołać niezależnie od tego czy inni się dołączają czy nie. Wtedy faktycznie była akceptacja kilku osób, no najpierw tych dwóch podstawowych, bo Jan Józef Lipski od czasu. Jan Józef Lipski, a powiedziałem inaczej? Nie, nie, chodzi mi

21:18 - 21:19

o to, że on był 1..

21:19 - 21:52

Piotr Gliński

Tak, tak, Jan Jan Józef Lipski, tak. On ogniskował jak jak ktoś zna w swoim mieszkaniu przy Kopernika, miałem zaszczyt także odwiedzać, bo młodzi ludzie się garnęli, gdzieś szukali jakichś kontaktów I ogniskował faktycznie grupy o inteligencji jeszcze od czasów Krzywego Koła I I różnych innych inicjatyw, tak. I także wtedy był obecny na tym spotkaniu, o którym mam nadzieję, że Macierewicz powie więcej, Jacek Kuroń I no nie wiem czy przekonaliście, czy nie przekonaliśmy. W każdym

21:53 - 22:24

Piotr Gliński

te 4 osoby, bo Onyszkiewicz ze względów taktycznych został wycofany, żeby ktoś nie był wsadzony do więzienia. To były te takie taktyczne działania, że zawsze musieli być ci, którzy działają jawnie I ci, którzy muszą budować zaplecze dla tych, których którzy będą aresztowani I wsadzeni. Tak to było I ja bym prosił, żeby może Antoni Macierewicz jednak zabrał głos jako, chciałem powiedzieć jako 1., a sam się rozgadałem, przepraszam.

22:25 - 22:28

Speaker 6

Dziękuję uprzejmie. Czy ktoś z państwa kolejny?

22:31 - 22:38

Urszula Augustyn

No oczywiście, że tak. Jest pan posłem I ma pan takie samo prawo jak pozostali posłowie na tej sali. Bardzo proszę.

22:50 - 38:25

Antoni Macierewicz

Tu, dobrze. Bardzo dziękuję za tą deklarację, że jestem posłem. Miło mi, a nawet dłuższy czas. Przede wszystkim chcę podziękować państwu wszystkim za przygotowywanie tej reakcji na tamten czas. Bo on miał, moim zdaniem, ale też zdaniem, które wtedy miałem.

Co może być dziwne, ale pamiętam ten czas dość dokładnie. Jako kwestia fundamentalna I trzeba sobie z tego dzisiaj zdawać sprawę. Część z państwa skończyło już 18 lat, w związku z tym w różnych zapewne stanowiskach, ale pamiętacie, przynajmniej niektórzy, tamten czas. W tamtym czasie nie było możliwości działania niepodległościowego I działania pro tych formacji robotniczych, które były niszczone. To nie było po prostu możliwe.

To nie było legalne. To nie było w żaden sposób dopuszczalne. I w związku z tym chcę żebyście państwo mieli świadomość, że ówczesne działania najbardziej wspaniałych ludzi, najbardziej zdecydowanych ludzi było albo nielegalne, tajne, albo wyłącznie polegające właśnie na demonstracjach, podpisaniach, podpisaniach różnych decyzji czy stanowisk, ale nie na działaniu. Ale nie na działaniu. Otóż środowisko harcerskie, w którym miałem zaszczyt brać udział, no od wielu dziesięciu lat.

Akurat to środowisko harcerskie, w którym wtedy uczestniczyłem, podjęło decyzję już wcześniej, przez kilka lat wcześniej, żeby przygotować formację harcerską w całym kraju, która w odpowiednim momencie podejmie budowę struktury jawnej, antykomunistycznej jawnej struktury. I tak właśnie, taką właśnie decyzję podjęliśmy w tym momencie, kiedy doszło do tego niesłychanie istotnego, kolejnego ataku I działania środowiska robotniczego w całej Polsce. Dzisiaj struktura robotnicza wygląda inaczej, Zdajecie sobie państwo z tego sprawę. Wtedy to była największa, najliczniejsza I najsilniejsza społecznie struktura w całej Polsce. Taka była wówczas rzeczywistość.

Relacja między poszczególnymi, że tak powiem zespołami ludzkimi była wtedy zupełnie, zupełnie inna. I dlatego kwestia podjęcia działalności otwartej, legalnej, która by miała za cel obronę tych, którzy byli także mordowani. Bo chcę, żebyście państwo mieli świadomość, myślę, że macie, to jest oczywiste, bo to jest sprawa informacyjnie banalna. Przynajmniej 6 osób zostało zamordowanych w trakcie tej demonstracji w dwudziestym czwartym, dwudziestym piątym roku. Chcę żebyście państwo z tego sobie zdawali sprawę.

Mówię przynajmniej, bo tak naprawdę te liczby są szersze, ale nie ma wątpliwości, że 6 osób zostało zamordowanych. IAA działanie fizyczne mówimy, mówimy o siedemdziesiątym szóstym, przepraszam, mówimy o 1900 siedemdziesiątym szóstym roku. O tej demonstracji I tej walki robotników. Proszę wybaczyć, tak? Powiedziałem, proszę, to proszę mi, to proszę mi wybaczyć za tą pomyłkę.

Nie, oczywiście, że chodzi o 1976. Rok. Otóż to miało nieprawdopodobną konsekwencję niepodległościową. Oczywiście nie wszystkie formacje robotnicze deklarowały, iż ich protest jest niepodległościowy, ale większość tak robiły. Ale większość tak robiły.

To ukrywano. Ale tak było. Co więcej, działanie wobec nich było nieprawdopodobnie brutalne. Oni byli wszyscy, którzy zostali przez Milicję Obywatelską I struktury służb specjalnych przejęte, byli po prostu skandalicznie bici, tak że większość traciła przytomność I trzeba sobie z tego zdawać sprawę. W związku z tym działanie, które zostało przez nas podjęte od razu, Od razu, w oparciu o strukturę harcerską, która liczyła wówczas ponad 1000 ludzi w całej Polsce.

Tylko ona była nielegalna wstępnie. Ona nie była jawna, ona była nielegalna, ale istota była taka, żeby podjąć decyzję, która będzie deklarowała niepodległość I broniła robotników, żeby to była 1. Jawna struktura antykomunistyczna. Taka była podstawowa idea naszego działania. I na tej zasadzie powstało, powstała nazwa Komitetu Obrony Robotników.

