Komisja Kultury, Dziedzictwa Narodowego i Środków Przekazu (KSP)

21 October 2026

02:11 - 03:46
Speaker 2
Dobra zamknij się I jedziemy.  Nie jedziemy normalnie.  Dzień dobry państwu.  Otwieram posiedzenie Komisji Kultury I Dziedzictwa Narodowego I Ośrodka Przekazu na wystarczy I nieobecności z całym kworum.  Witam państwa gości biorących udział w dzisiejszym posiedzeniu. 

Proszę państwa, porządek dzisiejszego posiedzenia przewiduje punkt 1.  Informacje na temat sytuacji z Polski I od teatru poza granicami kraju.  Przedstawiam Minister Kultury I Dziedzictwa Narodowego I oraz Minister Spraw Zagranicznych.  Jest to temat wynikający z porządku pracy na bieżące półrocze.  Punkt 2., rozpatrzenie uchwały Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o finansowaniu, wspieraniu produkcji audiowizualnej oraz niektórych innych ustaw, jest to druk 32 15. 

Proszę państwa, jeżeli panią minister kultury I dziedzictwa narodowego reprezentuje podsekretarz stanu w Ministerstwie Kultury I Dziedzictwa Narodowego pan Marek Krawczyk razem ze współpracownikami.  Ze strony MSZ-u wpłynęło upoważnienie dla pani Agnieszki Wilowieńskiej, zastępcy dyrektora dyrektora w Departamencie Współpracy z Polonią Golokami z Zagranicą oraz dla pani Anny Godlewskiej, zastępcy dyrektora Departamentu Dyplomcji Kulturalnej I promocji promocji Polski.  Przystępujemy zatem do realizacji porządku pierwszego.  Bardzo proszę pana ministra Marka Krawczyka o przedstawienie informacji.  Proszę bardzo panie ministrze. 
03:47 - 06:19
Marek Krawczyk
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Kultury i Dziedzictwa Narodowego | Rada Ministrów — Rada Ministrów Donalda Tuska (2023)
Marek Krawczyk
Dziękuję bardzo panie przewodniczący, wysoka komisja, szanowni państwo. 

Tutaj jestem z grupą współpracowników, tak że będę prosił też o oddanie im głosu w pewnym momencie.  Szanowni państwo, jeżeli chodzi o sytuację polskiego teatru poza granicami Polski, czyli mówimy tutaj o tak zwanych teatrach na imigracji, teatrach polonijnych.  Rzeczywiście wiele takich teatrów dzisiaj funkcjonuje I amatorskich I zawodowych, chociażby Polski Teatr Studio w Wilnie, Polski Teatr właśnie w Wilnie, Polskie Towarzystwo Teatralne w Szwecji, scena polska Teatru Cieszyńskiego, Polski Teatr Ludowy we Lwowie, teatr Polski w Chicago czy też na przykład offowy teatr migracki w Brungewiku.  To jest obszar, to są teatry amatorskie, jak wspomniałem I zawodowe, które no borykają się z szeregiem, szeregiem różnorakich wyzwań.  Od takich związanych chociażby z wykorzystaniem na co dzień infrastruktury, oczywiście kwestia też finansowania tych teatrów jest zawsze kwestią trudną I I to stanowi duży kłopot, tym bardziej, że no mówimy tu też o teatrach amatorskich. 

Jeżeli chodzi o ten potencjał właśnie kreowania polskiej kultury za granicą I tego, co w ramach działalności tych teatrów jest jest przekazywane.  Chciałem powiedzieć, że Ministerstwo Kultury I Idzico Narodowego bardzo wysoko ocenia to, co się na deskach tych teatrów dzieje I uważa to za ważny ważny element obecności polskiej kultury za granicą.  Pan przewodniczący pozwoli, abym teraz przekazał głos do przedstawicieli instytutu teatralnego, aby powiedziały parę słów o międzynarodowej aktywności w tym obszarze instytutu. 
06:21 - 06:28
Speaker 2
Bardzo proszę tylko proszę państwa o przedstawianie się, żebyśmy mogli, chociażby poprawnie sporządzić protokół. 
06:29 - 08:23
Justyna Czarnota
dyrektorka
Dzień dobry.  Jeśli chodzi o działalność instytutu teatralnego, od września realizujemy projekt, który rozpoczął się w 2000 dwudziestym drugim roku, kiedy Instytut Teatralny otrzymał dotacje na projekt, który się nazywa Teatr Polski poza Polską, który cechuje się tym, że miał 3 filary, z których 1.  Polegał na wspieraniu przeglądów I festiwali teatrów polonijnych, głównie w Wilnie, ale także na pomocy zorganizowaniu sieci polonijnych tatrów w oparciu o założoną we wrześniu w 2000 dwudziestym pierwszym roku w Wilnie Unię teatrów polskich poza Polską.  I to była część realizowana we współpracy z fundacją Pomysł Wadalnia.  Udało się też stworzyć stronę internetową, która przez cały czas jest funkcjonująca I rozbudowywana. 

2.  Filar ma charakter naukowy, ponieważ instytut teatralny ma też część, która jest dla nas bardzo ważna.  Jesteśmy instytucją o charakterze również badawczym I rozwijamy projekty badawcze.  Ta część polegała na podjęciu próby badawczego opisu działalności polskich teatrów poza Polską.  I to był projekt, który był realizowany we współpracy z zespołem badawczym profesor Karoliny Prykowskiej-Michalak, która prowadzi od dawna badania na Uniwersytecie Łódzkim. 

I dla nas takim kluczowym momentem tej części była konferencja, która odbyła się we wrześniu 2000 dwudziestego trzeciego roku, Teatr Polski poza granicami, kultura, tożsamość I wspólnota.  Natomiast 3.  Filar jest realizowany przez Pracownię Dokumentacji Teatru imienia Barbary Krasnodębskiej I ta część polega na gromadzeniu, opracowywaniu materiałów dokumentujących działalność teatrów polskich poza krajem.  W części została też pozyskana dokumentacja Teatru Ludowego we Lwowie.  W miarę możliwości naszych, w miarę pozyskiwania funduszy, dygitalizujemy te materiały I w ramach tego filaru kontynuowane jest opracowywanie przechowywanego w Instytucie Teatralnym Archiwum londyńskiego Zaspu. 

08:23 - 10:44

Justyna Czarnota

Choć projekt w takiej wersji finansowanej skończył się w 2000 dwudziestym czwartym, cały czas kontynuujemy te działania właśnie w wersji badawczej, współpracując przy projekcie NPRH z profesor Prykowską, cyfrowy atlas polskiego dziedzictwa teatralnego poza krajem, ma horyzont czasowy do 2000 dwudziestego siódmego roku I jego głównym założeniem jest systematyzacja zbadania oraz cyfrowe zmapowanie historii śladów polskiej działalności teatralnej poza granicami kraju, w tym teatrów emigracyjnych, uchodźczych oraz losów migrujących artystów. W ramach tego projektu tworzona jest platforma internetowa, która jest profesjonalnym narzędziem cyfrowym łączącym cechy I tradycyjnego wydawnictwa naukowego, ale też zależy nam na tym, żeby stale się, żebyśmy stale obserwowali I aktualizowali bazę źródłową I tak się też dzieje. Jest ona zintegrowana z encyklopedią teatru polskiego, polskiego, która jest tworzona w IT. Jeśli chodzi o same badania, kładą one duży nacisk na zjawisko migracji jako siły kształtującej procesy estetyczne I społeczne, co łączy historię polskiego teatru z globalnymi procesami historycznymi. Z takich ciekawych rzeczy możemy powiedzieć, że najciekawsze odkrycia badawcze, które obecnie obserwujemy, to są to to są teatry, które rozwijają się w Australii.

Staramy się także publikować nieustannie I w okresach czasowych wyniki badań prowadzonych we współpracy z Uniwersytetem Łódzkim w Monitorze Encyklopedii Teatru Polskiego w taki sposób, żeby były one dostępne również dla środowiska badawczego

Poszczególnych etapach. Z rzeczy, o których chcę jeszcze wspomnieć to to, że w Instytucie Teatralnym, który znajduje się na Jazdowie, mamy salę teatralną, jest to niewielka przestrzeń dla siedemdziesięciu osób, ale prowadzimy w nim projekt Otwarta Scena Instytutu Teatralnego I jest to projekt udostępniania przestrzeni teatralnej różnym grupom, w tym grupom z zagranicy. W przyszłym roku planujemy współpracę z dwoma teatrami, z jednym właśnie z Australii Kropka Tater, który ma już prezentował u nas swoje spektakle I też będzie u nas gościł oraz Salonem Poezji Muzyki Teatru w Toronto. Nigdy nie odmawiamy, jest to taka część naszej regularnej działalności. Dziękuję.

10:46 - 10:49

Speaker 1

Dziękuję bardzo. Pani Miszczak, ktoś jeszcze od pani może?

10:49 - 13:16

Marek Krawczyk

Tak, ja jeszcze chciałem powiedzieć parę słów, ponieważ szanowni państwo, jeżeli chodzi o, no właśnie zadania wspierania kultury za granicą, Robimy to przede wszystkim za pośrednictwem instytucji, które prowadzimy lub współprowadzimy. Tu za chwilę jeszcze przekażę głos Instytutowi Adama Mickiewicza, natomiast jednej z takich instytucji. Natomiast chciałem powiedzieć, że w Ministerstwo Kultury I Dziedzictwa Narodowego obecnie prowadzi 2 programy grantowe, którym celem jest prezentacja polskiej kultury za granicą.

Jest to program Kultura inspirująca I program Promocja kultury polskiej za granicą. Jeżeli chodzi o kulturę inspirującą, od, to jest program prowadzony od 2000 dziewiętnastego, 2000 dziewiętnastego roku. On jest skierowany wyłącznie do instytucji podległych I nadzorowanych oraz współprowadzonych przez Ministerstwo I umożliwia realizację zadań w tym obszarze w cyklu rocznym albo dwuletnim. Jeżeli chodzi o ostatni nabór do tego programu na lata 2006, 2027. W ramach tego programu zostały przyznane, zostało wsparte 19 projektów na kwotę ponad czterech 1000000 sześciuset 1000 złotych.

2. Program, program promocja kultury polskiej za granicą. Program z bardzo już długą tradycją funkcjonujący od 2000 ósmego roku. Przewidując wsparcie na zadania jednoroczne, przeznaczone jest dla organizacji pozarządowych, samorządowych instytucji kultury, których organizatorzy nie zawarli umowy o współprowadzeniu z ministerstwem, tak jak w przypadku tego poprzedniego programu, dla, ale również dla osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą podmiotów prowadzących działalność gospodarczą. W ramach naboru wniosków na rok 2026.

Dofinansowaliśmy 46 projektów na kwotę łączną 6800000 złotych. No bardzo dużo wartościowych w ramach tych programów udało się zrealizować przedsięwzięć, może kilka z nich przytoczę. Na przykład Fundacja Chór Kobiet.

13:19 - 14:43

Marek Krawczyk

Kobiet. Fundacja Chór Kobiet przeprowadziła tourne z w Szwecji spektaklu Matki pieśń na czas wojny. Nowy teatr prezentował spektakl Elizabeth Costello Krzysztofa Werlikowskiego w Tibilisi. Fundacja Kreatura, prezentacje trylogii Veri. Nowy teatr imienia Izabeli Cywińskiej w Poznaniu, projekt performatywny na kościach umarłych.

No bardzo dużo różnych, bardzo wartościowych wydarzeń udało się dzięki tym programom grantowym realizować I to jest są też programy, które w najbliższych tygodniach zostaną uruchomione, jeżeli chodzi o nabór w roku, na rok 2027.. Panie Przewodniczący, ja bym teraz chciał przekazać głos przedstawicielom Instytutu Adama Mickiewicza, aby państwo powiedzieli o o działaniach w w swojej instytucji w tym zakresie. Bardzo proszę. Proszę uprzejmie.