I teraz chcę powiedzieć taką rzecz, która chciałbym żebyście państwo sobie zdawali sprawę, że nie jest fundamentalną, konfliktem fundamentalnym, ale jest różnicą jaka wówczas występowała. Większość, co jest naturalne zupełnie, ówczesnych środowisk niepodległościowych czy też demokratycznych, nie działała jawnie. Nie działała jawnie, tylko uważała, że jedynym sposobem działania jest tajne działanie. Tajne lub tylko formalne, czyli takie, które będzie deklarowało w po w poszczególnym, w poszczególnych sytuacji swoje stanowisko, ale nie będzie tworzyło jednoznacznej formacji nie niepodległościowo-narodowej, która będzie jawna, która będzie systematycznie działała jako jawna. I w tej sprawie była różnica.

I w tej sprawie była różnica z bardzo wieloma kolegami, w tym także ze środowiskiem postkomunistycznym,

Kolegi Kuronia. Chcę też powiedzieć od razu, że pierwszą formacją, uczciwie, nie dlatego, żebym był krytyczny zdecydowanie z dnia dzisiejszego wobec Kuronia, tylko tak było rzeczywiście. Pierwszą formacją, do której się zwróciliśmy, była formacja narodowa, która była aresztowana w 1900 siedemdziesiątym roku I później znowu po wyjściu z więzienia realizowała tajną strukturę. I oni odmówili. Odmówili nie dlatego, że się bali, nie dlatego, że mieli inne.

Tak, tak. Tylko. Tylko od tylko odmówili dlatego, że uważali, że to jest nierealistyczne, że nie ma szans stworzyć formacji, która byłaby jednoznacznie broniąca robotników, jednoznacznie niepodległościowa I a równocześnie by działała publicznie. A my byliśmy przekonani, że dorosła młodzież, która nie ma już tego straszliwego doświadczenia, które mieli nasi rodzice. Które mieli nasi rodzice, które było doświadczeniem nie tylko drugiej wojny światowej, ale I po drugiej wojny światowej.

I było doświadczeniem, które pokazało, mówiło, że jawne działanie jest nierealistyczne. Nie ma szans. Rosja absolutnie dominuje Polskę I w związku z tym nie ma możliwości rzeczywistego działania. Uważaliśmy, że dorosła młodzież już, że jest bardzo silna formacja harcerska, że jest bardzo silna formacja niepodległościowa I w związku z tym można to zrobić. I dlatego taką decyzję podjęliśmy I dlatego koledzy zaczęli działać już od siedemnastego lipca wraz z Janem Olszewskim.

Tutaj rola Jana Olszewskiego, ówczesnego znakomitego no obrońcy prawnego, który miał olbrzymie możliwości wspierania się z innymi I wsparcia innych prawników. I to on I to on podjął decyzję, że będzie prawników do tego sprowadzał. I decyzja, która została podjęta o stworzeniu tej struktury, została podjęta tak naprawdę siedemnastego lipca siedemdziesiątego szóstego roku w domu, w którym przebywał wówczas Jan Olszewski po decyzji sądowej, jaką w obronie robotników realizował. A spór z Kuroniem, do którego się, a przede wszystkim z Janem Józefem Lipskim, do którego się zwróciliśmy, trwał dłużej. Trwał dłużej, ale na szczęście, a po różnych sporach publicznych, jakie się...

Publicznych w naszym wewnętrznym środowisku, jakie przeszły w połowie września mniej więcej gdzieś koło koło ósmego, dziesiątego, dwunastego września doszło do porozumienia I on się zgodził. Przede wszystkim Jan Olszewski. Mogę państwu powiedzieć, co może was zdziwić. Jan Olszewski był człowiekiem bardzo odważnym. Janoszewski był człowiekiem bardzo zdecydowanym.

Miał w zasadzie formację lewicową, ale był niesłychanie zdecydowanym walki o polskość. Powiedział, tak jak podjąłem decyzję, wziąć udział w powstaniu warszawskim w 1900 czterdziestym czwartym roku. Tak samo teraz pójdę z wami, chociaż boję się, sądzę, że tak samo przegramy jak wtedy. No, stało się zupełnie inaczej, ale chodzi mi o to, przywołuję te słowa, żebyście sobie zdawali sprawę, jak ówczesne środowiska bardziej no starsze od nas, bo my mieliśmy po 20 kilka lat, prawda? A tamte osoby miały po 40 albo 50 kilka lat.

Z ich punktu widzenia nie było szans na jawne działanie. Ja to rozumiem, ale ponieważ Jan Olszewski się zdecydował, to przekonał wtedy w połowie września Kuronia, który też tego, też tego nie chciał. Przekonał Kuronia I w związku z tym I w związku z tym zaaprobował Komitet Obrony Robotników, który przyjęliśmy już wcześniej I udało się go zorganizować. Jak państwo wiecie, w niesłychanie licznej społeczności. Wiecie ilu nas było?

14 osób. 14 osób. A core także po jego zmianie w siedemdziesiątym siódmym roku miał wielką strukturę, 33 osoby. Do końca. Mówię o tym, żebyście państwo sobie zdawali sprawę, żyjemy w zupełnie innej rzeczywistości obecnie I inaczej patrzymy na tamtą, na tamtą strukturę.

Ta jawna, legalna, zdecydowana, jednoznaczna formacja nie przekroczyła trzydziestu trzech osób. Taka była sytuacja. Dopiero udało się to zrobić wtedy, kiedy nastąpił następny wielki, następne wielkie działanie robotników w 1900 osiemdziesiątym roku, ale to nastąpiło dzięki temu, że robotnicy byli bronieni, że byli wspierani, że mieli gwarancję ci wszyscy I ich rodziny, które miały sytuację dramatyczną I nieszczęśliwą, byli bronieni prawnie I byli bronieni finansowo także. Oczywiście pieniądze pochodziły przede wszystkim w ten sposób, że zbieraliśmy u w społeczeństwie pieniądze. Stąd braliśmy, braliśmy pieniądze.