14:52 - 18:27

Speaker 8

Dziękuję za pomoc. Panie ministrze, bardzo dziękuję za to wprowadzenie. Szanowni państwo, nazywam się tytuł Siski I reprezentuję dzisiaj Instytut Adama Mickiewicza. Myślę, że nasze działania są komplementarne w zakresie teatru z Instytutem Teatralnym, który faktycznie zajmuje się wspieraniem środowisk polonijnych. Instytut Adama Mickiewicza nie został do tego powołany I tego, tego faktycznie w taki sposób, w taki stricte dotacyjny sposób nie robi.

Instytut Adama Mickiewicza też nie prowadzi programów dotacyjnych skierowanych do instytucji kultury, do, do podmiotów osób prawnych. Mamy działania grantowe skierowane do osób fizycznych. Wieloletni program Kultura Polska na świecie, program Networks, który wspiera działania takie w zakresie sieciowania artystów ze środowiskiem artystycznym, zagranicznym, jak również program, wspiera działalność rezydencyjną I wspiera rezydencje artystyczne. Ja też zawsze podkreślam, że nigdy nie zamykamy się przed odbiorcami polonijnymi, chociaż odbiorca polonijny nie jest naszym odbiorcą docelowym, tylko jest nim osoba, która, dla której polska kultura nie jest kulturą, nie jest kulturą rodzimą. Ale też nie zamykamy tych drzwi przed odbiorcą polonijnym I oczywiście chętnie zapraszamy, zapraszamy środowiska polonijne do uczestnictwa w szeregu wydarzeń artystycznych, które, którym kuratorujemy, które, w którym, które współorganizujemy.

W ubiegłym roku to były 443 wydarzenia o charakterze międzynarodowym. Był to wyjątkowy rok także ze względu na prezydencję polską w Radzie Unii Europejskiej. Także w ramach samej prezydencji to było około dwustu wydarzeń. No we wszystkich krajach Unii Europejskiej, ale także w krajach akcesyjnych, w tym bardzo dużo działań teatralnych, o których warto wspomnieć. To też jest dziedzina, to podkreślę, którą bardzo rozwijamy w Instytucie Adama Mickiewicza.

Ona sama się bardzo rozwija I budzi coraz większe zainteresowanie na międzynarodowych festiwalach. Myślę, że takim dobrym przykładem jest największy, najważniejszy festiwal sztuk performatywnych, tak go nazwijmy w San Park Angelo, gdzie też przez 5 lat Polak był dyrektorem artystycznym tego festiwalu I polska obecność była tam bardzo silnie, bardzo silnie zaznaczona. Też przy okazji wspomnę, bo świętujemy w tym roku dwudziestopięciolecie portalu culture p l, portalu stworzonego w ośmiu językach. Zawsze zachęcam państwa, odbiorców zagranicznych środowiska polonijne do, do szerzenia informacji o istnieniu tego portalu. Na przestrzeni tych dwudziestu pięciu lat o samym teatrze, sprawdziłem to dzisiaj, powstało 6813 artykułów poświęconych polskiemu teatrowi, teatrowi, który trochę wychodzi poza ramy takiego klasycznego teatru, tak że zachęcam państwa też do zajrzenia tam.

18:27 - 18:31

Speaker 9

To na razie dziękuję bardzo. Dziękuję.

18:34 - 18:53

Marek Krawczyk

Panie przewodniczący, to jest taka ogólna informacja o tym, jakie działania Ministerstwo Kultury I podległemu jednostki realizujemy w tym obszarze. Jesteśmy gotowi udzielić odpowiedzi na na na pytania I ewentualne komentarze. Dziękuję.

18:54 - 19:07

Speaker 2

Rozumiem, dziękuję bardzo. Teraz pytanie, nie, Teraz pytanie, kto z pani dyrektor z MSZ-u?

Pani dyrektor Wilowińska, proszę uprzejmie.

19:31 - 19:59

Agnieszka Wilowińska

Dziękuję bardzo. Agnieszka Milowińska, jestem wicedyrektorem Departamentu Współpracy z Poloniami I Polakami za granicą w Ministerstwie Spraw Zagranicznych. I króciutko chciałam państwu przedstawić, w jaki sposób MSZ przede wszystkim poprzez placówki dyplomatyczno-konsularne wspiera teatry polonijne. W środkach, którymi dysponują placówki, mamy wydzielone koszty na tego typu wsparcie. W roku 2000 dwudziestym piątym była to kwota 160000, w

20:00 - 22:30

Agnieszka Wilowińska

Dwudziestym szóstym ta kwota przekroczyła 200000. Jak państwo widzicie, nie są duże środki, to są środki, które placówki angażują w poszczególne przedsięwzięcia jako wkład placówki, typu wsparcie przy wynajmu wynajem sali, czy wypożyczenie strojów, zakup ewentualnych rekwizytów. Zawsze to jest jakiś udział w niewielkiej części danego przedsięwzięcia, przy czym nie jest to forma dotacji. Placówki dyplomatyczne nie mogą dawać środków finansowych jako dotacje, tylko angażują środki bezpośrednio jako współuczestnik realizujący dane dane przedsięwzięcie. W szeregu państwach ta pomoc, to wsparcie było realizowane.

Oczywiście głównie w Europie IIW Stanach Zjednoczonych. Nie będę państwa zanudzać tutaj szczegółami, ale gdyby ktoś był zainteresowany, to oczywiście jestem w stanie taką bardziej szczegółową informację przedstawić. Natomiast chciałam zaznaczyć, że te działania placówek jakby ukierunkowane są nie tylko na takie bardziej ambitne, profesjona... Dążące do profesjonalizmu teatr, ale również teatry dla dzieci, również warsztaty, które są organizowane właśnie w formie teatralnej, w formie teatralnej. Ponieważ wszystkie te działania mają na celu jakby umacnianie tożsamości I znajomości języka polskiego, jakby temu przyświeca jakby, taki jest cel, który przyświeca temu temu działaniu.

Placówki, które współpracują z innymi instytucjami w kraju przy rekomendowaniu jakichś zaangażowania środków, oczywiście są tutaj dobrym partnerem dla instytucji, które te środki, takimi środkami dysponują. Są możliwości, żeby wspierać tego typu działalność przez Ministerstwo Kultury, ale również są takie przedsięwzięcia realizowane ze środków Senatu. Natomiast one są w puli ogólnych działań ukierunkowanych na rozwój kultury polskiej I podtrzymywanie tożsamości wśród Polaków za granicą. To tytułem tylko takiego krótkiego wprowadzenia. Może pani dyrektor będzie chciała coś uzupełnić, jeśli chodzi o dyplomację.

22:31 - 22:34

Speaker 10

Dziękuję. Proszę bardzo, pani dyrektor.

22:38 - 24:37

Speaker 11

Dzień dobry państwu. Ja tylko chciałam dodać, że my tutaj uzupełniamy się w działaniach z Instytutem Adama Mickiewicza I jako Departament Dyplomcji Kulturalnej I promocji Polski wspieramy promocję kultury polskiej, głównie przez sieć placówek pod tytułem Instytuty Polskie za granicą. Tych placówek jest działających obecnie 25. Otwarte zostały 2 nowe, które jeszcze nie rozpoczęły pełnego, pełnej działalności. Jest to, tak jak powiedziałam, działalność uzupełniająca, to znaczy instytuty, które mają głównie na celu, podobnie jak pozostałe placówki, tylko trochę w innym wymiarze I skali, na celu wprowadzanie, wspieranie wprowadzania polskiej kultury w obiekt międzynarodowy, czyli w obiekt kultury w tych krajach, w których funkcjonują te placówki.

Czyli przykładowo Instytut Polski, na przykład w, na Litwie ma za zadanie wprowadzać polską sztukę w przekładzie na język litewski, na sceny litewskie. I tutaj z Instytutem Adama Mickiewicza, z instytucjami partnerskimi w kraju łączymy wysiłki, dokładamy, ponieważ jesteśmy na miejscu jako placówka, więc mamy też wgląd w pewne sprawy I znajomość realiów miejscowych, uwarunkowań działań scen, działań scen. W Wilnie wiemy, które są bardziej popularne, które są mniej uczęszczane, jeśli chodzi o publiczność. Służymy radą tutaj czy jakimiś ekspertyzą Instytutowi Teatralnemu, Instytutowi Adama Mickiewicza, bądź też konkretnym już teatrom, które zamierzają na przykład przyjechać na festiwal bądź zawiązać współpracę ze sceną na Litwie. Tym się zajmujemy, czyli dotyczy to w niewielkim stopniu teatrów polskich bądź polonijnych za granicą, aczkolwiek są to nasi sojusznicy w tych działaniach promocyjnych kultury polskiej za granicą.

I może to powinno wystarczyć, więc nie będę rozwijać tematu. Dziękuję.

24:38 - 24:43

Speaker 2

Dziękuję bardzo panie I panowie, otwieram dyskusję. Bardzo proszę pani przewodnicząca Lichocka.

24:46 - 25:21

Joanna Lichocka

A ja mam pytanie związane z dofinansowywaniem tych projektów teatralnych za granicą. Pan powiedział o tych dwóch programach. Jakich polskich autorów zostały sztuki teatralne czy adaptacje dofinansowane? Kto był największym beneficjentem w jednym I w drugim programie? Jakie tytuły z polskiej klasyki wprowadzają państwo przez dofinansowanie w obieg kultury europejskiej czy światowej?

25:23 - 26:15

Speaker 16

Jakie sztuki, jakie przedstawienia kreowane przez teatry polonijne uzyskały wsparcie polskich instytucji? Ponieważ pan wymienił tutaj zespoły teatralne, które są dosyć jednoznaczne I ideologiczne. Myślę na przykład o tym chorze kobiet I sztuk, no współczesny, performatywny teatr chóralny, feministyczny, skrajnie lewicowy, w tym wypadku to przedstawienie we współpracy z teatrem w Berlinie. To jest oczywiście ciekawe, niemniej niszowe, prawda? To jest na poziomie pograniczu, nie wiem, państwo się mogą ze mnie zgodzić, ale jednak eksperymentu teatralnego.

26:16 - 26:51

Speaker 18

A chciałabym się dowiedzieć, na ile polskie państwo wspiera polską kulturę w jej klasycznym wymiarze, która ma trafić I do Polonii, do diaspory polskiej za granicą, ale też jak tutaj pani z Ministerstwa Spraw Zagranicznych słusznie zauważyła, zależy nam również na wprowadzaniu polskiej kultury w obieg europejski I światowy, więc jestem ciekawa, jakie utwory Mickiewicza, Herberta, Wańkowicza, Żeromskiego czy choćby Tokarczuk są w państwa zainteresowaniu, jeśli chodzi o wsparcie. Poproszę o te nazwiska.

26:52 - 26:57

Speaker 2

Dziękuję bardzo, a teraz poproszę pan poseł Tadeusz Samborski.

27:01 - 28:40

Tadeusz Samborski

Dziękuję bardzo panie przewodniczący, wysoka komisja, panie ministrze, pani dyrektor. Ja wpisuję się tutaj też w ten nurt pewnych obaw I zainteresowania w podobnie jak pani poseł Joanna Lichocka, bo to jest interesujące rzeczywiście, co my osiągamy przez tą inwestycję, te te inwestycje w promowanie pewnych sztuk I może chwalebnym jest to, o czym mówiła też tu pani dyrektor, że próbujecie do litewskich teatrów tłumaczone na język litewski. Polskie sztuki prowadzę, bo to się w obieg szerszych prowadza, ale przede wszystkim w środowiskach polskich, zwłaszcza na wschodzie, kiedy jest jednak taka kontrofensywa przeciwko językowi polskiemu, czy no zabiegacie państwo I monitorujecie w jakim stopniu ten teatr, na przykład studio przy Domu Kultury Polskiej w Wilnie, jak funkcjonuje pani Kiejzik, czy wspomagacie właśnie to, bo oczywiście pieniądze, o których mówiła pani dyrektor Wilewińska, to są śladowe w ogóle wobec potrzeb. To, to jest symboliczna sprawa, ale sama myśl, jaka towarzyszy tej promocji, no jest bardzo, bardzo istotna. I chciałbym uprzejmie zapytać, czy, czy ten festiwal, który pani Kiezik kiedyś do wielkich, że tak powiem rozmiarów rozbudowała jako pewną instytucję, pewne wydarzenie, zjawisko kultowe, czy czy czy nadal ją wspierają państwo, czy nie?

Słyszałem, że są jakieś pewne kłopoty, ma I warto ten festiwal I warto ją I jej działalność w wilnie zwłaszcza podtrzymywać. Dziękuję bardzo.

28:40 - 28:44

Speaker 2

Dziękuję uprzejmie. Pan poseł Gliński, a po panu pośle Gliński, pan poseł Babinez.

28:46 - 28:58

Piotr Gliński

A ja mam najpierw wniosek, czy my nie moglibyśmy jeszcze wysłuchać innych osób, które są na sali, a może chciałyby zabrać głos, które mają jakieś Tak, bo. Doświadczenia, nasze dyskusje mogłyby.

28:58 - 29:06

Speaker 2

No ale przepraszam bardzo, ja nie narzucam w tym przypadku. Dobrze, to pani proszę.

29:06 - 29:09

Speaker 15

Może może może warto zachęcić, bo ja.

29:09 - 29:17

Speaker 2

To zamieniam, ja zamieniam. To ja wobec tego poproszę panią Zofię Mozer. Proszę o przedstawienie się.

29:42 - 32:58

Zofia Mozer

Dzień dobry. Zofia Mozo, prezes Międzynarodowego Forum Perspektyw Kulturalnych I chciałam na wstępie podziękować państwu, że dzisiaj tutaj przybyli, bowiem to za sprawą

Moje środowiska, które reprezentuję, doszło dzisiaj do zabrania tej komisji I bardzo się cieszę, że państwo zainteresowali się tym tematem. Z uwagą przysłuchiwałam się wypowiedziom I wszystkie mają rację, ale chciałabym się w pierwszej kolejności pochylić nad zjawiskiem polskiego teatru poza granicami Polski, ponieważ to, co zostało tutaj powiedziane, jest tak naprawdę małym skrawkiem tego, co robimy poza granicami Polski. Żebyście państwo zrozumieli, dlaczego dzisiaj przyszliśmy, ponieważ mamy też pewne pomysły na dalszą współpracę. Chcielibyśmy państwu bliżej przybliżyć I nasze środowisko I naszą twórczość. Kiedy mówi się o twórcach teatralnych poza Polską, bardzo często używa się tego przymiotnika polonijny, który niestety w świecie artystycznym jest bardzo krzywdzący I czasami mamy wrażenie, że też w oczach niektórych instytucji.

Teatr Polski poza granicami Polski ma bardzo szerokie spektrum I wpisuje się to w teatr polonijny, teatr amatorski, teatr zawodowy. Tutaj dyskusja też poszła w stronę Litwy, pojawiły się też Czechy. Ja chciałam podkreślić, że reprezentuję środowisko teatrów nieformalnych. Państwo są znane przede wszystkim teatry, jak teatr Studio z Wilna, który ma status już teatru zawodowego I te teatry, czy tak jak te teatry w Czechach, które funkcjonują na te, na terenach autochtonicznych, mają zupełnie inne warunki pracy I funkcjonują zupełnie inaczej niż to środowisko, które reprezentuje I które wykonuje, uważam, niesamowitą robotę też na rzecz Polski. Chociaż niekoniecznie byśmy się wpisali w ten przydomek polonijny.

Ja tylko powiem na przykładzie mojego jednego projektu, w którym opowiadałam o losach generała Maczka, ale w taki sposób, że na ten spektakl przychodzili I Syryjczycy I Irańczycy I Brazylijczycy I oni zaczęli czytać o tej naszej polskiej historii. Ale uważam, że wśród nas jest ekspertka, która może o wiele lepiej przybliżyć tym, czym jest polski teatr dzisiaj, poza granicami Polski. Doktor habilitowana Iza Szymańska z Uniwersytetu Gdańskiego. I chciałabym bardzo poprosić o to, żeby dostała głos, żeby mogła przybliżyć państwu tą naszą pracę, żebyście państwo później zrozumieli, dlaczego w ogóle dzisiaj tutaj przyszliśmy.

33:00 - 33:06

Speaker 2

Dziękuję bardzo. Bardzo proszę, proszę o przedstawienie się.

33:06 - 33:35

Eliza Szymańska

Dziękuję bardzo. Szanowny panie przewodniczący, wysoka komisja, szanowni państwo. Nazywam się Eliza Szymańska, jestem, reprezentuję Uniwersytet Gdański. Jestem badaczką zajmującą się teatrem tworzonym przez Polaków I Polki w Niemczech, nie teatrem polonijnym, nie zdefiniowałabym go w ten sposób. Środowisko artystyczne, które badam, pokazuje szczególnie wyraźnie, jak duży potencjał ma polska kultura tworzona poza granicami.

33:35 - 34:55

Speaker 24

Od lat jeżdżę do Niemiec, oglądam spektakle, przeprowadzam wywiady z reżyserami, reżyserkami, aktorami, aktorkami, animatorami I animatorkami życia teatralnego I za każdym razem jest to opowieść o niezwykłej pasji, konsekwencji, determinacji tego środowiska, ale także o jego dokonaniach artystycznych, o odwadze podejmowania ważnych tematów społecznych, historycznych. To jest zawsze opowieść o przybliżaniu polskiej kultury niemieckiej publiczności, o pośredniczeniu między różnymi doświadczeniami kulturowymi, o tworzeniu przestrzeni dialogu. Jest to jednak również opowieść o funkcjonowaniu bardzo często poza głównym obiegiem polskiego życia teatralnego, ograniczonej rozpoznawalności tej twórczości w Polsce, o trudnościach w nawiązywaniu trwałych relacji krajowymi instytucjami kultury. Oczywiście powracają także kwestie prekaryjnych warunków pracy, niepewności finansowej, funkcjonowania w projektowym modelu kultury oraz konieczności ciągłego udowadniania wartości swojej działalności. Właśnie dlatego pozwalam sobie sformułować opartą na wieloletnich badaniach tezę, polski teatr tworzony poza granicami kraju potrzebuje przede wszystkim systemowego włączenia w krajowy obieg artystyczny, instytucjonalny I krytyczny.

34:56 - 35:57

Speaker 25

Teatr stworzony przez polskich artystów I artystki działających w Niemczech jest częścią współczesnej polskiej kultury, ale rozwija się w przestrzeni spotkania różnych języków, estetyk, tradycji artystycznych I doświadczeń społecznych. Ma zawsze charakter transnarodowy. Twórcy ci funkcjonują w odmiennych systemach teatralnych, współpracują z artystami różnych narodowości, uczestniczą w międzynarodowych projektach I podejmują tematy również wykraczające poza perspektywę jednej kultury narodowej, a co za tym idzie, ich twórczość może wnosić do polskiego teatru nowe sposoby opowiadania o współczesnym świecie, nowe języki sceniczne, nowe metody pracy I odmienne doświadczenia instytucjonalne. Dlatego istnieje potrzeba systemowego włączenia polskich twórców I twórczyń działających za granicą w programy I działalność krajowych instytucji kultury. Warto przy tym pamiętać, że transnarodowość współczesnego teatru europejskiego staje się jednym z istotnych czynników kształtujących jego rozwój.

35:58 - 36:30

Speaker 23

Polscy artyści działający za granicą już dziś aktywnie uczestniczą w tych procesach. Ich twórczość wyrasta z doświadczenia funkcjonowania właśnie pomiędzy kulturami, systemami teatralnymi, a zatem z rzeczywistości coraz bardziej charakterystycznej dla europejskiego życia artystycznego. Włączenie ich twórczości do polskiego obiegu teatralnego nie jest więc wyłącznie kwestią uznania ich dorobku. Jest także szansą na to, aby polski teatr pełniej uczestniczył w przemianach, które kształtują współczesną I przyszłą kulturę europejską. Dziękuję.

36:31 - 36:36

Speaker 19

Dziękuję bardzo. Znaczy ja mam za... Bardzo proszę.

36:49 - 39:59

Sylwester Biranga

Dzień dobry państwu, szanowny panie przewodniczący, szanowna Komisjo. Nazywam się Sylwester Biranga, jestem dyrektorem niezależnego, jednego z najstarszych niezależnych teatrów działających w Polsce.

Od 2000 osiemnastego roku jako jedyna scena w Polsce, dorobek polskich teatrów, tworzonych przez polskich I polskie twórczynie poza granicami kraju. Nasz festiwal nie nazywa się festiwalem teatrów polonijnych. Nasz festiwal nosi tytuł Polki robią teatr, Polacy robią teatr, nie ma wyjścia. Pokazywaliśmy na naszej scenie spektakle z Niemiec, tak, poznałem też Zosię I jej wspaniałą działalność. Pokazywaliśmy spektakle z Wilna, pokazywaliśmy spektakle z Holandii, Szwecji, Francji I z Chicago.

I marzeniem tych zespołów, które z nami, które badam od lat, jest ścisły kontakt z rodakami w Polsce. Zauważenie ich pracy, ich działalności. Nasz bardzo mały festiwal, bardzo kameralna forma festiwalu, od ośmiu lat gromadzi tłumy widzów na każdym spektaklu. Publiczność czeka, warszawska publiczność I nie tylko widzowie z Warszawy, bo przyjeżdżają do nas na festiwal Widzowie z całej Polski, czekają na ten festiwal, kiedy te zespoły przyjadą do Polski I kiedy będą mogły się spotkać, kiedy będziemy mogli porozmawiać I razem tworzyć. Działalność instytutu teatralnego w tym zakresie jest wspaniała ta konferencja, która odbyła się w dwudziestym drugim roku.

Miałem też być przyjemność prelegentem I opowiadać właśnie o festiwalu Polki, Polacy robią teatr. Jakby, aż marzy się, żeby coś więcej, tak, żeby więcej tych teatrów mogło się pokazać na scenie instytutu teatralnego, żeby ta wspaniała robota, którą robią ci ludzie poza granicami kraju, była dostrzeżona szerzej w Polsce. Programy ministra, który, o których była mowa, są wspaniałe, ale one są głównie skierowane na promocję polskiej kultury poza granicami. I najczęściej w programie promocji polskiej kultury za granicą, działalność na rzecz środowisk polonijnych jest wykluczona. Tam jest takie 1 zdanie w ogłoszeniu konkursowym zawsze.