Było wielkie wsparcie społeczeństwa dla zespołu harcerskiego, który odbierał, który zgadzał się I szedł po te pieniądze, ale oczywiście po po wrześniu roku 1900 siedemdziesiątego szóstego te działania zostały zrealizowane nieporównanie szerzej I przede wszystkim uzyskały wsparcie polonii międzynarodowej zarówno z z Stanów Zjednoczonych, jak I z innych krajów formalnych. Tam, gdzie istniały struktury państwa polskiego. Tam, gdzie istniały struktury niepodległego państwa polskiego reprezentowanego w Anglii. Chcę, żebyście państwo sobie zdawali sprawę, że to wtedy znaczy, znowu odzyskało istotne istotne działanie. Dlatego struktura angielska, Polska w Anglii w ciągu ostatnich dziesięciu lat była coraz słabsza, ale zaangażowanie się ich we wsparcie dla polskich robotników I dla core'u sprawiło, że ich siła oddziaływania w także w społeczności międzynarodowej stała się coraz większa I wsparcie tej społeczności dla działania polskiego miała olbrzymie znaczenie dla zwycięstwa po roku 1900 osiemdziesiątym.

I chcę, żeby było jasno, żebyście państwo mieli jasność, punktem odniesienia, punktem twórcy Komitet Obrony Robotników było harcerstwo polskie. To była formacja, która stworzyła. Bez harcerstwa polskiego nie byłoby możliwe stworzenie jawnej, legalnej, zdecydowanej formacji. Dziękuję bardzo. Dziękuję uprzejmie.

Ktoś z państwa jeszcze chciałby zabrać głos w tej części? Pan poseł Myszkowski, proszę.

38:27 - 42:04

Krzysztof Mieszkowski

Bardzo dziękuję za udzielenie mi głosu. Jestem pełen szacunku I pokory dla pańskiej działalności w tamtych czasach. Panie pośle, to było dla mnie, wówczas byłem studentem, było dla mnie niezwykle istotne I w również jakąś inspiracją dla nas młodych. Mieszkaliśmy wtedy we Wrocławiu, studiowałem kulturoznawstwo, byliśmy bardzo tym pobudzeni, że powstała formacja intelektualno-opozycyjna, która przyjęła formę oporu wobec totalitarnej władzy. Było to niezwykle istotne I formatujące przynajmniej dla mnie.

Nie chciałbym wchodzić w szczegóły historyczne, bo one są dzisiaj znane, powstało multum publikacji. Dlatego odniosę się od razu do tego, co co wyartykułowała pani posłanka Lichocka mówiąc o tym zdaniu, kiedy Jacek Kuroń ogłosił, że budujmy własne komitety, nie palmy ich. Warto pamiętać, że ta sytuacja w jakiej powstawał KOR, to jest przecież czas głębokiego PRL-owskiego komunizmu, gierkowskiego komunizmu, który był również wspierany w pierwszym sensie,

W pierwszym geście, w pierwszym etapie niespotykaną jak na ówczesne czasy w krajach demokracji ludowej, tak to się nazywało wówczas, wielkimi pożyczkami I wzrostem konsumpcji w Polsce. To było też bardzo ciekawe zjawisko. Ono miało wymiar polityczny, zresztą jest często pomijane w tych rozważaniach na temat przyszłości I na temat PRL-u. Warto o tym pamiętać. W rozmaitych publikacjach, które miałem w ręku, pan pan, dzisiaj pan poseł Antoni Macierewicz wówczas, ktoś kto był moim bohaterem, zresztą I pan Macierewicz, Jacek Kuroń I Adam Michnik I Jan Józef Lipski I Piotr Naimski, Zbigniew Romaszewski, to były takie osoby, którymi straszono społeczeństwo polskie.

To były jakieś nieprawdopodobne potwory ludzkie, polityczne, które były używane jako element propagandy wymierzony w, wymierzony w w tęsknoty niepodległościowe, ale przede wszystkim w tę sytuację, która pojawiła się w siedemdziesiątym szóstym roku po protestach w Radomiu I bardzo zdecydowanej, brutalnej, wulgarnej reakcji Milicji Obywatelskiej I służb specjalnych, ale także ORMO. O tym też trzeba pamiętać. Jacek Kuroń formułując to zdanie, które jest jest pierwszym zdaniem uchwały, którą którą przygotował pan poseł Adamowicz. Nie wziął tego zdania z powietrza. Zresztą pan Macierewicz wówczas, tak przynajmniej z lektury rozmaitych książek wynika, był był pan po prostu lewicowym aktywistą politycznym.

42:05 - 42:19

Speaker 12

Mówiło się o panu, że jest pan bardziej na lewo od koronia Michnika. Był pan wówczas wyznawcą Jackevary Mouse Tunga. O tym też musimy pamiętać. Być może, być może. Ja nikogo nie obrażam, tylko

42:19 - 42:22

Speaker 11

Ja mówię, Panie przewodnicząca, spokojnie.

42:22 - 44:39

Krzysztof Mieszkowski

Tylko, tylko przywołuję publikacje, które które które które każdy może wziąć do ręki I I weryfikacja, ale także ale także moje osobiste rozmowy z z Janem Józefem są niezwykle istotne w tym kontekście. Nie mówiąc o tym jaką wersję tej naszej bardzo tragicznej historii, bardzo trudnej w pewnym momencie przywołuje Adam Michnik czy Onyszkiewicz. Warto się odwoływać do ich wiedzy I do ich praktyki politycznej, także także społecznej. Dlatego też to zdanie rozpoczynające uchwałę posła Adamowicza jest niezwykle ważne I ono oddaje prawdę I pewien I pewną świadomość kultury politycznej jaka w tamtych czasach była obecna. My zaakceptowaliśmy to zdanie.

Uważaliśmy, że ono jest istotnie, istotnie ukierunkowane do naszych działań, które prowadziliśmy w ramach rozmaitych, rozmaitych grup, różnych środowisk studenckich I no to było dla nas istotne. Tym zdaniem, tym mottem Jacka Kuronia nasza aktywność społeczna, w jakimś sensie także polityczna, była była inspirowana. Dlatego dlatego jest to zdanie w pewnym sensie święte dla polskiej historii. Nie można tego zdania wyeliminować z naszej historii, to będzie jakiś rodzaj, rodzaj, no nie chcę powiedzieć cenzury, ale pominięcia pewnej wrażliwości, która była niezwykle silnie obecna w polskiej przestrzeni publicznej wówczas, do historii przeszła jako przejaw mądrości, niezwykłej wrażliwości Jacka Kuronia I środowiska, które on reprezentował wówczas. Dlatego jestem przeciwny temu, by by to zdanie eliminować I ono nie ma nic wspólnego z komunizmem.

44:39 - 44:46

Speaker 12

Nie ma nic wspólnego z komunizmem. To jest zdanie pod każdym względem wolnościowe. Proszę je tak potraktować. Dziękuję bardzo.

44:46 - 45:03

Urszula Augustyn

Dziękuję bardzo. Ja mam gorącą prośbę, żeby skracać troszeczkę wypowiedzi, bo one się jednak ogromnie rozwlekają. 50 minut rozmawiamy, a praca nad tekstem zajmie nam ze 2 godziny. Pan poseł Świat, bardzo proszę, potem nasz doradca pan Krzysztof Krótko. Bardzo proszę o troszeczkę zwięzłości.

Zobaczyć, pół zdania.

45:03 - 45:04

Proszę uprzejmie.

45:05 - 45:15

Antoni Macierewicz

Wypowiedzi Jacka Huronia w siedemdziesiątym szóstym roku, którą pan przywołuje, nie było. 1. Jego wypowiedź w tej sprawie była w siedemdziesiątym ósmym roku. Dziękuję.

45:16 - 45:17

Pan poseł Światło.

45:19 - 49:24

Jacek Świat

Szanowni państwo, no nie będę powtarzał oczywistości, że powstanie KOR-u było wielkim przełomem I jest szalenie ważną datą w naszej historii. Ja byłem już wtedy no pełnoletni. Dla mnie, dla mojej najbliższej rodziny to było wydarzenie, które bardzo przeżywaliśmy, z którym kibicowaliśmy bardzo mocno KOR-owi I temu środowisku. 2 lata później miałem możliwość no włączyć się w jakoś to szerokie działanie KOR-owskie przede wszystkim przez współpracę z wydawnictwami niezależnymi z tego KOR-owskiego środowiska. Myślę głównie 000 nowej czy o o zapisie.

I to nie ma wątpliwości, że ta ta tę uchwałę trzeba podjąć, przedstawiając no też możliwie szeroko I kontekst powstania tej KOR-u I ogromny efekt jaki to to działanie wywarło dla polskiej historii. I dlatego no z pewną, nie nie nie mam słowa do tego, ale dostrzegam w propozycji uchwały zgłoszonej przez posła Adamowicza no pewną manipulację. No obawiam się, że nie nie 1. Raz, bo przy uchwałach dotyczących Wajdy czy Konkwickiego dochodziło do pewnych większych, mniejszych manipulacji, które no jednak wypaczały sens tamtych uchwał. I nie chciałbym, żeby stało się to tym razem.

No ta manipulacja polega na tym, że Przywołuje się nazwiska parlamentarzystów wywodzących się z KOR-u, co no zaburza pewną, pewną rangę. No ja przypomnę, że Adam Michnik do tego środowiska dołączył dużo później. Później. Nie wszyscy od początku w tym środowisku byli, a tutaj są wymienieni jako równorzędni, no choćby z panem Antonim Macierewiczem. Ja myślę, że no trzeba sobie takie takie numery po prostu podarować.

Jeżeli już chcemy wymieniać nazwiska, no to już prędzej wymieńmy prostu nazwiska tej czternastki, która podpisała pierwszą deklarację KOR-u. Myślę, że to by było najwłaściwsze, żeby wszystkie te nazwiska się w uchwale znalazły. No I nie, no nie wyobrażam sobie uchwały, żeby nie nie znalazły się tam wspomnienia o właśnie choćby Janie o Olszewskim. Więc mam prośbę taką, żebyśmy jeżeli to państwo przyjmą, może połączyli pewne wątki, które znajdują się wokół propozycjach. Ta uchwała, którą moje środowisko zgłosiło, bardziej skupia się na historii, na na na pewnych korzeniach KOR-u.

Natomiast państwa uchwała bardziej skupia się na tym, co było później I myślę, że te 2 wątki nawzajem się uzupełniają I I można z tego zrobić uchwałę już no bez pozbawioną podejrzeń o o manipulację. Dziękuję.

49:24 - 49:28

Urszula Augustyn

Dziękuję bardzo. Pan Krzysztof Krótko też bardzo proszę skrótowo już.

49:37 - 55:22

Speaker 15

Szanowni państwo, wysoka komisjo. Oceniając z punktu widzenia eksperckiego 2 projekty, wadami jednego są zalety drugiego. To znaczy one się dosyć, nie nie są wobec siebie komplementarne. Uchwała zaproponowana przez panią posła

Janke Lichocką skupia się wokół genezy KOR-u, a nie pięćdziesięcioletniego dziedzictwa. Mi się wydaje, że dziedzictwo KOR-u jest dzisiaj ważniejsze. Ponadto skupia, przesuwa akcent założycieli KOR-u na osoby, które członkami, założycielami nie były. To znaczy tutaj na Władysława Siły-Nowickiego czy Jana Olszewskiego. Zwłaszcza, że wśród tych czternastu osób założycieli KOR-u są niezwykle wybitne osoby, w tym również trójka adwokatów, ponieważ Aniela Steinsbergowa, Antoni Pajdak byli adwokatami.

Jak też, znaczy na pewno, na pewno I chyba Ludwik nie, na pewno Anila Steinsbergowa I I Antoni, I Antoni Pajdak. Ponadto no wygląda tak, że jakby się pomijało osoby typu księdza Jana Ziei czy przedstawicieli poprzedniego pokolenia, w tym szefa Kredywu kapitany Józefa Rybickiego, czy też wspomnianego wcześniej Andrzeja Pajdaka, który no był jednym z szesnastu oskarżonych w procesie moskieckim, tych porwanych przez, przez Kietów. Więc porównanie zasług tych osób w stosunku do pokolenia młodszego, no no wypada po prostu nienaturalnie. Zwłaszcza kiedy jeszcze trzeba wspomnieć o tym, że no wybitni twórcy polskiej kultury, Jerzy Andrzejewski, choć, chociażby. Sprawa adwokatów.

Tutaj pani posłanka mówiła o siedmiu osobach, no wymieniając tylko 2. No nie wiem dlaczego, bo mnie to w tym przypadku równie istotne osoby, czyli Andrzeja Grabińskiego, Witolda Lisa-Olszewskiego, czy wywodzącego się ze środowisk na narodowych Stanisława Szczukę, czy Jacka Taylora, czy obecnego w procesach radomskich Tadeusza Deviron. Więc jakby skupianie się tylko na tych dwóch jest moim zdaniem poważnym błędem. Kolejna rzecz, nie ma w tej uchwale pani posłanki Lichockiej tego, że to było nie tylko samoorganizacja, ale również tworzenie wolnego słowa, robotnika, głosu, biuletynu informacyjnego, zapisu, nowej. To była po prostu niebywale istotna rzecz.