Może opowiem o ostatniej wizycie, bo tydzień temu wyjechał od nas teatr z Chicago, założony przez Polkę Beatę Pilch. To jest teatr, który w Chicago I Beata Pilch ma taką misję, od dwudziestu lat tłumaczy na język angielski polską klasykę I polski dramat współczesny I tam te spektakle pokazuje. To jest kawał wspaniałej roboty, wspaniałej promocji polskiej kultury poza Polską, bo dzięki pracy Beaty Pilch Amerykanie dowiedzieli się o Witkacym, dowiedzieli się o Mrożku, oni grali u nas Mrożka w tym roku. To jest kawał wspaniałej roboty I uwaga, jak gdyby oni to grają po angielsku. To jest, to w

40:00 - 41:41

Sylwester Biranga

Ten teatr tworzą I Polacy I Amerykanie. To jest wspólna robota. To jest to, o czym mówiła pani profesor przed chwilą. Kolejnym takim ważnym ośrodkiem teatralnym jest też Paryż, gdzie Maja Saraczyńska, doktor Sorbony, reżyserka, teatrolożka, założyła przy stowarzyszeniu absolwentów wyższych, polskim stowarzyszeniu absolwentów wyższych szkół ekonomicznych w Paryżu grupę teatralną. I ta grupa teatralna od piętnastu lat gra spektakle w Paryżu.

Przez cały rok ci ludzie pracują, te spektakle pokazują. W czerwcu od ośmiu lat, dziewięciu lat przyjeżdżają do nas, oni są stałym gościem naszego festiwalu. Zapał I czas, który ci ludzie poświęcają, żeby promować polską kulturę poza granicami, jest po prostu bezcenna I jest dla nas bardzo ważna. I tak jak proponowałem na konferencji, która była w Teatralnym, na koniec wygłosiłem taki apel, pozostał niestety bez echa. Te środowisko czeka na dedykowany program grantowy.

Oni nie mogą aplikować do żadnego programu grantowego w Polsce, a środki, o których mówiła pani dyrektor z Ministerstwa Spraw Zagranicznych, proszę państwa, usłyszałem 160, 200000 złotych, tak. Ilość tych teatrów działających poza granicami Polski jest ogromna. To, co robią dla naszej kultury poza granicami Polski I najważniejsza rzecz jest to, działają oddolnie. Oni działają oddolnie I to jest coś, za co należy im się wielkie uznanie I wielka pomoc z naszej strony. Dziękuję.

41:42 - 41:46

Speaker 2

Dziękuję bardzo. Proszę bardzo, pani Zofio.

41:48 - 49:59

Zofia Mozer

Dziękuję bardzo. To już teraz tak na podsumowanie. Sylwestrze, dziękuję za twoją wypowiedź I powiedziałeś już to, co między innymi ja też chciałam powiedzieć I dlaczego tutaj dzisiaj chcieliśmy bardzo z państwem się spotkać. My, twórcy teatralni poza granicami Polski, staramy się wykonać swoją pracę jak najlepiej potrafimy. Te teatry mają różny poziom, działają w różnych realiach, ale to są często teatry, które oferują spektakle, mimo że są tworzone w tak chałupniczy sposób, na o wiele wyższym poziomie niż teatry miejskie w Niemczech, które ja mogę regularnie odwiedzać.

Proszę mi uwierzyć, nie przesadzam I nie mówię tu teraz, nie mam na myśli swoich spektakli, mam na myśli spektakle moich kolegów, siebie nie chcę oceniać. To są bardzo często nowatorskie pomysły, ale niestety niedocenione, ale mimo wszystko udaje się im zainteresować publiczność za granicą przez swoją pracę, Polską, polską kulturą, historią polskiego teatru I my chcielibyśmy się rozwijać. I to, co powiedział Sylwester Piraga, brak nam dedykowanego programu przy ministerstwie, przy w ramach którego moglibyśmy się ubiegać o środki. O produkcję za granicą możemy się ubiegać w ramach programów, tak zwanych programów polonijnych. Tam są programy dotyczące kultury, ale my ubiegamy się o środki obok programów czy projektów dotyczących kultury masowej, jak dożynki jakiś jednodniowy festyn.

Produkcja spektaklu, jego wystawienie to jest zupełnie inna metodologia. To jest zupełnie inny nakład pracy I bardzo doceniam, chociażby grupy folklorystyczne, z którymi też współpracujemy, organizujemy Noc Kopały u nas z grupą z Hanower'u, ale dla nich jest o wiele prościej spakować stroje I gdzieś pojechać. My musimy wyprodukować spektakl, scenografię, przewieźć to. Naprawdę te obecne programy są dla nas niewystarczające ani na produkcję tych spektakli w Niemczech, a co gorsze, my tak naprawdę jesteśmy głodni kontaktu z ojczyzną. I to, co powiedział Sylwester Bieraga, chcielibyśmy tutaj przyjeżdżać I dzielić się naszą twórczością, wymieniać się nią.

Dlatego bardzo prosimy o, o dyskusję I naprawdę o stworzenie takiego programu przy ministerstwie, który byłby dedykowany dla naszego środowiska. Chcielibyśmy tu przyjeżdżać do Polski, nie po jakiejś znajomości, bo ktoś kogoś I właściwie przez cały rok teatr I osoby oszczędzają pieniądze za swoje własne pieniądze, rezygnując z urlopów, z różnych rzeczy, żeby może tutaj przyjechać, tylko żebyśmy naprawdę mogli, mieli program, w ramach którego możemy współpracować z różnymi teatrami I przyjechać, pokazać to, co my tworzymy, ale też uczyć się, bo na przykład to by mogły być też programy rezydencji artystycznej, wymiany wspólnych warsztatów, gdzie byśmy my mogli też czegoś się uczyć I przekazywać tą naszą inną perspektywę na pewne rzeczy tutaj polskim teatrom. I bardzo byśmy się cieszyli o wsparcie dla festiwalu Sylwestra w Irabii, bo jest to 1. Inicjatywa w Polsce, która dała szansę tym teatrom polskim, spoza Polski tutaj przyjeżdżać. Natomiast możliwości na obecną chwilę organizacyjne nie nie pozwalają organizatorowi na zaproszenie wielu tych teatrów I właściwie ten festiwal ma bardzo taką obecnie minimalistyczną formę.

Jednocześnie tutaj moje środowisko, które reprezentuję, prosi o to, żeby wpisać w program występy polskich teatrów spoza Polski, w program wydarzeń w Lublinie, kiedy miasto będzie europejską stolicą kultury I widzimy także potrzebę wsparcia ze strony instytutu teatralnego. Ostatnia konferencja odbyła się w dwutysięcznym dwudziestym trzecim roku, co zostało tutaj wspomniane. To była świetna konferencja, która też pomogła nam wymienić się, poznać nawzajem. Potrzebowalibyśmy stałego partnera w Instytucie Teatralnym, kto był, który byłby naszą osobą kontaktową, do której moglibyśmy się też zwrócić, jeśli chodzi o przekazywanie archiwów, bo oto, na tym nam też zależy. Środowisko zgłasza informację, że to nie jest do końca jasne, kto ma przejąć te archiwa, bo zostało tutaj wspomniane, że są archiwizowane dokumenty z Londynu.

Natomiast według, z badań badaczy teatru polskiego poza granicami wynika, że tak naprawdę tych archiwów jest bardzo dużo I bardzo łatwo, znaczy bardzo wiele z nich w bardzo łatwy sposób można by było przekazać instytutowi. One są na naszych dyskach, w naszych komórkach, w naszych garażach I my chętnie byśmy to przekazali, żeby to zostało udokumentowane. Jeżeli to nie zostanie udokumentowane, co się zadziało, to proszę państwa, wiedza przepadnie. Teatr jest czymś efemerycznym I kiedy nie ma spektaklu, znika I tylko to, co po nim zachowamy, to nam może pomóc odtworzyć tą historię tego teatru. Ja rozumiem, że być może na część tych prac byłyby potrzebne dodatkowe środki, ale ja mówię teraz o tej najprostszej pracy, która wręcz nie wymaga tych środków, jest ta chęć ze strony społeczeństwa, naszego środowiska.

Tylko to należałoby skoordynować. Tak samo nie jest jasne dla naszego środowiska, z kim rozmawiać, gdybyśmy chcieli przyjechać ze spektaklami do instytutu teatralnego, ponieważ był problem ze znalezieniem tej już tej osoby kontaktowej. I nie chcę tutaj, że to zabrzmiało jako obwinianie. Po prostu prosimy o stworzenie jakiejś takiej struktury, żeby to było jasne I z kim mamy się kontaktować, żebyśmy mogli omawiać takie rzeczy I ewentualnie zgłaszać tego typu pomysły I żebyśmy mogli dalej rozwinąć tą współpracę, bo w Instytucie Teatralnym widzimy partnera, który mógłby objąć nas, nasz, swoją opieką, ale któremu my też mamy, uważamy sporo do zaoferowania. Zauważyliśmy, że Polski Instytut Teatralny zainteresował się w ostatnich latach mocno pracą migrantów na terenie Polski.

I tutaj ogromne brawa, drodzy państwo. Polska jest w tym momencie na przykładzie innych krajów, powiedziałabym chyba ewenementem. My czegoś takiego w Niemczech nie mamy, nie mamy takiego wsparcia, byśmy bardzo chcieli. Więc tutaj naprawdę ogromne ukłony. Natomiast ponieważ my prowadzi, bardzo często pracujemy w środowiskach wielokulturowych, też migranta z migrantami, sami jesteśmy migrantami.

Możemy też pomóc I podzielić się naszą wiedzą, jak prowadzić migrantów, którzy przybyli w ostatnich

50:00 - 50:18

Zofia Mozer

Do Polski, jak ich wprowadzić w ten narodowy krajobraz naszego kraju, a jednocześnie jak może wesprzeć jeszcze lepiej tych twórców teatralnych, którzy tutaj przybyli. My też mamy coś do zaoferowania. To nie jest tak, że tylko coś chcemy od państwa. My możemy sporo dać. Dziękuję.

50:18 - 50:40

Speaker 2

Dziękuję bardzo. Proszę państwa, lista wygląda następująco, pan poseł Gliński, pan poseł Babinetz, pani przewodnicząca Wojciech Popiołek, pan poseł Ścieberowski, pan poseł Myszkowski. Jeżeli ktoś. A okej, to tak tak tak. Dobrze, bardzo proszę pani poślę do pana posła Glińskiego, zwracam się.

50:42 - 54:30

Piotr Gliński

Dziękuję panie przewodniczący. Trudno jest zabierać głos, bo w zasadzie człowiek jest jedynie zażenowany, bo to jest po raz któryś już mamy taką sytuację, że my mamy zarządzać polską kulturą poprzez zebrania komisji kultury w polskim parlamencie, która się powinna czymś innym zajmować, a nie zarządzaniem kulturą, bo problem jak widzimy tu mamy taki, że nie ma osoby kontaktowej do tych spraw w instytucie teatralnym. Ja też już, skoro mówimy o instytucie, nie bardzo zrozumiałem. Rozumiem, że program, który myśmy powołali w dwudziestym drugim roku, no I przedtem były działania z tym związane, w tej chwili formalnie się skończył. Pani powiedziała, że coś tam jest kontynuowane, ale głównie badania, czyli realnej pomocy dla tych instytucji za granicą, różnych, już nie będziemy wchodzić w szczegóły, nie ma.

Bo wszystkie inne programy, które tu były prezentowane, no I tu mają inne cele. One są też powołane stosunkowo niedawno, ale też cele są inne. Kultura inspirująca jest dla podmiotów polskich we współpracy z naszymi często placówkami za granicą, promocja kultury, to już jeszcze państwo żeście sami o tym mówili. Problem polega na tym, że dzisiaj usłyszeliśmy co? Że pan minister wysoko ocenia pracę polskich teatrów za granicą I że 1 pani powiedziała, że łączymy wysiłki, dokładamy starań.

Polskie państwo niewiele robi, mówiąc delikatnie. MSZ mówi 200000 złotych I mówi o instytutach polskich z budżetem jakim? Jaki jest przeciętny budżet instytutu polskiego w porównaniu na przykład do przeciętnego budżetu instytutu Goethego, czy, czy Britige Cancing, czy, czy innych instytutów. To jest wszystko niestety niepoważne. To nie znaczy, że to jest tylko wina obecnej ekipy, to jest systemowy problem, ale obecna ekipa no jest tutaj prymusem, to trzeba przyznać.

Nie wiem, czy państwo wiecie, że właśnie został rozwiązany Departament Dziedzictwa Kulturowego za granicą, który oczywiście bezpośrednio powinien się zajmować troszeczkę innymi sprawami, ale nie zaszkodziłoby, gdyby Polonika także był wrażliwiony na funkcjonowanie instytucji, które prowadzą na przykład przedsięwzięcia teatralne, które się odwołują do klasyki, która jest dziedzictwem polskiej kultury. No ale tego nie ma. No nie no, mamy sytuację, która jest, można powiedzieć tragifarsą, ale to jest sytuacja znacznie bardziej poważna. Wczoraj w zasadzie mogliśmy sobie uświadomić, że od tego roku, mimo że jednym z głównych problemów, jeżeli chodzi o poziom kultury, wykształcenia polskiego społeczeństwa I świadomości jest czytelnictwo, niski poziom czytelnictwa od lat narzekamy. No to właśnie resort kultury dziedzictwa narodowego od tego roku zlikwidował Narodowy Program Rozwoju Czytelnictwa.

Wszystkiego dobrego. Tak, tak, pan przewodniczący mi pokazuje, że czas się skończył. No w pewnym sensie tak, dla polskiej kultury czas się skończył.

54:32 - 54:36

Speaker 2

Dziękuję bardzo. Pan profesor Babinetz, pan pośle Babinetz, u pani przewodniczącego.

54:39 - 56:42

Piotr Babinetz

Dziękuję bardzo. Panie przewodniczący, szanowni państwo. Na początek korzystając z obecności przedstawicieli Ministerstwa Spraw Zagranicznych, takie krótkie pytanie I troszkę inne, ale też z obszaru kultury. Czy objazdowa wystawa o twórcach polskiej literatury, pokazywana w ambasadach Rzeczypospolitej Polskiej w różnych częściach świata. Z tego co pamiętam, ona przez kilka lat miała krążyć, więc chyba jeszcze krąży I dotyczyła wielkich twórców polskiej literatury, polskiej klasyki, którzy działali między innymi na uchodźstwie, a zarazem tych, którzy byli uchwaleni jako patroni roku, czy została uzupełniona już o już o Zygmunta Miłkowskiego-Jeża, bo była o tym mowa kilka razy na Komisjach Kultury.

A, a wracając do spraw teatru, to myślę, że tak, że no bardzo tutaj cenne są te postulaty środowiska teatru polskiego za granicą. Tak jak też bardzo ciekawa jest, jeżeli dobrze rozumiem, to chyba chodzi o sztukę, generała Maczek Valepo, tak, tak. No to też bardzo cenne, szczególnie, że generała Maczek to taki rycerz bez skazy, taka postać, którą można promować, przypominać w różnych miejscach świata I myślę budować dobry wizerunek Polaka I też no właśnie można to pomagać w nawiązywaniu kontaktów z różnymi, no z mieszkańcami różnych miejsc czy, czy, czy z narodami. Z kolei, jeżeli chodzi o, bo to już takie padło, tu chyba padło takie sformułowanie w kontekście Wilna o teatrze polonijnym, a to będzie rzeczywiście polski teatr w Wilnie, Polacy w Wilnie, to to jest jednak ważne, żeby zwracać na to uwagę. I teraz taka sprawa, którą chciałem poruszyć, ponieważ kwestie klasyki polskiej poruszyła już pani przewodnicząca Joanna Lichocka I inne osoby.

56:43 - 57:44

Speaker 28

To takie pytanie w kierunku Ministerstwa Kultury. Chodzi mi o obszar, o Brazylię po prostu. Tam wśród, było wielu wybitnych, przybywało wielu wybitnych Polaków, którzy tworzyli teatr brazylijski, przy czym to raczej nie byli Polacy tam, no którzy tam byli osiedleni pokolenia na pokolenie, tylko przebywali w kontekście drugiej wojny światowej na uchodźstwo. Tacy jak Jan Majzer Michalski czy Jerzy Alfred Kosowski. 1.

To krytyk teatralny, 2. Animator teatru, kierownik artystyczny teatru, profesor szkoły dramatycznej. Takie osoby trochę może troszkę obok, ale ale też związane z tym obszarem. Janka Rudzka, tancerka, choreograf czy twórca brazylijskiej, współtwórca brazylijskiej sztuki nowoczesnej Maciej Babiński. Warto też wspomnieć, że epizodycznie przebywał w Brazylii Jerzy Grotowski, ale kluczową postacią był Zbigniew Ziembiński, reżyser, aktor, twórca.

57:44 - 58:43

Piotr Babinetz

Tak Brazylijczycy go określali, jako twórca współczesnego teatru Brazylii. On na przykład zaczął od tego, że w 1900 czterdziestym trzecim roku wystawił w Brazylii sztukę, suknia ślubna z Ireną Eichlerówną. I pytanie właśnie jest o to, czy polskie państwo, Ministerstwo Kultury, polskie instytucje jakoś wykorzystują tą, to znaczenie, ten udział, olbrzymi udział Polaków w tworzeniu teatru brazylijskiego. Z jednej strony do przypominania jakoś wspólnie we współpracy z Brazylijczykami tego udziału polskiego, wkładu polskiego w teatr brazylijski, no a zarazem można to traktować by było jako punkt wyjścia właśnie też do prezentacji polskiej klasyki w Brazylii. Z jednej strony no jest tam przecież bardzo dużo Polaków, no część to rzeczywiście są ludzie, którzy już mają słaby kontakt z językiem polskim, ale no to mogą być zarówno sztuki przecież w języku polskim, jak I też w portugalskim czy, czy, czy angielskim.

58:44 - 58:55

Speaker 26

Także czy, czy jakby ten obszar I ten dorobek, ta przeszłość w obszarze Brazylii jest jakoś przez państwo polskie dla współczesności I rozwoju polskiej kultury wykorzystywana. Dziękuję.

58:56 - 59:01

Speaker 2

Dziękuję bardzo. Teraz pani przewodnicząca Daria Gosek-Popiołek, następnie pan poseł Myszkowski, proszę.

59:02 - 59:59

Daria Gosek-Popiołek

Dziękuję bardzo za oddanie głosu I za tą dyskusję. Ja mam pytanie do pani dyrektor Instytutu Teatralnego, bo ze słów tutaj państwa wynika jakaś taka sytuacja, w której nikt z nimi nie chciał rozmawiać, a ja mam też taką intuicję, która wynika też z mojej znajomości świata kultury, że nie jest zawsze najbardziej intuicyjne to, żeby najpierw zwrócić się do jakiegoś podmiotu I próbować z nim nawiązać współpracę. Więc chciałabym tutaj dowiedzieć się jakby od co, od od pani dyrektor, czy tu rzeczywiście jakby... No bo państwo jednak sugerują, że nie ma kontaktu, a skoro było wydarzenie, to rozumiem, że jest ten kontakt, być może nie jest tak intensywny, jakby chcieli przedstawiciele teatrów I być może trzeba zastanowić się, to powinno przebiegać. Czy rzeczywiście Sąd Teatralny Raszewskiego jest takim pierwszym I podstawowym

01:00:00 - 01:03:55

Daria Gosek-Popiołek

Dla współpracy z państwem. Być może należałoby zmienić ustawę I funkcje I cele Instytutu Poloniki, bo być może to oni właśnie powinni stać na straży, chociażby zbieranie dokumentacji po państwa, po państwa, jakby związanej z funkcjonowaniem teatrów tworzonych przez Polaków, Polki poza granicami naszego kraju. Być może też jesteśmy w pewnym sensie, to są konsekwencje w pewnym sensie wielości instytutów I podmiotów, które za granicą odpowiadają za funkcjonowanie czy to promocji kultury polskiej, czy animowanie życia kulturalnego, artystycznego, polonii, czy przekazywanie treści polskich, polskiej narracji za za granicą, być może jest to też jakaś rzecz do uporządkowania. Na pewno warto byłoby, żeby pan minister zebrał na przykład doświadczenia związane z polską prezydencją w, w, która się zakończyła w kontekście na przykład animowania czy funkcjonowania artystów, grup artystycznych polskich, jak to, jak to wyglądało I czy wykorzystaliśmy tą szansę. Według mnie nie, bo nie widziałam, żeby tutaj były kierowane jakieś specjalne działania, ale to jest moja intuicja na 1.

Rzut oka, jak przyglądałam się tym działaniom polskiej prezydencji. Wydaje mi się, że ta obecność polskich twórców poza granicami Polski nie wybrzmiewała tak mocno podczas polskiej prezydencji, jak być może była. To pewnie jest lekcja na przyszłość. Chciałam też zwrócić uwagę twórcom teatrów tworzonych przez Polki, przez, przez, przez, przez społeczność polską poza granicami, że bardzo trudno jest też konstruować program, dlatego że zdajemy sobie chyba wszyscy sprawę z tego, że podmiotowość organizacyjna państwa jest bardzo różna. Część z państwa to jak rozumiem organizacje pozarządowe, część to będą grupy nieformalne, część będzie funkcjonować właśnie w układzie instytucjonalnym, część z różnych powodów takiej formuły, formy funkcjonowania nie przyjmie.

Więc kiedy myślimy o programie grantowym, zwłaszcza na przykład takim prowadzonym przez Ministerstwo Kultury I Dziedzictwa Narodowego, tutaj naprawdę wymagałoby to już na samym początku bardzo dużej pracy. Ja uważam, że to jest praca konieczna, żeby nie było wątpliwości. Ale żeby się nie okazało, że tak czy siak będzie trzeba postawić warunki, które będzie bardzo trudno skonstruować w kontekście tego, w jak różnych społecznościach funkcjonujecie I jak różne mają państwo cele. To w ogóle nie jest dyskusja tutaj, szczerze mówiąc. To państwo powinni słuchać z ministerstwem.

My tego na Komisji Kultury nie zrobimy szczerze mówiąc, dziwi mnie to, że tutaj nie było kontaktu z ministerstwem bezpośrednio, bo jest to jakieś ręczne zarządzanie kulturą I to powinno jakby odbywać się w zupełnie inny, w zupełnie inny sposób. Zastanawiam się też na ile ministerstwo jest w stanie I jakby jak jak rozumiem, mamy też do czynienia z sytuacjami, w których część tych inicjatyw kulturalnych, teatrów jest prowadzona przez osoby, które mają na przykład tylko Polskę Obywatelską, prawo pobytu, część na pewno ma podwójne obywatelstwo, część ma tylko I wyłącznie obywatelstwo kraju, w którym się urodziło I de facto obywatelami polskimi w takim świetle dokumentacji, dokumentów formalnym już już nie jest, co co sprawia, że tutaj rzeczywiście powinna powstać jakaś grupa robocza, nie na komisji, tylko w ramach ministerstwa. Tak, dziękuję bardzo.

01:03:57 - 01:04:03

Speaker 2

Dziękuję bardzo. Pan poseł Myszkowski, po panu pośle Myszkowskim pan poseł Ściebiorowski, zapraszam.

01:04:03 - 01:09:59

Speaker 30

Dziękuję bardzo. To jest potężny temat. Chciałem zwrócić uwagę na to, że ci wszyscy, którzy podejmują decyzję o uprawianiu teatru poza granicami Polski podejmują właściwie taką decyzję bohaterską.