Nie ma też tego, że to środowisko było bardzo pluralistyczne, bo od środowisk kościelnych jak Jan Józef, jak ksiądz Zieja, przyjaciel I uczestnik powstania warszawskiego I przyjaciel prymasa Wyszyńskiego, czy Wojciech Ziembiński ze środowisk bardzo niepodległościowych, środowiska dysydenckie, czy też no utożsamiane w tamtym czasie ze środowiskiem polskiej masonerii Jan Olszewski. Nie ma też kwestii tego, że to pokolenie, jest podkreślone, że doprowadziło to KOR do tych zmian, o czym poseł Macierewicz słusznie wspominał, ale stąd wydaje mi się, że podkreślenie w tym projekcie, który przedstawiał Piotr Adamowicz tym, że członkowie KOR-u I KTSS KOR-u, bo taki jest klucz wymienienia tych nazwisk, byli również parlamentarzystami tworzącymi trzecią Rzeczpospolitą. I stąd jest ten zestaw po prostu, żeby połączyć ten 76. Rok z trzecią Rzeczpospolitą, którą szczęśliwie możemy budować jako państwo niepodległe. Więc z tego względu uważam, że projekt przedstawiony przez pana posła Adamowicza jest bardziej całościowy I odpowiada I prawdy historycznej, nie eliminuje nikogo, a zawiera w sobie sens istnienia I powołania Komitetu Obrony Robotników.

Co do określenia nie palmy komitetów, więc twórzmy, to jest to określenie, które symbolizuje całą rewolucję obywatelską polskiej opozycji, które odchodziło od walki zbrojnej, działało na rzecz samoorganizacji I nawet ówczesny główny konkurent polityczny w gronie opozycyjnym Jacka Kuronia, czyli Leszek Moczulski, w swojej rewolucji bez rewolucji pisze, że słuszne jest zdanie formułowane przez Jacka Kuronia, nie palmy komitetów, już zakładajmy własne. Więc moim zdaniem to jest zdanie, które najbardziej komplementarnie oddaje sens pięćdziesiątej rocznicy KOR-u, jak I dziedzictwo KOR-u, jak I późniejsze wspaniałe efekty działalności KOR-u, czyli 89. Rok I trzecią Rzeczpospolitą. Dziękuję bardzo.

55:22 - 55:51

Urszula Augustyn

Dziękuję bardzo. Zwracam państwa uwagę, że nie piszemy monografii, tylko uchwałę, więc musimy się zdecydować na jakiś tekst. Nie jesteśmy w stanie wymienić wszystkich. To jest po prostu niemożliwe. Dobrze, stwierdzam zakończenie pierwszego czytania projektów z druku 2889 3056.

1 zdanie. Ale w tym momencie? No proszę, ale ale bardzo proszę 1 zdanie, godzina za nami, a 2 przerwy. Dobrze.

55:53 - 57:08

Antoni Macierewicz

Bardzo dziękuję za ostatnią wypowiedź pana, która jest bardzo interesująca, tylko że nie mówi o tym, jak powstał Komitet Obrony Robotników. Mówi o czymś zupełnie innym, a mówi o pewnej relacji części członków Komitetu Obrony Robotników. Tych, którzy poszli w środowisko I w stronę lewicową, a nie tych wszystkich razem, którzy działali. I w związku z tym to jest błąd. A teraz chcę powiedzieć coś, co jest bardzo, bardzo za to przepraszam.

A macie państwo na pewno, jak będziecie czytali materiały w tej sprawie merytoryczne, to będziecie to wiedzieli. No ale to trzeba jednak powiedzieć, żebyście mieli świadomość, jak było kształtowane przez 1. Czas Komitet Obrony Robotników, a przynajmniej przez 1. Rok. Wszystkie decyzje, które były publikowane co 10 dni, a potem co miesiąc, podobnie jak tekst, który został napisany jako tekst założyciela Komitetu Obrony Robotników, Tak się złożyło, że napisałem ja.

Dziękuję bardzo.

57:08 - 57:15

Urszula Augustyn

Dziękuję uprzejmie za skrótowość. Ostatnie w tej części pan poseł, pan przewodniczący Adamowicz.

57:16 - 58:28

Piotr Adamowicz

Dziękuję bardzo. Ja sobie przypominam sytuację sprzed pięciu lat, kiedy emocje również były I tak to chyba niestety będzie, że emocje przy okazji rocznicy chorób SS-Core będą. Pamiętacie państwo członkowie tejże komisji, to były 4 komisje, wtedy bodajże prowadził je pan poseł Babinet. Natomiast ja muszę podziękować panu Krzysztofowi Królowi. Zgadza się, to w dużej mojej mierze chciałem właśnie to samo powiedzieć.

Natomiast szanowni państwo, jak już powiedziała pani poseł, przewodnicząca Augustyk, my nie piszemy monografii. My nie piszemy monografii. Czy do postulatu, żeby wymienić na przykład pierwszych założeń, tak czy inaczej, tych, którzy na początku zakładali KOR, Okay, a pytam się, co z tymi, którzy nie dołączyli? Ten sam problem mamy zawsze. Zawsze mamy ten sam problem.

To jest kolejna historia. Pozwoli pan, panie pośle, że nam się do pana posła świata, nie zgodzę się z pańskim sformułowaniem o manipulacji, ponieważ nie chcę przyciągać tychże komisji. Powiem tylko jeszcze raz krótko, nie zgadzam się z pańskimi zarzutami czy też z oskarżeniami o manipulację. Dziękuję bardzo.

58:28 - 01:00:17

Urszula Augustyn

Dziękuję uprzejmie. Właśnie zakończyłam już, stwierdziłam, że przepraszam, stwierdziłam zakończenie pierwszego czytania, więc to już jest fakt. Proszę państwa, panie pośle, bardzo pana proszę, żebyśmy już w trakcie omawiania poszczególnych fragmentów uchwały debatowali dalej. Ponieważ Komisja podjęła uchwałę o wspólnym rozpatrzeniu projektów, to w tej chwili musimy brać projekt wiodący, na którym będziemy pracowali I w związku z tym, że mamy 2 projekty, 1 wniesiony trzydziestego pierwszego lipca, 2. Wczoraj o osiemnastej 30 czy o dziewiętnastej 30, Ja proponuję, żeby projektem wiodącym mu projekt uchwały z druku 2889.