Bo to jest jakaś sytuacja wyjątkowa, wymagająca, która jest rezultatem pewnie rozmaitych tęsknot, marzeń I poszukiwań artystycznych. Ale ja tak przysłuchując się tej rozmowie, zastanawiam się nad taką sytuacją odwrotną. To znaczy, czy w Polsce na przykład gdzieś można zobaczyć przedstawienia, które proponują artyści niemieccy mieszkający w Polsce, albo francuscy, albo, albo chińscy na przykład, albo włoscy. Owszem, pojawiają się takie, takie przedsięwzięcia, najczęściej one są sytuowane na uniwersytetach w ramach filologii I tam powstają takie ale one mają charakter czysto amatorski. Ta sytuacja z teatrami polskimi, teatrami polonijnymi I za granicą jest bardzo, jest bardzo szczególna, bo, bo to jest decyzja, która wymaga z jednej strony jakiejś ogromnej znajomości miejsca, w którym się uprawia sztukę, w którym taki teatr funkcjonuje.

No Berlin okazał się, czy Niemcy okazały się takim najbardziej chyba sprzyjającym terytorium dla polskiej kultury, wbrew propagandzie, która była tutaj przez kilka lat uprawiana w Polsce. I chciałbym przywołać tych artystów, bo to jest ważne, żeby oni się pojawili z imienia I nazwiska. Na przykład Andrzej Waron w latach siedemdziesiątych stworzył w Berlinie teatrzyk kreatur, który, który grał polskie sztuki. Ten teatr grał wyłącznie w języku niemieckim oczywiście. Pamiętam, że wydarzeniem artystycznym w Berlinie była, była produkcja Proroka ID w reżyserii Andrzeja, który zresztą jest artystą, który kształcił się w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie.

Chciałbym na chwilę wrócić, ale to zupełnie tylko na moment, do chóru kobiet. To jest wybitny teatr, który składa się z różnorodnego międzynarodowego zespołu. To jest chóba polskiej kultury. To nie jest żaden lewicowy teatr, czy prawicowy, czy jakiś inny, tylko to jest teatr uprawiający sztukę, który, który, który stworzył nową formę takiej formy chóralną w teatrze. Widziałem kilka przedstawień Marty Górnickiej.

Marta jest Polką z pochodzenia, jeśli dobrze wiem, nie zaglądałem jej w w papiery, ale przypuszczam, że że jest Polką, jest to wybitna artystka. Ten teatr zjechał cały świat z najważniejszymi festiwalami teatralnymi na świecie I wówczas możemy mówić, że ta artystka propaguje polską kulturę, mimo że, że w zespole są ukrainki, Białorusinki, Polki, Niemki. Bardzo różny, różnorodny jest ten zespół kobiecy, bardzo znakomity. I ten zespół, żeby było ciekawiej, składa się z artystek amatorek, które ona fenomenalnie prowadzi, stworzyła jakąś niezwykłą formę teatru. Na przykład w ostatnim czasie w Berlinie egzystuje Przemysław Wojcieszek w polskim teatrze, reżyser teatralny, którego ja zatrudniłem jako dyrektor, kiedy pracowałem w Teatrze Polskim we Wrocławiu.

Nie wiem, jakie przedstawienia Przemek robi w Berlinie, ale w Polsce uprawiał teatr niezwykle radykalny, podobnie jak I kino, które proponował. Pracował w wielu teatrach w Polsce, między innymi w Wałbrzychu, w Legnicy I wylądował w Berlinie. Tam mu się podoba, jest takim quasi imigrantem, bo bywa w Polsce, bywa w Berlinie, szuka swojego miejsca na świecie. To jest właśnie ten przykład tej wspólnoty, którą wywołuje I prowokuje sztuka teatru. Ale chciałbym również przywołać takie zjawisko, które miało miejsce przez długie lata.

Zjawisko, przepraszam za tą, za tą kategorię. Myślę mianowicie o Kazimierzu Brownie na przykład, ojcu Grzegorza Brauna, brunatnego polityka, który nam tutaj wprowadza jakieś wartości, z którymi się trudno pogodzić. Kazimierz Braun w połowie lat osiemdziesiątych wyjechał do Bufflo, do Stanów Zjednoczonych, wyemigrował z Polski I tam uprawia teatr. Jeśli ja dobrze wiem I I po rozmowach kilkukrotnej z Kazimierzem Braunem, wiem, że on tam wystawiał sztuki Różewicza, Mrożka, tam go robił między innymi, starą kobietę wysiaduje Różewicza. Tymoteusza Karpowicza teksty wystawiał również, ale to się działo w ramach teatru uniwersyteckiego.

Taka jest tradycja teatru amerykańskiego, tego, jakby to powiedzieć powszechnego. Teraz amerykański, jeśli mowa o, o kryteriach zawodowych,

01:10:00 - 01:15:53

Speaker 30

On jest zjawiskiem niezwykle rzadkim I taki wybitny teatr z mojej wiedzy, to chyba jest tylko w Bostonie tak naprawdę, gdzie pracował między innymi Lupa. Ale proszę sobie przypomnieć, tutaj padło nazwisko Grotowskiego, jeśli ja dobrze usłyszałem panie, pośle Babinie. Kiedy pan mówił o Brazylii? Jerzy Grotowski ze swoim teatrem zjechał cały świat. I nawiązując do teatru za granicą, Teresa Nawrot, jego aktorka założyła redutę, to się nazywało na początku Reduta Nawrot w Berlinie, a teraz, a potem przekształciła to w Redutę Berlin, kontynuując doświadczenie I praktyki teatralnej Grotowskiego.

I ona oczywiście również pracowała w języku, w języku niemieckim. Zastanawiam się, w jaki sposób. I chcę powiedzieć, że ten, że, że polski teatr za granicą jest fenomenem, mówię o tym, który jest tam na miejscu, który jest stacjonarny. To jest zjawisko w skali światowej jakieś niezwykłe zupełnie, bo chyba nie ma drugiego takiego kraju, który, który byłby reprezentowany przez artystów teatru w innych miejscach na świecie niż, niż, niż ojczyzna. Więc to jest coś naprawdę niezwykłego.

Więc, więc warto w ten teatr oczywiście inwestować, ale tutaj była mowa na przykład o Wilnie. No najwybitniejszymi artystami teatru, teatru polskiego za granicą w Wilnie jest w tej chwili Łukasz Twarkowski, który robi wielką karierę światową. Inicjatywa Mickiewicza pewnie tam jakoś ma z nim kontakt, czy Krystian Lupa, który reżyseruje w teatrze, w teatrach, w teatrze w Wilnie, zresztą na boskiej komedii będziemy mieli szansę zobaczyć czarodziejską górę w jego reżyserii. Ja też powiem o swoim dorobku zagranicznym, tylko w jednym przypadku. Mianowicie moim największym sukcesem I czymś, co co co jest dla mnie niezwykle ważne w mojej hierarchii sukcesów, osobistej, to mocno podkreślić, był wyjazd w 2000 piętnastym roku z pierwszą, drugą I czwartą częścią Dziadów do Pekinu.

Graliśmy tam przez 10 dni dla półtora tysięcznej widowni I każdego wieczoru, brałam na stojąco z Chińczykami, którzy oszaleli na punkcie Bartka Borczyka. Ale żeby było ciekawiej, temu wyjazdowi towarzyszyła rzecz, która pozostanie na wieki wieków. Mianowicie Instytut Polski w Pekinie w porozumieniu z tłumaczami Mandaryńskiego, wydał całkowite tłumaczenie Dziadów Adama Mickiewicza. Można, jakbyśmy byli w Pekinie, można było te Dziady kupić wtedy w w księgarniach w Pekinie. Więc jeżeli mowa o klasyce, to tak na przykład możemy tę klasykę polską propagować.

I ja państwu bardzo gratuluję tej tej decyzji I rozumiem też państwa obiekcje związane z finansowaniem waszego waszej pracy. Praca artystów jest zawsze ciężka, jest trudna, jest niedoinwestowana, jest niedofinansowana. To jest taka 1 z tradycji polskiej kultury niestety I polscy artyści mają ciągle z tym ogromny kłopot, pracujący zarówno w teatrach, w instytucjach zawodowych, jak I poza nimi. No też tutaj warto powiedzieć o jakiejś wielkiej Pan przewodniczący się zasłuchał chyba. Chcę jeszcze powiedzieć o wielkiej, o wielkiej karierze, wielkiej karierze międzynarodowej.

No Warlikowski-Jarzyna to wiadomo, bo to były przecież nasze wspaniałe czasy, kiedy, kiedy Grzegorz Jarzyna jeździł po świecie ze swoimi przedstawieniami, reżyserował przedstawienia również w Berlinie, między innymi Brachta robił, żeby przypomnieć cokolwiek. Za chwilę pan minister o tym nie wspomniał, ale może warto powiedzieć, że za kilka dni do Paryża, do Odeonu wyjeżdża Teatr Powszechny w Warszawie, który jedzie tam z z przedstawieniem Christiana Lub z Kapri. Myśmy w Odeonie przez 2 tygodnie grali wycinkę z żyjącym Fryczem, a wycinka wróci w, na boskie komedies I frycza zastąpi Seweryn. To tak na marginesie o tym mówię w tej chwili. Więc...

A na przykład Complicit Theatre, brytyjski wybitny zespół teatralny, który wiele lat temu przywiózł do Polski ulicę Krokodyli, graną według Bruno Schulza, Bruno Schulza, zrobił przedstawienie, prowadził przez Kościół umarłych według książki Olgi Tokarczuk. Więc tych, tych, tych miejsc I tych... I polska kultura jest obecna, ona jest potęgą, ona jest naprawdę silna. Maja Kleczewska, która przecież również prezentuje swoje przedstawienia za granicą, jest laureatką złotego lwa teatralnego w Wenecji sprzed chyba dwóch czy trzech lat. Obecna dyrektorka Teatru Powszechnego w Warszawie.

No niestety nie zawsze, nie zawsze się udawało Pawłowi Łysokowi zdobyć pieniądze na klątwę. Wybitne przedstawienie Frejlicza w Teatrze Powszechnym, które zostały. A możemy wrócić na eksponowane przez, przez, przez, przez, nacjonalistów w Polsce, ale kilka, ale kilka wypraw zagranicznych.

01:15:53 - 01:16:00

Speaker 31

Panie przewodniczący, bo pan profesor Babinet chciał powiedzieć o hierarchii swoich sukcesów na podkarpaciu, no. No więc.

01:16:00 - 01:16:01

To jest równice.

01:16:01 - 01:16:04

Speaker 32

Ja mogę powiedzieć o wspieraniu moich sukcesów, jeżeli pan chce.

01:16:05 - 01:16:13

Speaker 18

Proszę państwa, my jesteśmy po to, żeby porozmawiać o tym, jak obecny rząd nie wspiera polskiego teatru za granicę.

01:16:13 - 01:16:17

Speaker 33

Ale to jest pani teza I nie udzieliłem pani głosu. Bardzo przepraszam.

01:16:17 - 01:16:18

Minęło na tej komisji.

01:16:18 - 01:16:22

Speaker 34

Pani poseł nie udzieliłem pani głosu.

01:16:22 - 01:16:31

Speaker 18

Chciałabym panie przewodniczący, żeby pan po prostu trzymał się tematu tej komisji. To nie jest komisja, która ma być poświęcona

01:16:31 - 01:16:33

Proszę pani, pani ustal,

01:16:33 - 01:16:35

Speaker 36

proszę o otrzymanie się tematu kopismi.

01:16:36 - 01:16:37

Dokonań polskiego teatru.

01:16:37 - 01:16:39

Speaker 33

To jest, a nie a nie

01:16:39 - 01:16:52

Speaker 16

Panie przewodniczący, tragifarsą jest rzeczywiście kolejne posiedzenie komisji, kiedy my uciekamy od istoty problemu, znaczy pan próbuje z pokozać swoimi kolegami uciekać od istoty problemu.