Czy jest sprzeciw wobec takiego? Jest. W takim razie przystępujemy, przystępujemy do głosowania. Proszę przygotować się do głosowania. Będziemy głosowali moją propozycję, czyli to, kto z państwa jest za za tym, żeby projektem wiodącym był projekt, który reprezentuje czy przygotował pan poseł Adamowicz.

Jesteśmy gotowi? Rozpoczynamy głosowanie. Kto z państwa jest za projektem posła Adamowicza jako projektu wiodącego, kto jest przeciw, kto się wstrzymał? Dziękuję, proszę o wyniki. Głosowało 23 parlamentarzystów, za było 14 osób, przeciw 9,

Wstrzymało się 0. Stwierdzam, że projekt posła Adamowicza jest projektem wiodącym I od niego zaczniemy. Chciałam zapytać posę wnioskodawcę, czy akceptuję tekst, który został sprawdzony czy też przygotowany, poprawiony przez językoznawców, Biuro Religizacyjne.

01:00:17 - 01:00:23

Piotr Adamowicz

Tak w całej rozciągłości bardzo dziękuję za usprawnienie tego tekstu. Bardzo dziękuję państwu.

01:00:23 - 01:00:53

Urszula Augustyn

Serdecznie proszę tych spośród państwa, którzy będą chcieli wnosić poprawki, żebyście przygotowywali te poprawki sprawnie na piśmie, żebyśmy mogli je procedować jak najlepiej. Rozpoczynamy w takim razie analizę tekstu. Czy do tytułu uchwały jest są uwagi? Bardzo proszę pani profesor Lichocka. Chciałabym zastąpić słowo upamiętnienia słowem uczczenia, żeby było w sprawie uczczenia pięćdziesiątej rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników.

Dziękuję, poseł wnioskodawca.

01:00:54 - 01:01:00

Piotr Adamowicz

Zgoda, czy możemy upoważnić Biuro Legisracyjne? Ja myślę, że to jest tak drobna korekta.

01:01:00 - 01:01:30

Urszula Augustyn

Tak. Czy nie ma sprzeciwu? Nie słyszę sprzeciwu, a więc przyjmujemy tytuł uchwały z poprawką pani poseł Lichockiej, tak, czy z uwagą pani poseł Lichockiej. Generalnie bardzo proszę, żeby wszystkie, żebyśmy udzielili upoważnienia biuru legislacyjnemu w sytuacjach łatwych I prostych do ujednolicenia tekstu. Czy jest sprzeciw?

Nie ma, dziękuję bardzo. Akapit 1.. Czy są uwagi? Poseł Lichocka.

01:01:30 - 01:02:13

Joanna Lichocka

Moja poprawka polega na zamianie cytatu z pierwszego akapitu cytatem z uchwały, którą przedstawiłam gdziekolwiek w kraju są represjonowani, obowiązkiem społeczeństwa jest organizowanie się w celu ich obrony. W każdym środowisku, w każdym zakładzie pracy powinni znaleźć się ludzie odważni, inicjujący zbiorowe formy pomocy. To słowa apelu do społeczeństwa I władz PRL, Komitetu Obrony Robotników ogłoszonego 23 września 1976 roku w reakcji na represje władzy komunistycznej wobec osób protestujących przeciw działaniom ówczesnego rządu. Dziękuję bardzo. Bardzo proszę przygotować na piśmie poprawkę poseł wnioskodawca.

01:02:13 - 01:02:15

Nie popieram tejże poprawki.

01:02:15 - 01:02:18

Speaker 16

Czy pani poseł wycofa się ze swojej poprawki?

01:02:18 - 01:02:25

Speaker 18

Nie, nie będziemy w stanie poprzeć w Sejmie tej uchwały z tak ustawionej Okej,

01:02:25 - 01:02:26

okej. Jest nasza sprawa.

01:02:26 - 01:02:29

Speaker 17

Proszę nie... Spokojnie, spokojnie, spokojnie.

01:02:29 - 01:02:32

Speaker 21

Będzie poprzeć tej uchwały. Ona ma taki mieć

01:02:32 - 01:02:34

Znaczy jesteśmy Ale to jest

01:02:34 - 01:02:35

szantaż, to co pani uprawia.

01:02:35 - 01:02:58

Joanna Lichocka

Tylko informuję, to jest ustawienie ideologiczne panie przewodniczący. Unikamy też w naszej uchwale. Nie narzucamy państwu żadnej Proszę o zamknięcie innej ideologii. I państwo nam narzucacie lewicową ideologię. Nie chcemy tego.

Chcemy uczcić działaczy Ja dziękuję pani I Dziękuję. Tak, ważne, żeby gdyby pana przewodnika Czy jakieś inne podwyżki,

01:02:58 - 01:03:00

Speaker 19

Czy jeszcze poprawki mają pan poseł?

01:03:00 - 01:03:02

Myśmy to przyjęli przez aklamację

01:03:02 - 01:03:08

Urszula Augustyn

panie przewodniczący. Czy pan poseł Babinez I pan poseł Gliński mają też do pierwszego akapitu uwagi?

01:03:08 - 01:03:09

Nie rozumiem pani. Tak, tak.

01:03:09 - 01:03:23

Urszula Augustyn

Tak, do pierwszego. Na razie mamy tak, mamy taką sytuację, że jest poprawka pani poseł Lichockiej I sprzeciw wnioskodawcy. Z tym przeprowadzimy głosowanie, proszę państwa I będziemy procedowali kolejne kolejne poprawki.

01:03:23 - 01:03:27

Speaker 22

Do tego atapitu, no to co pani tu prawda?

01:03:29 - 01:03:35

Urszula Augustyn

Proszę bardzo, skoro tak, no rozumiem, że to jest poprawka inna, nie nie ta sama, którą zgłosiła pani poseł Lichocka. Pan poseł bliski, proszę.

01:03:36 - 01:03:43

Piotr Gliński

Pani przewodnicząca, będzie pani łaskawa dopuścić wolną debatę w ważnej sprawie dla Poświęcenia.

01:03:43 - 01:03:44

Będzie pan łaskawy mnie nie pouczać.

01:03:45 - 01:03:47

Muszę niestety, ponieważ

01:03:47 - 01:03:48

To ma pan poprawkę

01:03:48 - 01:03:52

Speaker 20

pani łamać procedury demokratycznego ustalania treści.

01:03:52 - 01:03:55

Urszula Augustyn

Ale ma pan poprawkę przygotowaną na piśmie. Bardzo proszę przedstawić.

01:03:56 - 01:04:03

Piotr Gliński

Pani przewodnicząca, chce zabrać głos w sprawie poprawy dotyczących pierwszego akapitu. Mam do tego prawo jako poseł Rzeczpospolitej.

01:04:03 - 01:04:05

To proszę się streszczać, bardzo proszę.

01:04:07 - 01:04:11

Piotr Gliński

Bardzo proszę pani przewodniczącej, panią przewodniczącą, aby

01:04:11 - 01:04:12

Pan tracimy czas

01:04:12 - 01:07:13

Piotr Gliński

nie formułowała, nie przerywała mi po 1., a 2. Nie formułowała uwag proszę się streszczać. Niczego takiego ani w regulaminie Sejmu, ani w kulturze demokratycznej nie ma, więc proszę tego nie formułować w ten sposób. Odnośnie pierwszego akapitu chciałem poprzeć poprawkę pani przewodniczącej Lichockiej I zwrócić uwagę, że ten 1. Akapit sformułowany w projekcie pana przewodniczącego Adamowicza jest niezgodny z prawdą.

Jeżeli pan Adamowicz jest w stanie przytoczyć mi, kiedy Jacek Kuroń te słowa napisał albo powiedział w roku siedemdziesiątym szóstym, to mógłbym ewentualnie wrócić do dyskusji na ten temat. Z tego co wiemy, to są późniejsze słowa. Po prostu ten akapit jest nieprawdziwy. Nie od tego rozpoczęła się działalność jawna opozycji demotycznej w komunistycznej Polsce I dlatego nie z powodu jakiegoś tam złej woli czy chęci kogoś szantażowania, nie możemy poprzeć nieprawdy historycznej. Ja rozumiem, że no uprawia się pewne mity, forsuje się pewne narracje historyczne, my to widzimy I obserwujemy.

No przecież to dzisiaj Państwo się dowiedzieli, myślę, że duża większość z Państwa, że Adam Michnik przystąpił do KOR-u rok później. Mówię rok później. I wszyscy wiemy, że akurat wtedy jeszcze był w Warszawie, bo po prostu czekał na wyjazd zagraniczny. Miał do tego prawo. Każdy z nas w tamtym czasie, a zwłaszcza ci, którzy byli zaangażowani, musieli rozważać I I nie było konieczności, żeby akurat brał w tej inicjatywie, że miał inne zadania za granicą ważne dla Polski.

Miejmy zaufanie, że miał. Natomiast takie są fakty historyczne, więc nie budujmy mitów. Kuroń był przeciwko powołaniu KOR-ów I przeciwko jawnej działalności. Miał do tego też prawo, ponieważ to wynika także ze słów uczestnika tych wydarzeń, były różne taktyki. Mało tego, jak ja wspomniałem, dzielono czasem środowisko, część miała działać jawnie, część miała działać niejawnie.

Więc I Kuroń miał tak, że I Jan Józef Lipski miał prawo do takiej oceny. Zmienili zdanie pod wpływem Jana Olszewskiego, popróję tych dyskusji, o których mówił Antoni Macierewicz I ostatecznie uczestniczyli w tym. No ale tej wypowiedzi nie było, ona była późniejsza I ją można także interpretować na 2 strony. Znaczy Antoni Macierewicz przekazał jedną interpretację tej wypowiedzi. Istnieje także inna mówiąca o tym, no budujmy własne instytucje demokratyczne, a nie komunistyczne, tak.

I I oczywiście tu pewnie byśmy się zgodzili, natomiast no nie wprowadzajmy fałszywej narracji, no po prostu nieprawdy. Dziękuję.

01:07:13 - 01:07:14

Dziękuję bardzo. Pan poseł Babinet.

01:07:15 - 01:08:46

Piotr Babinetz

Dziękuję bardzo. Ja myślę, że tu problem nie jest nawet w tym cytacie, tylko w tym, co jak można tutaj z tego łatwo wyczytać, jakie są tu intencje, żeby ukryć to, że inicjatorami było, byli ludzie ze środowiska harcerskiego, to jest cytat przypisany, późniejszy cytat przypisany Jackowi Kuroniowi, żeby zasugerować, że jakby z inicjatywy Jacka Kuronia powstał Komitet Obrony Robotników. Więc to jest zdanie, wbrew temu, o czym mówił tutaj pan ekspert, pan poseł Krzysztof Król, no, że że ta uchwała jest zgodna z prawdą historyczną. No właśnie to jest wypatrzenie prawdy. Dlatego ta inicjatywa pani poseł przewodniczącej Lichockiej, ta poprawka, którą zgłasza, ona jest, można powiedzieć, koncyliacyjna I wspólnotowa, bo ona mieści w sobie I grupę harcerską z Antoniem Macierewiczem, Piotrem Naimskim I Wojciechem Odyszkiewiczem, który z przyczyn taktycznych nie nie został członkiem KOR-u I też grupę Jacka Kuronia I Jana Józefa Lipskiego, ale też, co jest bardzo ważne, też tak zwanych starszych państwa, czyli tych ludzi, którzy już przez kilkadziesiąt lat mieli swoje zasługi w obronie niepodległości Polski.

I żeby tutaj się nie nie nie no nie nie przewalczać o te nazwiska, kto bardziej, kto mniej, to zasadna jest ta poprawka pani przewodniczącej Joanny Lichockiej I myślę, że warto ją poprzeć. Dziękuję.

01:08:46 - 01:08:48

Speaker 23

Dziękuję bardzo. Poseł wnioskodawca.

01:08:51 - 01:08:55

Piotr Adamowicz

Ale ja już wyraziłem swoją opinię w sprawie tejże poprawki. Potrzebuje To

01:08:56 - 01:09:30

Urszula Augustyn

znaczy, że głosujemy, proszę państwa, bardzo proszę przygotować się do głosowania. Czy można? Kto z pań I panów posłów jest za przyjęciem poprawki pani poseł Lichockiej? Kto jest przeciw? Kto się wstrzymał?

Dziękuję. Głosowało 23 osoby, za było 9, przeciw 14, wstrzymało się 0, więc poprawka nie uzyskała większości. Czy do, czy do pierwszego akapitu są jeszcze jakieś uwagi? Nie ma. Dziękuję.