01:16:52 - 01:16:56

Speaker 35

Proszę pani, nigdzie nie uciekam się zrastałem. Nie, usiłuję prowadzić komisję, proszę Nie

01:16:58 - 01:16:59

jest No dobrze, nie na

01:16:59 - 01:17:02

Speaker 37

tym język. Artykuł 155. Pani poseł.

01:17:02 - 01:17:03

Panie Przewołuje

01:17:03 - 01:17:07

Speaker 2

panią po raz 1. Do porządku. Mam cytować dalej?

01:17:07 - 01:17:09

Kajdanki zespolone, panie.

01:17:09 - 01:17:11

Speaker 38

A jest. Przepraszam

01:17:15 - 01:17:37

Speaker 18

z Teatrów Polskich za granicą. Niestety Komisja Kultury w tej, w tym Sejmie nie jest w stanie normalnie funkcjonować ze względu na przewagę kolegów z koalicji rządzącej I żadnej sprawy tutaj nie jesteśmy w stanie wyjaśnić do końca. Niestety, państwa, ta komisja nie przyniesie żadnych owoców, o których myślicie. Dziękuję.

01:17:37 - 01:17:54

Speaker 2

Za co możecie podziękować za obecność I pani Pinkowskiej? Mam prośbę do pana Już już kończę. Proszę 3 zdania konkluzji, bo jest jeszcze parę mocy I przypominam mamy ustawę, poprawkę senacką do do, to zajęcie się poprawką senacką, więc bardzo proszę o dyscyplinę.

01:17:55 - 01:18:54

Speaker 30

Znaczy, pokazując 10:10 ten pejzaż, przywołując rozmaite wydarzenia z dziedziny teatru, które są prezentowane za granicą, chcę państwu pogratulować państwa pracy, bo to jest naprawdę coś bardzo wyjątkowego I myślę, że warto pochylić się nad egzystencją artystyczną tych zespołów, które podejmują takie wyzwanie, tak bardzo trudne wyzwanie. Jednocześnie warto zwrócić uwagę na to, że te teatry, które powstają za granicą, one są często amatorskie, mają szczególną publiczność, ale oczywiście ten, jest też pewna grupa teatrów zawodowych, więc warto w to inwestować I trzeba się zastanowić, jak systemowo to przeprowadzić, tak żebyście państwo mieli satysfakcję, ale także publiczność, która państwa ogląda. Dziękuję bardzo.

01:18:54 - 01:19:03

Speaker 2

Dziękuję. Pan poseł Ściebiorski, pan poseł Pośle Ściebiorowski, pan poseł Szopiński, potem odpowiedzi ze strony teatralnego, jak rozumiem ministerstwa. Bardzo proszę.

01:19:03 - 01:19:59

Łukasz Ściebiorowski

Dziękuję panie przewodniczący. Panie ministrze, wysoka komisjo, szanowni goście. No jak widać, posiedzenie komisji stało się taką platformą przyczynią do dyskusji między ministerstwem a przedstawicielami Teatru Polskiego za granicą. Być może faktycznie, no oczywiście komisja jest do tego, żeby dyskutować, ale być może brakuje takiej większej przestrzeni I takiej, takiej jakiegoś pola do, do państwa rozmów. Dlatego mam też kilka pytań, już pominę jakąś tutaj dyskusję taką szerszą, żeby czasu nie zajmować I, I przejdę do pytań.

Czy istnieje też właśnie sieciowanie tych teatrów, co dałoby możliwość właśnie wspólnej komunikacji z ministerstwem, jeżeli chodzi o powiedzmy problemy czy czy tematy, czy sprawy dotyczące tych teatrów? Czy jest też tutaj o ten wątek promocji był już wspominany, jak też to wygląda ze strony ministerstwa, taka wspólna promocja tych działań, tych teatrów, bo na przykład

01:20:00 - 01:20:53

Łukasz Ściebiorowski

W stanie sobie wyobrazić, to może akurat nie bezpośrednio do ministerstwa, ale na przykład do, do Telewizji Polskiej, jakieś temat na przykład teatru telewizji. Telewizji Polskiej w likwidacji, który, który by, ja zabieram głos teraz panie pośle, który by pokazał 1 z przedstawień na przykład któryś z tych teatrów polskich za granicą. To też mogło być bardzo ciekawe w inny sposób, może nawet nowatorskie. I pozostaje też kwestia, dla kogo te teatry też mają być. Kwestia wyważenia.

Może państwo się jeszcze też wypowiedzą, czy one mają być typowo dla Polonii polskiej, do Polonii za granicą, czy też być adresowane do mieszkańców tych państw, tych obywateli, gdzie teatry działają. Jakby też szerzej pokazywać, być bardziej uniwersalne, ale w ten sposób, w ten sposób otwierać się na polską kulturę. Jeśli będę mógł prosić o odpowiedź na te pytanie. Dziękuję.

01:20:54 - 01:20:56

Speaker 2

Dziękuję bardzo. Pan Poseł Żopiński, zapraszam.

01:20:57 - 01:22:10

Henryk Szopiński

Dziękuję panie Przewodniczący, panie ministrze, szanowni goście. No trochę szkoda, że że nasza komisja staje się takim polem sporu, właściwie, żeby to było jeszcze sporo o kulturę, ale spieramy się o zupełnie trochę poboczne rzeczy. Ale, ale, do rzeczy. Przysłuchując się do tej dyskusji, można wyciągnąć taki 1 wniosek, że funkcjonowanie polskiego, polskich teatrów za granicą to niezwykle skomplikowana materia, bo z jednej strony te teatry są instytucjonalne, prowadzone przez NGO-sy, ale też amatorskie, czasami prowadzone przez grupy nieformalne, a z drugiej strony też taki trochę podział kompetencyjny między Ministerstwo Kultury I Ministerstwo Spraw Zagranicznych. I teraz, jeżeli mamy podyskutować na temat jak pomóc, już pomijając dyskusję jak było, to ta pomoc rzeczywiście musiała być taka systemowa, ale żeby to rozpocząć, to trzeba by zrobić takie rozpoznanie potrzeb I pytanie do ministerstwa, bo pewnie taka lista teatrów jest, ale czy ona jest aktualna, czy ona jest pełna, czy ona jest z podziałem właśnie na na formę prowadzenia, czy jest diagnozowane są te potrzeby finansowe, lokalowe, kadrowe.

01:22:10 - 01:22:56

Speaker 43

Pewnie tego nie ma I być może trzeba by od tego zacząć. Chociaż myślę, że gdybyśmy nawet taki system stworzyli, to I tak będzie to taki system, po który, który kryteria, to już mówiła pani poseł Daria, nie wszystkie teatry będą mogły sięgnąć I też będą niezadowolone, więc nigdy nie zrobimy tak, żeby było idealnie. Ale może od czegoś trzeba zacząć, więc pytanie o taką aktualną, jakby pełną listę, być może Ministerstwo Spraw Zagranicznych, to jest jakby I od tego musielibyśmy zacząć I dopiero diagnozować to I dopiero poszukać operatora czy instytucję, która miałaby się tym bardziej zająć. No I jeszcze w odpowiedzi na tutaj jakby postulat pani pani z Niemiec. No jest jakaś jakaś jest potrzeba, żeby te teatry też mogły występować w Polsce.

01:22:57 - 01:23:24

Speaker 41

Wybrzmiało, że nie ma partnera. Być może dobrze byłoby taki program w ministerstwie stworzyć, partnerstwa właśnie, które by pomogło teatrom z zagranicy I też w drugą stronę, no po prostu funkcjonować I I pokazywać swoje spektakle zarówno tu, jak I tam. Być może taki program w ministerstwie mógłby powstać, partnerstwa między festiwalami a teatrami. Dziękuję bardzo.

01:23:24 - 01:23:39

Speaker 2

Dziękuję uprzejmie. Panie ministrze, proszę państwa, proszę być uzgodnimy ze sobą, kto odpowiada, pojawią się kilka pytań I prosiłbym teraz 0000 odpowiedzi na na pytania. Zgłasza się wcześniej pani dyrektor, to zapraszam panią dyrektor.

01:23:39 - 01:27:07

Justyna Czarnota

Tak, dzień dobry jeszcze raz Justyna Czarnota. Może spróbuję tak na kilka głosów, które tutaj się pojawiały, które także dla mnie są niepokojące, a myślę, nie są zgodne z prawdą. Po 1. Ta ta kontynuacja projektu z 2000 dwudziestego drugiego roku to było trzyletnie zadanie, które realizowaliśmy wspólnie w Instytucie Teatralnym, które w pewnej mierze wspierało teatry w Wilnie. Ale ta nasza myśl była właśnie również taka, żeby stworzyć to, o co tu pan poseł pytał, czy upominał się, to znaczy aktualną listę teatrów I grup teatralnych.

Ta baza jest cały czas budowana I kontynuowana. Ona nam się wydaje zupełnie najważniejsza I kluczowa I właśnie tę część kontynuujemy w sposób badawczy. Horyzont wspomniany, jeszcze raz to przypomnę, I ma lata 2024 do 2027 I jest to potężny grant realizowany ze środków NPRH we współpracy instytutu, ale przede wszystkim Uniwersytetu Łódzkiego, którym zresztą pani profesor też, pani profesor Szymańska od czasu do czasu gości, więc jest to taka część, która jak myślę łączy też w ogóle polskie środowisko. To jest zadaniem instytutu teatralnego, żeby łączyć różne środowiska w jednej myśli, czy w jednym obszarze badań. I jak myślę tutaj się to naprawdę udaje, więc to, co chcemy zrobić, to mieć ogólnodostępną bazę z opisami zespołów.

To, co państwo wszyscy podkreślacie, to skomplikowanie administracyjno-organizacyjne funkcjonowania zespołów jest tak ogromne, że budowanie dlatego jednej myśli naprawdę jest szalenie trudne. Natomiast to, co my się troszczymy, to to, żeby w przestrzeni publicznej w jednym miejscu funkcjonowały kontakty, z których możecie państwo wszyscy korzystać I z których zespoły mogą też porozumiewać się nawzajem. To, co, do czego my dążymy I to, co z całą mocą chcę powiedzieć, to jest to, że instytut jako urząd jest instytucją jak najbardziej otwartą. Razem z siedzącą obok mnie dyrektor Anną Galas-Kosin spotykamy się z osobami, które do nas piszą. Nigdy nie odmawiamy na żadne, żadnym prośbom, tym bardziej jeśli są to podmioty, które mają też dużo pytań z takiego zakresu organizacyjnego, dla których ten kontakt nie jest łatwy I nie jest łatwo skorzystać z takiej, by tak powiedzieć, oficjalnej listy, bo przypomnę państwu, że czy czy oficjalnej linii reprezentowania czy ubiegania się o granty.

Przypomnę państwu, że Instytut teatralny jako instytucja jest instytucją działającą na rzecz teatru polskiego w Polsce. Dzięki temu nie wchodzimy w kompetencje Instytutu Adama Mickiewicza. Jest to dla nas bardzo ważne, żeby o tym pamiętać, ale też ze względu na nietypowość środowiska teatrów zagranicznych polskich staramy się patrzeć na to jak na część również polskiego teatrów I uwzględniać to w całym skomplikowaniu. Jeśli chodzi o sam system ścieżek dokumentacji, w Instytucie Teatralnym funkcjonuje pracownia dokumentacji, która jest otwarta, której kierowniczka Monika Żytkowiak jest do dyspozycji wszystkich osób. Nasze maile są jawne I znajdują się na stronie internetowej.