Ja tylko na

01:09:30 - 01:10:10

Piotr Gliński

koniec przed tym, zanim wejdziemy, bo oczywiście nie będziemy uczestniczyć w tej farsie, fałszowaniu historii, chcę powiedzieć, że mam także do przekazania państwu informacje od drugiego żyjącego założyciela KOR-u Piotra Najmskiego, który ze względów osobistych dzisiaj nie mógł tu być. I on prosił, żebyście państwo się zapoznali z tym tekstem, który Antoni Macierewicz chciał przekazać państwu, który opisuje prawdę historyczną. Natomiast

Prawdy historycznej, w kłamstwach historycznych I w tej propagandzie niestety związanej z... Także I z aktualną polityką uczestniczyć nie będziemy. Dziękuję bardzo.

01:10:10 - 01:10:15

Speaker 26

Dziękuję panu bardzo. Nie zapomnijcie o dopisaniu profesora Tuska do KOR-u. Dziękuję bardzo.

01:10:17 - 01:10:21

Piotr Gliński

Zaproponuję jeszcze, żeby pani Mróz-Gorgoń ze swoją sztuczną inteligencją

01:10:21 - 01:10:24

Speaker 25

bardzo musiała muskały. Szybciej I lepiej. Dziękuję.

01:10:40 - 01:10:45

Urszula Augustyn

Proszę państwa, ogłaszam 2 minuty przerwy. 2 minuty przerwy, 2.

01:12:41 - 01:12:43

Dobrze, pani, przepraszam.

01:12:44 - 01:13:00

Urszula Augustyn

Wznawiam Dziękuję bardzo. Wznawiam obrady. Proszę państwa, ponieważ jest wątpliwość co do pierwszego zdania, to spróbujemy go przeredagować tak, żeby było dobrze, ale uzasadni to po prostu wnioskodawca. Bardzo proszę.

01:13:00 - 01:13:37

Piotr Adamowicz

Proszę państwa, wątpliwość wątpliwościami, ale bardziej chodzi o polityczną, bo o to, o to, o to chodziło. Taka jest moja skromna opinia. Koleżeństwo z PiS-u. Pamiętacie, było 5 lat temu, część z was była członkami komisji 5 lat temu, to wtedy myśmy, ponieważ tak chcieli to napisać na uchwałę, że musieliśmy 3 razy zerwać komisję z udziałem przewodniczącej świętej pamięci nieodżałowanej Iwony Śledzickiej-Karasińskiej. Krótko, ja zgłaszam autopoprawkę.

To Marek, panie pośle Biernacki, miał pan rację, trafną intuicję. Starajmy się Są robić zadymy wokół tego.

01:13:37 - 01:13:38

Starajmy się łagodzić.

01:13:38 - 01:14:10

Piotr Adamowicz

Proszę państwa, moja auto poprawka zmierza do tego. Mianowicie cytat, który mamy. Zamiast palić komitety, zakładajcie własne. Od tych słów Jacka Kuronia rozpoczęła się, rozpoczęła się działalność ja w... To już zamieniamy.

Te słowa Jacka chce zamienić na te słowa Jacka Kuronia symbolizują rozpoczęcie jawnej opozycji, opozycji demokratycznej w komunistycznej Polsce. Ja już tu piszę, pani Joanno.

01:14:10 - 01:16:28

Urszula Augustyn

Czy jest, czy jest sprzeciw? Uwaga, piszemy ten tekst. Proszę państwa, to jest taki moment, że warto się nad tym zastanowić. Panie pośle Biernacki, czy jest zgoda na taką poprawkę, czy jest przeciw, tak? No bo musimy to teraz spokojnie przegłosować, niestety.

Czyli nie ma sprzeciwu, tak? Nie ma Nie ma sprzeciwu.

Dziękuję bardzo. Rozumiem, że do akapitu pierwszego nie ma więcej uwag, a więc stwierdzam, że komisja rozpatrzyła I przyjęła akapit 1. Z poprawką, z autopoprawką po spraw wnioskodawcy.

Akapit 2., czy są uwagi? Nie ma, dziękuję. Rozumiem, że komisja rozpatrzyła I przyjęła akapit 2.. Akapit 3.. Nie słyszę, nie widzę uwag.

Stwierdzam, że komisja rozpatrzyła I przyjęła akapit 3.. Akapit 4. Zaczyna się od słów środowisko korowskie szybko I tak dalej. Czy są uwagi? Nie ma, dziękuję.

Stwierdzam, że komisja rozpatrzyła I przyjęła akapit 4.. Akapit 5.. Czy są uwagi? Nie ma, dziękuję. Stwierdzam, że komisja rozpatrzyła I przyjęła akapit 5..

Akapit 6. W czasach PRL I dalej.

Czy są uwagi? Nie ma, dziękuję. Stwierdzam, że komisja rozpatrzyła I przyjęła akapit 5..

Akapit, przepraszam akapit 6.. Teraz akapit 7. Zaczynający się od słów po obaleniu komunizmu. Czy są uwagi do tego akapitu? Nie ma, dziękuję.

Stwierdzam, że komisja rozpatrzyła I przyjęła akapit 7.. Akapit 8. Ostatni. Czy są uwagi? Nie ma, dziękuję.

Stwierdzam, że komisja rozpatrzyła I przyjęła akapit 8.. Czy wobec całości tekstu z jedną jedyną autopoprawką posła wnioskodawcy jest sprzeciw? Nie ma. Dziękuję państwu bardzo. Rozpatrzyliśmy więc I przyjęliśmy uchwałę w sprawie uczczenia pięćdziesiątej rocznicy powstania Komitetu Obrony Robotników.

Proszę państwa, na posław sprawozdawcę proponuję pana przewodniczącego Piotra Adamowicza. Czy jest sprzeciw? Nie ma. Czy pan poseł się zgadza?

01:16:29 - 01:16:31

Speaker 28

Dziękuję pani przewodnicząca za zgłoszenie.

01:16:31 - 01:17:12

Urszula Augustyn

Dziękuję uprzejmie. Dziękuję uprzejmie. W takim razie mamy posła sprawozdawcę. Proszę państwa, żeby zgodnie z całą procedurą, że tak powiem zakończyć dzisiejsze posiedzenie komisji, chciałam tylko powiedzieć, że na następne posiedzenie rozpoczniemy od komunikatu w sprawie planowanego wyjazdowego posiedzenia komisji do Katowic w dniach 12., 13. Października, więc serdecznie proszę o zarezerwowanie terminów na przyszłej, na przyszłej Października.

Października, października. Damy damy szerszą informację. Na tym wyczerpaliśmy porządek dzienny posiedzenia komisji. Bardzo państwu dziękuję, zamykam posiedzenie.