Najczęściej prosimy o w takich sytuacjach, które no tak, tak jak już państwo tutaj wspomnialiście, nie są takie bardzo jasne, klarowne administracyjnie, prosimy o przekazanie do

01:27:07 - 01:28:53

Justyna Czarnota

depozytów I to jest możliwe powierzenie nam danych na jakiś czas razem z funkcjonowaniem instytutu. Staramy się też te materiały digitalizować, pracować na spisach. Dzięki temu, że one są w naszym miejscu, które też dysponuje czytelną, możemy je udostępniać osobom badawczym, które na nich pracują. Wydaje się, że na razie jest to najlepszy sposób. Nigdy nie słyszałam o tym, żebyśmy odmówili jakiemuś podmiotowi, zwłaszcza jeżeli są jasne prawa autorskie do tego materiału przyjęcia depozytu.

Oczywiście rozumiemy, że polityka gromadzenia zbiorów jest tutaj takim aspektem, który musimy uwzględniać, niemniej jednak jest to dla nas szalenie ważne, żeby być centrum w ogóle polskiego teatru. Chcę wspomnieć jeszcze I jeszcze raz to zapewniam państwa, ta ścieżka kontaktu jest, jak myślę otwarta, nawet jeśli nie jest klarowna, to bardzo zachęcam do tego, żeby po prostu sięgnąć do zakładki kontaktu teatru teatralnego I tam skontaktować się choćby z sekretariatem, który sprawnie przekazuje wszystkie informacje. Jeśli z kolei chodzi o ścieżkę prezentacji, no rozumiem, że niestety nasza sala sama w sobie nie dla wszystkich jest atrakcyjna. Jak tu Państwo wspominacie, pewnie część z Państwa była u nas w przestrzeni, jest to siedemdziesięcioosobowa widownia, więc nieogromna. Niemniej jednak nasze doświadczenie jest takie, że teatry, szczególnie polonijne, grają czy grywają w podobnych warunkach I nasza perspektywa jest taka, że projekt Otwarta Scena Instytutu Teatralnego jest transparentnie otwarty dla wszystkich podmiotów.

Jak wspominałam, w najbliższym roku mamy 2 spektakle, na które zresztą państwa zapraszam. I jeśli tylko pojawią się następne propozycje, to z całą pewnością będziemy szukać przestrzeni na wsparcie wspólne, organizacyjne. Tyle z mojej perspektywy.

01:28:53 - 01:28:54

Czyli ja do tej pory

01:28:54 - 01:29:04

Speaker 18

bym panią dyrektor poprosić o to, żeby zamiast odsyłać do szukania telefonu sekretariatu dla pani, po prostu dziś umówiła się z nią na spotkanie

01:29:05 - 01:29:11

Piotr Gliński

dziękuję, bo to skróci cały proces. No I nareszcie coś Komisja Kultury sensownego zrobi.

01:29:12 - 01:29:13

Panie ministrze.

01:29:13 - 01:29:15

Panie się spotkają.

01:29:15 - 01:29:16

Panie ministrze.

01:29:17 - 01:29:24

Speaker 2

Ja rozumiem, że gdyby inicjatywa pani Lichockiej, to pani by ze sobą nie rozmawiały. Naprawdę. Panie ministrze, zapraszam.

01:29:24 - 01:29:25

Co z tego wynika?

01:29:26 - 01:29:59

Marek Krawczyk

Dziękuję bardzo. Szanowni państwo, wysoka komisjo. Pani Poculichowska tutaj poprosiła o te dane szczegółowe dotyczące no właśnie w ramach programów Ministra Kultury o wskazanie tytułów. Tak, ja przyznam się tak szybko w głowie próbowałem przywołać. Rzeczywiście przychodzi mi do głowy Gąbrowicz, Mickiewicz, wspomniana przez panią poseł chociażby Olga Tokarczuk, ale żeby to

01:29:59 - 01:30:00

zrobić precyzyjnie

01:30:00 - 01:33:01

Marek Krawczyk

I odpowiem po prostu na piśmie, dobrze? Także jak najbardziej tak. Tutaj ze strony środowiska teatrów polskich I za granicą padło oczekiwanie dotyczące dedykowanego programu finansowania tego typu dział działalności zagranicznej. Przyznam się, że poza tymi różnymi wyzwaniami związanych z bardzo złożoną strukturą różnorodną podmiotów, o których mówimy, to to to nie ukrywam, że Ministerstwo Kultury I dzisiaj Ministerstwo Kultury I Dziedzictwa Narodowego nie ma, jak państwo wiecie, osobnego programu wsparcia dla polskich teatrów zagranicznych, a nie innych instytucji artystycznych, które prezentują polską sztukę za granicą, ale funkcjonują na prawie obcym. Jeżeli chodzi o wspieranie Polonii I Polaków za granicą, no to nasze możliwości są ograniczone.

Tutaj jeszcze warto wspomnieć o ustawie o działalności pożytku publicznego I o wolontariacie, która opiekę nad Polonią I Polakami za granicą przekazuje w ręce Senatu I Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Także, jeżeli chodzi o ustawę o rachunkowości, myśmy to wielokrotnie badali, jest tutaj poważny problem, poważne wyzwanie przy ewentualnym rozliczaniu właśnie, rozliczaniu dotacji kierowanych do podmiotów zagranicznych. Dlatego tutaj jest szereg, szereg problemów nie tylko wolatywnych, z którymi pewnie byśmy sobie poradzili, ale no właśnie, tutaj związanych z finansami publicznymi. Tutaj padło jeszcze pytanie o działania Ministerstwa Kultury, jeżeli chodzi o Brazylię. No dzisiaj I obecnie nie, nie, nie, nie, nie potrafię wskazać takiego, takich projektów, które wspierają kulturę akurat, jeżeli chodzi o W poprzednich latach, kilka lat temu by był były takie w ramach Instytutu Adama Mickiewicza działania realizowane.

Dzisiaj obecnie nie nie widzę takich takich programów, takich projektów. To to chyba tyle w największym skrócie panie przewodniczący. Jeżeli jeszcze ewentualnie coś, na coś moglibyśmy odpowiedzieć, to bardzo, bardzo proszę, jesteśmy do dyspozycji.

01:33:03 - 01:33:20

Speaker 2

Dziękuję bardzo panie ministrze. Ja rozumiem, że w rozsądnym terminie przedstawicie na piśmie te oczekiwania. Panie I panowie, zamykam za za tę dyskusję, jeżeli chodzi o ten punkt 1. I przystąpimy do realizacji punktu drugiego porządku dziennego. Proszę państwa, możecie zostać jeszcze chwilę, ale jeżeli kto.

01:33:20 - 01:33:25

Piotr Gliński

No I przewodniczący pan tak zamknął, ale myśmy nie usłyszeli odpowiedzi na większość pytań.

01:33:25 - 01:35:02

Speaker 2

To proszę pana, zamknąłem dyskusję. Przystępujemy do realizacji porządku drugiego. Tak, to wygląda Drugiego porządku dziennego. Informuję, że Marek Sejmu, Marek Sejmu skierował w dniu czternastego października bieżącego roku uchwałę Senatu w sprawie ustawy o zmianie ustawy o finansowym wspieraniu produkcji audiowizualnej oraz niektórych innych ustaw, jest to druk 32 12 do rozpatrzenia do Komisji Kultury, Dziedzictwa Narodowego I Środku Przekazu. Senat zgłosił do sejmowego, do samej, do sejmowej ustawy jedną poprawkę.

Nie mamy nikogo z Senatu, mają przed państwem, przed, wy państwo macie przed sobą wydruk, wyjaśniający, czego dotyczy ta poprawka, mianowicie jest projekt Senatu, sprowadza się do wprowadzenia, do wyliczenia kwoty 70 procent, zastępuje się wyrazami 90 procent. Postaram się państwu wyjaśnić, jak nie, to proszę Biuro Legislacyjne Miejsccess o poprawienie. Mianowicie chodzi o możliwość udzielania wsparcia ze środków publicznych dla produkcji filmowej o charakterze historycznym. Sejm zaproponował możliwość zaangażowania do siedemdziesięciu procent środków pochodzących z pieniędzy publicznych, Senat uważa, że należy to zwiększyć do poziomu dziewięćdziesięciu procent. I tą poprawką w tej chwili się zajmujemy.

Bardzo proszę Biuro Legislacyjne.

01:35:05 - 01:35:09

Speaker 44

Szanowni państwo, poprawka ma charakter merytoryczny, biuro nie ma uwag do tej pory.

01:35:09 - 01:35:17

Speaker 45

Biuro nie ma. Panie ministrze, Czy pan minister, czy pan dyrektor Dydo?

01:35:19 - 01:36:18

Speaker 46

Szanowny panie przewodniczący, panie I panowie posłowie, dzień dobry. Chciałbym nawiązać do faktu, a mianowicie, iż strona społeczna zgłosiła propozycję poprawki w trakcie prac nad ustawą w w ramach prac komisji sejmowej. Wówczas ministerstwo zgłosiło zastrzeżenia analityczne. Poddaliśmy też analizie tę propozycję strony społecznej. Ona wpisuje się w deregulacyjny charakter całej ustawy, usprawniający przyznawanie dofinansowań, a mianowicie, a jej istotą jest zrównanie poziomu intensywności pomocy publicznej w ramach mechanizmów, które są przewidziane przez ustawę o kinematografii oraz ustawę o wspieraniu produkcji audiowizualnej, o finansowym wspieraniu produkcji audiowizualnej.

01:36:18 - 01:36:58

Speaker 47

Dzięki tej poprawce projekty, które spełniają przesłanki filmu trudnego w obu tych ustawach, będą mogły otrzymywać pomoc publiczną do wartości dziewięćdziesięciu procent budżetu filmu. Dotyczy to filmów historycznych, które promują polską kulturę I dziedzictwo polskie za granicą oraz filmów dla widza młodego do dwunastego roku życia. I my oczywiście po przychylamy się do do tego, żeby tę poprawkę Sejm przyjął. Dziękuję.

01:37:00 - 01:37:15

Speaker 2

Proszę państwa, pytanie, czy jest sprzeciw wobec przyjęcia poprawki Senatu? Jest. Pan poseł Gliński zgłosił sprzeciw. Głosujemy. Ja

01:37:17 - 01:37:19

Piotr Gliński

ja mam sprzeciw konstruktywny.

01:37:20 - 01:37:22

Speaker 2

Nie bardzo rozumiem, ale proszę bardzo.

01:37:22 - 01:37:35

Piotr Gliński

Ale to pan pewnie nie zrozumie dalej. Ja proponuję, żeby tę poprawkę zmienić. Ja bym proponował na przykład 110 procent, bo to będzie taki sam absurd jak te posiedzenia naszej komisji tutaj.

01:37:40 - 01:37:47

Speaker 2

Tak, pytam raz jeszcze, czy jest sprzeciw wobec przyjęcia poprawki Senatu?

01:37:48 - 01:37:59

Speaker 2

Pytanie, proforma jednak zapytam, pytanie do biura relike senacyjnego, czy to wystarczy jako podstawa formalnoprawna? Tak. Że komisja Proszę, tak.

01:37:59 - 01:38:02

Speaker 44

Próbuje przyjęcie poprawki. Proszę. Rozumiemy, że w ten sposób W

01:38:02 - 01:38:34

Speaker 2

ten sposób komisja rekomenduje wysokiej izbie przyjęcie poprawki. Dziękuję bardzo. To nie koniec. Pozostał jeszcze na wybór po spraw sprawozdawcy. Proponuję, aby sprawozdawca pozostał nadal pan Krzysztof Piątkowski.

Czy jest przeciw wobec tejże propozycji? Nie, nie ma. Obecnie zgłoszenia sprzeciwu, stwierdzam, że komisja wybrała posła Aleksandra Piotrkowskiego na współpracę komisji. Dziękuję bardzo. Informuję, że na, że na tym wyczerpaliśmy porządek dzienny posiedzenia.

Zamykam, dobrego wieczoru życzę. Dziękuję uprzejmie.